Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Dīgha Nikāya 17Lange Lehrreden 17

MahāsudassanasuttaDer König Mahāsudassana

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā kusinārāyaṁ viharati upavattane mallānaṁ sālavane antarena yamakasālānaṁ parinibbānasamaye.
yamaka-sālānaṁ → Bm antare yamaka-sālānaṁ; Bp antare yatapakasāla. (pts note) | sālavane → sāla-vane (pts) | yamakasālānaṁ parinibbānasamaye → yamaka-sālānaṁ parinibbāna-samaye (pts)
Einmal hielt sich der Buddha zwischen einem Salbaumpaar in einem Salbaumwald der Maller in Upavattana bei Kusinārā auf, um die Zeit seines vollkommenen Erlöschens.

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Da ging der Ehrwürdige Ānanda zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
“mā, bhante, bhagavā imasmiṁ khuddakanagarake ujjaṅgalanagarake sākhānagarake parinibbāyi.
khuddakanagarake → kuḍḍanagarake (bj, pts) | sākhānagarake → sākhanagarake (pts) | sākha-nagarake → K usākhā. (pts note) | khuddakanagarake ujjaṅgalanagarake sākhānagarake → kuḍḍa-nagarake ujjaṅgala-nagarake sākha-nagarake (pts)
„Herr, bitte erlösche nicht vollständig in diesem kleinen Weiler, diesem Dschungel-Weiler, diesem Weiler-Vorort.
Santi, bhante, aññāni mahānagarāni.
mahānagarāni → mahā-nagarāni (pts)
Es gibt andere große Städte
Seyyathidaṁ—campā, rājagahaṁ, sāvatthi, sāketaṁ, kosambī, bārāṇasī;
sāvatthi → sāvatthī (sya-all) | kosambī bārāṇasī → kosambi bārāṇasi (pts) | Sāketaṁ → SS Saketaṁ. (pts note) | Kosambi → SS Kosambi; Bm K bī. (pts note) | Bārāṇasi → SS Bārāṇasi; Bm K sī. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)
wie etwa Campā, Rājagaha, Sāvatthī, Sāketa, Kosambī oder Varanasi.
ettha bhagavā parinibbāyatu.Der Buddha erlösche doch dort vollständig. Ettha bahū khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā tathāgate abhippasannā, te tathāgatassa sarīrapūjaṁ karissantī”ti.
brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā → brāhmaṇa-mahāsālā gahapati-mahāsālā (pts) | sarīrapūjaṁ karissantīti → sarīra pūjaṁ karis santīti (pts)
Dort gibt es viele gutsituierte Adlige, Brahmanen und Hausbesitzer, die dem Buddha ergeben sind. Sie werden die Riten zur Verehrung des Leichnams des Klargewordenen vollziehen.“

“Mā hevaṁ, ānanda, avaca; mā hevaṁ, ānanda, avaca:
mā hevaṁ ānanda avaca → (sya-all) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | mā hevaṁ ānanda avaca → kuḍḍa (pts)
„Sag das nicht, Ānanda! Sag nicht,
‘khuddakanagarakaṁ ujjaṅgalanagarakaṁ sākhānagarakan’ti.
khuddakanagarakaṁ → kuḍḍanagarakaṁ (bj) | sākhānagarakanti → sākhā nagarakanti kusāvati rājadhāni (bj); sākhanagarakan ti (pts) | sākha-nagarakan → Bm sākhā-, but sākha- above; K sākhā-. (pts note) | khuddakanagarakaṁ ujjaṅgalanagarakaṁ sākhānagarakanti → nagarakaṁ ujjaṅgala-nagarakaṁ sākha-nagarakan ti (pts)
das hier sei ein kleiner Weiler, ein Dschungel-Weiler, ein Weiler-Vorort.

1. Kusāvatīrājadhānī1. Die Königsstadt Kusāvatī

Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano nāma ahosi khattiyo muddhāvasitto cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto.
janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | muddhāvasitto → muddhābhisīnto (bj: kām) | muddhāvasitto → khattiyo muddhābhisitto (cck: ka.); cakkavattīdhammiko dhammarājā (cck: mahāparinibbānasutta) | muddhāvasitto → So SS K; Bm muddhābhis-; Bp muddhābhis-, but in 7 muddhāvas-. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Es war einmal ein König mit Namen Mahāsudassana, dessen Oberherrschaft sich nach allen vier Seiten erstreckte und der für das Land Sicherheit gewonnen hatte.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa ayaṁ kusinārā kusāvatī nāma rājadhānī ahosi.
ahosi → ahosi sā kho ānanda kusāvatī (bj) | rājadhānī → rājadhāni (pts) | rājadhāni → SS -dhāni, and so throughout; K -dhānī; Bm -ṭhānī; Bp ṭhāni, throughout. (pts note) | Kusāvatī → -2 Bmp K Ch omit. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | + → sā kho ānanda kusāvatī pacchimena ca (pts)
Seine Hauptstadt war dieses Kusinārā hier und hieß zu der Zeit Kusāvatī.
Puratthimena ca pacchimena ca dvādasayojanāni āyāmena, uttarena ca dakkhiṇena ca sattayojanāni vitthārena.
dvādasayojanāni → dvādasayojanāni ahosi (bj, pts) | pacchimena ca → (pts) | puratthimena → Bm puratthimena ca pacchimena ca. (pts note) | ahosi → Sd Bmp Ch omit. (pts note) | sattayojanāni → satta-yojanāni (pts)
Sie erstreckte sich zwölf Meilen von Osten nach Westen und sieben Meilen von Norden nach Süden.
Kusāvatī, ānanda, rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca.
phītā → vītā (bj) | rājadhānī → rājadhāni (pts) | ca → iddhā ceva ahosi phitā ca (bj: syā) | ceva → eva (pts) | bahujanā → bahu-janā (pts) | ākiṇṇamanussā → ākiṇṇa-manussā (pts)
Die Königsstadt Kusāvatī war erfolgreich, blühend, dicht bevölkert und voller Menschen, mit reichlich Lebensmitteln.
Seyyathāpi, ānanda, devānaṁ āḷakamandā nāma rājadhānī iddhā ceva hoti phītā ca bahujanā ca ākiṇṇayakkhā ca subhikkhā ca;
iddhā ceva hoti phītā ca → iddhā ceva ahosi phītā ca (sya-all, km); iddhā ceva phītā ca (pts1ed) | hoti → (bj); ahosi (sya-all) | āḷakamandā → ālakamandā (sya-all) | rājadhānī → rājadhāni (pts) | ca → iddhā ceva ahosi phītā ca (cck: syā.) | Āḷakamandā → SS K Āla-. (pts note) | eva → K adds ahosi. (pts note) | ca → SS omit subhikkhā ca. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | bahujanā → bahu-janā (pts) | ākiṇṇayakkhā → ākiṇṇa-yakkhā (pts)
Sie war gerade wie Āḷakamandā, die Königsstadt der Götter, die erfolgreich, blühend, dicht bevölkert und voller Geister ist, mit reichlich Lebensmitteln.
evameva kho, ānanda, kusāvatī rājadhānī iddhā ceva ahosi phītā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca.
rājadhānī → rājadhāni (pts) | evameva → evam eva (pts) | ceva → eva (pts) | bahujanā → bahu-janā (pts) | ākiṇṇamanussā → ākiṇṇa-manussā (pts)

Kusāvatī, ānanda, rājadhānī dasahi saddehi avivittā ahosi divā ceva rattiñca, seyyathidaṁ—
rājadhānī → rājadhāni (pts) | rattī → So SS and Ch Bm rattiñ; K rattiṁ. (pts note) | rattiñca → rattiṁ ca (bjt) | rattiñca seyyathidaṁ → rattiṁ ca seyyathīdaṁ (th) | ceva rattiñca seyyathidaṁ → eva rattī ca seyyathīdaṁ (pts)
Zehn Klänge fehlten in Kusāvatī nie, bei Tag und bei Nacht: nämlich
hatthisaddena assasaddena rathasaddena bherisaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saṅkhasaddena sammasaddena pāṇitāḷasaddena ‘asnātha pivatha khādathā’ti dasamena saddena.
gītasaddena → gītasaddena sammasaddena tālasaddena (bj) | sammasaddena pāṇitāḷasaddena asnātha → asanātha (bj) | saṅkhasaddena → (sya-all, pts) | pāṇitāḷasaddena asnātha → tālasaddena asatha (sya-all) | mudiṅgasaddena → mutiṅgasaddena (pts) | pāṇitāḷasaddena → tāḷasaddena (pts) | assa-saddena → Sd omits. (pts note) | mutiṅga-saddena → Bmp K mudiṅga; Scd and St (corrected for mutiṅgasaddena repeated) add panava-saddena. Comp. Dh. S. 621; Asl. 319; Jāt. i. 3. (pts note) | asnātha → K asatha. (pts note) | hatthisaddena assasaddena → hatthi-saddena assa-saddena (pts) | bherisaddena mudiṅgasaddena vīṇāsaddena gītasaddena saṅkhasaddena sammasaddena pāṇitāḷasaddena → bheri-saddena mutiṅga-saddena vīṇā-saddena gīta-saddena samma-saddena tāḷa-saddena (pts)
der Klang von Elefanten, Pferden, Wagen, Tontrommeln, Schlaginstrumenten, Bogenharfen, Gesang, Schneckenhörnern, Becken und Glöckchen; und der Ruf: ‚Iss, trink, sei lustig!‘ als zehntem.

Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi pākārehi parikkhittā ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (pts) | ahosi → ahosi tattha (pts) | Tattha → Sd ettha, Bm K omit. (pts note)
Kusāvatī war von sieben Wällen umgeben:
Eko pākāro sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo, eko lohitaṅkamayo, eko masāragallamayo, eko sabbaratanamayo.
lohitaṅkamayo → lohitaṅgamayo (mr); lohitakamayo (byākaraṇesu) | phalikamayo → phaḷikamayo (bj) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts) | lohitaṅkamayo → lohitaṅgamayo (bj: kām) | lohitaṅkamayo → lohitaṅgamayo (cck: ka.); lohitakamayo (cck: byākaraṇesu) | rūpimayo → Bmp K throughout rūpiyamayo. (pts note) | lohitaṅkamayo → Bm aṅga, and onwards. (pts note)
einem aus Gold, einem aus Silber, einem aus Beryll, einem aus Kristall, einem aus Rubin, einem aus Smaragd und einem aus allen kostbaren Dingen.

Kusāvatiyā, ānanda, rājadhāniyā catunnaṁ vaṇṇānaṁ dvārāni ahesuṁ.Es hatte vier Stadttore, Ekaṁ dvāraṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts) | veḷuriyamayaṁ → veḷuriya-mayam (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.
Ekekasmiṁ dvāre satta satta esikā nikhātā ahesuṁ tiporisaṅgā tiporisanikhātā dvādasaporisā ubbedhena.
ekekasmiṁ → ekamekasmiṁ (sya-all, pts) | tiporisanikhātā → tiporisaṁ nikhātā (sya-all) | satta → (pts) | tiporisanikhātā dvādasaporisā → catuporisā (pts) | Ekam-ekasmiṁ → Bm ekekasmiṁ. (pts note) | satta → Sc sattā; Sd sattha; St satthahi; Bmp K satta satta. (pts note) | catu-porisā → Sct porisa; then Sct add nikhātā dasa porisā; Bmp K read for the whole, ti-porisaṅga-tiporisā. (pts note) | tiporisaṅgā tiporisanikhātā dvādasaporisā → ti-porisaṅgā catu-porisā (pts)
An jedem Stadttor standen sieben Säulen, drei Klafter tief im Boden und vier Klafter hoch,
Ekā esikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | phalikamayā → SS omit. (pts note) | sabbaratana → SS sattaratana. (pts note) | sabbaratanamayā → sabbaratana mayā (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll, Kristall, Rubin, Smaragd und aus allen kostbaren Dingen.

Kusāvatī, ānanda, rājadhānī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (pts) | tālapantīhi → tāla-pantīhi (pts)
Kusāvatī war von sieben Reihen von Palmen umgeben,
Ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | tālapanti → tāla-panti (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll, Kristall, Rubin, Smaragd und aus allen kostbaren Dingen.
Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts)
Die goldenen Palmen hatten Stämme aus Gold und Blätter und Früchte aus Silber.
Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi, sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts)
Die silbernen Palmen hatten Stämme aus Silber und Blätter und Früchte aus Gold.
Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayāni → phaḷikamayāni (bj) | veḷuriyamayassa → veḷuriyassa (sya-all)
Die Palmen aus Beryll hatten Stämme aus Beryll und Blätter und Früchte aus Kristall.
Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayassa → phaḷikamayassa (bj) | phalikamayo → phaḷikamayo (bj)
Die kristallenen Palmen hatten Stämme aus Kristall und Blätter und Früchte aus Beryll.
Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi, masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.Die Palmen aus Rubin hatten Stämme aus Rubin und Blätter und Früchte aus Smaragd. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi, lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca.Die smaragdenen Palmen hatten Stämme aus Smaragd und Blätter und Früchte aus Rubin. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.
sabbaratanamayāni → sabbaratana-mayāni (pts)
Und die Palmen aus allen kostbaren Dingen hatten Stämme, Blätter und Früchte aus allen kostbaren Dingen.
Tāsaṁ kho panānanda, tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, pts1ed); kammaniyo (sya-all, km) | vaggu → vaggū (sya-all) | khamanīyo → kamanīyo (pts) | ca → khamanīyo (bj: machasaṁ) | khamanīyo → kamanīyo (cck: sī. syā. pī.) | kamanīyo → K kammaniyo; BB and K spell these words with -niyo, Cp. 29, 32. (pts note) | rajanīyo → rajaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | panānanda tālapantīnaṁ → pan ānanda tāla-pantīnaṁ (pts)
Wenn der Wind durch die Reihen der Palmen strich, klangen sie anmutig, erregend, sinnlich und betörend,
Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca;
tūriyassa → turiyassa (bj, sya-all, pts) | sukusalehi → kusalehi (bj) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | sukusalehi samannāhatassa → kusalehi susamannāhatassa (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | suppaṭitāḷitassa sukusalehi → suppaṭipatālitassa kusalehi (pts) | susamannāhatassa → susamannāgatassa (sya-all: sī.) | suppaṭipatālitassa → So St Sc suppaṭikālitassa; Sd suppaṭipatulitassa; Bm suppaṭitāli-; Bp supatāḷi-; K suppaṭitāḷi-. But see 29, 32. (pts note) | kusalehi → Bm sukusalehi. (pts note) | samannāhatassa → K sus-; K Sī susamannāg-; SS samannāg-. (pts note) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
wie ein Quintett von geübten Musikern, die gut geprobt hatten und hervorragend den Rhythmus hielten.
evameva kho, ānanda, tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | vaggu → vaggū (sya-all) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | evameva → evam eva (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)
Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṁ soṇḍā pipāsā, te tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddena paricāresuṁ.
paricāresuṁ → paricāresuṁ cakkaratanaṁ (bj) | tena → SS add kho pana. (pts note) | paricāresuṁ → Sc here and at parivār-; So Sdt at (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)
Und zu jener Zeit wurden alle Süchtigen, Zecher und Trunkenbolde in Kusāvatī von diesem Klang unterhalten.

