Paṭhamalokadhammasutta๕ ปฐมโลกธัมมสูตร
“Aṭṭhime, bhikkhave, lokadhammā lokaṁ anuparivattanti, loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati.
aṭṭhime → (pts) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt) | lokadhammā → loka dhammā (bjt) | aṭṭha lokadhamme → aṭṭhalokadhamme (bjt)ภิกษุทั้งหลาย โลกธรรม ๘ ประการนี้ ย่อมหมุนไปตามโลก และโลกก็ หมุนไปตามโลกธรรม ๘ ประการ
Katame aṭṭha?โลกธรรม ๘ ประการ อะไรบ้าง คือ
Lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṁsā ca, sukhañca, dukkhañca.
+ → ayaso ca (bjt) | sukhañca dukkhañca → sukhaṁ ca dukkhaṁ ca (bjt, th) | sukhañca dukkhañca → sukhañ ca dukkhañ ca (pts)๑. ลาภ ๒. เสื่อมลาภ ๓. ยศ ๔. เสื่อมยศ ๕. นินทา ๖. สรรเสริญ ๗. สุข ๘. ทุกข์
Ime kho, bhikkhave, aṭṭha lokadhammā lokaṁ anuparivattanti, loko ca ime aṭṭha lokadhamme anuparivattatīti.
aṭṭha lokadhammā → aṭṭhalokadhamme (bj) | ime → omitted by T. M7. (pts note) | aṭṭha → T. aṭṭha 'me; M7 aṭṭha ime. (pts note) | anuparivattatīti → anuparivattatī ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย โลกธรรม ๘ ประการนี้แล ย่อมหมุนไปตามโลก และโลกก็หมุน ไปตามโลกธรรม ๘ ประการนี้
Lābho alābho ca yasāyaso ca, nindā pasaṁsā ca sukhaṁ dukhañca;
ca yasāyaso → ayaso yaso (bj) | yasāyaso → yaso ayaso (pts) | alābho → yasāyasoca (bj: machasaṁ) | ca → erased in Ph.; omitted by M6. M7. (pts note) | ayaso → M. S. yasāyaso; T. M6. M7 put ayaso before yaso. (pts note) dukhañca → ca dukkhaṁ (bj) | ca → omitted by M. M6. S. (pts note) | dukkhaṁ → M. M8. S. add ca. (pts note) | dukhañca → dukkhañca (th) | sukhaṁ dukhañca → sukhañ ca dukkhaṁ (pts)ลาภ เสื่อมลาภ ยศ เสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ สุข และทุกข์ Ete aniccā manujesu dhammā, asassatā vipariṇāmadhammā.ธรรมเหล่านี้ในหมู่มนุษย์ ล้วนไม่เที่ยง ไม่มั่นคง มีความแปรผันเป็นธรรมดาEte ca ñatvā satimā sumedho, avekkhati vipariṇāmadhamme;
avekkhati vipariṇāmadhamme → avekkhatī viparināmadhamme (bj) | avekkhati → Ph. ape- (pts note)แต่ท่านผู้มีปัญญาดี มีสติ รู้ธรรมเหล่านี้แล้ว ย่อมพิจารณาเห็นว่า มีความแปรผันเป็นธรรมดา Iṭṭhassa dhammā na mathenti cittaṁ, aniṭṭhato no paṭighātameti.
na → omitted by M6. (pts note) no → M6 me. (pts note) | paṭighātameti → paṭighātam eti (pts)อิฏฐารมณ์(อารมณ์ที่น่าปรารถนา)จึงย่ำยีจิตของท่านไม่ได้ ท่านย่อมไม่ยินร้ายต่ออนิฏฐารมณ์(อารมณ์ที่ไม่น่าปรารถนา)Tassānurodhā atha vā virodhā, vidhūpitā atthaṅgatā na santi;
atha vā → athavā (bjt) atthaṅgatā → atthagatā (bj, sya-all, pts) | vidhūpitā → Ph. M8 vidhūsitā. (pts note) | atthagatā → M. Ph. atthaṅg- (pts note)ความยินดีหรือความยินร้าย ท่านขจัดปัดเป่า จนไม่มีอยู่ Padañca ñatvā virajaṁ asokaṁ, sammappajānāti bhavassa pāragū”ti.
padañca → padañ ca (pts) pāragūti pañcamaṁ → pāragū ti aṭṭh ime (pts)ท่านรู้ทางที่ปราศจากธุลี ไม่มีความเศร้าโศก เป็นผู้ถึงฝั่งแห่งภพ ย่อมรู้แจ้งชัดโดยถูกต้อง