Santi loke munayo,
loke → sant'; idha loke Brn. (pts note) (iccāyasmā nando) Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu; Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,
kathaṁsu ñāṇūpapannaṁ muni → kathaṁ su ñāṇ ūpapannaṁ (pts) | ta-y-idaṁ → kay- Brp Scp (Ba ?]. (pts note) ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti → no muniṁ vadanti (bj, pts-vp-pli1 snp5.8:263 [Nandamāṇavapucchā]) | muni → (bj) | no → no muniṁ (bj, pts) | vadanti → munī no vadanti (bj: machasaṁ, syā); muniṁ no vadanti (bj: a.nid) | ūpapannaṁ → -upapannaṁ Sc. (pts note) | muniṁ → sic Sc Sn.; muni no Br T (Baim) (cp. 1052: akittayi no). ----------------------------------- (pts note) Udāhu ve jīvitenūpapannaṁ.
jīvitenūpapannaṁ → jīvikenūpapannaṁ (sya-all) | jīvitenūpapannaṁ → jīvitenūppannaṁ (bj) | jīvitenūppannaṁ → jīvikenūpapannaṁ (bj: syā) | jīvitenūpapannaṁ → jīvikenūpapannaṁ (cck: syā.)

Santi loke munayoti. Santīti santi saṁvijjanti atthi upalabbhanti.
atthi → (sya-all) Loketi apāyaloke …pe… āyatanaloke. Munayoti munināmakā ājīvakā nigaṇṭhā jaṭilā tāpasā.
nigaṇṭhā → nigganthā (sya-all) Devā loke munayoti sañjānanti, na ca te munayoti.
Devā loke munayoti sañjānanti, na ca te munayoti → etthantare pāṭho si, sya-all potthakesu | ca → va (pts) | munayoti santi loke → (pts) | munayo → ( ) etthantare pāṭho natthi syā. potthake (cck note) Santi loke munayo. Iccāyasmā nandoti.
iccāyasmā nandoti iccāti padasandhi → (bj) Iccāti padasandhi …pe…. Āyasmāti piyavacanaṁ …pe…. Nandoti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti— iccāyasmā nando.

Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsūti. Janāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca. Vadantīti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.
kathenti → kathentī (bj) Tayidaṁ kathaṁsūti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā “evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—
nu → nukho kinnu (bj) janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu.

Ñāṇūpapannaṁ muni no vadantīti.
muni → (bj) | no → no muniṁ (bj) Aṭṭha samāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
samupapannaṁ → sampannaṁ (bj) | upāgataṁ samupāgataṁ → upagataṁ samupagataṁ (bj) | sampannaṁ → samupapannaṁ (bj: machasaṁ, syā) ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti.
muni → (bj) | no → no muniṁ (bj)

Udāhu ve jīvitenūpapannanti udāhu anekavividhaatiparamadukkarakārikalūkhajīvitānuyogena upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
anekavividhaatiparamadukkarakārikalūkhajīvitānuyogena → anekavidhalūkhajīvitānuyogena (bj); anekavividhaatiparamadukkarakārikalūkhajīvikānuyogena (sya-all) | upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ → upagataṁ samupagataṁ uppannaṁ sampannaṁ (bj) | jīvitenūpapannanti → jīvikenūpapannanti (sya-all) udāhu ve jīvitenūpapannaṁ.
jīvitenūpapannaṁ → jīvikenūpapannaṁ (sya-all) Tenāha so brāhmaṇo—

“Santi loke munayo, (iccāyasmā nando) Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu; ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,
muni → (bj) | no → no muniṁ (bj) Udāhu ve jīvitenūpapannan”ti. Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,
jīvitenūpapannanti → jīvikenūpapannanti (sya-all) sutiyā → ssutiyā Br. (pts note) | ñāṇena → sīlabbatenā pi vadanti suddhiṁ add. Brp (Bai). (pts note) Munīdha nanda kusalā vadanti; Visenikatvā anīghā nirāsā,
dha → muni dha Br T (Bai); muni va Scp. ----------------------------------- (pts note) visenikatvā → viseniṅkatvā (mr) | visenikatvā → visenīkatvā (bj) | anīghā → anighā (sya-all, pts) | Visenikatvā → viseniṁkatvā (ka.) mahāni. 68 (cck note) Caranti ye te munayoti brūmi.

Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇenāti.
na → (pts) Na diṭṭhiyāti na diṭṭhasuddhiyā. Na sutiyāti na sutasuddhiyā. Na ñāṇenāti napi aṭṭhasamāpattiñāṇena napi pañcābhiññāñāṇena napi micchāñāṇenāti—
pañcābhiññāñāṇena napi → (sya-all) na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena.

Munīdha nanda kusalā vadantīti. Kusalāti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā diṭṭhasuddhiyā vā sutasuddhiyā vā aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā diṭṭhena vā sutena vā upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ na vadanti na kathenti na bhaṇanti na dīpayanti na voharantīti—
nibbānakusalā → nibbānakusalā te kusalā (bj, sya-all) | upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ → upagataṁ samupagataṁ uppannaṁ sampannaṁ (bj) | pañcābhiññāñāṇena vā → (sya-all) | vā diṭṭhena vā sutena → (sya-all) | vā → va (pts) munīdha nanda kusalā vadanti.
munī → muni (snp5.8:267 [Nandamāṇavapucchā])

Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmīti
anīghā → anighā (sya-all) senā vuccati mārasenā, kāyaduccaritaṁ mārasenā, vacīduccaritaṁ mārasenā, manoduccaritaṁ mārasenā, rāgo mārasenā, doso mārasenā, moho mārasenā, kodho …pe… upanāho … makkho … paḷāso … issā … macchariyaṁ … māyā … sāṭheyyaṁ … thambho … sārambho … māno … atimāno … mado … pamādo … sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā. Vuttañhetaṁ bhagavatā—

“Kāmā te paṭhamā senā, dutiyā arati vuccati;
dutiyā arati → dutiyārati (sya-all) Tatiyā khuppipāsā te, catutthī taṇhā pavuccati.
catutthī → catutthi (bj)

Pañcamaṁ thinamiddhaṁ te, chaṭṭhā bhīrū pavuccati;
Pañcamaṁ → pañcamī (bj) | pañcamaṁ thinamiddhaṁ → pañcamī thīnamiddhaṁ (bj) | thinamiddhaṁ te → thīnamiddhante (sya-all) | pañcamī → paṁcamaṁ (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, machasaṁ, syā) bhīrū → bhīru (bj); bhirū (sya-all) Sattamī vicikicchā te, makkho thambho te aṭṭhamo;
aṭṭhamo → aṭṭhamā (bj) | aṭṭhamā → aṭṭhamo (bj: machasaṁ, syā) Lābho siloko sakkāro, micchāladdho ca yo yaso.

Yo cattānaṁ samukkaṁse, pare ca avajānati;
avajānati → avajānāti (csp1ed) | avajānati → avajānāti (bj: machasaṁ) Esā namuci te senā, kaṇhassābhippahārinī;
namuci te senā → esā te namuci senā (sya-all, mr) | te → te, na muci (bj: syā) | senā → esā te namuci senā (syā. ka.) su. ni. 441 (cck note) kaṇhassābhippahārinī → kaṇhassābhippahāriṇī (bj, sya-all) Na naṁ asūro jināti, jetvā ca labhate sukhan”ti.
sukha”nti → suttanipāta > padhāna sutta (bj note)

Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluggā parammukhā, tena vuccanti visenikatvā.
paṭisenikarā → viseniṅkatvā (mr) | vippaluggā → vippaluttā (sya-all) | tena → te (sya-all) | paṭisenikarā → (sya-all) | ca → (sya-all) | ca bhaggā vippaluggā → pabhañjitā vippaluttā (sya-all) | vippaluggā → vippaluttā (bj: syā, sī.pana) | vuccanti → te, vuccanti (bj: syā) | paṭisenikarā → viseniṁkatvā (ka.) mahāni. 68 (cck note) | vippaluggā → vippaluggatā (syā.) passa mahāni. 28 (cck note) Anīghāti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho nīgho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā.
anīghāti → anighāti (sya-all) Yesaṁ ete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā te vuccanti anīghā.
te → so (bj) | anīghā → anighā (sya-all) Nirāsāti āsā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… avijjā lobho akusalamūlaṁ.
avijjā → abhijjhā (bj, sya-all) | akusalamūlaṁ → dhammasaṅgaṇi > cittuppāda kaṇḍa (bj note) Yesaṁ esā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, te vuccanti nirāsā arahanto khīṇāsavā.
nirāsā → nirāsā yeti (bj) | arahanto khīṇāsavā → (sya-all) Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmīti ye te visenikatvāva anīghā ca nirāsā ca caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, te loke munayoti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
visenikatvāva → viseniṁkatvā (bj) | iriyanti → irīyanti (bj) | anīghā → anighā (sya-all) | viharanti → (sya-all) visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmi.
anīghā → anighā (sya-all) | pi → sic Br Sc; T with note diṭṭhena sutenā pi [ ~= Bi); diṭṭhe -- Sn. (pts note) | ssu → sic Br Scn T; kiñci su Scp (Ba); kacciṁ su Sn. (pts note) Tenāha bhagavā—

“Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena, munīdha nanda kusalā vadanti;
yatā → sic MSS.; also ad 1080; yathā Sn. and Pj. (but note Pj. : yatā ?). ----------------------------------- (pts note) Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmī”ti.
anīghā → anighā (sya-all)

Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (iccāyasmā nando) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
Diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenapi (bj); diṭṭhasutenāpi (sya-all) | diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) | sutenāpi → diṭṭhassutenāpi (bj: machasaṁ); diṭṭhasutenāpi (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, syā) | diṭṭhasutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (sya-all: yu.) Anekarūpena vadanti suddhiṁ.

Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā, Atāru jātiñca jarañca mārisa;
kaccissu → kaccisu (bj: sī.kayi); kiṁ visu (bj: sī.vaṭ, sī.vipi) | carantā → yathā vadantā (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) atāru → atādi (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.

Ye kecime samaṇabrāhmaṇāseti. Ye kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
pariyādiyanavacanametaṁ ye kecīti → pariyādāyavacanametaṁ yekecīti (sya-all) | sabbaṁ → asesa nissesaṁ (bj: a.nid) ye kecīti. Samaṇāti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.
paribbājakasamāpannā → paribbājasamāpannā (sya-all) Brāhmaṇāti ye keci bhovādikāti— ye kecime samaṇabrāhmaṇāse. Iccāyasmā nandoti.
iccāyasmā nandoti iccāti padasandhi → (bj) Iccāti padasandhi …pe…. Āyasmāti piyavacanaṁ …pe…. Nandoti. Tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti— iccāyasmā nando.

Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhinti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) | diṭṭhenāpi → diṭṭhenapi (bj, sya-all) | suddhinti diṭṭhenāpi → sutena pi (pts) sutenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
parimuttiṁ → aparimuttiṁ (bj) diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenapi (bj); diṭṭhassutenapi (cck, sya-all) diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) | vadanti → vadanti sīlabbatena pi (pts)

Sīlabbatenāpi vadanti suddhinti sīlenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
sīlabbatenāpi → (pts) vatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
vatenāpi → vatenapi (bj, cck, sya-all) sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
sīlabbatenāpi → sīlabbatenapi (sya-all) sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.

Anekarūpena vadanti suddhinti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavatakotuhalomaṅgalena (bj); anekavidhavattakutūhalamaṅgalena (sya-all) | anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavata kotuhalamaṅgalena (bj) | anekavidhavata → aneka vivatta (bj: syā); anekavidhā vata (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | kotuhalamaṅgalena → kutuhala maṅgalena (bj: sī.pana, syā) | anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavatta kutūhalamaṅgalena (cck: syā.) anekarūpena vadanti suddhiṁ.

Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantāti. Kaccissūti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā, “evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti— kaccissu. Teti diṭṭhigatikā. Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti— kaccissu te bhagavā. Tattha yatā carantāti. Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā. Yatāti yattā paṭiyattā guttā gopitā rakkhitā saṁvutā.
yattā paṭiyattā → yatā paṭiyatā (bj, sya-all) | rakkhitā → (bj) | yattā paṭiyattā guttā → yatā paṭiyatā (sya-all) | paṭiyatā → yattā paṭiyattā (bj: machasaṁ) | paṭiyattā → yatā paṭiyatā (cck: syā.) Carantāti carantā viharantā iriyantā vattentā pālentā yapentā yāpentāti—
iriyantā → irīyantā (bj) | yapentā → yapento (bj) | viharantā → vicarantā (sya-all) | viharantā → cīcaranatā (bj: sī.pana) kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā.

