Meghiyasutta๓ เมฆิยสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā cālikāyaṁ viharati cālikāpabbate.
cālikāpabbate → cālikāya pabbate (bj); cālikapabbate (sya-all) | + → evaṁ me sutaṁ (bjt)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ จาลิกาบรรพต เขตเมือง จาลิกา
Tena kho pana samayena āyasmā meghiyo bhagavato upaṭṭhāko hoti.สมัยนั้น ท่านพระเมฆิยะเป็นอุปัฏฐากของพระผู้มีพระภาค
Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho āyasmā meghiyo bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th)ครั้งนั้นแล ท่านพระเมฆิยะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืน ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“icchāmahaṁ, bhante, jantugāmaṁ piṇḍāya pavisitun”ti.
jantugāmaṁ → jatugāmaṁ (bj-a, sya-a); jattugāmaṁ (mr aṭṭhakathāyampi pāṭhantaraṁ) | jantugāmaṁ → jatugāmaṁ (bj: syā) | jantugāmaṁ → jatugāmaṁ (cck: sī. aṭṭha., syā. aṭṭha.); jattugāmaṁ (cck: ka. aṭṭhakathāyampi pāṭhantaraṁ)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ ปรารถนาจะเข้าไปยังชันตุคามเพื่อบิณฑบาต”
“Yassadāni tvaṁ, meghiya, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (my, th)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เมฆิยะ เธอจง กำหนดเวลาที่ควร ณ บัดนี้เถิด”
Atha kho āyasmā meghiyo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | atha kho → athakho (th)ครั้นเวลาเช้า ท่านพระเมฆิยะครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไปยัง ชันตุคามเพื่อบิณฑบาต
Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṁ tenupasaṅkami.
kimikāḷāya → kimikālāya (bj)กลับจากบิณฑบาต หลังจากฉันอาหารเสร็จแล้ว เดินไป ตามฝั่งแม่น้ำกิมิกาฬา
Addasā kho āyasmā meghiyo kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṁ pāsādikaṁ ramaṇīyaṁ.
jaṅghāvihāraṁ → jaṅghavihāraṁ (sya-all, mr) | kimikāḷāya → kimikālāya (bj) | jaṅghāvihāraṁ → jaṅghavihāraṁ (cck: syā. ka.)ขณะที่เที่ยวเดินพักผ่อน อยู่ที่ฝั่งแม่น้ำกิมิกาฬานั้น ได้เห็น ป่ามะม่วงที่งดงาม น่ารื่นรมย์
Disvānassa etadahosi:จึงมีความคิดดังนี้ว่า “pāsādikaṁ vatidaṁ ambavanaṁ ramaṇīyaṁ, alaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya.“ป่ามะม่วงนี้ช่างงดงาม น่ารื่นรมย์จริง เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียรของกุลบุตรผู้ต้องการบำเพ็ญเพียร Sace maṁ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṁ imaṁ ambavanaṁ padhānāyā”ti.ถ้าพระ ผู้มีพระภาคทรงอนุญาตเรา เราจะกลับมาบำเพ็ญเพียร ในป่ามะม่วงนี้”
Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th)ต่อมา ท่านพระเมฆิยะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Idhāhaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เมื่อเช้านี้ ข้าพระองค์ครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปยังชันตุคามเพื่อบิณฑบาต
Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṁ tenupasaṅkamiṁ.
kimikāḷāya → kimikālāya (bj)กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันอาหารเสร็จแล้ว เดินไปตามฝั่งแม่น้ำกิมิกาฬา
Addasaṁ kho ahaṁ, bhante, kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṁ pāsādikaṁ ramaṇīyaṁ.
kimikāḷāya → kimikālāya (bj) | jaṅghāvihāraṁ → jaṅghavihāraṁ (sya-all)ขณะที่เที่ยวเดินพักผ่อนอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำกิมิกาฬา ได้เห็น ป่ามะม่วงที่งดงาม น่ารื่นรมย์
Disvāna me etadahosi:จึงมีความคิดดังนี้ว่า
‘pāsādikaṁ vatidaṁ ambavanaṁ ramaṇīyaṁ.‘ป่ามะม่วงนี้ช่างงดงาม น่า รื่นรมย์จริง
Alaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya.เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียรสำหรับกุลบุตรผู้ต้องการบำเพ็ญเพียรโดยแท้
Sace maṁ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṁ imaṁ ambavanaṁ padhānāyā’ti.ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงอนุญาตเรา เราจะกลับมาบำเพ็ญเพียรในป่ามะม่วงนี้’
Sace maṁ bhagavā anujāneyya, gaccheyyāhaṁ taṁ ambavanaṁ padhānāyā”ti.
