Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,
pucchāmi → (pts) | bhagavā brūhi metaṁ → (pts) (iccāyasmā dhotako) Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ; Tava sutvāna nigghosaṁ, Sikkhe nibbānamattano.

Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metanti.
ti → pucchāti (bj) | metanti pucchāmīti → me tanti pucchāti (bj) Pucchāmīti tisso pucchā—
pucchā’ti → pucchāmīti (bj: machasaṁ, syā) adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṁsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā …pe… imā tisso pucchā …pe… nibbānapucchā. Pucchāmi tanti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ, kathayassu meti—
kathayassu → kathassu (sya-all) pucchāmi taṁ. Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti. Brūhi metanti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
vibhajāhi → vibhaja (bj) | vibhaja → vivarāhi vibhajāhi (bj: machasaṁ, syā) pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.

Iccāyasmā dhotakoti. Iccāti padasandhi …pe…
padasandhi → sarasandhi (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) āyasmāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmāti.
sagāravasappatissādhivacanametaṁ → sagāravasappatisyādhivacana metaṁ (bj) | garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmāti → (sya-all) Dhotakoti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti— iccāyasmā dhotako.

Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhanti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ kaṅkhāmi abhikaṅkhāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.
anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ → desanaṁ anusiṭṭhiṁ (bj); desanaṁ anusandhiṁ (sya-all) | pihayāmi → pihemi (sya-all) | anusiṭṭhiṁ → anusāsanaṁ, anusiṭṭhaṁ (bj: machasaṁ); anusatthiṁ (bj: a.nid) Mahesīti kiṁ mahesi bhagavā?
kiṁ → (bj) | kiṁ mahesi → kenatthena mahesī (sya-all) Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…
esī gavesī → esi gavesi (bj, sya-all) | mahesi → mahesī (bj, sya-all) kahaṁ narāsabhoti mahesīti— vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ.

Tava sutvāna nigghosanti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—
anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ → anusiṭṭhiṁ (bj) | anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā → anusandhiṁ sutvāna (sya-all) | uggahetvā → uggaṇhitvā (sya-all) | upalakkhayitvāti → upasallakkhīyitvā (bj: sī.vaṭ, sī.kayi) tava sutvāna nigghosaṁ.

Sikkhe nibbānamattanoti. Sikkhāti tisso sikkhā—
sikkhāti → sikkheti (sya-all) adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe… ayaṁ adhipaññāsikkhā. Nibbānamattanoti attano rāgassa nibbāpanāya,
attano → (sya-all) dosassa nibbāpanāya, mohassa nibbāpanāya, kodhassa nibbāpanāya, upanāhassa nibbāpanāya …pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbāpanāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya,
sikkhāyo āvajjanto → sikkhā āvajjento (sya-all) jānanto sikkheyya, passanto sikkheyya, paccavekkhanto sikkheyya, cittaṁ padahanto sikkheyya,
padahanto → samādahanto (bj); adhiṭṭhahanto (sya-all) | samādahanto → cittaṁ adhiṭṭhahanto (bj: sī.pana); cittaṁ paṭṭhahanto (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) saddhāya adhimuccanto sikkheyya, vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya, satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya, cittaṁ samādahanto sikkheyya, paññāya pajānanto sikkheyya, abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya,
abhiññeyyaṁ → abhiññāya (sya-all) pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya,
pariññeyyaṁ → pariññāya (sya-all) pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya, bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya, sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya, ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—
ācareyya samācareyya → samādāya careyya (sya-all) sikkhe nibbānamattano. Tenāha so brāhmaṇo—

“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ, (iccāyasmā dhotako) Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ; tava sutvāna nigghosaṁ,
vācābhikaṅkhāmi → vātābhikaṅkhāmi (bj) Sikkhe nibbānamattano”ti. Tenahātappaṁ karohi, (dhotakāti bhagavā) Idheva nipako sato; Ito sutvāna nigghosaṁ, Sikkhe nibbānamattano.
nibbānamattano tenahātappaṁ karohīti → nibbānam attano (pts)

Tenahātappaṁ karohīti ātappaṁ karohi, ussāhaṁ karohi, ussoḷhiṁ karohi, thāmaṁ karohi, dhitiṁ karohi, vīriyaṁ karohi, chandaṁ janehi sañjanehi upaṭṭhapehi samuṭṭhapehi nibbattehi abhinibbattehīti—
thāmaṁ → vāyāmaṁ (sya-all) | samuṭṭhapehi → (sya-all) tenahātappaṁ karohi.
karohi → karohi dhotakāti bhagavāti (sya-all)

Dhotakāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
dhotakāti → dhotakāti bhagavāti (bj) | deva-manussaloke → devaṁ manussa-? cp. expl. (pts note) Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti— dhotakāti bhagavā.