Atāru jātiñca jarañca mārisāti jātijarāmaraṇaṁ atariṁsu uttariṁsu patariṁsu samatikkamiṁsu vītivattiṁsu.
atāru → atāruṁ (bj: sī.pana) Mārisāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—
garuvacanaṁ → (sya-all) mārisāti— atāru jātiñca jarañca mārisa.

Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metanti. Pucchāmi tanti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ, kathayassu meti pucchāmi taṁ.
taṁ → taṁ pasādemi taṁ (bj) | kathayassu → pasādemi taṁ kathassu (sya-all) Bhagavāti …pe…
bhagavāti → bhagavāti gāravādhivacanametaṁ (sya-all) sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti. Brūhi metanti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti— pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ. Tenāha so brāhmaṇo—

“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,
kecime samaṇabrāhmaṇāse → keci me samaṇabrāhmaṇo se (bj) (iccāyasmā nando) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) | sutenāpi → diṭṭhasutenāpi – sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, syā diṭṭhassutenāpi – machasaṁ (bj note) Anekarūpena vadanti suddhiṁ.

Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā, atāru jātiñca jarañca mārisa;
kaccissu → kiñc āpi (pts) | bhagavā tattha → ṭattha (pts) Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti. Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) Anekarūpena vadanti suddhiṁ; Kiñcāpi te tattha yatā caranti, Nātariṁsu jātijaranti brūmi.

Ye kecime samaṇabrāhmaṇāseti. Ye kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
pariyādiyanavacanametaṁ ye kecīti → pariyādāyavacanametaṁ yekecīti (sya-all) ye kecīti. Samaṇāti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.
paribbājakasamāpannā → paribbājasamāpannā (sya-all) Brāhmaṇāti ye keci bhovādikāti— ye kecime samaṇabrāhmaṇāse. Nandāti bhagavāti. Nandāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti— nandāti bhagavā.

Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhinti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
diṭṭhenāpi → diṭṭhenapi (bj, cck, sya-all) sutenapi suddhiṁ …pe… diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenapi (bj); diṭṭhassutenapi (cck) | visuddhiṁ → (bj) diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj)

Sīlabbatenāpi vadanti suddhinti sīlenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti; vatenāpi suddhiṁ …pe… voharanti;
vatenāpi → vatenapi (bj, cck) sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti— sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.

Anekarūpena vadanti suddhinti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavatakotūhala … (bj); anekavidhavattakutūhala … (sya-all) | anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavattakutūhalamaṅgalena (sya-all) | anekavidhavatakotuhalamaṅgalena → anekavidha kotūhala maṁgalena – machasaṁ anekavidha vatta kotūhala maṁgalena – syā (bj note) anekarūpena vadanti suddhiṁ.

Kiñcāpi te tattha yatā carantīti. Kiñcāpīti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
padapāripūrī → padapāripūri (bj, sya-all) | padānupubbatāpetaṁ → padānupubbakametaṁ (sya-all) kiñcāpīti. Teti diṭṭhigatikā. Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā. Yatāti yattā paṭiyattā guttā gopitā rakkhitā saṁvutā.
yattā paṭiyattā guttā → yatā paṭiyatā (sya-all) | paṭiyatā → yattā paṭiyatta (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ) Carantīti caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti—
iriyanti → irīyanti (bj) | viharanti → vicaranti (sya-all) | viharanti → vicaranti (bj: sī.pana) kiñcāpi te tattha yatā caranti.

Nātariṁsu jātijaranti brūmīti jātijarāmaraṇaṁ na tariṁsu na uttariṁsu na patariṁsu na samatikkamiṁsu na vītivattiṁsu, jātijarāmaraṇā anikkhantā anissaṭā anatikkantā asamatikkantā avītivattā, antojātijarāmaraṇe parivattenti, antosaṁsārapathe parivattenti, jātiyā anugatā, jarāya anusaṭā, byādhinā abhibhūtā, maraṇena abbhāhatā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
aleṇā → alenā (bj) | anissaṭā → anissaṭṭhā (sya-all) | asamatikkantā → (sya-all) | anissaṭā → anissatā (bj: syā) nātariṁsu jātijaranti brūmi. Tenāha bhagavā—

“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) Anekarūpena vadanti suddhiṁ; kiñcāpi te tattha yatā caranti, Nātariṁsu jātijaranti brūmī”ti.

Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (iccāyasmā nando) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) | sutenāpi → diṭṭhassutenāpi (bj: machasaṁ) Anekarūpena vadanti suddhiṁ. Te ce munī brūsi anoghatiṇṇe,
munī → muni (pts) | ce → sic MSS. (Bam; Bi ca); sace Sn. (but cp. 1047, a). ----------------------------------- (pts note) Atha ko carahi devamanussaloke; Atāri jātiñca jarañca mārisa, Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.

Ye kecime samaṇabrāhmaṇāseti.
kecime samaṇabrāhmaṇāseti → keci samaṇabrāhmaṇā seti (bj) Ye kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
pariyādiyanavacanametaṁ ye kecīti → pariyādāyavacanametaṁ yekecīti (sya-all) ye kecīti. Samaṇāti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.
paribbājakasamāpannā → paribbājasamāpannā (sya-all) Brāhmaṇāti ye keci bhovādikāti— ye kecime samaṇabrāhmaṇāse. Iccāyasmā nandoti. Iccāti padasandhi …pe…
iccāti padasandhi → (bj) iccāyasmā nando.
iccāyasmā nando diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj)

Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhinti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
diṭṭhenāpi → diṭṭhenapi (bj, cck, sya-all) sutenāpi suddhiṁ …pe…
sutenāpi → sutenapi (bj, sya-all) diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenapi (bj) diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj)

Sīlabbatenāpi vadanti suddhinti sīlenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
sīlenāpi → sīlenapi (bj, sya-all) vatenāpi suddhiṁ …pe… voharanti;
vatenāpi → vatenapi (bj, sya-all) sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
voharantīti → voharanti (bj) | sīlabbatenāpi → sīlabbatenapi (sya-all) sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.

Anekarūpena vadanti suddhinti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavatakotūhala maṅgalena (bj); anekavidhavattakutūhalamaṅgalena (sya-all) anekarūpena vadanti suddhiṁ.

Te ce munī brūsi anoghatiṇṇeti. Te ceti diṭṭhigatike. Munīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni. Brūsi anoghatiṇṇeti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ atiṇṇe anatikkante asamatikkante avītivatte antojātijarāmaraṇe parivattente antosaṁsārapathe parivattente jātiyā anugate jarāya anusaṭe byādhinā abhibhūte maraṇena abbhāhate atāṇe aleṇe asaraṇe asaraṇībhūte.
bhavoghaṁ → (bj) | aleṇe → alene (bj) | atiṇṇe → atiṇṇe anuttiṇṇe anittiṇṇe (sya-all) | parivattente → parivattante (sya-all) Brūsīti brūsi ācikkhasi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivarasi vibhajasi uttānīkarosi pakāsesīti—
brūsi → brūsī (bj) te ce munī brūsi anoghatiṇṇe.

Atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisāti atha ko eso sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya jātijarāmaraṇaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattayi.
atari uttari → atāri uttāri (sya-all) Mārisāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti— atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisa.

Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metanti. Pucchāmi tanti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ.
taṁ → taṁ kathayassu pumeti pucchāmi taṁ (sya-all) Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti. Brūhi metanti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti— pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ. Tenāha so brāhmaṇo—

“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse, (iccāyasmā nando) Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ; sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
diṭṭhassutenāpi → diṭṭhena sutenāpi (bj) Anekarūpena vadanti suddhiṁ.

Te ce munī brūsi anoghatiṇṇe, atha ko carahi devamanussaloke; Atāri jātiñca jarañca mārisa, pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.

Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) Jātijarāya nivutāti brūmi; Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,
diṭṭhaṁ → siṭṭhaṁ (bj) | vā → cā (bj) | īdha → idha Br T. (pts note) | va → ca Br Scn. (pts note) Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

Anekarūpampi pahāya sabbaṁ, Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
anāsavāse → anāsavā ye (sya-all, mr) | anāsavāse → anāsavā ye (cck: syā. ka.) | anāsavāse → anāsavāye MSS. (Ck Cb ?). ----------------------------------- (pts note) Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi.
narā → te ce nanda (bj: sī.pana)

Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) jātijarāya nivutāti brūmīti nāhaṁ, nanda, sabbe samaṇabrāhmaṇā jātijarāya āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti vadāmi.
ovutā → ophuṭā (sya-all) | ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti → ti (pts) | ovutā → ophuṭā (bj: syā) Atthi te samaṇabrāhmaṇā yesaṁ jāti ca jarāmaraṇañca pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj); anabhāvaṅgatā (si, sya-all) | uttānīkaromi pakāsemīti → uttānīkaromīti (sya-all) | jarāmaraṇañca → (pts) | anabhāvakatā → anabhāvaṁ gatā (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi); anabhāvaṁ katā (bj: machasaṁ) nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) jātijarāya nivutāti brūmi.

Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbanti ye sabbā diṭṭhasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.
jahitvā → (sya-all) Ye sabbā sutasuddhiyo pahāya …pe…
sutasuddhiyo → suta suddhiyo (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) ye sabbā mutasuddhiyo pahāya,
mutasuddhiyo → muta diṭṭhiyo paśāya (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) ye sabbā diṭṭhasutamutasuddhiyo pahāya
diṭṭhasutamutasuddhiyo → diṭṭhamutasuddhiyo (bj) ye sabbā sīlasuddhiyo pahāya,
pahāya → (sya-all) ye sabbā vatasuddhiyo pahāya,
vatasuddhiyo pahāya → vattasuddhiyo (sya-all) ye sabbā sīlabbatasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
jahitvā → (sya-all) ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.
sīlabbataṁ vāpi → pi (pts)

Anekarūpampi pahāya sabbanti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavatakotūhala maṅgalena (bj); anekavidhavattakutūhalamaṅgalena (sya-all) | jahitvā → (sya-all) anekarūpampi pahāya sabbaṁ.

Taṇhaṁ pariññāya anāsavā se, te ve narā oghatiṇṇāti brūmīti.
se → ye (sya-all) Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.
taṇhāti → taṇhanti (sya-all) Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—
taṇhaṁ → (sya-all) ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.
tīraṇapariññāya → tiraṇapariññāya (cck, sya1ed) | tīraṇapariññāya → tiraṇapariññāya (sya-all) Katamā ñātapariññā? Taṇhaṁ jānāti “ayaṁ rūpataṇhā, ayaṁ saddataṇhā, ayaṁ gandhataṇhā, ayaṁ rasataṇhā, ayaṁ phoṭṭhabbataṇhā, ayaṁ dhammataṇhā”ti jānāti passati—
jānāti → pajānāti (sya-all) parijānāti (mr) | jānāti → pajānāti (bj: sī.pana, syā) | jānāti → pajānāti (bj: sī.pana, syā) | jānāti → pajānāti (syā.) parijānāti (ka.) mahāni. 13 (cck note) ayaṁ ñātapariññā.

Katamā tīraṇapariññā?
tīraṇapariññā → tiraṇapariññā (sya-all) Evaṁ ñātaṁ katvā taṇhaṁ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato …pe…
tīreti → tireti (cck, sya1ed) | tīreti → tireti (sya-all) nissaraṇato tīreti—
nissaraṇato tīreti → anissaraṇato tireti (sya-all) ayaṁ tīraṇapariññā.
tīraṇapariññā → tiraṇapariññā (sya-all)

Katamā pahānapariññā? Evaṁ tīrayitvā taṇhaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
tīrayitvā → tīretvā (sya-all) Vuttañhetaṁ bhagavatā— “yo, bhikkhave, taṇhāya chandarāgo taṁ pajahatha. Evaṁ sā taṇhā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā”.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj); anabhāvaṅgatā (si, sya-all) | anuppādadhammā → anuppādadhammāti (bj, sya-all) | anabhāvakatā → anabhāvaṁ gatā (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, syā) | anuppādadhammā”ti → khandhasaṁyutta > bhāravagga (bj note) Ayaṁ pahānapariññā. Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.
taṇhaṁ pariññāyāti → (sya-all) | parijānitvā → parijānitvāti taṇhaṁ pariññāya (sya-all) Anāsavāti cattāro āsavā—
anāsavāti → anāsavāseti (bj) kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Yesaṁ ime āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, te vuccanti anāsavā arahanto khīṇāsavā—
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā → anabhāvaṅgatā āyatiṁanuppādadhammā (sya-all) | anāsavā → anāsavā yeti (sya-all) taṇhaṁ pariññāya anāsavā.