2. Sattaratanasamannāgata2. Die sieben Juwelen

2.1. Cakkaratana2.1. Das Rad-Juwel

Rājā, ānanda, mahāsudassano sattahi ratanehi samannāgato ahosi catūhi ca iddhīhi.
Rājā → 7 foll. in M. iii., 172 foll. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Der König Mahāsudassana besaß sieben Juwelen und war mit vier Dingen gesegnet.
Katamehi sattahi?Welche sieben?

Idhānanda, rañño mahāsudassanassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa
pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | nahātassa → Bmp nātassa, and below. See above p. 163. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts) | mahāsudassanassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa → mahā-sudassanassa tadahu posathe paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (pts) | uparipāsādavaragatassa → upari-pāsādavara-gatassa (pts)
An einem Besinnungstag am fünfzehnten Tag hatte König Mahāsudassana sein Haupt gebadet und war auf den Söller königlichen Pfahlbau-Langhauses gestiegen, um den Besinnungstag einzuhalten.
dibbaṁ cakkaratanaṁ pāturahosi sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ.
cakkaratanaṁ pāturahosi → cakka-ratanaṁ pātur ahosi (pts) | sabbākāraparipūraṁ → sabbākāra-paripūraṁ (pts)
Da erschien ihm das himmlische Rad-Juwel mit tausend Speichen, mit Felge und Nabe, in allen Einzelheiten vollständig.
Disvā rañño mahāsudassanassa etadahosi:
mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Als er das sah, dachte der König:
‘sutaṁ kho pana metaṁ: “yassa rañño khattiyassa muddhāvasittassa tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa uposathikassa uparipāsādavaragatassa dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, so hoti rājā cakkavattī”ti.
pana metaṁ → panetaṁ (bj, cck, sya-all) | muddhāvasittassa → muddhābhisittassa (bj) | pannarase sīsaṁnhātassa → paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (bj); paṇṇarase sīsanhātassa (sya-all) | panetaṁ → pana metaṁ (sya-all: sī.) | etaṁ → Bmp K pan'; etaṁ; K (Sī) pana metaṁ. (pts note) | muddhāvasittassa → So here Bm. (pts note) | sanemikaṁ → Bp sanemikkaṁ. (pts note) | pātubhavati → pātu bhavati (bjt) | cakkavattīti → cakkavattī ti (ms2005) | metaṁ → m etaṁ (pts) | tadahuposathe pannarase sīsaṁnhātassa → tadahu posathe paṇṇarase sīsaṁ nahātassa (pts) | uparipāsādavaragatassa → upari-pāsāda-vara-gatassa (pts) | cakkaratanaṁ pātubhavati → cakka-ratanaṁ pātu bhavati (pts) | sabbākāraparipūraṁ → sabbākāra-paripūraṁ (pts)
‚Ich habe gehört, dass ein König, dem das himmlische Rad-Juwel in dieser Art erscheint, ein Rad-drehender Herrscher wird.
Assaṁ nu kho ahaṁ rājā cakkavattī’ti.Bin ich denn nun ein Rad-drehender Herrscher?‘

Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā vāmena hatthena suvaṇṇabhiṅkāraṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṁ abbhukkiri:
suvaṇṇabhiṅkāraṁ → suvaṇṇabhiṅgāraṁ (sya-all); bhiṅkāraṁ (pts) | bhiṅkāraṁ → Bm K insert suvaṇṇa9 Bp adds dakkhiṇena hatthena siṅgāraṁ gahetvā. (pts note) | abbhukkiri → Bp abbhūkiri (Bm K agree with SS). (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano uṭṭhāyāsanā → mahā-sudassano uṭṭhāy āsanā (pts)
Da erhob sich König Mahāsudassana von seinem Sitz, ordnete seine Robe über einer Schulter, nahm ein Weihegefäß in die linke Hand und besprengte das Rad-Juwel mit seiner Rechten. Er sagte:
‘pavattatu bhavaṁ cakkaratanaṁ, abhivijinātu bhavaṁ cakkaratanan’ti.
cakkaratananti → cakka-ratanan ti (pts)
‚Rolle vorwärts, o Rad-Juwel! Triumphiere, o Rad-Juwel!‘

Atha kho taṁ, ānanda, cakkaratanaṁ puratthimaṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṁ caturaṅginiyā senāya, yasmiṁ kho panānanda, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
pavatti → pavattati (sya-all, km, mr) | anvadeva → anudeva (sya-all, km) | upagacchi → upagañchi (bj) | puratthimaṁ disaṁ pavatti anvadeva → puratthimadisaṁ pavattati anudeva (sya-all) | pavatti → pavattati (bj: syā, kām) | anvadeva → anudeva (bj: syā) | pavatti → pavattati (cck: syā. ka.) | anvadeva → anudeva (cck: syā.) | anudeva → anvadeva (sya-all: sī.) | pavatti → Bm pavattati. (pts note) | anvad → Sc anvād; Bp anud, but Bm anvad; K anu deva; K (Sī) anvadeva, and so Sum. (pts note) | upagacchi → Sdt upagañchi. (pts note) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | anvadeva → anvad eva (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | panānanda → pan ānanda (pts)
Da rollte das Rad-Juwel nach Osten, und der König folgte ihm mit seinem Heer aus vier Abteilungen. Und wenn das Rad-Juwel an einem Ort stehenblieb, blieb der König mit seinem Heer da.

Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
Und alle gegnerischen Herrscher im Osten kamen zu ihm und sagten:
‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.
te → (sya-all) | svāgataṁ te → sāgataṁ (pts) | svāgataṁ → sāgataṁ (bj: PTS) | sāgataṁ → St sāgata; Bm svāgatan te; Bp K svāgataṁ here and below. (pts note) | sakaṁ te → sakante (bjt) | sakaṁ → sakan (pts)
‚Komm, großer König! Willkommen, großer König! Wir sind dein, großer König, weise uns an.‘

Rājā mahāsudassano evamāha:
mahāsudassano evamāha → mahā-sudassano evam āha (pts)
König Mahāsudassana sagte:
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ na ādātabbaṁ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
na ādātabbaṁ → nādātabbaṁ (bj, sya-all) | bhaṇitabbā → bhāsitabbā (bj, sya-all, pts) | bhāsitabbā → Bm bhaṇitabbā, and below. (pts note) | yathābhuttañca → yathā bhuttañca (bjt) | na → n (pts) | yathābhuttañca → yathabhuttañ ca (pts)
‚Tötet keine lebenden Geschöpfe. Stehlt nicht. Begeht keine sexuellen Verfehlungen. Lügt nicht. Trinkt keinen Branntwein. Behaltet die Höhe der Steuern bei.‘
Ye kho panānanda, puratthimāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṁ.
anuyantā → anuyuttā (pts) | anuyantā → anuyuttā (sya-all: sī.) | te → SS tesaṁ. (pts note) | anuyuttā → Bm anuyantā; K anuyantā (Sī) anuyuttā. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanassa anuyantā → mahā-sudassanassa anuyuttā (pts)
Und so wurden die gegnerischen Herrscher im Osten seine Lehnsleute.

Atha kho taṁ, ānanda, cakkaratanaṁ puratthimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā dakkhiṇaṁ disaṁ pavatti …pe…
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | ajjhogāhetvā → ajjhogāhetvā (bj: PTS) | samuddaṁ → Sd sudassanaṁ, Bp samuddhaṁ. (pts note) | ajjhogahetvā → Bp K -gāhetvā, and below. (pts note) | pavatti → Bm K pavattati, and below. (pts note) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts)
Dann tauchte das Rad-Juwel ins östliche Meer ein und tauchte wieder auf und rollte dann nach Süden …

dakkhiṇaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā pacchimaṁ disaṁ pavatti …pe…
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | pe → Scd Bp omit pe. (pts note) | pavatti → pavattati (th)
Es tauchte ins südliche Meer ein und tauchte wieder auf und rollte dann nach Westen …

pacchimaṁ samuddaṁ ajjhogāhetvā paccuttaritvā uttaraṁ disaṁ pavatti, anvadeva rājā mahāsudassano saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
pavatti anvadeva → pavattati anudeva (sya-all) | ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (pts) | paccuttaritvā → SS omit. (pts note) | anvadeva → anvad eva (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Es tauchte ins westliche Meer ein und tauchte wieder auf und rollte dann nach Norden, und der König folgte ihm mit seinem Heer aus vier Abteilungen.
Yasmiṁ kho panānanda, padese cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi, tattha rājā mahāsudassano vāsaṁ upagacchi saddhiṁ caturaṅginiyā senāya.
upagacchi → upagañchi (bj) | patiṭṭhāsi → paṭiṭṭhāsi (pts) | panānanda → pan ānanda (pts) | cakkaratanaṁ patiṭṭhāsi → cakka-ratanaṁ paṭiṭṭhāsi (pts)
Und wenn das Rad-Juwel an einem Ort stehenblieb, blieb der König mit seinem Heer da.

Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
Und alle gegnerischen Herrscher im Norden kamen zu ihm und sagten:
‘ehi kho, mahārāja, svāgataṁ te, mahārāja, sakaṁ te, mahārāja, anusāsa, mahārājā’ti.
te → (sya-all) | svāgataṁ te → sāgataṁ (pts) | sakaṁ → sakan (pts)
‚Komm, großer König! Willkommen, großer König! Wir sind dein, großer König, weise uns an.‘

Rājā mahāsudassano evamāha:
evamāha → eva āha (pts) | mahāsudassano evamāha → mahā-sudassano eva āha (pts)
König Mahāsudassana sagte:
‘pāṇo na hantabbo, adinnaṁ na ādātabbaṁ, kāmesu micchā na caritabbā, musā na bhaṇitabbā, majjaṁ na pātabbaṁ, yathābhuttañca bhuñjathā’ti.
na ādātabbaṁ → nādātabbaṁ (bj, sya-all) | bhaṇitabbā → bhāsitabbā (bj, sya-all, pts) | yathābhuttañca → yathā bhuttañca (bjt) | na → n (pts) | yathābhuttañca → yathābhuttañ ca (pts)
‚Tötet keine lebenden Geschöpfe. Stehlt nicht. Begeht keine sexuellen Verfehlungen. Lügt nicht. Trinkt keinen Branntwein. Behaltet die Höhe der Steuern bei.‘
Ye kho panānanda, uttarāya disāya paṭirājāno, te rañño mahāsudassanassa anuyantā ahesuṁ.
anuyantā → anuyuttā (pts) | anuyantā → ākayanta (bj: machasaṁ) | panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanassa anuyantā → mahā-sudassanassa anuyuttā (pts)
Und so wurden die gegnerischen Herrscher im Norden seine Lehnsleute.

Atha kho taṁ, ānanda, cakkaratanaṁ samuddapariyantaṁ pathaviṁ abhivijinitvā kusāvatiṁ rājadhāniṁ paccāgantvā rañño mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe akkhāhataṁ maññe aṭṭhāsi rañño mahāsudassanassa antepuraṁ upasobhayamānaṁ.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, pts) | maññe → mañño (bj) | pathaviṁ abhivijinitvā → paṭhaviṁ abhivijitvā (sya-all) | Kusāvatiṁ → Sd -vati; St -vati. (pts note) | attha-karaṇa-pamukhe → Bp mukhe. (pts note) | akkhāhataṁ → Sd akkhātaṁ. (pts note) | atthakaraṇapamukhe → atthakaraṇappamukhe (bjt) | atha kho → athakho (th) | cakkaratanaṁ → cakka-ratanaṁ (pts) | mahāsudassanassa antepuradvāre atthakaraṇapamukhe → mahā-sudassanassa antepura-dvāre attha-karaṇa-pamukhe (pts) | mahāsudassanassa antepuraṁ → mahā-sudassanassa ante-puraṁ (pts)
Und nachdem das Rad-Juwel über dieses vom Meer umgebene Land triumphiert hatte, kehrte es in die Königsstadt Kusāvatī zurück. Da stand es am Tor zum königlichen Hof beim obersten Gericht still, als sei es an einer Achse befestigt, und erleuchtete den königlichen Hof.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ cakkaratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi hatthiratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Solcherart ist das Rad-Juwel, das dem König Mahāsudassana erschien.