Idheva nipako satoti. Idhāti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloke. Nipakoti nipako paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
vibhāvī → vībhāvī (sya-all) Satoti catūhi kāraṇehi sato— kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe… so vuccati satoti— idheva nipako sato.

Ito sutvāna nigghosanti ito mayhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā suṇitvā uggaṇhitvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—
uggaṇhitvā → uggahetvā (bj); uggahitvā (sya-all) | anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ → anusiṭṭhiṁ (bj) | anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā → anusandhiṁ sutvāna (sya-all) | anusiṭṭhiṁ → anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ (bj: machasaṁ) | uggahetvā → uggahitvā (bj: sī.pana); uggaṇhitvā (bj: machasaṁ) ito sutvāna nigghosaṁ.

Sikkhe nibbānamattanoti. Sikkhāti tisso sikkhā—
sikkhāti → sikkheti (sya-all) adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe… ayaṁ adhipaññāsikkhā. Nibbānamattanoti attano rāgassa nibbāpanāya, dosassa nibbāpanāya, mohassa nibbāpanāya, kodhassa nibbāpanāya, upanāhassa nibbāpanāya …pe…
nibbānamattanoti → nibbānamattoti (bj) | nibbāpanāya → (bj) | attano → (sya-all) sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbāpanāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya, jānanto sikkheyya …pe…
sikkhāyo āvajjanto → sikkhā āvajjento (sya-all) sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya, ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—
ācareyya samācareyya → samādāya careyya (sya-all) sikkhe nibbānamattano. Tenāha bhagavā—

“Tenahātappaṁ karohi, (dhotakāti bhagavā) Idheva nipako sato; ito sutvāna nigghosaṁ, Sikkhe nibbānamattano”ti. Passāmahaṁ devamanussaloke, Akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ; Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu,
brāhmaṇamiriyamānaṁ → brāhmaṇaṁ iriyamānaṁ (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | iriyamānaṁ → brāhmaṇa iriyamāṇaṁ (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi); brāhmaṇaviriya mānaṁ (bj: machasaṁ) taṁ → tan Scp T (Bai Pj.). ----------------------------------- (pts note) Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi.

Passāmahaṁ devamanussaloketi. Devāti tayo devā— sammutidevā, upapattidevā, visuddhidevā.
upapattidevā → uppattidevā (bj); upapattidevā ca (sya-all) | sammutidevā → sammatidevā ca (sya-all) | visuddhidevā → visuddhidevā ca (sya-all) Katame sammutidevā?
sammutidevā sammutidevā → sammatidevā sammatidevā (sya-all) Sammutidevā vuccanti rājāno ca rājakumārā ca deviyo ca. Ime vuccanti sammutidevā. Katame upapattidevā?
upapattidevā upapattidevā → uppattidevā uppattidevā (bj) Upapattidevā vuccanti cātumahārājikā devā tāvatiṁsā devā yāmā devā tusitā devā nimmānaratī devā paranimmitavasavattī devā brahmakāyikā devā ye ca devā taduttari.
taduttari → taduttariṁ (bj); tatrupari (sya-all) | nimmānaratī → nimmāṇaratī (bj) | taduttari ime vuccanti upapattidevā → tatrupari (sya-all) | taduttariṁ → taduttari (bj: machasaṁ, syā) | taduttari → tatrupari (cck: syā.) Ime vuccanti upapattidevā.
upapattidevā → uppattidevā (bj) Katame visuddhidevā? Visuddhidevā vuccanti tathāgatasāvakā arahanto khīṇāsavā ye ca paccekabuddhā.
paccekabuddhā → paccekasambuddhā (bj) | paccekabuddhā ime vuccanti visuddhidevā → paccekasambuddhā (sya-all) | paccekasambuddhā → pacceka buddhā (bj: machasaṁ) Ime vuccanti visuddhidevā. Bhagavā sammutidevānañca upapattidevānañca visuddhidevānañca devo ca atidevo ca devātidevo ca sīhasīho nāganāgo gaṇigaṇī munimunī rājarājā.
sammutidevānañca → sammatidevānañca (sya-all) Passāmahaṁ devamanussaloketi manussaloke devaṁ passāmi atidevaṁ passāmi devātidevaṁ passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmīti— passāmahaṁ devamanussaloke.

Ākiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānanti. Akiñcananti rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ, te kiñcanā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, tasmā buddho akiñcano.
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj); anabhāvaṅgatā (sya-all) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā → anabhāvaṅgatā āyatiṁanuppādadhammā (sya-all) | anabhāvakatā → anabhāvaṁkatā (bj: machasaṁ, syā) Brāhmaṇoti bhagavā sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—
brāhmaṇoti → brāhmaṇanti (sya-all) sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti, rāgo bāhito hoti, doso bāhito hoti, moho bāhito hoti, māno bāhito hoti, bāhitāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
jātijarāmaraṇiyā bāhitvā → jātijarāmaraṇīyā bāhetvā (bj) | bāhitāssa → bāhitassa (sya-all) | āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā bāhitvā → āyatiṁjātijarāmaraṇīyā bāhetvā (sya-all) | ponobhavikā → ponabbhavīkā (bj: sī.pana, sī.kayi)

Bāhitvā sabbapāpakāni,
Bāhitvā → bāhetvā (bj, sya-all) | bāhetvā → bāhitvā (bj: machasaṁ) (sabhiyāti bhagavā)
sabhiyāti → sabhiyāti bhagavā (sya-all) Vimalo sādhusamāhito ṭhitatto; saṁsāramaticca kevalī so, Asito tādi pavuccate sa brahmāti.
tādi → tādī (bj) | brahmāti → brahmāa (bj) | asito → anissito (sya-all) | sa brahmāti → brahmā (sya-all) | pavuccate → pavuccati brahmā (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi)

Iriyamānanti carantaṁ viharantaṁ iriyantaṁ vattentaṁ pālentaṁ yapentaṁ yāpentanti—
iriyantaṁ → irīyantaṁ (bj) | viharantaṁ → vicarantaṁ (sya-all) | irīyantaṁ → iriyantaṁ (bj: machasaṁ, syā) akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ.

Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhūti. Tanti bhagavantaṁ bhaṇati. Namassāmīti kāyena vā namassāmi, vācāya vā namassāmi, cittena vā namassāmi, anvatthapaṭipattiyā vā namassāmi, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassāmi sakkaromi garuṁ karomi mānemi pūjemi.
garuṁ karomi → garukaromi (bj, sya-all) Samantacakkhūti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ. Bhagavā sabbaññutañāṇena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
upāgato samupāgato upapanno samupapanno → upagato samupagato uppanno sampanno (bj) | bhagavā → bhagavā tena (sya-all) | sampanno → pamuppanno (bj: a.nid); samuppanno (bj: machasaṁ)

“Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci, atho aviññātamajānitabbaṁ;
addiṭṭhamidhatthi → adiṭṭhamidhatthi (sya-all, mr) | kiñci → kiñcī (bj) | addiṭṭhamidhatthi → adiṭṭha (bj: syā) | addiṭṭhamidhatthi → adiṭṭhamidhatthi (syā. ka.) mahāni. 156 (cck note) Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ, tathāgato tena samantacakkhū”ti.
samantacakkhū”ti → suttanipāta > sabhiyasutta (bj note)

Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu.

Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhīti. Sakkāti sakko bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko.
sakko → (sya-all) Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
aḍḍho → addho (sya-all, mr) | atha vā aḍḍho → athavā addho (sya-all) | aḍḍho → addho (cck: syā. ka.) Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ—
seyyathīdaṁ → seyyathīdaṁ (bj: machasaṁ) saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ sammappadhānadhanaṁ iddhipādadhanaṁ indriyadhanaṁ baladhanaṁ bojjhaṅgadhanaṁ maggadhanaṁ phaladhanaṁ nibbānadhanaṁ. Imehi anekavidhehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
mahaddhano → mahādhano (bj) | aḍḍho → addho (sya-all) Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.
abhīrū → abhiru (sya-all) Kathaṅkathā vuccati vicikicchā. Dukkhe kaṅkhā, dukkhasamudaye kaṅkhā, dukkhanirodhe kaṅkhā, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā. Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā chambhitattaṁ cittassa manovilekho.
chambhitattaṁ → thambhitattaṁ (bj) | thambhitattaṁ → chamhitattaṁ (bj: machasaṁ, syā, sī) Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhīti muñca maṁ pamuñca maṁ mocehi maṁ pamocehi maṁ uddhara maṁ samuddhara maṁ vuṭṭhāpehi maṁ kathaṅkathāsallatoti—
vuṭṭhāpehi → uṭṭhāpehi (bj) | pamuñca maṁ → (sya-all) pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi. Tenāha so brāhmaṇo—

“Passāmahaṁ devamanussaloke, akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ;
brāhmaṇamiriyamānaṁ → brāhmaṇaṁ irīyamānaṁ (bj) Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu, pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhī”ti.

Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya, Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke;
sahissāmi → samissāmi (sya-all); samīhāmi (mr) | sahissāmi → samissāmi (bj: syā) | samīhāmi → sic Scn; samissāmi T; sahissāmi Br (Bim); gamissāmi Scp Sn. Pj. (pts note) kañci → kiñci Brn (Bim). (pts note) Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno, Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi.
abhijānamāno → ājānamāno (bj, sya-all, pts-vp-pli1, csp1ed) | abhijānamāno → ājānamāno (cck) | ājānamāno → ajānamāno (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | ājānamāno → abhijān- Brn. ----------------------------------- (pts note)

Nāhaṁ sahissāmi pamocanāyāti nāhaṁ taṁ sakkomi muñcituṁ pamuñcituṁ mocetuṁ pamocetuṁ uddharituṁ samuddharituṁ uṭṭhāpetuṁ samuṭṭhāpetuṁ kathaṅkathāsallatoti.
sahissāmi → samissāmi (sya-all) | samuddharituṁ uṭṭhāpetuṁ samuṭṭhāpetuṁ → uddharāpetuṁ vuṭṭhāpetuṁ (sya-all) | samuddharituṁ → uddharāpetuṁ samuddharāpetuṁ (bj: sī.pana) | sahissāmi → samīhāmi (cck: ka.) Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
sahissāmi → samissāmi (sya-all) Atha vā na īhāmi na samīhāmi na ussahāmi na vāyamāmi na ussāhaṁ karomi na ussoḷhiṁ karomi na thāmaṁ karomi na dhitiṁ karomi na vīriyaṁ karomi na chandaṁ janemi na sañjanemi na nibbattemi na abhinibbattemi assaddhe puggale acchandike kusīte hīnavīriye appaṭipajjamāne dhammadesanāyāti.
ussāhaṁ → ussa haṁ (bj) | acchandike → acchandake (bj) | samīhāmi → sahāmi (sya-all) | karomi → na ussoḷhi karomi (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | assaddhe → asadhe (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | acchandake → acchindike (bj: machasaṁ, syā) Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
sahissāmi → samissāmi (sya-all) Atha vā natthañño koci mocetā.
mocetā → mocetuṁ (sya-all) | mocetuṁ → katthaci syāmapotthake mocetātipi pāṭho (sya-all note) Te yadi moceyyuṁ sakena thāmena sakena balena sakena vīriyena sakena parakkamena sakena purisathāmena sakena purisabalena sakena purisavīriyena sakena purisaparakkamena attanā sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjamānā moceyyunti.
moceyyuṁ → muñceyyuṁ (sya-all) | apaccanīkapaṭipadaṁ → (sya-all) | moceyyunti → muñceyyunti (sya-all) | moceyyunti → muṁceyyunti (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
sahissāmi → samissāmi (sya-all)

Vuttañhetaṁ bhagavatā— “so vata, cunda, attanā palipapalipanno paraṁ palipapalipannaṁ uddharissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. So vata, cunda, attanā adanto avinīto aparinibbuto paraṁ damessati vinessati parinibbāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.
vijjatī”ti → majjhima nikāya > sallekha sutta (bj note) Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
sahissāmi → samissāmi (sya-all)

Vuttañhetaṁ bhagavatā—
vuttañhetaṁ → vuttampi hetaṁ (bj) | 3 → muṁceyyunti (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi)

“Attanā hi kataṁ pāpaṁ, attanā saṅkilissati;
Attanā hi → attanāva (bahūsu) | attanā hi → attanāva (bj, sya-all) | hi → attanāva (bahūsu) dha. pa. 165 (cck note) Attanā akataṁ pāpaṁ, attanāva visujjhati; Suddhi asuddhi paccattaṁ, nāñño aññaṁ visodhaye”ti.
Suddhi asuddhi → suddhī asuddhī (cck) nāñño aññaṁ → nāññamañño (bj) | nāññamañño → nāñño aññaṁ (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | visodhaye’ti → dhammapada > attavagga (bj note) | visodhayeti → vimocayetipi pāṭho (sya-all note)

Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
sahissāmi → samissāmi (sya-all)

Vuttañhetaṁ bhagavatā— “evameva kho, brāhmaṇa, tiṭṭhateva nibbānaṁ tiṭṭhati nibbānagāmī maggo tiṭṭhāmahaṁ samādapetā, atha ca pana mama sāvakā mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā appekacce accantaniṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādhenti ekacce nārādhentīti.
nibbānagāmī maggo → nibbānamaggo (sya-all); nibbānagāmimaggo (csp1ed) | nārādhentīti → nārādhenti (bj, sya-all) | nibbānagāmī maggo → nibbānagāmimaggo (cck) Ettha kyāhaṁ, brāhmaṇa karomi? Maggakkhāyī, brāhmaṇa, tathāgato.
maggakkhāyī → maggamakkhāyi (bj: sī.pana) Maggaṁ buddho ācikkhati.
buddho ācikkhati → buddhā ācikkhanti (bj) | buddho → puṭṭho (sya-all) Attanā paṭipajjamānā mucceyyunti.
mucceyyunti → muñceyyunti (sya-all) | mucceyyunti → muñceyyunti (bj) | muñceyyu”nti → majjhimanikāya > gaṇakamoggallānasutta (bj note) | mucceyyunti → muñceyyunti (cck: syā.) Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
sahissāmi → samissāmi (sya-all)

Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loketi kathaṅkathiṁ puggalaṁ sakaṅkhaṁ sakhilaṁ sadveḷhakaṁ savicikicchaṁ.
sakhilaṁ → savilekhaṁ (bj) | sadveḷhakaṁ → dveḷhakaṁ (sya-all) | savilekhaṁ → sakhilaṁ (bj: machasaṁ, syā) Kañcīti kañci khattiyaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vessaṁ vā suddaṁ vā gahaṭṭhaṁ vā pabbajitaṁ vā devaṁ vā manussaṁ vā. Loketi apāyaloke …pe… āyatanaloketi— kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke.

Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamānoti dhammaṁ seṭṭhaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
abhijānamānoti → ājānamānoti (bj, cck, sya-all) | dhammañca → dhammaseṭṭhaṁ (pts) | ājānamānoti → ajānamāno (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo → sabbupadhipaṭinissaggo (sya-all) Seṭṭhanti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ dhammaṁ ājānamāno vijānamāno paṭivijānamāno paṭivijjhamānoti—
dhammaṁ → dhammaṁ ājānama noti (bj); dhammaṁ ājānamānoti (sya-all) dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno.
abhijānamāno → ājānamāno (bj, cck, sya-all)

Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresīti evaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyyāsi uttareyyāsi patareyyāsi samatikkameyyāsi vītivatteyyāsīti—
evaṁ → evaṁ tvaṁ (bj); evaṁ tuvaṁ (sya-all) | uttareyyāsi patareyyāsi → (sya-all) evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi. Tenāha bhagavā—
va → ca Scp T. ----------------------------------- (pts note)

“Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya, kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke;
pamocanāya → pamocanāya dhotakāti bhagavā (bj) | sahissāmi → samissāmi (sya-all) santim → -i Scp Brp (Bai). ----------------------------------- (pts note) Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno, evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresī”ti.
abhijānamāno → ājānamāno (bj, cck, sya-all)

Anusāsa brahme karuṇāyamāno, Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;
karuṇāyamāno → karuṇāyamāno iccāyasmā dhotako (bj) Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno, Idheva santo asito careyyaṁ.
ākāsova → ākāso ca (sya-all) | abyāpajjamāno → abyāpajjhamāno (sya-all) | ākāsova abyāpajjamāno → ākāso ca abyāpajjhamāno (sya-all) | ākāsova → ākāso va (bj: syā) | abyāpajjamāno → abyāpajjhamāno (bj: syā) | ākāsova → ākāso ca (cck: syā.) | abyāpajjamāno → abyāpajjhamāno (cck: syā.)

Anusāsa brahme karuṇāyamānoti anusāsa brahme anuggaṇha brahme anukampa brahmeti—
anusāsa → anusāsa brahmeti anusāsa (bj) | karuṇāyamānoti → karuṇāyamānoti anusāsa brahmeti (sya-all) anusāsa brahme. Karuṇāyamānoti karuṇāyamāno anudayamāno anurakkhamāno anuggaṇhamāno anukampamānoti—
anudayamāno → anuddayamāno (bahūsu) | anuddayamāno → anudayamāno (bj: machasaṁ) | anudayamāno → anuddayamāno (cck: bahūsu) anusāsa brahme karuṇāyamāno.

Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññanti vivekadhammaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo → sabbupadhipaṭinissaggo (sya-all) Yamahaṁ vijaññanti yamahaṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti—
ājāneyyaṁ → (sya-all) | paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti → paṭivijjheyyanti (sya-all) vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ.

Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamānoti yathā ākāso na pajjati na gaṇhati na bajjhati na palibajjhati, evaṁ apajjamāno agaṇhamāno abajjhamāno apalibajjhamānoti—
na pajjati → nappajjati (sya-all) | na gaṇhati → etthantare pāṭho sya-all potthakesu | apajjamāno → āpajjamāno (bj) | gaṇhati → gaṇhāti (bj) | palibajjhati → paḷibajjhati (bj) | apalibajjhamānoti → apaḷibajjhamānoti (bj) | ākāsova abyāpajjamānoti → ākāso ca abyāpajjhamānoti (sya-all) | na pajjati na gaṇhati → nappajjati (sya-all) | agaṇhamāno → (sya-all) | pajjati → nasajjati (bj: sī.pana, nappajjati – syā) | gaṇhāti → na gaṇhati (bj: machasaṁ) | āpajjamāno → asajjamāno (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) | gaṇhati → natthi… syā. … potthake (cck note) evampi ākāsova abyāpajjamāno.
evampi ākāsova abyāpajjamāno → evaṁ ākāso ca abyāpajjhamāno (sya-all) Yathā ākāso na rajjati lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjeṭṭhāya vā evaṁ arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—
haliddiyā → haliddena (sya-all) | nīliyā → nīlena (sya-all) | akilissamānoti → akiliyamāno (sya-all) | akilissamānoti → akiliyamānoti (sya-all) | vā → haliddena vā (bj: syā) | vā → nīlena vā (bj: syā) | haliddiyā → haliddena (cck: syā.) | nīliyā → nīlena (cck: syā.) | akilissamānoti → akiliyamāno (cck: syā.) evampi ākāsova abyāpajjamāno.
ākāsova abyāpajjamāno → ākāso ca abyāpajjhamāno (sya-all) Yathā ākāso na kuppati na byāpajjati na patilīyati na paṭihaññati, evaṁ akuppamāno abyāpajjamāno appatilīyamāno appaṭihaññamāno appaṭihatamānoti—
patilīyati → patitthiyati (bj); paṭilīyati (sya1ed, sya2ed); patiṭṭhiyati (mr) | appatilīyamāno appaṭihaññamāno appaṭihatamānoti → apatitthiyamāno apaṭihaññamānoti (bj) | byāpajjati → byāpajjhati (sya-all) | patilīyati → paṭilīyati (sya-all) | abyāpajjamāno appatilīyamāno appaṭihaññamāno appaṭihatamānoti → abyāpajjhamāno appaṭilīyamāno appaṭihaññamānoti (sya-all) | patitthiyati → patilīyati (bj: machasaṁ); pathilīyati (bj: syā) | patilīyati → patiṭṭhiyati (cck: ka.) evampi ākāsova abyāpajjamāno.
ākāsova abyāpajjamāno → ākāso ca abyāpajjhamāno (sya-all)

Idheva santo asito careyyanti. Idheva santoti idheva santo samāno idheva nisinno samāno imasmiṁyeva āsane nisinno samāno imissāyeva parisāya nisinno samānoti, evampi—
idheva santo samāno → idheva samāno (csp1ed) | santo → santo idheva (cck) | nisinno → nisīdanto (sya-all) | samāno → idheva samāno (bj: machasaṁ) idheva santo. Atha vā idheva santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭippassaddhoti, evampi— idheva santo. Asitoti dve nissayā— taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe… ayaṁ taṇhānissayo …pe… ayaṁ diṭṭhinissayo … taṇhānissayaṁ pahāya diṭṭhinissayaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ anissito, sotaṁ anissito, ghānaṁ anissito, jivhaṁ anissito, kāyaṁ anissito, manaṁ anissito, rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … dhamme … kulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ … lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ … kāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ … ekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ … atītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ … diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme asito anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaṁyutto vimariyādikatena cetasā.
diṭṭhasutamutaviññātabbe → sabbe (bj) | nissaṭo → nissaṭṭho (sya-all) | vimariyādikatena → vimariyādīkatena (bj) | dhamme → (sya-all) | asito → (sya-all) | visaṁyutto → (sya-all) | cetasā → cetasā viharatīti asito (sya-all) | diṭṭhasutamutaviññātabbe → diṭṭhaṁ, sutaṁ, mutaṁ, viññātaṁ, sabbe. mahāni. 46 passitabbaṁ (cck note) | nissaṭo → nissaṭṭho (cck: syā.) Careyyanti careyyaṁ vihareyyaṁ iriyeyyaṁ vatteyyaṁ pāleyyaṁ yapeyyaṁ yāpeyyanti—
iriyeyyaṁ → irīyeyyaṁ (bj) | pāleyyaṁ → (cck) | vihareyyaṁ → vicareyyaṁ (sya-all) idheva santo asito careyyaṁ. Tenāha so brāhmaṇo—

“Anusāsa brahme karuṇāyamāno, vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ; Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno, idheva santo asito careyyan”ti.
ākāsova abyāpajjamāno → ākāso ca abyāpajjhamāno (sya-all)

Kittayissāmi te santiṁ, (dhotakāti bhagavā) Diṭṭhe dhamme anītihaṁ; Yaṁ viditvā sato caraṁ,
dhamme → diṭṭheva dhamme (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) Tare loke visattikaṁ.