+ → evaṁ vutte bhagavā āyasmantaṁ meghiyaṁ etadavoca (th)ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงอนุญาตข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะกลับไปบำเพ็ญเพียรในป่า มะม่วงนั้น”
“Āgamehi tāva, meghiya. Ekakamhi tāva yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī”ti.
Ekakamhi → ekakamhā (bj, pts1ed) | tāva → vata (mr) | āgacchatī”ti → dissatūti (sabbattha, ṭīkāyampi pāṭhantaraṁ); dissatīti (ṭīkāyaṁ pāṭhantarāni) | ekakamhi → ekakamhā (bj) | aññopi → aññāpi (bj) | āgacchatīti → dissatūti (sya-all) | ekakamhā → ekakamhi (bj: machasaṁ) | āgacchatīti → dissatuti (bj: sīmu) | Ekakamhi → ekakamhā (cck: sī. pī.) | tāva → vata (cck: ka.) | āgacchatī’’ti → dissatūti (cck: sabbattha, ṭīkāyampi pāṭhantaraṁ); āgacchatūti, dissatīti (cck: ṭīkāyaṁ pāṭhantarāni)เมื่อท่านพระเมฆิยะกราบทูลอย่างนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสกับท่านดัง นี้ว่า “เมฆิยะ เราอยู่คนเดียว เธอจงรอจนกว่าภิกษุรูปอื่นจะมา”
Dutiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṁ etadavoca:แม้ครั้งที่ ๒ ท่านพระเมฆิยะก็ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṁ, natthi katassa paṭicayo.
uttari → uttariṁ (bj) | paṭicayo → paticayo (bj) | uttari karaṇīyaṁ → uttarikaraṇīyaṁ (th)“ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคไม่ทรงมีกิจที่จะต้องทำให้ยิ่งขึ้นไปอีก ทั้งไม่มีการ สั่งสมกิจที่ทำแล้ว
Mayhaṁ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṁ, atthi katassa paṭicayo.
uttari → uttariṁ (bj) | paṭicayo → paticayo (bj) | uttari karaṇīyaṁ → uttarikaraṇīyaṁ (th)ส่วนข้าพระองค์ยังมีกิจที่จะต้องทำให้ยิ่งขึ้นไปอีก ทั้งยังต้องสั่งสม กิจที่ทำแล้ว
Sace maṁ bhagavā anujāneyya, gaccheyyāhaṁ taṁ ambavanaṁ padhānāyā”ti.ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงอนุญาตข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะกลับไป บำเพ็ญเพียรในป่ามะม่วงนั้น”
“Āgamehi tāva, meghiya, ekakamhi tāva yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī”ti.
ekakamhi → ekakamhā (bj) | āgacchatīti → dissatūti (sya-all) | ekakamhā → ekakamhi (bj: machasaṁ) | āgacchatīti → dissatuti (bj: sīmu)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เมฆิยะ เราอยู่คนเดียว เธอจงรอจนกว่าภิกษุรูปอื่น จะมา”
Tatiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṁ etadavoca:แม้ครั้งที่ ๓ ท่านพระเมฆิยะก็ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṁ, natthi katassa paṭicayo.
uttari → uttariṁ (bj) | paṭicayo → vā paticayo (bj) | uttari karaṇīyaṁ → uttarikaraṇīyaṁ (th)“ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคไม่ทรงมีกิจที่จะต้องทำให้ยิ่งขึ้นไปอีก ทั้งไม่มีการ สั่งสมกิจที่ทำแล้ว
Mayhaṁ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṁ, atthi katassa paṭicayo.
uttari → uttariṁ (bj) | paṭicayo → paticayo (bj) | uttari karaṇīyaṁ → uttarikaraṇīyaṁ (th)ส่วนข้าพระองค์ยังมีกิจที่จะต้องทำให้ยิ่งขึ้นไปอีก ทั้งยังต้องสั่ง สมกิจที่ทำแล้ว
Sace maṁ bhagavā anujāneyya, gaccheyyāhaṁ taṁ ambavanaṁ padhānāyā”ti.ถ้าพระผู้มีพระภาคทรงอนุญาตข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะกลับไป บำเพ็ญเพียรในป่ามะม่วงนั้น”
“Padhānanti kho, meghiya, vadamānaṁ kinti vadeyyāma.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เมฆิยะ เมื่อเธอพูดว่า ‘จะไปบำเพ็ญเพียร’ เราจะพึง ว่าอะไร
Yassadāni tvaṁ, meghiya, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (my, th)เธอจงกำหนดเวลาที่สมควร ณ บัดนี้เถิด”
Atha kho āyasmā meghiyo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena taṁ ambavanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ ambavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
atha kho → athakho (th)ลำดับนั้น ท่านพระเมฆิยะ ลุกจากที่นั่ง ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค ทำประทักษิณแล้วเข้าไปยังป่ามะม่วงนั้น อาศัยป่ามะม่วงนั้น นั่งพักกลางวันอยู่ ณ โคนไม้มะม่วงต้นหนึ่ง
Atha kho āyasmato meghiyassa tasmiṁ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th) | atha kho → athakho (th)เมื่อท่านพักอยู่ ในป่ามะม่วงนั้น บาปอกุศลวิตก ๓ ประการ คือ
kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko.