2.2. Hatthiratana2.2. Das Elefanten-Juwel

Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa hatthiratanaṁ pāturahosi
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa hatthiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa hatthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Als nächstes erschien dem König Mahāsudassana das Elefanten-Juwel.
sabbaseto sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposatho nāma nāgarājā.
sabbaseto → sabba-seto (pts) | vehāsaṅgamo → vehāsaṁ-gamo (pts) | nāgarājā → nāga-rājā (pts)
Es war ein rein weißer Himmelswanderer, der übersinnliche Kraft besaß, an sieben Stellen berührte er den Boden, ein Elefantenkönig mit Namen Besinnungstag.
Taṁ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṁ pasīdi:
taṁ → (sya-all, pts) | Disvā → Bmp taṁ disvā. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)
Als er ihn sah, war der König beeindruckt:
‘bhaddakaṁ vata bho hatthiyānaṁ, sace damathaṁ upeyyā’ti.
hatthiyānaṁ → hatthi-yānaṁ (pts)
‚Das wäre wahrlich ein erlesener Reitelefant, wenn er sich zähmen ließe.‘
Atha kho taṁ, ānanda, hatthiratanaṁ—seyyathāpi nāma gandhahatthājāniyo dīgharattaṁ suparidanto; evameva damathaṁ upagacchi.
gandhahatthājāniyo → bhaddo hatthājānīyo (bj, sya-all, pts) | upagacchi → upagañcha (bj) | evameva → evam evaṁ (pts) | tam → SS omit. (pts note) | hatthājānīyo → Bp gandhatthajāniyo. (pts note) | evaṁ → Bmp K eva. (pts note) | damathaṁ → Bp damataṁ, and below. (pts note) | atha kho → athakho (th) | hatthiratanaṁ seyyathāpi → hatthi-ratanaṁ seyyathā pi (pts) | gandhahatthājāniyo dīgharattaṁ → bhaddo hatthājānīyo dīgha-rattaṁ (pts)
Und das Elefanten-Juwel ließ sich zähmen, als sei es ein erlesener Vollblutelefant, der seit langem gezähmt worden war.

Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva hatthiratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā kusāvatiṁ rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | pathaviṁ anuyāyitvā → paṭhaviṁ anusaṁsāyitvā (pts) | anusaṁsāyitvā → Sc asaṁsāyitvā; St Bmp K anusāyitvā; see below. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (bjt) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano tameva hatthiratanaṁ → mahā-sudassano tam eva hatthi-ratanaṁ (pts) | pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā → pubbaṇha-samayaṁ abhirūhitvā samudda-pariyantaṁ paṭhaviṁ anusaṁsāyitvā (pts) | pātarāsamakāsi → pātarāsaṁ akāsi (pts)
Einmal geschah es, dass der König Mahāsudassana, als er ebendieses Elefanten-Juwel prüfte, es am Morgen bestieg und das vom Meer umgebene Land durchquerte, bevor er rechtzeitig zum Frühstück zu der Königsstadt zurückkehrte.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ hatthiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi assaratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | hatthiratanaṁ pāturahosi → hatthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Solcherart ist das Elefanten-Juwel, das dem König Mahāsudassana erschien.

2.3. Assaratana2.3. Das Pferde-Juwel

Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa assaratanaṁ pāturahosi
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa assaratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa assa-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Als nächstes erschien dem König Mahāsudassana das Pferde-Juwel.
sabbaseto kāḷasīso muñjakeso iddhimā vehāsaṅgamo valāhako nāma assarājā.
kāḷasīso → kākasīso (sya-all, pts) | kāka-sīso → Bm Kāla-siso [for kāḷa-]. Sum kāka-gīvā viya . . . kāḷa-vaṇṇena sīsena. (pts note) | sabbaseto kāḷasīso → sabba-seto kāka-sīso (pts) | vehāsaṅgamo → vehāsaṁ-gamo (pts) | assarājā → assa-rājā (pts)
Es war ein rein weißer Himmelswanderer, der übersinnliche Kraft besaß, mit schwarzem Kopf und einer Mähne wie geflochtenes Schilfrohr, ein königliches Ross mit Namen Donnerwolke.
Taṁ disvā rañño mahāsudassanassa cittaṁ pasīdi:
taṁ → (sya-all, pts) | Disvā → Bmp insert taṁ before disvā. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)
Als er es sah, war der König beeindruckt:
‘bhaddakaṁ vata bho assayānaṁ sace damathaṁ upeyyā’ti.
assayānaṁ → assa-yānaṁ (pts)
‚Das wäre wahrlich ein erlesenes Reitpferd, wenn es sich zähmen ließe.‘
Atha kho taṁ, ānanda, assaratanaṁ seyyathāpi nāma bhaddo assājāniyo dīgharattaṁ suparidanto; evameva damathaṁ upagacchi.
upagacchi → upagañchi (bj) | evameva → evam evaṁ (pts) | taṁ → SS omit. (pts note) | assājānīyo → Bm assājāniyo; Bp assajāniyo. (pts note) | upagacchi → Sc upagañchi. (pts note) | atha kho → athakho (th) | assaratanaṁ seyyathāpi → assa-ratanaṁ seyyathā pi (pts) | assājāniyo dīgharattaṁ → assājānīyo dīgha-rattaṁ (pts)
Und das Pferde-Juwel ließ sich zähmen, als sei es ein erlesenes Vollblutpferd, das seit langem gezähmt worden war.

Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva assaratanaṁ vīmaṁsamāno pubbaṇhasamayaṁ abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā kusāvatiṁ rājadhāniṁ paccāgantvā pātarāsamakāsi.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | pathaviṁ anuyāyitvā → paṭhaviṁ anusāyitvā (pts) | anusāyitvā → Sc anusāyāyitvā; Bp anusāritvā. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | tameva assaratanaṁ → tam eva assa-ratanaṁ (pts) | abhiruhitvā samuddapariyantaṁ pathaviṁ anuyāyitvā → abhirūhitvā samudda-pariyantaṁ paṭhaviṁ anusāyitvā (pts) | pātarāsamakāsi → pātarāsam akāsi (pts)
Einmal geschah es, dass der König Mahāsudassana, als er ebendieses Pferde-Juwel prüfte, es am Morgen bestieg und das vom Meer umgebene Land durchquerte, bevor er rechtzeitig zum Frühstück zu der Königsstadt zurückkehrte.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ assaratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi maṇiratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | assaratanaṁ pāturahosi → assa-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Solcherart ist das Pferde-Juwel, das dem König Mahāsudassana erschien.

2.4. Maṇiratana2.4. Das Edelstein-Juwel

Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa maṇiratanaṁ pāturahosi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa maṇiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa maṇi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Als nächstes erschien dem König Mahāsudassana das Edelstein-Juwel.
So ahosi maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno.
anāvilo → (bj, sya-all, pts) | so ahosi maṇi veḷuriyo → maṇiveḷuriyo (sya-all) | ahosi → -5 K om. (pts note) | maṇi veḷuriyo → maṇi-veḷuriyo (pts) | suparikammakato → suparikamma-kato (pts) | anāvilo sabbākārasampanno → sabbākāra-sampanno (pts)
Es war ein Schmuckstück aus Beryll, von Natur aus schimmernd, mit acht Facetten, gut gearbeitet, durchsichtig, klar und ungetrübt, mit allen guten Eigenschaften versehen.
Tassa kho panānanda, maṇiratanassa ābhā samantā yojanaṁ phuṭā ahosi.
panānanda maṇiratanassa → pan ānanda maṇi-ratanassa (pts)
Und der Glanz dieses Juwels strahlte eine Meile weit im Umkreis.

Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva maṇiratanaṁ vīmaṁsamāno caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā maṇiṁ dhajaggaṁ āropetvā rattandhakāratimisāya pāyāsi.
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj, sya-all) | caturaṅginiṁ senaṁ → caturaṅginisenaṁ (pts) | maṇiṁ dhajaggaṁ → maṇidhajaggaṁ (pts) | rattandhakāratimisāya pāyāsi → rattandhakāratimisāyaṁ pāyāti (pts) | maṇi-dhajaggaṁ → Bm K maṇiṁ dhajjaggaṁ. (pts note) | pāyāti → Bmp K pāyāsi. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano tameva maṇiratanaṁ → mahā-sudassano tam eva maṇi-ratanaṁ (pts) | caturaṅginiṁ senaṁ → caturaṅgini-senaṁ (pts)
Einmal geschah es, dass der König Mahāsudassana, als er ebendieses Edelstein-Juwel prüfte, sein Heer aus vier Abteilungen aufbot, das Juwel auf sein Banner hisste und in der nächtlichen Dunkelheit aufbrach.
Ye kho panānanda, samantā gāmā ahesuṁ, te tenobhāsena kammante payojesuṁ divāti maññamānā.
tenobhāsena → obhāsena (sya-all) | divāti → divā te (pts) | panānanda → pan ānanda (pts) | tenobhāsena → ten obhāsena (pts)
Da machten sich die Dorfbewohner ringsumher an die Arbeit, weil sie dachten, es sei Tag.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ maṇiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi itthiratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | maṇiratanaṁ pāturahosi → maṇi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Solcherart ist das Edelstein-Juwel, das dem König Mahāsudassana erschien.

2.5. Itthiratana2.5. Das Frauen-Juwel

Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa itthiratanaṁ pāturahosi
itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa itthiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa itthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Als nächstes erschien dem König Mahāsudassana das Frauen-Juwel.
abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā nātidīghā nātirassā nātikisā nātithūlā nātikāḷikā nāccodātā atikkantā mānusivaṇṇaṁ appattā dibbavaṇṇaṁ.
mānusivaṇṇaṁ → mānusaṁ vaṇṇaṁ (bj, pts1ed); mānussīvaṇṇaṁ (sya-all, km) | nātikāḷikā → nātikāḷī (bj, pts) | dibbavaṇṇaṁ → dibbaṁ vaṇṇaṁ (bj, pts) | mānusivaṇṇaṁ → manussīvaṇṇaṁ (sya-all); mānusaṁ vaṇṇaṁ (pts) | vaṇṇaṁ → mānussivaṇṇaṁ (bj: syā); mānusivaṇṇaṁ (bj: machasaṁ) | mānusivaṇṇaṁ → mānussivaṇṇaṁ (cck: syā.) | nātikāḷī → Sc kāli; Sdt kālī; Bmp K kāḷikā. (pts note) | mānusaṁ → Sc mānusa; Bm si; K manussī. (pts note) | dibbaṁ → Bm K dibba. (pts note) | vaṇṇapokkharatāya → vaṇṇa-pokkharatāya (pts)
Sie war ansprechend, gut aussehend, reizend, von unvergleichlicher Schönheit. Sie war weder zu groß noch zu klein, weder zu dünn noch zu dick, weder zu dunkel noch zu hell. Sie übertraf menschliche Schönheit, ohne himmlische Schönheit zu erreichen.
Tassa kho panānanda, itthiratanassa evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all) | panānanda itthiratanassa → pan ānanda itthi-ratanassa (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | tūlapicuno → tūla-picuno (pts)
Ihre Berührung war wie eine Baumwoll- oder Kapokflocke.
Tassa kho panānanda, itthiratanassa sīte uṇhāni gattāni honti, uṇhe sītāni.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all) | panānanda itthiratanassa → pan ānanda itthi-ratanassa (pts)
Wenn es kühl war, waren ihre Glieder warm, und wenn es warm war, waren ihre Glieder kühl.
Tassa kho panānanda, itthiratanassa kāyato candanagandho vāyati, mukhato uppalagandho.
itthiratanassa → itthīratanassa (sya-all) | panānanda itthiratanassa → pan ānanda itthi-ratanassa (pts) | candanagandho → candana-gandho (pts) | uppalagandho → uppala-gandho (pts)
Der Duft von Sandelholz strömte von ihrem Körper und Lotusduft aus ihrem Mund.
Taṁ kho panānanda, itthiratanaṁ rañño mahāsudassanassa pubbuṭṭhāyinī ahosi pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī.
itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | kiṁkāra-paṭissāvinī → Sc paṭissavīni; Bp K paṭisāvinī. (pts note) | piyavādinī → Sc Bp omit. (pts note) | kiṅkārapaṭissāvinī → kiṁkārapaṭisāvinī (bjt, th) | kiṅkārapaṭissāvinī → kiṁkārapaṭissāvinī (ms2005) | panānanda → pan ānanda (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī → pacchā-nipātinī kiṁkāra-paṭissāvinī manāpa-cārinī (pts)
Sie stand vor dem König auf und ging nach ihm zu Bett. Sie war zuvorkommend, zeigte sich liebenswert und redete höflich.
Taṁ kho panānanda, itthiratanaṁ rājānaṁ mahāsudassanaṁ manasāpi no aticari, kuto pana kāyena.
aticari → aticārī (bj, sya-all, km, pts1ed); aticarī (mr) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | aticari → aticāri (pts) | aticārī → aticarī (bj: kām) | aticari → aticarī (cck: ka.); aticārī (cck: sī. syā. pī.) | itthi-ratanaṁ → SS omit. (pts note) | panānanda itthiratanaṁ → pan ānanda itthi-ratanaṁ (pts) | mahāsudassanaṁ manasāpi → mahā-sudassanaṁ manasā pi (pts)
Das Frauen-Juwel betrog den Rad-drehenden Herrscher nicht einmal in Gedanken, erst recht nicht in Taten.
Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ itthiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi gahapatiratanaṁ (bj) | ānanda → panānanda (sya-all) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | Rañño → Bm K insert pan'. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | itthiratanaṁ pāturahosi → itthi-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Solcherart ist das Frauen-Juwel, das dem König Mahāsudassana erschien.

2.6. Gahapatiratana2.6. Das Hausbesitzer-Juwel

Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa gahapatiratanaṁ pāturahosi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa gahapatiratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa gahapati-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Als nächstes erschien dem König Mahāsudassana das Hausbesitzer-Juwel.
Tassa kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi yena nidhiṁ passati sassāmikampi assāmikampi.
dibbacakkhu → dibbacakkhuṁ (sya-all) | dibbacakkhu pāturahosi → dibbacakkhuṁ pātur ahosi (pts) | sassāmikam → Bmp sasāmikaṁ. (pts note) | assāmikam → Bm asām-. (pts note) | kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi → kamma-vipākajaṁ dibba-cakkhuṁ pātur ahosi (pts) | sassāmikampi assāmikampi → sassāmikam pi assāmikam pi (pts)
Als ein Ergebnis früherer Taten zeigte sich in ihm die Kraft der Hellsichtigkeit. Er konnte verborgene Schätze sehen, solche, die einen Besitzer hatten, und solche, die keinen Besitzer hatten.

So rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āha (pts)
Er begab sich zum König und sagte:
‘appossukko tvaṁ, deva, hohi, ahaṁ te dhanena dhanakaraṇīyaṁ karissāmī’ti.
Appossukko → Bp sabbosukko; Bm apposukko. (pts note) | dhanakaraṇīyaṁ → dhana-karaṇīyaṁ (pts)
‚Sei unbesorgt, Majestät. Ich werde für deine Schätze Sorge tragen.‘

Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano tameva gahapatiratanaṁ vīmaṁsamāno nāvaṁ abhiruhitvā majjhe gaṅgāya nadiyā sotaṁ ogāhitvā gahapatiratanaṁ etadavoca:
ogāhitvā → ogāhetvā (pts) | ogāhetvā → Bm K ogāhitvā. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano tameva gahapatiratanaṁ → mahā-sudassano tam eva gahapati-ratanaṁ (pts) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Einmal geschah es, dass der König Mahāsudassana, als er ebendieses Hausbesitzer-Juwel prüfte, ein Boot bestieg und in die Mitte des Ganges segelte. Dort sagte er zu dem Hausbesitzer-Juwel:
‘attho me, gahapati, hiraññasuvaṇṇenā’ti.
hiraññasuvaṇṇenāti → hirañña-suvaṇṇenāti (pts)
‚Hausbesitzer, ich brauche Goldmünzen und ungemünztes Gold.‘

‘Tena hi, mahārāja, ekaṁ tīraṁ nāvā upetū’ti.
ekaṁ tīraṁ nāvā → ekatīraṁ nāvaṁ (sya-all) | ekaṁ → ekaṁ va (pts) | ekaṁ → K eka- (pts note) | va → Bm K omit. SS vā. (pts note) | tīraṁ → Sd tarīnaṁ; St tarītaṁ. (pts note) | nāvā → Sc K nāvaṁ. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | mahārāja → mahā-rāja (pts)
‚Dann, großer König, zieh das Boot zu einem Ufer.‘

‘Idheva me, gahapati, attho hiraññasuvaṇṇenā’ti.
attho → attho va (sya-all) | idheva → idh eva (pts) | hiraññasuvaṇṇenāti → hirañña-suvaṇṇenāti (pts)
‚Genau hier, Hausbesitzer, brauche ich die Goldmünzen und das ungemünzte Gold.‘

Atha kho taṁ, ānanda, gahapatiratanaṁ ubhohi hatthehi udakaṁ omasitvā pūraṁ hiraññasuvaṇṇassa kumbhiṁ uddharitvā rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
hiraññasuvaṇṇassa → hirañña vaṇṇassa (bj) | omasitvā → Bp omaṇsitvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gahapatiratanaṁ → gahapati-ratanaṁ (pts) | hiraññasuvaṇṇassa → hirañña-suvaṇṇassa (pts) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā-sudassanaṁ etad avoca (pts)
Da tauchte das Hausbesitzer-Juwel beide Hände ins Wasser, zog einen Krug mit Goldmünzen und ungemünztem Gold herauf und sagte zum König:
‘alamettāvatā, mahārāja, katamettāvatā, mahārāja, pūjitamettāvatā, mahārājā’ti?
mahārāja pūjitamettāvatā → (sya-all)
‚Genügt das, großer König? Wurde genug getan, großer König, wurde genug dargebracht?‘

Rājā mahāsudassano evamāha:
ettāvatā → Bp adds mahā-rāja, pūjitam ettāvatā. (pts note) | + → rāja katam ettāvatā mahā-rājāti (pts) | mahāsudassano evamāha → mahā-sudassano evam āha (pts)
König Mahāsudassana sagte:
‘alamettāvatā, gahapati, katamettāvatā, gahapati, pūjitamettāvatā, gahapatī’ti.
alamettāvatā → alam ettāvatā (pts) | katamettāvatā → katam ettāvatā (pts) | pūjitamettāvatā → pūjitam ettāvatā (pts)
‚Das genügt, Hausbesitzer. Es wurde genug getan, genug dargebracht.‘

Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ gahapatiratanaṁ pāturahosi.
pāturahosi → pāturahosi parināyakaratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Solcherart ist das Hausbesitzer-Juwel, das dem König Mahāsudassana erschien.

2.7. Pariṇāyakaratana2.7. Das Befehlshaber-Juwel

Puna caparaṁ, ānanda, rañño mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassanassa pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi → mahā-sudassanassa pariṇāyaka-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Als nächstes erschien dem König Mahāsudassana das Befehlshaber-Juwel.
paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo rājānaṁ mahāsudassanaṁ upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ, apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ, ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ.
ṭhapetabbaṁ ṭhapetuṁ → (bj) | upayāpetabbaṁ upayāpetuṁ apayāpetabbaṁ apayāpetuṁ → upeyyāpetabbaṁ upeyyāpetuṁ apeyyāpetabbaṁ apeyyāpetuṁ (sya-all) | viyatto → St vyatto. (pts note) | upayāpetuṁ → K upeyyāp-. (pts note) | apayāpetabbaṁ → K apeyyāp-. (pts note) | apayāpetuṁ → Bp aparāyāpetuṁ; K upeyyāp- (where up- must be a misprint for ap-). (pts note) | mahāsudassanaṁ → mahā-sudassanaṁ (pts)
Er war klug, fähig und verständig und in der Lage, den König dahin zu bringen, die zu ernennen, die ernannt werden sollten, die zu entlassen, die entlassen werden sollten, und die zu behalten, die behalten werden sollten.

So rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha:
mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāha → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āha (pts)
Er begab sich zum König und sagte:
‘appossukko tvaṁ, deva, hohi, ahamanusāsissāmī’ti.
anusāsissāmīti → Sc Bp anussā-; Sd anusissamīti; St anuham. (pts note) | ahamanusāsissāmīti → aham anusāsissāmīti (pts)
‚Sei unbesorgt, Majestät. Ich werde Anweisungen erteilen.‘

Rañño, ānanda, mahāsudassanassa evarūpaṁ pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi.
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pariṇāyakaratanaṁ pāturahosi → pariṇāyaka-ratanaṁ pātur ahosi (pts)
Solcherart ist das Befehlshaber-Juwel, das dem König Mahāsudassana erschien.

Rājā, ānanda, mahāsudassano imehi sattahi ratanehi samannāgato ahosi.
ahosi → ahosi iddhisamannāgamo puna caparaṁ ānanda (bj); ahosi puna ca paraṁ ānanda (pts) | sattahi → SS satta- (pts note) | paraṁ → -7 Bmp omit. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Das sind die sieben Juwelen, die der König Mahāsudassana besaß.

3. Catuiddhisamannāgata3. Die vier Dinge, mit denen er gesegnet war

Rājā, ānanda, mahāsudassano catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
ānanda → (bj, pts) | ahosi → hoti (sya-all) | rājā → SS omit. (pts note) | ānanda mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Der König Mahāsudassana war mit vier Dingen gesegnet.
Katamāhi catūhi iddhīhi?
Katamāhi → SS katamehi. (In 21 SS have imāhi.) (pts note)
Und was sind diese vier Dinge, mit denen er gesegnet war?

Idhānanda, rājā mahāsudassano abhirūpo ahosi dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato ativiya aññehi manussehi.
idhānanda → idha ānanda (bj) | idhānanda → idh ānanda (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | vaṇṇapokkharatāya → vaṇṇa-pokkharatāya (pts)
Er war ansprechend, gut aussehend, reizend, von unvergleichlicher Schönheit, schöner als andere Menschen.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya paṭhamāya iddhiyā samannāgato ahosi.
paṭhamāya → SS omit. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Das ist das erste Ding, mit dem er gesegnet war.

Puna caparaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano dīghāyuko ahosi ciraṭṭhitiko ativiya aññehi manussehi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Dann hatte er ein langes Leben, länger als andere Menschen.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya dutiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Das ist das zweite Ding, mit dem er gesegnet war.

Puna caparaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano appābādho ahosi appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya ativiya aññehi manussehi.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassano → mahā sudassano (pts) | samavepākiniyā → sama-vepākiniyā (pts)
Dann war er selten krank oder unwohl. Sein Magen verdaute gut, war weder zu heiß noch zu kalt, ausgeglichener als bei anderen Menschen.
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya tatiyāya iddhiyā samannāgato ahosi.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Das ist das dritte Ding, mit dem er gesegnet war.

Puna caparaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo ahosi manāpo.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ → mahā-sudassano brāhmaṇa-gahapatikānaṁ (pts)
Dann war er den Brahmanen und Hausbesitzern lieb und teuer
Seyyathāpi, ānanda, pitā puttānaṁ piyo hoti manāpo;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
wie ein Vater seinen Kindern.
evameva kho, ānanda, rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ piyo ahosi manāpo.
evameva → evam eva (pts) | mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṁ → mahā-sudassano brāhmaṇa-gahapatikānaṁ (pts)
Raññopi, ānanda, mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṁ manāpā.
raññopi → rañño pana (sya-all) | raññopi → rañño pi (bjt, pts) | mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā → mahā-sudassanassa brāhmaṇa-gahapatikā (pts)
Und die Brahmanen und Hausbesitzer waren dem König so lieb und teuer
Seyyathāpi, ānanda, pitu puttā piyā honti manāpā;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
wie Kinder ihrem Vater.
evameva kho, ānanda, raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṁ manāpā.
+ → seyyathāpi ānanda pitu putta piyā honti manāpā evameva kho ānanda rañño mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṁ manāpā (bjt) | evameva → evam eva (pts) | raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā → rañño mahā-sudassanassa brāhmaṇa-gahapatikā (pts)

Bhūtapubbaṁ, ānanda, rājā mahāsudassano caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
bhūtapubbaṁ → bhūta-pubbaṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts)
Einmal geschah es, dass der König Mahāsudassana mit seinem Heer aus vier Abteilungen in einen Park ging.
Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa-gahapatikā (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
Da gingen die Brahmanen und Hausbesitzer zu ihm und sagten:
‘ataramāno, deva, yāhi, yathā taṁ mayaṁ cirataraṁ passeyyāmā’ti.‚Mach langsam, Majestät, damit wir dich länger sehen können!‘ Rājāpi, ānanda, mahāsudassano sārathiṁ āmantesi:
rājāpi → rājā pi (bjt, pts) | sārathiṁ → sārathi (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Und der König wies seinen Wagenlenker an:
‘ataramāno, sārathi, rathaṁ pesehi, yathā ahaṁ brāhmaṇagahapatike cirataraṁ passeyyan’ti.
yathā ahaṁ brāhmaṇagahapatike → yathāhaṁ brāhmaṇagahapatikehi (bj) | passeyyanti → passīyeyyanti (bj) | ahaṁ → SS yathāhaṁ. (pts note) | brāhmaṇagahapatike → brāhmaṇa-gahapatike (pts) | passeyyanti → passeyyan ti (pts)
‚Fahr langsam, Wagenlenker, damit ich die Brahmanen und Hausbesitzer länger sehen kann!‘
Rājā, ānanda, mahāsudassano imāya catutthiyā iddhiyā samannāgato ahosi.
catutthiyā → catutthāya (sya-all, km, pts1ed) | catutthiyā → catutthāya (pts) | catutthiyā → catutthāya (bj: syā) | catutthiyā → catutthāya (cck: syā.) | catutthāya → Bm -tthiyā. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Das ist das vierte Ding, mit dem er gesegnet war.

Rājā, ānanda, mahāsudassano imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
ahosi → ahosi pokkharaṇīmāpanaṁ (bj) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Das sind die vier Dinge, mit denen der König Mahāsudassana gesegnet war.

4. Dhammapāsādapokkharaṇī4. Lotusteiche im Palast der Gesetzmäßigkeit

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘yannūnāhaṁ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyyan’ti.
pokkharaṇiyo māpeyyanti → pokkharaṇīyo māpeyyan ti (pts) | Yan → Bmp yaṁ. (pts note) | pokkharaṇīyo → Bm K -ṇiyo (and onwards). (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
‚Warum lasse ich nicht zwischen den Palmen in Abständen von hundert Bogenlängen Lotusteiche anlegen?‘

Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo.
pokkharaṇiyo → pokkharaṇīyo (pts) | kho → Sdt insert pana. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo → dhanu-sate dhanu-sate pokkharaṇīyo (pts)
Und so tat er es.
Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo catunnaṁ vaṇṇānaṁ iṭṭhakāhi citā ahesuṁ—
panānanda pokkharaṇiyo → pan ānanda pokkharaṇīyo (pts)
Die Lotusteiche waren von Steinen in vier Farben eingefasst,
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpi mayā (pts) | iṭṭhakā → Sc itthakāyā; Sd -kāyo. (pts note) | sovaṇṇamayā → Sct suv-. (pts note) | mayā → Bm K rūpiyamayā, and onwards. (pts note)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.

Tāsu kho panānanda, pokkharaṇīsu cattāri cattāri sopānāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ,
sopānāni ahesuṁ → ca sopāṇāni ahesu (bj) | cattāri sopānāni → sopāṇāni (sya-all) | cattāri → K omits. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts)
Vier Freitreppen in vier Farben führten in jeden Teich hinab,
ekaṁ sopānaṁ sovaṇṇamayaṁ ekaṁ rūpiyamayaṁ ekaṁ veḷuriyamayaṁ ekaṁ phalikamayaṁ.
sopānaṁ → sopāṇaṁ (bj, sya-all) | phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.
Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → SS Bmp suciyo here, but sūciyo below. (pts note) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die goldenen Treppen hatten Geländerpfosten aus Gold und Handläufe und Zierspitzen aus Silber.
Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṁ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die silbernen Treppen hatten Geländerpfosten aus Silber und Handläufe und Zierspitzen aus Gold.
Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṁ, phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die Treppen aus Beryll hatten Geländerpfosten aus Beryll und Handläufe und Zierspitzen aus Kristall.
Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṁ, veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
phalikamayassa sopānassa phalikamayā → phaḷikamayassa sopāṇassa phaḷikamayā (bj) | sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die kristallenen Treppen hatten Geländerpfosten aus Kristall und Handläufe und Zierspitzen aus Beryll.
Tā kho panānanda, pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuṁ ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā.
panānanda pokkharaṇiyo → pan ānanda pokkharaṇīyo (pts) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts)
Diese Lotusteiche waren von zwei Balustraden umgeben, die aus Gold und Silber waren.
Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die goldenen Balustraden hatten Baluster aus Gold und Brüstungen und Zierspitzen aus Silber.
Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṁ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayāya → rūpimayāya (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die silbernen Balustraden hatten Baluster aus Silber und Brüstungen und Zierspitzen aus Gold.