Kittayissāmi te santinti rāgassa santiṁ, dosassa santiṁ, mohassa santiṁ, kodhassa santiṁ, upanāhassa …pe…
santiṁ → (sya-all) makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa … sabbakilesānaṁ … sabbaduccaritānaṁ … sabbadarathānaṁ … sabbapariḷāhānaṁ … sabbasantāpānaṁ … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santiṁ upasantiṁ vūpasantiṁ nibbutiṁ paṭippassaddhiṁ kittayissāmi pakittayissāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmīti—
pakittayissāmi → (sya-all) | desessāmi → desissāmi (sya-all) kittayissāmi te santiṁ.

Dhotakāti bhagavāti. Dhotakāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti— dhotakāti bhagavā.

Diṭṭhe dhamme anītihanti. Diṭṭhe dhammeti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme sabbe saṅkhārā aniccāti …pe…
tīrite → tirite dhamme vibhāvite (sya-all) | dhamme vibhāvite → (sya-all) yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhāvite dhamme vibhūte dhammeti, evampi—
tīrite → tirite (sya-all) diṭṭhe dhamme …pe…. Atha vā dukkhe diṭṭhe dukkhaṁ kathayissāmi, samudaye diṭṭhe samudayaṁ kathayissāmi, magge diṭṭhe maggaṁ kathayissāmi, nirodhe diṭṭhe nirodhaṁ kathayissāmīti, evampi— diṭṭhe dhamme …pe…. Atha vā sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti, evampi—
opaneyyikaṁ → opanayikaṁ (bj, sya-all, mr) | opaneyyikaṁ → opanayikaṁ (cck: syā. ka.) diṭṭhe dhamme.
diṭṭhe → diṭṭhe dhammeti diṭṭhe (sya-all) Anītihanti na itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ, taṁ kathayissāmīti—
itihītihaṁ → itihitihaṁ (bj); itihaṁ (sya-all) | attapaccakkhadhammaṁ taṁ → attapaccakkhaṁ dhammaṁ (sya-all) | itihitihaṁ → na itihanti (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi); itihītihaṁ (bj: machasaṁ) diṭṭhe dhamme anītihaṁ.
anītihaṁ → anītihanti (bj)

Yaṁ viditvā sato caranti yaṁ viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā;
tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā; “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe… “sabbe dhammā anattā”ti …pe… “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
yaṁ kiñci samudayadhammaṁ → yaṁkiñci samuyadadhammaṁ (bj) | tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) Satoti catūhi kāraṇehi sato— kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe… so vuccati sato. Caranti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—
iriyanto → irīyanto (bj) | viharanto → vicaranto (sya-all) yaṁ viditvā sato caraṁ.

Tare loke visattikanti visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Visattikāti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.
kenaṭṭhena → kenatthena (sya-all) Loketi apāyaloke …pe… āyatanaloke. Tare loke visattikanti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—
visattikanti → visattikanti yā sā (sya-all) | vesā → (sya-all) | vetaṁ → taṁ (sya-all) | visattikā → loke vā sā vīsattikā (bj: sī.pana, sī.vaṭ, sī.vipi) | visattikaṁ → loke vā taṁvīsattikaṁ (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, sī.kayi) tare loke visattikaṁ. Tenāha bhagavā—

“Kittayissāmi te santiṁ, (dhotakāti bhagavā) Diṭṭhe dhamme anītihaṁ; yaṁ viditvā sato caraṁ, Tare loke visattikan”ti. Tañcāhaṁ abhinandāmi, mahesi santimuttamaṁ; Yaṁ viditvā sato caraṁ,
mahesi → mahesī (sya-all) tare loke visattikaṁ.

Tañcāhaṁ abhinandāmīti. Tanti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmīti—
anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ → anusiṭṭhiṁ (bj); anusandhiṁ abhinandāmīti (sya-all) | icchāmi → (sya-all) | anusiṭṭhiṁ → anusandhiṁ (bj: sī.vaṭ, sī.vipi, syā); anusiṭṭhaṁ (bj: machasaṁ) tañcāhaṁ abhinandāmi.

Mahesisantimuttamanti.
mahesisantimuttamanti → mahesī santimuttamanti (bj, sya-all) Mahesīti kiṁ mahesi bhagavā?
kiṁ mahesi → mahesī (bj); (sya-all) | mahesī → kiṁ mahesi (bj: machasaṁ) Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi, mahantaṁ samādhikkhandhaṁ …pe…
esī gavesī → esi gavesi (bj, sya-all) | mahesi → mahesī (sya-all) kahaṁ narāsabhoti mahesi.
kahaṁ → kahaṁ devadevo kahaṁ (bj, sya-all) | mahesi → mahesī (bj, sya-all) Santimuttamanti santi vuccati amataṁ nibbānaṁ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo → sabbupadhipaṭinissaggo (sya-all) Uttamanti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti— mahesi santimuttamaṁ.
mahesi santimuttamaṁ → mahesī santi muttamaṁ (bj) | mahesi → mahesī (sya-all)

Yaṁ viditvā sato caranti yaṁ viditaṁ katvā …pe… “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā;
tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti …pe…
dukkhāti sabbe dhammā anattāti → aniccāti (sya-all) “yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) Satoti catūhi kāraṇehi sato— kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe… so vuccati sato.
sato → sate (bj) Caranti caranto …pe… yāpentoti— yaṁ viditvā sato caraṁ.