byāpādavitakko → vyāpādavitakko (bjt)กามวิตก(ความตรึกในทางกาม) พยาปาทวิตก(ความตรึกในทางพยาบาท) วิหิงสาวิตก(ความตรึกในทางเบียดเบียน) เกิดขึ้นโดยมาก
Atha kho āyasmato meghiyassa etadahosi:
atha kho → athakho (th)ครั้งนั้นแล ท่านพระเมฆิยะได้มีความคิดดังนี้ว่า
“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.“น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคย ปรากฏ
Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā;
ca vatamhā → vata camhi (bj); tamhā (sya-all) | pabbajitā → pabbajito (bj)เราออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตด้วยศรัทธาแท้ ๆ
atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā—
panimehi → pana imehi (bj) | anvāsattā → anvāsatto (bj)แต่กระนั้นก็ยังถูกบาป อกุศลวิตก ๓ ประการ คือ
kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṁsāvitakkenā”ti.
byāpādavitakkena → vyāpādavitakkena (bjt)กามวิตก พยาปาทวิตก วิหิงสาวิตกรุมเร้าจิตได้”
Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th)ต่อมา ท่านพระเมฆิยะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Idha mayhaṁ, bhante, tasmiṁ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส เมื่อข้าพระองค์อยู่ในป่ามะม่วงนั้น บาปอกุศลวิตก ๓ ประการ คือ
kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko.
byāpādavitakko → vyāpādavitakko (bjt)กามวิตก พยาปาทวิตก วิหิงสาวิตกเกิดขึ้น โดยมาก
Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi:ข้าพระองค์จึงมีความคิดดังนี้ว่า
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.‘น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā;
ca vatamhā → vatacamhī (bj) | pabbajitā → pabbajito (bj) | ca → (sya-all)เราออก จากเรือนบวชเป็นบรรพชิตด้วยศรัทธาแท้ ๆ
atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā—
anvāsattā → anvāpatto (bj)แต่กระนั้นก็ยังถูกบาปอกุศลวิตก ๓ ประการ คือ
kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṁsāvitakkenā’”ti.
byāpādavitakkena → vyāpādavitakkena (bjt)กามวิตก พยาบาทวิตก วิหิงสาวิตกรุมเร้าจิตได้”
“Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā pañca dhammā paripakkāya saṁvattanti.
pañca dhammā → pañcadhammā (bjt)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เมฆิยะ ธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็นไปเพื่อความ แก่กล้าแห่งเจโตวิมุตติที่ยังไม่แก่กล้า
Katame pañca?ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
Idha, meghiya, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.๑. ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี
Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṁ paṭhamo dhammo paripakkāya saṁvattati.
cetovimuttiyā → ceto vimuttiyā (bjt)นี้เป็นธรรม ประการที่ ๑ ที่เป็นไปเพื่อความแก่กล้าแห่งเจโตวิมุตติที่ยังไม่แก่กล้า
Puna caparaṁ, meghiya, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.๒. ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศีล สำรวมด้วยการสังวรในปาติโมกข์ เพียบพร้อมด้วยอาจาระและโคจรอยู่ มีปกติเห็นภัยในโทษแม้เล็กน้อย สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṁ dutiyo dhammo paripakkāya saṁvattati.นี้เป็นธรรมประการที่ ๒ ที่เป็นไปเพื่อความแก่กล้าแห่งเจโตวิมุตติที่ยังไม่แก่กล้า
Puna caparaṁ, meghiya, yāyaṁ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṁ—appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṁsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
meghiya → meghiya bhikkhu (bj, sya-all) | akasiralābhī → akasiralābhiṁ (bj) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th) | vīriyārambhakathā → viriyārambhakathā (th) | vimuttiñāṇadassanakathā → vimuttiṇāṇadassanakathā (th)๓. ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ได้กถาเป็นเครื่องขัดเกลาอย่างยิ่ง ที่เป็น สัปปายะแห่งความเป็นไปของจิต คือ อัปปิจฉกถา สันตุฏฐิกถา ปวิเวกกถา อสังสัคคกถา วิริยารัมภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปัญญากถา วิมุตติกถา วิมุตติญาณทัสสนกถา ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบาก
Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṁ tatiyo dhammo paripakkāya saṁvattati.นี้เป็นธรรมประการที่ ๓ ที่เป็นไป เพื่อความแก่กล้าแห่งเจโตวิมุตติที่ยังไม่แก่กล้า
Puna caparaṁ, meghiya, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.
āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th)๔. ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ปรารภความเพียรเพื่อละอกุศลธรรม เพื่อ ให้กุศลธรรมเกิด เป็นผู้มีความเข้มแข็ง มีความบากบั่นมั่นคง ไม่ทอดธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย
Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṁ catuttho dhammo paripakkāya saṁvattati.นี้เป็นธรรมประการที่ ๔ ที่เป็นไป เพื่อความแก่กล้าแห่งเจโตวิมุตติที่ยังไม่แก่กล้า
Puna caparaṁ, meghiya, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
hoti → hota (sya-all) | sammā dukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhakkhayagāminiyā (bjt, th)๕. ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาเป็น เครื่องพิจารณาเห็นทั้งความเกิดและความดับอันเป็นอริยะ ชำแรก กิเลสให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ
Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṁ pañcamo dhammo paripakkāya saṁvattati.นี้เป็นธรรมประการที่ ๕ ที่เป็นไป เพื่อความแก่กล้าแห่งเจโตวิมุตติที่ยังไม่แก่กล้า
Kalyāṇamittassetaṁ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa:ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี พึงหวังได้ข้อนี้ คือ
‘sīlavā bhavissati …pe… samādāya sikkhissati sikkhāpadesu’.
sikkhissati → sikkhati (bj) | + → pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharissati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī (bjt)จักเป็นผู้มีศีล ฯลฯ สมาทานศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลาย
Kalyāṇamittassetaṁ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa:ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี พึงหวังได้ข้อนี้ คือ
‘yāyaṁ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṁ—appicchakathā …pe… vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī’.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th)จักเป็นผู้ได้กถา เป็นเครื่องขัดเกลาอย่างยิ่ง ที่เป็นสัปปายะแห่งความเป็นไปของจิต คือ อัปปิจฉกถา ฯลฯ วิมุตติญาณทัสสนกถา ตามความปรารถนา ได้โดยไม่ยาก ได้โดยไม่ลำบาก
Kalyāṇamittassetaṁ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa: ‘āraddhavīriyo viharissati …pe… anikkhittadhuro kusalesu dhammesu’.
anikkhittadhuro → (bj) | āraddhavīriyo → āraddhaviriyo (bjt, th)ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี พึงหวังได้ข้อนี้ คือ จักเป็นผู้ปรารภ ความเพียร ฯลฯ ไม่ทอดธุระในกุศลธรรมทั้งหลาย
Kalyāṇamittassetaṁ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa: ‘paññavā bhavissati …pe… sammādukkhakkhayagāminiyā’.
sammādukkhakkhayagāminiyā → sammādukkhayagāminiyā (sya-all) | + → udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya (bjt)ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี พึงหวังได้ข้อนี้ คือ จักเป็นผู้มีปัญญา ฯลฯ ให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ
Tena ca pana, meghiya, bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro dhammā uttari bhāvetabbā—
bhikkhunā → bhikkhuno (bj) | uttari → uttariṁ (bj, sya-all)เมฆิยะ ภิกษุนั้นดำรงอยู่ในธรรม ๕ ประการนี้แล้ว พึงเจริญธรรม ๔ ประการ ให้ยิ่งขึ้นไป คือ
asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya, mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya, ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya, aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya.
vitakkupacchedāya → vitakkūpacchedāya (sya-all) | byāpādassa → vyāpādassa (bjt) | ānāpānassati → ānāpānasati (bjt)๑. พึงเจริญอสุภะเพื่อละราคะ ๒. พึงเจริญเมตตาเพื่อละพยาบาท ๓. พึงเจริญอานาปานสติเพื่อตัดวิตก ๔. พึงเจริญอนิจจสัญญาเพื่อถอนอัสมิมานะ
Aniccasaññino, meghiya, anattasaññā saṇṭhāti.เมฆิยะ อนัตตสัญญาย่อมปรากฏแก่ภิกษุผู้ได้อนิจจสัญญา
Anattasaññī asmimānasamugghātaṁ pāpuṇāti diṭṭheva dhamme nibbānan”ti.
asmimānasamugghātaṁ → assamimānasamugghātaṁ (sya-all)ภิกษุผู้ได้อนัตตสัญญา ย่อมบรรลุนิพพานที่ถอนอัสมิมานะได้ในปัจจุบัน”