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘yannūnāhaṁ imāsu pokkharaṇīsu evarūpaṁ mālaṁ ropāpeyyaṁ uppalaṁ padumaṁ kumudaṁ puṇḍarīkaṁ sabbotukaṁ sabbajanassa anāvaṭan’ti.
anāvaṭanti → anācāran ti (pts) | ropāpeyyaṁ → SS ropāpeyya. (pts note) | padumaṁ → Sc uppala-paduma-. (pts note) | anācāran → SS anācavan; Bmp K anāvaṭṭan. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | anāvaṭanti → anāvaṭṭanti (th) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | sabbajanassa anāvaṭanti → sabba-janassa anācāran ti (pts)
‚Warum lasse ich nicht in den Lotusteichen Blumen anpflanzen wie blaue Seerosen, rosa, gelbe und weiße Lotusblumen, die das ganze Jahr über blühen und für die Öffentlichkeit zugänglich sind?‘
Ropāpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaṁ mālaṁ uppalaṁ padumaṁ kumudaṁ puṇḍarīkaṁ sabbotukaṁ sabbajanassa anāvaṭaṁ.
anāvaṭaṁ → anācāraṁ (pts) | anācāraṁ → Sc anācariṁ; Bm K anāvaṭṭaṁ; Bp anāvaṭṭa. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | sabbajanassa anāvaṭaṁ → sabba-janassa anācāraṁ (pts)
Und so tat er es.

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘yannūnāhaṁ imāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre nhāpake purise ṭhapeyyaṁ, ye āgatāgataṁ janaṁ nhāpessantī’ti.
nhāpake → nahāpake (bj, pts) | nhāpessantīti → nahāpessantīti (bj, pts) | nahāpake → Bmp K nhā-, and below. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts)
‚Warum ernenne ich nicht Bademeister, die den Menschen helfen, die herkommen, um in den Lotusteichen zu baden?‘
Ṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre nhāpake purise, ye āgatāgataṁ janaṁ nhāpesuṁ.
nhāpake → nahāpake (bj, pts) | nhāpesuṁ → nahāpesuṁ (bj); nahāpeyyuṁ (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Und so tat er es.

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘yannūnāhaṁ imāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre evarūpaṁ dānaṁ paṭṭhapeyyaṁ—
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts)
‚Warum eröffne ich nicht wohltätige Einrichtungen am Ufer der Lotusteiche,
annaṁ annaṭṭhikassa, pānaṁ pānaṭṭhikassa, vatthaṁ vatthaṭṭhikassa, yānaṁ yānaṭṭhikassa, sayanaṁ sayanaṭṭhikassa, itthiṁ itthiṭṭhikassa, hiraññaṁ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṁ suvaṇṇaṭṭhikassā’ti.
annaṭṭhikassa → annatthikassa (bj, sya-all, km, pts1ed) | pānaṭṭhikassa → pānatthikassa (bj, sya-all, pts) | vatthaṭṭhikassa → vatthatthikassa (bj, sya-all, pts) | yānaṭṭhikassa → yānatthikassa (bj, sya-all, pts) | sayanaṭṭhikassa → sayanatthikassa (bj, sya-all, pts) | itthiṭṭhikassa → itthatthikassa (bj, pts); itthitthikassa (sya-all) | hiraññaṭṭhikassa → hiraññatthikassa (bj, sya-all, pts) | suvaṇṇaṭṭhikassāti → suvaṇṇatthikassāti (bj, sya-all, pts) | annaṭṭhikassa → annatthikassa (pts) | annatthikassa → annatthitassa (bj: syā, kām, PTS) | annaṭṭhikassa → annatthitassa (sī. syā. kaṁ. pī.), evaṁ sabbattha pakabhirūpeneva dissati (cck note) | itthatthikassa → Bm K itthitthik-, and below. (pts note)
damit Menschen, denen es an Essen Trinken, Kleidung, Fahrzeugen, Betten, Frauen, Goldmünzen oder ungemünztem Gold fehlt, erhalten können, was sie brauchen?‘
Paṭṭhapesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tāsaṁ pokkharaṇīnaṁ tīre evarūpaṁ dānaṁ—
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Und so tat er es.
annaṁ annaṭṭhikassa, pānaṁ pānaṭṭhikassa, vatthaṁ vatthaṭṭhikassa, yānaṁ yānaṭṭhikassa, sayanaṁ sayanaṭṭhikassa, itthiṁ itthiṭṭhikassa, hiraññaṁ hiraññaṭṭhikassa, suvaṇṇaṁ suvaṇṇaṭṭhikassa.
annaṭṭhikassa → annatthikassa (bj, sya-all, pts) | pānaṭṭhikassa → pānatthikassa (bj, sya-all, pts) | vatthaṭṭhikassa → vatthatthikassa (bj, sya-all, pts) | yānaṭṭhikassa → yānatthikassa (bj, sya-all, pts) | sayanaṭṭhikassa → sayanatthikassa (bj, sya-all, pts) | itthiṭṭhikassa → itthatthikassa (bj, pts); itthitthikassa (sya-all) | hiraññaṭṭhikassa → hiraññatthikassa (bj, sya-all, pts) | suvaṇṇaṭṭhikassa → suvaṇṇatthikassāti (bj); suvaṇṇatthikassa (pts) | suvaṇṇaṭṭhikassa atha kho → suvaṇṇatthikassāti athakho (sya-all) | suvaṇṇatthikassa → All MSS. and K -kassāti as above. (pts note)

Atha kho, ānanda, brāhmaṇagahapatikā pahūtaṁ sāpateyyaṁ ādāya rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
atha kho → athakho (th) | brāhmaṇagahapatikā → brāhmaṇa-gahapatikā (pts) | mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evam āhaṁsu (pts)
Da gingen die Brahmanen und Hausbesitzer zum König und brachten eine Fülle an Reichtümern. Sie sagten:
‘idaṁ, deva, pahūtaṁ sāpateyyaṁ devaññeva uddissa ābhataṁ, taṁ devo paṭiggaṇhatū’ti.
paṭiggaṇhatūti → paṭigaṇhātūti (bj, sya-all) | devaññeva → devasseva (sya-all); devaṁ yeva (pts) | ābhataṁ → āhataṁ (pts) | devasseva → devadevaṁyeva (sya-all: sī.) | yeva → -2 Bmp K -devass'; eva. (pts note) | āhataṁ → SS K āhataṁ; Bm ābhata; Bp ābhātaṁ. See p. 245. (pts note) | paṭiggaṇhatūti → paṭiggaṇhātūti (th) | paṭiggaṇhatūti → paṭigaṇhatūti (pts)
‚Majestät, diese Fülle an Reichtümern ist nur für dich allein; Seine Hoheit nehme sie bitte an!‘

‘Alaṁ, bho, mamapidaṁ pahūtaṁ sāpateyyaṁ dhammikena balinā abhisaṅkhataṁ, tañca vo hotu, ito ca bhiyyo harathā’ti.
bho mamapidaṁ → go mamapīdaṁ (bj) | tañca → taṁ (bj, sya-all, pts) | bhiyyo → bhīyo (bj, pts) | mamapidaṁ → mamamidaṁ (sya-all); mama pi (pts) | mama → Sc mam; K mamam. (pts note) | pi → Bmp p'; idaṁ; K idaṁ. (pts note) | abhisaṅkhataṁ tañca → abhisaṁkhataṁ taṁ (pts)
‚Für mich wird durch regelmäßige Steuern genug erhoben. Das hier sei für euch; und hier, nehmt sogar noch mehr!‘

Te raññā paṭikkhittā ekamantaṁ apakkamma evaṁ samacintesuṁ:Als der König sie abgewiesen hatte, zogen sie sich zu einer Seite zurück, um einen Plan auszudenken: ‘na kho etaṁ amhākaṁ patirūpaṁ, yaṁ mayaṁ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma.
paṭihareyyāma → paṭihareyyāmāti (bj); paṭihāreyyāma (sya-all) | etaṁ → evaṁ (sya-all) | patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all, pts) | mayaṁ → (sya-all) | paṭihareyyāma yannūna → paṭihārāma yan nūna (pts) | etaṁ → Bp K evaṁ. (pts note) | mayaṁ → K omits. (pts note) | paṭihārāma → Bmp paṭihareyyāmāti; K paṭihāreyyāma. (pts note) | punadeva → punad eva (pts)
‚Es wäre nicht angebracht, wenn wir diese Fülle an Reichtümern wieder zurück nach Hause nehmen würden.
Yannūna mayaṁ rañño mahāsudassanassa nivesanaṁ māpeyyāmā’ti.
yannūna → yaṁnūna (my) | yannūna → yan nūna (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)
Warum bauen wir nicht ein Wohnhaus für den König Mahāsudassana?‘

Te rājānaṁ mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu:
mahāsudassanaṁ upasaṅkamitvā evamāhaṁsu → mahā-sudassanaṁ upasaṁkamitvā evaṁ āhaṁsu (pts)
Sie gingen zum König und sagten:
‘nivesanaṁ te, deva, māpessāmā’ti.
māpessāmāti → māpeyyāmāti (sya-all) | nivesanaṁ te → nivesanante (bjt)
‚Wir werden ein Wohnhaus für dich bauen lassen, Majestät!‘
Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Der König Mahāsudassana schwieg zum Zeichen der Zustimmung.

Atha kho, ānanda, sakko devānamindo rañño mahāsudassanassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vissakammaṁ devaputtaṁ āmantesi:
vissakammaṁ → visukammaṁ (mr) | vissakammaṁ → visukammaṁ (bj: kām) | vissakammaṁ → visukammaṁ (cck: ka.) | Vissakammaṁ → Bmp Visukamma, and below. (pts note) | cetoparivitakkamaññāya → ceto parivitakkamaññāya (bjt) | atha kho → athakho (th) | devānamindo → devānaṁ indo (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya → ceto-parivitakkam aññāya (pts) | devaputtaṁ → deva-puttaṁ (pts)
Und da wandte sich Sakka der Götterfürst, der den Gedankengang des Königs erkannte, an den Ortsgott Vissakamma:
‘ehi tvaṁ, samma vissakamma, rañño mahāsudassanassa nivesanaṁ māpehi dhammaṁ nāma pāsādan’ti.
samma → Bp omits; SS mama. (pts note) | Dhammaṁ → Sdt dhammikaṁ. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāsādanti → pāsādan ti (pts)
‚Komm, lieber Vissakamma, baue einen Palast mit dem Namen Gesetzmäßigkeit als Wohnhaus für König Mahāsudassana.‘

‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, ānanda, vissakammo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—devesu tāvatiṁsesu antarahito rañño mahāsudassanassa purato pāturahosi.
bhaddantavāti → bhadanteti (bj) | vissakammo → vissakammā (bj) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | tavāti → Sd bhadantevāti; Sc bhaddante vā ti; Bmp bhaddantavāti; K bhaddaṁ tavāti. (pts note) | sammiñjitaṁ → Bp sammiñcitaṁ. (pts note) | eva → SS evaṁ. (pts note) | evameva → evamevaṁ (bjt) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th) | bhaddantavāti → bhaddan tavāti (pts) | devaputto → deva-putto (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
‚Ja, Gebieter‘, antwortete Vissakamma. Und so leicht, wie ein kräftiger Mensch den Arm strecken oder beugen würde, verschwand er von den Göttern der Dreiunddreißig und erschien wieder vor König Mahāsudassana.

Atha kho, ānanda, vissakammo devaputto rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
vissakammo → vissakammā (bj) | atha kho → athakho (th) | devaputto → deva-putto (pts) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā-sudassanaṁ etad avoca (pts)
Vissakamma sagte zum König:
‘nivesanaṁ te, deva, māpessāmi dhammaṁ nāma pāsādan’ti.
māpessāmi → SS Bmp māpessāmīti. (pts note) | nivesanaṁ te → nivesanante (bjt) | nivesanaṁ → nivesanan (pts) | pāsādanti → pāsādan ti (pts)
‚Ich werde einen Palast mit dem Namen Gesetzmäßigkeit als Wohnhaus für dich bauen, Majestät.‘
Adhivāsesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano tuṇhībhāvena.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Der König Mahāsudassana schwieg zum Zeichen der Zustimmung.

Māpesi kho, ānanda, vissakammo devaputto rañño mahāsudassanassa nivesanaṁ dhammaṁ nāma pāsādaṁ.
vissakammo → vissakammā (bj) | devaputto → deva-putto (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)
Und so tat es Vissakamma.

Dhammo, ānanda, pāsādo puratthimena pacchimena ca yojanaṁ āyāmena ahosi. Uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṁ vitthārena.
puratthimena → puratthimena ca (bj, sya-all, pts) | uttarena → uttarena ca (bj, sya-all, pts) | aḍḍhayojanaṁ → addhayojanaṁ (bj, pts) | aḍḍhayojanaṁ → addha-yojanaṁ (pts)
Der Palast der Gesetzmäßigkeit erstreckte sich eine Meile von Osten nach Westen und eine halbe Meile von Norden nach Süden.
Dhammassa, ānanda, pāsādassa tiporisaṁ uccatarena vatthu citaṁ ahosi catunnaṁ vaṇṇānaṁ iṭṭhakāhi—
uccatarena → uccattena (bj) | vatthu → vatthuṁ (sya-all) | uccatarena vatthu → uccattanena vatthuṁ (pts) | uccattanena → Sc uccasatanena; Bmp K uccatarena. (pts note) | vatthuṁ → Bm vatthu. (pts note) | tiporisaṁ uccatarena vatthu → ti-porisaṁ uccattanena vatthuṁ (pts)
Er war drei Klafter hoch und von Steinen in vier Farben eingefasst,
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpimayā → Bm K rūpiyamayā, and below. So also in 85. (pts note)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.

Dhammassa, ānanda, pāsādassa caturāsītithambhasahassāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
caturāsītithambhasahassāni → caturāsīti thambhasahassāni (my, bjt) | caturāsītithambhasahassāni → caturāsīti-thambhasahassāni (pts)
Er hatte 84.000 Säulen in vier Farben,
eko thambho sovaṇṇamayo, eko rūpiyamayo, eko veḷuriyamayo, eko phalikamayo.
phalikamayo → phaḷikamayo (bj) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.
Dhammo, ānanda, pāsādo catunnaṁ vaṇṇānaṁ phalakehi santhato ahosi—Der Boden war mit Platten in vier Farben ausgelegt, ekaṁ phalakaṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.