Te ve narā oghatiṇṇāti brūmīti ye taṇhaṁ pariññāya anāsavā, te kāmoghaṁ tiṇṇā bhavoghaṁ tiṇṇā diṭṭhoghaṁ tiṇṇā avijjoghaṁ tiṇṇā sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
brūmīti → brūmītiṁ (bj) | nitthiṇṇā → nittiṇṇā (bj, cck, sya-all) | sabbasaṁsārapathaṁ → sabbaṁ saṁsārapathaṁ (sya-all) | nittiṇṇā → otiṇṇa nittiṇṇā (bj: sī.pana) taṇhaṁ pariññāya anāsavāse te ve narā oghatiṇṇāti brūmi.
brūmi → brūmīti (bj) | anāsavāse → anāsavā ye (sya-all) Tenāha bhagavā—

“Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) Jātijarāya nivutāti brūmi; ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,
vā → yesīdha diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁca (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ) Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

Anekarūpampi pahāya sabbaṁ, taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
anāsavāse → anāsavā ye (sya-all); anāsavāse aham pi (pts) Te ve narā oghatiṇṇāti brūmī”ti. Etābhinandāmi vaco mahesino,
mahesi → mahesinoti mehesī (sya-all) | mahesino → mahesino iccāyasmā nando (bj) Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ; Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

Anekarūpampi pahāya sabbaṁ, Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
anāsavāse → anāsavā ye (sya-all) Ahampi te oghatiṇṇāti brūmi.
brūmi → brūmī (bj)

Etābhinandāmi vaco mahesinoti. Etanti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.
anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ → anusiṭṭhiṁ (bj); anusandhiṁ (sya-all) | anusiṭṭhiṁ → anusandhiṁ (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) Mahesinoti kiṁ mahesi bhagavā?
kiṁ mahesi → mahesī (bj, sya-all) | mahesī → kiṁ mahesī (bj: machasaṁ) Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…
esī gavesī → esi gavesi (bj, sya-all) | mahesi → mahesī (bj, sya-all) kahaṁ narāsabhoti mahesīti— etābhinandāmi vaco mahesino.

Sukittitaṁ gotamanūpadhīkanti. Sukittitanti sukittitaṁ suācikkhitaṁ sudesitaṁ supaññapitaṁ supaṭṭhapitaṁ suvivaṭaṁ suvibhattaṁ suuttānīkataṁ supakāsitaṁ.
suācikkhitaṁ → svācikkhitaṁ (bj, mr) | sukittitaṁ suācikkhitaṁ → svācīkkhitaṁ (bj) | sukittitaṁ → (sya-all) | suvivaṭaṁ → suvivaritaṁ (sya-all) | svācīkkhitaṁ → su ācikkhitaṁ (bj: machasaṁ, syā) | suvivaṭaṁ → su vivaritaṁ (bj: sī.pana) | suācikkhitaṁ → svācikkhitaṁ (cck: ka.) Gotamanūpadhīkanti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
gotamanūpadhīkanti upadhī → gotama nūpadhīkanti upadhi (bj, sya-all) Upadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhinissaggaṁ upadhipaṭippassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—
upadhinissaggaṁ → upadhipaṭinissaggaṁ (bj); upadhipaṭinissaggo (sya-all) | upadhipaṭippassaddhaṁ → upadhipaṭippassaddhiṁ (bj); upadhipaṭipassaddhi (cck); upadhipaṭippassaddhi (sya1ed, sya2ed) | upadhinissaggaṁ upadhipaṭippassaddhaṁ → upadhipaṭinissaggaṁ upadhipaṭippassaddhiṁ (bj) | upadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhinissaggaṁ upadhipaṭippassaddhaṁ → upadhipahānaṁ upadhivūpasamo upadhipaṭinissaggo upadhipaṭippassaddhi (sya-all) | upadhipaṭinissaggaṁ → upadhi nissaggaṁ – sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ upadhipaṭinissaggo – syā (bj note) | upadhipaṭippassaddhiṁ → paṭippassaddhaṁ (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi, machasaṁ) sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ.

Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbanti ye sabbā diṭṭhasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.
jahitvā → (sya-all) Ye sabbā sutasuddhiyo …pe… ye sabbā mutasuddhiyo … ye sabbā diṭṭhasutamutasuddhiyo …
diṭṭhasutamutasuddhiyo ye sabbā → (sya-all) ye sabbā sīlasuddhiyo … ye sabbā vatasuddhiyo … ye sabbā sīlabbatasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
jahitvā → (sya-all) ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

Anekarūpampi pahāya sabbanti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
anekavidhakotūhalamaṅgalena → anekavidhavatakotūhalamaṅgalena (bj); anekavidhavattakutūhalamaṅgalena (sya-all) | jahitvā → (sya-all) anekarūpampi pahāya sabbaṁ.

Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti brūmīti.
anāsavāse → anāsavā ye (sya-all) Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.
taṇhāti → taṇhanti (sya-all) Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā— ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.
tīraṇapariññāya → tiraṇapariññāya (sya-all) | tīraṇapariññāya → tiraṇapariññāya (cck: syā.) Katamā ñātapariññā? Taṇhaṁ jānāti—
jānāti → pajānāti (si, sya-all) ayaṁ rūpataṇhā, ayaṁ saddataṇhā, ayaṁ gandhataṇhā, ayaṁ rasataṇhā, ayaṁ phoṭṭhabbataṇhā, ayaṁ dhammataṇhāti jānāti passati—
jānāti → pajānāti (sya-all) | jānāti → pajānāti (bj: syā) ayaṁ ñātapariññā.

Katamā tīraṇapariññā?
tīraṇapariññā → tiraṇapariññā (sya-all) Evaṁ ñātaṁ katvā taṇhaṁ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto addhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato asaraṇībhūtato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato saṅkilesadhammato samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti—
aleṇato → alenato (bj) | tīreti → tireti (sya-all) | aghamūlato → aghamūlakato (sya-all) | vibhavato → (sya-all) | saṅkilesadhammato → (sya-all) | assādato → anassādato (sya-all) | nissaraṇato tīreti → anissaraṇato tireti (sya-all) | aghamūlato → asārato aghamūlato (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | assādato → asārato (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | tīreti → tireti (cck: syā.) ayaṁ tīraṇapariññā.
tīraṇapariññā → tiraṇapariññā (sya-all)

Katamā pahānapariññā? Evaṁ tīrayitvā taṇhaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti—
tīrayitvā → tiretvā (sya-all) ayaṁ pahānapariññā.

Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.
imāhi tīhi → imābhi tībhi (bj) | taṇhaṁ pariññāyāti → taṁ (sya-all) | parijānitvā → parijānitvāti taṇhaṁ pariññāya (sya-all) Anāsavāti cattāro āsavā— kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Yesaṁ ime āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, te vuccanti anāsavā arahanto khīṇāsavā.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā → anabhāvaṅgatā āyatiṁanuppādadhammā (sya-all) | anāsavā → anāsavā yeti (sya-all) | anabhāvakatā → anabhāvaṁ gatā (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti.
anāsavāse ahampi → anāsavā se (bj) | te → te ve narā (bj) | anāsavāse → anāsavā ye (sya-all) Brūmīti ye taṇhaṁ pariññāya anāsavā, ahampi te kāmoghaṁ tiṇṇā bhavoghaṁ tiṇṇā diṭṭhoghaṁ tiṇṇā avijjoghaṁ tiṇṇā sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti brūmi vadāmīti—
nitthiṇṇā → nittiṇṇā (bj, cck, sya-all) | vadāmīti → vadāmiti (cck) | sabbasaṁsārapathaṁ → sabbaṁ saṁsārapathaṁ (sya-all) taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti brūmi.
ahampi → (bj) | brūmi → brūmī (bj) | anāsavāse → anāsavā ye (sya-all) Tenāha so brāhmaṇo—

“Etābhinandāmi vaco mahesino, sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ; Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

Anekarūpampi pahāya sabbaṁ, taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
anāsavāse → anāsavā ye (sya-all) Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī”ti.

Nandamāṇavapucchāniddeso sattamo.