Tare loke visattikanti. Visattikā vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Visattikāti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.
kenaṭṭhena → kenatthena (sya-all) Loketi apāyaloke …pe… āyatanaloke. Tare loke visattikanti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyyaṁ uttareyyaṁ …pe…
visattikanti → visattikanti yā sā (sya-all) | vesā → (sya-all) | vetaṁ → taṁ (sya-all) vītivatteyyanti—
vītivatteyyanti → vītivatteyyāti (bj) tare loke visattikaṁ. Tenāha so brāhmaṇo—

“Tañcāhaṁ abhinandāmi, mahesi santimuttamaṁ;
mahesi → mahesī (bj, sya-all) Yaṁ viditvā sato caraṁ, tare loke visattikan”ti.

Yaṁ kiñci sampajānāsi,
sampajānāsi → saṁjānāmi (bj: sī.vaṭ, sī.vipi) (dhotakāti bhagavā) Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe; Etaṁ viditvā saṅgoti loke,
viditvā → evaṁ viditvā (bj: sī.pana) Bhavābhavāya mākāsi taṇhaṁ.
bhavābhavāya → bhāvābhavāya (sya-all)

Yaṁ kiñci sampajānāsīti yaṁ kiñci sampajānāsi ājānāsi paṭivijānāsi paṭivijjhasīti—
ājānāsi → ājānāsi vijānāsi (bj); vijānāsi (sya-all) yaṁ kiñci sampajānāsi. Dhotakāti bhagavāti. Dhotakāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti— dhotakāti bhagavā.

Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjheti. Uddhanti anāgataṁ;
uddhanti → uddhanti vuccati (sya-all) adhoti atītaṁ; tiriyañcāpi majjheti paccuppannaṁ.
paccuppannaṁ → paccuppannaṁ athavā (sya-all) Uddhanti devaloko;
devaloko → sukhā vedanā (sya-all) adhoti apāyaloko;
apāyaloko → dukkhā vedanā (sya-all) tiriyañcāpi majjheti manussaloko.
manussaloko atha vā → adukkhamasukhā vedanā (sya-all) Atha vā uddhanti kusalā dhammā; adhoti akusalā dhammā; tiriyañcāpi majjheti abyākatā dhammā. Uddhanti arūpadhātu; adhoti kāmadhātu; tiriyañcāpi majjheti rūpadhātu. Uddhanti sukhā vedanā; adhoti dukkhā vedanā; tiriyañcāpi majjheti adukkhamasukhā vedanā. Uddhanti uddhaṁ pādatalā; adhoti adho kesamatthakā; tiriyañcāpi majjheti vemajjheti— uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe.

Etaṁ viditvā saṅgoti loketi saṅgo eso lagganaṁ etaṁ bandhanaṁ etaṁ palibodho esoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
palibodho → paḷibodho (bj) | tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) | paḷibodho → palibodho (bj: machasaṁ) etaṁ viditvā saṅgoti loke.

Bhavābhavāya mākāsi taṇhanti. Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā …pe…
taṇhāti → (sya-all) dhammataṇhā. Bhavābhavāyāti bhavābhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya, kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya, kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya, kammabhavāya arūpabhavāya punabbhavāya punappunabbhavāya, punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā taṇhaṁ mākāsi mā janesi mā sañjanesi mā nibbattesi mābhinibbattesi, pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
bhavābhavāyāti → bhavābhāvāyāti (bj) | punappunaupapattiyā → punappuna uppattiyā (bj) | mābhinibbattesi pajaha → mā abhinibbattesi pajahi (sya-all) | punappunagatiyā → punappuna jātiyā (bj: sī.pana) bhavābhavāya mākāsi taṇhanti.
taṇhanti → taṇhaṁ (sya-all) Tenāha bhagavā—

“Yaṁ kiñci sampajānāsi, (dhotakāti bhagavā) Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe; etaṁ viditvā saṅgoti loke, Bhavābhavāya mākāsi taṇhan”ti.

Saha gāthāpariyosānā …pe… satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.

Dhotakamāṇavapucchāniddeso pañcamo.