Dhammassa, ānanda, pāsādassa catuvīsati sopānāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
sopānāni → sopāṇāni (bj) | catuvīsati sopānāni → catuvīsatisopāṇāni (sya-all) | catuvīsati → catu-vīsati (pts)
Der Palast hatte vierundzwanzig Treppenhäuser in vier Farben,
ekaṁ sopānaṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
sopānaṁ → sopāṇaṁ (bj, sya-all) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts) | phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bjt)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.
Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → Sc suciyo, and below. (pts note) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die goldenen Treppen hatten Geländerpfosten aus Gold und Handläufe und Zierspitzen aus Silber.
Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṁ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die silbernen Treppen hatten Geländerpfosten aus Silber und Handläufe und Zierspitzen aus Gold.
Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṁ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die Treppen aus Beryll hatten Geländerpfosten aus Beryll und Handläufe und Zierspitzen aus Kristall.
Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṁ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | phalikamayassa sopānassa phalikamayā → phaḷikamayassa sopāṇassa phaḷikamayā (bjt) | uṇhīsañca → unhīsañ ca (pts)
Die kristallenen Treppen hatten Geländerpfosten aus Kristall und Handläufe und Zierspitzen aus Beryll.

Dhamme, ānanda, pāsāde caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
pāsāde → Sc adds va. (pts note) | caturāsītikūṭāgārasahassāni → caturāsīti kūṭāgārasahassāni (my) | caturāsītikūṭāgārasahassāni → caturāsītikūṭā gārasahassāni (th) | caturāsītikūṭāgārasahassāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni (pts)
Der Palast hatte 84.000 Zimmer in vier Farben,
ekaṁ kūṭāgāraṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.
Sovaṇṇamaye kūṭāgāre rūpiyamayo pallaṅko paññatto ahosi, rūpiyamaye kūṭāgāre sovaṇṇamayo pallaṅko paññatto ahosi, veḷuriyamaye kūṭāgāre dantamayo pallaṅko paññatto ahosi, phalikamaye kūṭāgāre sāramayo pallaṅko paññatto ahosi.
phalikamaye → phaḷikamaye (bj) | sāramayo → masāragallamayo (bj, sya-all) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts) | rūpiyamaye → rūpimaye (pts) | masāragallamayo → a. sāramayo (sya-all: sī.) | sāramayo → Bm Sum K (Sī) sāramayo; SS Bp K masāragallamayo. Comp. ii. 12. (pts note) | rūpiyamayo pallaṅko → rūpimayo pallaṁko (pts) | pallaṅko → pallaṁko (pts)
Das goldene Zimmer hatte eine gepolsterte Liege aus Silber, das silberne Zimmer hatte eine gepolsterte Liege aus Gold, das Zimmer aus Beryll hatte eine gepolsterte Liege aus Elfenbein und das kristallene Zimmer hatte eine gepolsterte Liege aus Kernholz.
Sovaṇṇamayassa kūṭāgārassa dvāre rūpiyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa rūpiyamayo khandho sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayo → rūpimayo (pts)
An der Tür zum goldenen Zimmer stand eine Palme aus Silber mit einem Stamm aus Silber und Blättern und Früchten aus Gold.
Rūpiyamayassa kūṭāgārassa dvāre sovaṇṇamayo tālo ṭhito ahosi, tassa sovaṇṇamayo khandho, rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts)
An der Tür zum silbernen Zimmer stand eine Palme aus Gold mit einem Stamm aus Gold und Blättern und Früchten aus Silber.
Veḷuriyamayassa kūṭāgārassa dvāre phalikamayo tālo ṭhito ahosi, tassa phalikamayo khandho, veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayo → phaḷikamayo (bj)
An der Tür zum Zimmer aus Beryll stand eine Palme aus Kristall mit einem Stamm aus Kristall und Blättern und Früchten aus Beryll.
Phalikamayassa kūṭāgārassa dvāre veḷuriyamayo tālo ṭhito ahosi, tassa veḷuriyamayo khandho, phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayassa → phaḷikamayassa (bj) | phalikamayāni → phaḷikamayāni (bj)
An der Tür zum kristallenen Zimmer stand eine Palme aus Beryll mit einem Stamm aus Beryll und Blättern und Früchten aus Kristall.

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘yannūnāhaṁ mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ māpeyyaṁ, yattha divāvihāraṁ nisīdissāmī’ti.
Mahā-vyūhassa → Sc mahābyuhassa; Sdt Mahāsuhassa, afterwards -vyūhassa or -vūhassa; Bm K viyūhassa; Bp -viyuhassa, afterwards mahāvyuhassa (never Ū). (pts note) | kūṭāgārassa → SS usually spell kut-; BB and K kūt-. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ mahāviyūhassa → yan nūnāhaṁ mahā-vyūhassa (pts) | sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ → sabba-sovaṇṇamayaṁ tāla-vanaṁ (pts) | divāvihāraṁ → divā vihāraṁ (pts)
‚Warum lasse ich nicht ein Wäldchen von goldenen Palmen bei der Tür zur großen Eingangshalle pflanzen, wo ich den Tag über sitzen kann?‘
Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ, yattha divāvihāraṁ nisīdi.
mahāviyūhassa → mahāvyūhassa (pts) | nisīdi → Sc nisīdīti; Sdt nisīdati. (pts note) | mahāsudassano mahāviyūhassa → mahā-sudassano mahā-vyūhassa (pts) | sabbasovaṇṇamayaṁ tālavanaṁ → sabba-sovaṇṇamayaṁ tāla-vanaṁ (pts) | divāvihāraṁ → divā vihāraṁ (pts)
Und so tat er es.

Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi vedikāhi parikkhitto ahosi, ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā.
rūpiyamayā → rūpimayā (pts)
Der Palast der Gesetzmäßigkeit war von zwei Balustraden umgeben, die aus Gold und Silber waren.
Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ, rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → Sc suciyo, and below. (pts note) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die goldenen Balustraden hatten Baluster aus Gold und Brüstungen und Zierspitzen aus Silber.
Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṁ, sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayāya → rūpimayāya (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die silbernen Balustraden hatten Baluster aus Silber und Brüstungen und Zierspitzen aus Gold.

Dhammo, ānanda, pāsādo dvīhi kiṅkiṇikajālehi parikkhitto ahosi—
kiṅkiṇikajālehi → kiṅkaṇikajālehi (sya-all); kiṅkiṇikajālāhi (pts) | kiṁkiṇikajālehi → kiṁkaṇikajālehi (bj: syā, kām) | kiṅkiṇikajālehi → kiṅkaṇikajālehi (cck: syā. ka.) | kiṅkiṇika-jālāhi → SS kiṅkinika; Bmp K kiṅkanika throughout; Bm K jālehi. (pts note)
Der Palast der Gesetzmäßigkeit war von zwei Geflechten mit Glöckchen umgeben,
ekaṁ jālaṁ sovaṇṇamayaṁ ekaṁ rūpiyamayaṁ.
rūpiyamayaṁ → jālaṁ rūpimayaṁ (pts) | jālaṁ → Sc Bm K omit, cp. vedikā above. (pts note)
die aus Gold, und Silber waren.
Sovaṇṇamayassa jālassa rūpiyamayā kiṅkiṇikā ahesuṁ, rūpiyamayassa jālassa sovaṇṇamayā kiṅkiṇikā ahesuṁ.
kiṅkiṇikā → kiṁkiṇiyo (bj, pts); kiṅkaṇikā (sya-all) | rūpiyamayā kiṅkiṇikā → rūpimayā kiṅkiṇiyo (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | kiṅkiṇiyo → Bm K kiṅkaṇiyo. (pts note)
Das goldene Geflecht hatte Glöckchen aus Silber und das silberne Geflecht hatte Glöckchen aus Gold.
Tesaṁ kho panānanda, kiṅkiṇikajālānaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | panānanda kiṅkiṇikajālānaṁ → ānanda kiṅkaṇikajālānaṁ (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | rajanīyo → Bm K rajaniyo. (pts note) | kamanīyo → Bm khamaniyo; K khammaniyo, and below, cp. 6. (pts note) | madanīyo → K -niyo. (pts note) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṁkiṇikajālānaṁ (bjt) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | panānanda kiṅkiṇikajālānaṁ → pan ānanda kiṅkiṇika-jālānaṁ (pts)
Wenn der Wind durch diese Geflechte mit Glöckchen strich, klangen sie anmutig, erregend, sinnlich und betörend,
Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca;
sukusalehi → kusalehi (si, sya-all, km, pts1ed) | tūriyassa → turiyassa (bj, sya-all, pts) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | sukusalehi samannāhatassa → kusalehi susamannāhatassa (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | suppaṭitāḷitassa sukusalehi → suppaṭipatālitassa kusalehi (pts) | sukusalehi → kusalehi (bj: sīmu, syā, kām, PTS) | sukusalehi → kusalehi (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
wie ein Quintett von geübten Musikern, die gut geprobt hatten und hervorragend den Rhythmus hielten.
evameva kho, ānanda, tesaṁ kiṅkiṇikajālānaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṅkaṇikajālānaṁ (sya-all) | vaggu → vaggū (sya-all) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṁkiṇikajālānaṁ (bjt) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | evameva → evam eva (pts)
Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṁ soṇḍā pipāsā, te tesaṁ kiṅkiṇikajālānaṁ vāteritānaṁ saddena paricāresuṁ.
kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṅkaṇikajālānaṁ (sya-all) | paricāresuṁ → Sct parivārayiṁsu; Sd parivāresuṁ; Bmp K paricāresuṁ. (pts note) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṁkiṇikajālānaṁ (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | kiṅkiṇikajālānaṁ → kiṅkiṇika-jālānaṁ (pts)
Und zu jener Zeit wurden alle Süchtigen, Zecher und Trunkenbolde in Kusāvatī von diesem Klang unterhalten.
Niṭṭhito kho panānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.
duddikkho → dudikkho (pts1ed) | panānanda → ānanda (sya-all) | dudikkho → Bmp K duddikkho, and below. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts)
Als der Palast fertig war, war es beschwerlich, ihn anzuschauen, da er die Augen blendete.
Seyyathāpi, ānanda, vassānaṁ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṁ abbhussakkamāno duddikkho hoti musati cakkhūni;
nabhaṁ abbhussakkamāno → nāhaṁ abbhuggamamāno (bj) | viddhe → visuddhe upaviddhe (sya-all) | hoti → ahosi (sya-all) | abbhussakkamāno duddikkho → abbhussukkamāno dudikkho (pts) | abbhuggamamāno → abbhussattamāno (bj: machasaṁ) | duddikkho → dudikkho (bj: PTS) | abbhussakkamāno → abbhuggamamāno (cck: sī. pī. ka.) | duddikkho → dudikkho (cck: pī.) | viddhe → Bmp viddhe; K visuddhe upaviddhe. SS here viṭṭhe; at A. i. 242, S. i. 65, It. 2O viddhe. See J. P. T. S. 1891, 73. (pts note) | abbhussukkamāno → Bmp abbhuggamamāno; K abbhassak-. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | saradasamaye → sarada-samaye (pts) | vigatavalāhake → vigata-valāhake (pts)
Wie wenn im letzten Monat der Regenzeit, zur Herbstzeit, der Himmel klar und wolkenlos ist: Wenn die Sonne zum Himmelszelt aufsteigt, ist es beschwerlich, sie anzuschauen, da sie die Augen blendet.
evameva kho, ānanda, dhammo pāsādo duddikkho ahosi musati cakkhūni.
evameva → evam eva (pts) | duddikkho → dudikkho (pts)
So beschwerlich war es, den Palast anzuschauen, da er die Augen blendete.

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘yannūnāhaṁ dhammassa pāsādassa purato dhammaṁ nāma pokkharaṇiṁ māpeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | māpeyyanti → māpeyyan ti (pts)
‚Warum lasse ich nicht einen Lotusteich mit dem Namen Gesetzmäßigkeit vor dem Palast anlegen?‘
Māpesi kho, ānanda, rājā mahāsudassano dhammassa pāsādassa purato dhammaṁ nāma pokkharaṇiṁ.
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Und so tat er es.
Dhammā, ānanda, pokkharaṇī puratthimena pacchimena ca yojanaṁ āyāmena ahosi, uttarena dakkhiṇena ca aḍḍhayojanaṁ vitthārena.
puratthimena → puratthimena ca (bj, sya-all, pts) | aḍḍhayojanaṁ → addhayojanaṁ (bj, pts); adḍhayojanaṁ (sya-all) | uttarena → uttarena ca (sya-all, pts) | dhammā → dhammo (pts) | āyāmena → āyāmena ca (pts) | Dhammo → Bm K dhamamā. (pts note) | ca → Bm omits. (pts note) | ca → Bm omits. (pts note) | ca → K omits. (pts note) | aḍḍhayojanaṁ → addha-yojanaṁ (pts)
Der Lotusteich der Gesetzmäßigkeit erstreckte sich eine Meile von Osten nach Westen und eine halbe Meile von Norden nach Süden.
Dhammā, ānanda, pokkharaṇī catunnaṁ vaṇṇānaṁ iṭṭhakāhi citā ahosi—
dhammā → dhammo (pts) | Dhammo → Bm K dhammā, and twice below. (pts note)
Er war von Steinen in vier Farben eingefasst,
ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā.
phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.

Dhammāya, ānanda, pokkharaṇiyā catuvīsati sopānāni ahesuṁ catunnaṁ vaṇṇānaṁ—
catuvīsati sopānāni → catuvīsatisopāṇāni (bj, sya-all) | dhammāya → dhammāya ca (pts) | ca → Bm K omits. (pts note) | catuvīsati sopānāni → catu-vīsatisopānāni (pts)
Vierundzwanzig Freitreppen in vier Farben führten in ihn hinab,
ekaṁ sopānaṁ sovaṇṇamayaṁ, ekaṁ rūpiyamayaṁ, ekaṁ veḷuriyamayaṁ, ekaṁ phalikamayaṁ.
sopānaṁ → sopāṇaṁ (bj, sya-all) | phalikamayaṁ → phaḷikamayaṁ (bj) | rūpiyamayaṁ → rūpimayaṁ (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll und Kristall.
Sovaṇṇamayassa sopānassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die goldenen Treppen hatten Geländerpfosten aus Gold und Handläufe und Zierspitzen aus Silber.
Rūpiyamayassa sopānassa rūpiyamayā thambhā ahesuṁ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die silbernen Treppen hatten Geländerpfosten aus Silber und Handläufe und Zierspitzen aus Gold.
Veḷuriyamayassa sopānassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṁ phalikamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sopānassa → sopāṇassa (bj, sya-all) | phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die Treppen aus Beryll hatten Geländerpfosten aus Beryll und Handläufe und Zierspitzen aus Kristall.
Phalikamayassa sopānassa phalikamayā thambhā ahesuṁ veḷuriyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
phalikamayassa sopānassa phalikamayā → phaḷikamayassa sopāṇassa phaḷikamayā (bj) | sopānassa → sopāṇassa (sya-all) | sūciyo → suciyo (sya-all) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die kristallenen Treppen hatten Geländerpfosten aus Kristall und Handläufe und Zierspitzen aus Beryll.

Dhammā, ānanda, pokkharaṇī dvīhi vedikāhi parikkhittā ahosi—ekā vedikā sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā.
rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | dhammā → dhammo (pts)
Der Teich war von zwei Balustraden umgeben, die aus Gold und Silber waren.
Sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṁ rūpiyamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
sūciyo → suciyo (sya-all) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die goldenen Balustraden hatten Baluster aus Gold und Brüstungen und Zierspitzen aus Silber.
Rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṁ sovaṇṇamayā sūciyo ca uṇhīsañca.
rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | sūciyo → suciyo (th) | rūpiyamayāya → rūpimayāya (pts) | uṇhīsañca → uṇhīsañ ca (pts)
Die silbernen Balustraden hatten Baluster aus Silber und Brüstungen und Zierspitzen aus Gold.

Dhammā, ānanda, pokkharaṇī sattahi tālapantīhi parikkhittā ahosi—
parikkhittā → pārikkhittā (bj) | dhammā → dhammo (pts) | tālapantīhi → tāla-pantīhi (pts)
Der Teich war von sieben Reihen von Palmen umgeben,
ekā tālapanti sovaṇṇamayā, ekā rūpiyamayā, ekā veḷuriyamayā, ekā phalikamayā, ekā lohitaṅkamayā, ekā masāragallamayā, ekā sabbaratanamayā.
tālapanti → tālapantī (bj) | phalikamayā → phaḷikamayā (bj) | rūpiyamayā → rūpimayā (pts) | tālapanti → tāla-panti (pts)
die waren aus Gold, Silber, Beryll, Kristall, Rubin, Smaragd und aus allen kostbaren Dingen.
Sovaṇṇamayassa tālassa sovaṇṇamayo khandho ahosi rūpiyamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts)
Die goldenen Palmen hatten Stämme aus Gold und Blätter und Früchte aus Silber.
Rūpiyamayassa tālassa rūpiyamayo khandho ahosi sovaṇṇamayāni pattāni ca phalāni ca.
rūpiyamayassa → rūpimayassa (pts) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts)
Die silbernen Palmen hatten Stämme aus Silber und Blätter und Früchte aus Gold.
Veḷuriyamayassa tālassa veḷuriyamayo khandho ahosi phalikamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayāni → phaḷikamayāni (bj)
Die Palmen aus Beryll hatten Stämme aus Beryll und Blätter und Früchte aus Kristall.
Phalikamayassa tālassa phalikamayo khandho ahosi veḷuriyamayāni pattāni ca phalāni ca.
phalikamayassa → phaḷikamayassa (bj) | phalikamayo → phaḷikamayo (bj)
Die kristallenen Palmen hatten Stämme aus Kristall und Blätter und Früchte aus Beryll.
Lohitaṅkamayassa tālassa lohitaṅkamayo khandho ahosi masāragallamayāni pattāni ca phalāni ca.Die Palmen aus Rubin hatten Stämme aus Rubin und Blätter und Früchte aus Smaragd. Masāragallamayassa tālassa masāragallamayo khandho ahosi lohitaṅkamayāni pattāni ca phalāni ca.Die smaragdenen Palmen hatten Stämme aus Smaragd und Blätter und Früchte aus Rubin. Sabbaratanamayassa tālassa sabbaratanamayo khandho ahosi, sabbaratanamayāni pattāni ca phalāni ca.Und die Palmen aus allen kostbaren Dingen hatten Stämme, Blätter und Früchte aus allen kostbaren Dingen. Tāsaṁ kho panānanda, tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi, vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
panānanda → pana ānanda (bj) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | kamanīyo → Bm khamaniyo; K khammaniyo, and below. (pts note) | vaggu → vaggū (th) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | panānanda tālapantīnaṁ → pan ānanda tāla-pantīnaṁ (pts)
Wenn der Wind durch die Reihen der Palmen strich, klangen sie anmutig, erregend, sinnlich und betörend,
Seyyathāpi, ānanda, pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭitāḷitassa sukusalehi samannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca;
tūriyassa → turiyassa (bj, sya-all, pts) | sukusalehi → kusalehi (bj) | khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | sukusalehi samannāhatassa → kusalehi susamannāhatassa (sya-all) | hoti vaggu → ahosi vaggū (sya-all) | suppaṭitāḷitassa sukusalehi → suppaṭipatālitassa kusalehi (pts) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
wie ein Quintett von geübten Musikern, die gut geprobt hatten und hervorragend den Rhythmus hielten.
evameva kho, ānanda, tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddo ahosi vaggu ca rajanīyo ca khamanīyo ca madanīyo ca.
khamanīyo → kamanīyo (bj, sya-all, pts) | vaggu → vaggū (sya-all) | rajanīyo → rajaniyo (th) | khamanīyo → kammaniyo (th) | madanīyo → madaniyo (th) | evameva → evam eva (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)
Ye kho panānanda, tena samayena kusāvatiyā rājadhāniyā dhuttā ahesuṁ soṇḍā pipāsā, te tāsaṁ tālapantīnaṁ vāteritānaṁ saddena paricāresuṁ.
saddena → saddesu (bj) | rājadhāniyā → rajadhāniyā (pts) | paricāresuṁ → SS parivāresum. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | tālapantīnaṁ → tāla-pantīnaṁ (pts)
Und zu jener Zeit wurden alle Süchtigen, Zecher und Trunkenbolde in Kusāvatī von diesem Klang unterhalten.

Niṭṭhite kho panānanda, dhamme pāsāde niṭṭhitāya dhammāya ca pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano ‘ye tena samayena samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā’, te sabbakāmehi santappetvā dhammaṁ pāsādaṁ abhiruhi.
pokkharaṇiyā rājā mahāsudassano ‘ye → ye kho panānanda (sya-all, km, pts1ed, mr) | dhamme → dhamme ca (bj, pts) | ye → ye kho panānanda (bj: syā, kām) | ye → ye ko panānanda (cck: syā. ka.) | ca → Sd va; Bm K omits. (pts note) | pāsāde → Bm inserts niṭhitāya; K niṭṭhitāya ca. (pts note) | ca → K omits. (pts note) | ye → Bmp K add kho pan'; Ānanda. (pts note) | abhirūhi → K -hīti. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | samaṇasammatā → samaṇa-sammatā (pts) | brāhmaṇasammatā → brāhmaṇa-sammatā (pts) | sabbakāmehi → sabba-kāmehi (pts)
Als der Palast mit seinem Lotusteich fertiggestellt war, bediente der König Mahāsudassana alle, die als wahre Asketen und Brahmanen erachtet wurden, mit allem, was sie begehrten. Dann stieg er in den Palast der Gesetzmäßigkeit hinauf.

Paṭhamabhāṇavāro.
+ → jhānasamāpattipaṭilābho (bjt) | paṭhamabhāṇavāro → abhiruhīti paṭhamabhāṇavāraṁ (th)
Der erste Abschnitt zum Aufsagen.

5. Jhānasampatti5. Vertiefung erlangen

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘kissa nu kho me idaṁ kammassa phalaṁ kissa kammassa vipāko, yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo’ti?
idaṁ → Scd imaṁ. (pts note) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvoti → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo ti (bjt, pts)
‚Von welcher Tat, die ich begangen habe, ist es die Frucht und das Ergebnis, dass ich jetzt so mächtig und gewaltig bin?‘

Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | mahāsudassanassa etadahosi → mahā-sudassanassa etad ahosi (pts)
Dann dachte er:
‘tiṇṇaṁ kho me idaṁ kammānaṁ phalaṁ tiṇṇaṁ kammānaṁ vipāko, yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo, seyyathidaṁ—
evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo (bjt) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo seyyathidaṁ → evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo seyyathīdaṁ (pts)
‚Es ist die Frucht und das Ergebnis von drei Taten:
dānassa damassa saṁyamassā’ti.
saṁyamassāti → K saññamassāti. (pts note)
Geben, Selbstbeherrschung und Zügelung.‘

Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano yena mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvāre ṭhito udānaṁ udānesi:
mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | mahāviyūhassa → mahāvyūhassa (pts) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā mahāviyūhassa → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā mahā-vyūhassa (pts)
Da ging er zur großen Eingangshalle, stand an der Tür und drückte dieses innige Gefühl aus:
‘tiṭṭha, kāmavitakka, tiṭṭha, byāpādavitakka, tiṭṭha, vihiṁsāvitakka.
kāmavitakka → kāma-vitakka (pts) | byāpādavitakka → vyāpāda-vitakka (pts) | vihiṁsāvitakka → vihiṁsā-vitakka (pts)
‚Halt, ihr sinnlichen, böswilligen und grausamen Gedanken!
Ettāvatā, kāmavitakka, ettāvatā, byāpādavitakka, ettāvatā, vihiṁsāvitakkā’ti.
kāmavitakka → kāma-vitakka (pts) | byāpādavitakka → vyāpāda-vitakka (pts) | vihiṁsāvitakkāti → vihiṁsā-vitakkāti (pts)
Bis hierher und nicht weiter!‘

Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ pavisitvā sovaṇṇamaye pallaṅke nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all, pts) | mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | paṭhamajjhānaṁ → BB always paṭhamaṁ jhānaṁ, &c. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano mahāviyūhaṁ → mahā-sudassano mahāvyūhaṁ (pts) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhamajjhānaṁ (pts)
Dann betrat er die große Eingangshalle und setzte sich auf die goldene Liege. Ganz abgeschieden von den Sinnenfreuden, abgeschieden von untauglichen Eigenschaften, trat er in die erste Vertiefung ein und verweilte darin; da gibt es aus Abgeschiedenheit geborene Ekstase und Seligkeit, während man den Geist ausrichtet und hält.
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ → pīti sukhaṁ dutiyajjhānaṁ (pts) | vitakkavicārānaṁ → vitakka vicārānaṁ (pts)
Als das Ausrichten und Halten des Geistes sich beruhigte, trat er in die zweite Vertiefung ein und verweilte darin; da gibt es aus Versenkung geborene Ekstase und Seligkeit, mit innerer Klarheit und geeintem Geist, ohne Ausrichten und Halten.
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsi, sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedesi, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
satimā → satīmā (bj) | ca → (sya-all) | tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all) | sampajāno sukhañca → (pts) | paṭisaṁvedesi yaṁ → paṭisaṁvedeti yan (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | sato → Bmp add ca. (pts note) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | upekkhako → upekhako (pts) | + → sampajāno sukhañ (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukha-vihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts)
Und mit dem Schwinden der Ekstase trat er in die dritte Vertiefung ein und verweilte darin; da meditierte er mit Gleichmut, achtsam und bewusst, und erfuhr persönlich die Seligkeit, von der die Edlen erklären: ‚Gleichmütig und achtsam meditiert man in Seligkeit.‘
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | atthagamā → Bmp K atthaṅgamā. (pts note) | pubbeva → pubbe va (th) | pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → pubb eva somanassa-domanassānaṁ atthagamā adukkha-ṁ-asukhaṁ upekhā-sati-pārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts)
Indem er Glück und Schmerz aufgab, und mit dem Vergehen früherer Fröhlichkeit und Traurigkeit, trat er in die vierte Vertiefung ein und verweilte darin, ohne Glück oder Schmerz, mit reinem Gleichmut und reiner Achtsamkeit.

Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamitvā sovaṇṇamayaṁ kūṭāgāraṁ pavisitvā rūpiyamaye pallaṅke nisinno
mahāviyūhā → mahāvyūhā (pts) | rūpiyamaye → rūpimaye (pts) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano mahāviyūhā → mahā-sudassano mahāvyūhā (pts)
Dann verließ König Mahāsudassana die große Eingangshalle und ging in das goldene Zimmer, wo er sich auf die goldene Liege setzte.
mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | mettāsahagatena → mettā-sahagatena (pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
Er meditierte, indem er eine Himmelsrichtung mit einem Herzen voller Liebe durchdrang, und die zweite und die dritte und die vierte. Ebenso nach oben, nach unten, dazwischen, überall und ringsumher; die ganze Welt durchdrang er mit einem Herzen voller Liebe – weit, ausgedehnt, grenzenlos, frei von Feindschaft und Böswilligkeit.
Karuṇāsahagatena cetasā …pe…
karuṇāsahagatena → karuṇā-sahagatena (pts)
Er meditierte, indem er eine Himmelsrichtung mit einem Herzen voller Mitgefühl durchdrang …
muditāsahagatena cetasā …pe…
muditāsahagatena → muditā-sahagatena (pts) | + → upekhāsahagatena (pts)
Er meditierte, indem er eine Himmelsrichtung mit einem Herzen voller freudiger Anteilnahme durchdrang …
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā vihāsi. Tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihāsi.
uddhamadho → uddhadhoma (bj) | vihāsi → vihāsi nagarādīni (bj) | abyāpajjena → abyāpajjhena (sya-all, pts) | uddhamadho → uddham adho (pts) | upekkhāsahagatena → upekhā-sahagatena (pts) | abyāpajjena → avyāpajjhena (pts)
Er meditierte, indem er eine Himmelsrichtung mit einem Herzen voller Gleichmut durchdrang, und die zweite und die dritte und die vierte. Ebenso nach oben, nach unten, dazwischen, überall und ringsumher; die ganze Welt durchdrang er mit einem Herzen voller Gleichmut – weit, ausgedehnt, grenzenlos, frei von Feindschaft und Böswilligkeit.

6. Caturāsītinagarasahassādi6. Unter den 84.000 Städten

Rañño, ānanda, mahāsudassanassa caturāsīti nagarasahassāni ahesuṁ kusāvatīrājadhānippamukhāni;
kusāvatīrājadhānippamukhāni caturāsīti pāsādasahassāni → kusāvatīrājadhānīpamukhāni caturāsītipāsādasahassāni (sya-all) | nagarasahassāni → kūṭāgāra sahassāni (pts) | caturāsītinagara-sahassāni → Sc often, and Sdt occasionally asītiṁ. See p. 3. (pts note) | caturāsīti nagarasahassāni → caturāsītinagarasahassāni (bjt, th) | kusāvatīrājadhānippamukhāni → kusāvatīrājadhānipamukhāni (bjt) | mahāsudassanassa caturāsīti nagarasahassāni → mahā-sudassanassa caturāsītinagara-sahassāni (pts) | kusāvatīrājadhānippamukhāni → kusāvatī-rājadhāni-pamukhāni (pts)
Der König Mahāsudassana hatte 84.000 Städte, unter denen die Königsstadt Kusāvatī die vorderste war.
caturāsīti pāsādasahassāni ahesuṁ dhammapāsādappamukhāni;
caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt, th) | dhammapāsādappamukhāni → dhammapāsādapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni (pts) | dhammapāsādappamukhāni → dhamma-pāsādapamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 Paläste, unter denen der Palast der Gesetzmäßigkeit der vorderste war.
caturāsīti kūṭāgārasahassāni ahesuṁ mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni;
caturāsīti kūṭāgārasahassāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni (bjt, th) | mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (bjt, th) | kūṭāgārasahassāni → kūṭāgāra sahassāni (pts) | mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → mahā-vyūha kūṭāgāra pamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 Zimmer, unter denen die große Eingangshalle das vorderste war.
caturāsīti pallaṅkasahassāni ahesuṁ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni;
gonakatthatāni → goṇakatthitāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj); kadadalimigapavarapaccattharaṇāni (sya-all) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | ubhatolohitakūpadhānāni caturāsīti nāgasahassāni → ubhatolohitakupadhānāni caturāsītināgasahassāni (sya-all) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | sāramayāni → K masāragallamayāni. (pts note) | goṇakatthatāni → K inserts paṭikatthatāni; so Bm which, however omits paṭalik-. (pts note) | paṭalikatthatāni → Bp paṭilakkhatāni. (pts note) | sa-uttaracchadanāni → Bmp K cchadāni. (pts note) | lohitakūpadhānāni → Sdt Bm lohitakupa-. (pts note) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sa-uttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)
Er hatte 84.000 Liegen aus Gold, Silber, Elfenbein und Kernholz. Sie waren mit flauschigen, rein weißen oder mit Blumen bestickten wollenen Decken gepolstert und mit einer Decke aus feinem Hirschleder überzogen, mit einem Baldachin und roten Kissen auf beiden Seiten.
caturāsīti nāgasahassāni ahesuṁ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni;
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (bjt, th) | nāgasahassāni → nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposathanāgarāja-pamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 Elefantenbullen mit goldenen Wimpeln und Fahnen, die von einem Netzwerk aus Schneegold bedeckt waren und unter denen der königliche Elefantenbulle mit Namen Besinnungstag der vorderste war.
caturāsīti assasahassāni ahesuṁ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni;
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti assasahassāni → caturāsīti-assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhakaassarāja-pamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 Pferde mit goldenen Wimpeln und Fahnen, die von einem Netzwerk aus Schneegold bedeckt waren und unter denen das königliche Ross mit Namen Donnerwolke das vorderste war.
caturāsīti rathasahassāni ahesuṁ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni;
vyaggha-camma-parivārāni → Bmp K throughout byaggha. (pts note) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bjt, th)
Er hatte 84.000 Wagen, die mit Löwen-, Tiger- und Leopardenfellen oder cremefarbenem Tuch gepolstert waren, mit goldenen Wimpeln und Fahnen, von einem Netzwerk aus Schneegold bedeckt, unter denen der Wagen mit Namen Triumph der vorderste war.
caturāsīti maṇisahassāni ahesuṁ maṇiratanappamukhāni;
maṇiratanappamukhāni caturāsīti itthisahassāni → maṇiratanapamukhāni caturāsītiitthīsahassāni (sya-all) | caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt, th) | caturāsīti maṇisahassāni → caturāsīti-maṇi-sahassāni (pts) | maṇiratanappamukhāni → maṇi-ratana-pamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 Edelsteine, unter denen das Edelstein-Juwel der vorderste war.
caturāsīti itthisahassāni ahesuṁ subhaddādevippamukhāni;
subhaddādevippamukhāni caturāsīti gahapatisahassāni → subhaddādevīpamukhāni caturāsītigahapatisahassāni (sya-all); subhaddadevīpamukhāni caturāsītigahapatisahassāni (pts) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsītiitthisahassāni (bjt) | subhaddādevippamukhāni → subhaddādevipamukhāni (bjt) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsīti-itthi-sahassāni (pts) | subhaddādevippamukhāni → subhadda-devīpamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 Frauen, unter denen die Königin Subhaddā die vorderste war.
caturāsīti gahapatisahassāni ahesuṁ gahapatiratanappamukhāni;
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt, th) | gahapatiratanappamukhāni → gahapatiratanapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni (pts) | gahapatiratanappamukhāni → gahapati-ratanapamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 Hausbesitzer, unter denen das Hausbesitzer-Juwel der vorderste war.
caturāsīti khattiyasahassāni ahesuṁ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni;
pariṇāyakaratanappamukhāni caturāsīti dhenusahassāni → parināyakaratanapamukhāni caturāsītidhenusahassāni (bj) | anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni caturāsīti dhenusahassāni → anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni caturāsītidhenusahassāni (pts) | anuyantāni → anuyuttāni (sya-all: sī.) | anuyuttāni → Bmp K anuyantāni throughout; K (Sī) anuyuttāni. (pts note) | caturāsīti khattiyasahassāni → caturāsītikhattiyasahassāni (bjt, th) | caturāsīti khattiyasahassāni → caturāsīti-khattiya-sahassāni (pts) | anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → anuyuttāni pariṇāyaka-ratana-pamukhāni (pts)
Er hatte 84.000 adlige Lehnsleute, unter denen das Befehlshaber-Juwel der vorderste war.
caturāsīti dhenusahassāni ahesuṁ duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni;
duhasandanāni → dhuvasandanāni (bj); duhasandanāni dukūlasandānāni (cck); dukūlasandanāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni caturāsīti vatthakoṭisahassāni → kaṁsupadhāraṇāni caturāsītivatthakoṭisahassāni (sya-all) | dhuvasandanāni → duhasandanāni (bj: machasaṁ); dukulasandanāni (bj: PTS) | duhasandanāni → dukūlasandanāni (cck: pī.) | dukūlasandānāni → dukūlasandanāni (cck: pī.); dukūlasandānāni (cck: saṁ. ni. 3.96) | kaṁsupadhāraṇāni → dukulasandanāni kaṁsupasandanāni (sya-all: sī.) | kaṁsūpadhāraṇāni → Sc kiṅsupadhāranāni; K (Sī) kaṅsūpasandanāni. (pts note) | caturāsīti dhenusahassāni → caturāsītidhenusahassāni (bjt, th) | caturāsīti dhenusahassāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni (pts) | duhasandanāni → dukūla-sandanāni (pts)
Er hatte 84.000 Milchkühe mit seidenen Halftern und bronzenen Eimern.
caturāsīti vatthakoṭisahassāni ahesuṁ khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ;
kappāsika-sukhumānaṁ → St omits. (pts note) | koseyya-sukhumānaṁ → Sd omits. (pts note) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)
Er hatte 8.400.000.000 zarte Kleider aus Leinen, Baumwolle, Seide oder Wolle.
rañño, ānanda, mahāsudassanassa caturāsīti thālipākasahassāni ahesuṁ sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyittha.
rañño, ānanda, mahāsudassanassa → idaṁ pāṭho pts1ed potthake natthi | caturāsīti thālipākasahassāni ahesuṁ → caturāsītithālipākasahassāni (bj) | abhihariyittha → abhiharīyittha (bj); abhiharayittha (sya-all) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (pts) | mahāsudassanassa → ( ) sī. ipotthakesu natthi (cck note) | sāyapātaṁ → Bmp K always and St occasionally sāyaṁ pātaṁ. (pts note) | abhihariyittha → Scd abhihāriy-; St abhihārīy-; Bp abhihariy-; K abhiharay-. (pts note)
Er hatte 84.000 Gerichte, die ihm als Gaben morgens und abends aufgetragen wurden.

Tena kho panānanda, samayena rañño mahāsudassanassa caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti.
āgacchanti → gacchanti (bj) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahasasāni (sya-all) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināgasahassāni sāyapātaṁ (pts) | āgacchanti → SS gacchanti. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsīti-nāga-sahassāni sāyapātaṁ (pts)
Zu dieser Zeit kamen seine 84.000 königlichen Elefanten morgens und abends, um ihm ihre Aufwartung zu machen.
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Da dachte der König Mahāsudassana:
‘imāni kho me caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti, yannūna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni sakiṁ sakiṁ upaṭṭhānaṁ āgaccheyyun’ti.
dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ → dvecattārīsaṁ nāgasahassāni dvecattārīsaṁ (bj); dvecattāḷīsaṁ dvecattāḷīsaṁ (sya-all) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināgasahassāni sāyapātaṁ (pts) | nūna → SS nūnāhaṁ. (pts note) | cattārīsaṁ → Bm K cattāḷīsaṁ. (pts note) | nāga-sahassāni → -13 Sc omits, but not in the repetitions; Bm omits; K omits the first nāgasahassāni. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināga-sahassāni sāyapātaṁ (pts) | yannūna vassasatassa vassasatassa → yan nūna vassa-satassa vassa-satassa (pts) | dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni → dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni (pts) | āgaccheyyunti → āgaccheyyun ti (pts)
‚Wie wäre es, wenn stattdessen die Hälfte der Elefanten mir abwechselnd alle hundert Jahre ihre Aufwartung machen würden?‘
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano pariṇāyakaratanaṁ āmantesi:
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Er wies sein Befehlshaber-Juwel entsprechend an, und so geschah es.
‘imāni kho me, samma pariṇāyakaratana, caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchanti, tena hi, samma pariṇāyakaratana, vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni sakiṁ sakiṁ upaṭṭhānaṁ āgacchantū’ti.
dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ → dvecattārīsaṁ nāgasahassāni dvecattārīsaṁ (bj); dvecattāḷīsaṁ dvecattāḷīsaṁ (sya-all) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītināgasahassāni sāyapātaṁ (pts) | nāga-sahassāni → -14 Bm K omit, and below. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | caturāsīti nāgasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsīti-nāga-sahassāni sāyapātaṁ (pts) | pariṇāyakaratana vassasatassa vassasatassa → pariṇāyaka-ratana vassa-satassa vassa-satassa (pts) | dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni → dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni (pts)
‘Evaṁ, devā’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṁ rañño mahāsudassanassa paccassosi.
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | kho → (sya-all) | pariṇāyakaratanaṁ → pariṇāyaka-ratanaṁ (pts) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts)
Atha kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni sakiṁ sakiṁ upaṭṭhānaṁ āgamaṁsu.
dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ → dvecattārīsaṁ nāgasahassāni dvecattārīsaṁ (bj); dvecattāḷīsaṁ dvecattāḷīsaṁ (sya-all) | āgamaṁsu → āgamaṁsu subhaddā yūpasaṅkamanaṁ (bj) | āgamaṁsu atha kho → āgamiṁsu athakho (sya-all) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | vassasatassa vassasatassa → vassa-satassa vassa-satassa (pts) | dvecattālīsaṁ dvecattālīsaṁ nāgasahassāni → dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni dve cattārīsaṁ nāga-sahassāni (pts)

7. Subhaddādeviupasaṅkamana7. Der Besuch der Königin Subhaddā

Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā bahunnaṁ vassānaṁ bahunnaṁ vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ accayena etadahosi:
vassasatānaṁ bahunnaṁ → (bj) | bahunnaṁ vassasahassānaṁ → bahunnuṁ vasasatasahassānaṁ (pts) | etadahosi ciraṁ diṭṭho → etad ahosi ciradiṭṭho (pts) | vasa-satasahassānaṁ → Bm K omit sata. (pts note) | atha kho → athakho (th) | vassasatānaṁ bahunnaṁ vassasahassānaṁ → vassa-satānaṁ bahunnuṁ vasa-satasahassānaṁ (pts)
Dann, nachdem viele Jahre, viele hundert Jahre, viele tausend Jahre vergangen waren, dachte die Königin Subhaddā:
‘ciraṁ diṭṭho kho me rājā mahāsudassano. Yannūnāhaṁ rājānaṁ mahāsudassanaṁ dassanāya upasaṅkameyyan’ti.
ciraṁ diṭṭho → ciradiṭṭho (bj) | kho → Bmp K ciraṁ; Sc -diṭṭhi kho; Sdt -diṭṭhiko; Bm K diṭṭho kho; Bp ṭhito kho. In the repetition all MSS. diṭṭho. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | ciraṁ diṭṭho → cira-diṭṭho (pts) | mahāsudassano yannūnāhaṁ → mahā-sudassano yan nūnāhaṁ (pts) | upasaṅkameyyanti → upasaṁkameyyan ti (pts)
‚Es ist lange her, dass ich den König Mahāsudassana gesehen habe. Warum gehe ich nicht zu ihm?‘

Atha kho, ānanda, subhaddā devī itthāgāraṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)
Und die Königin wandte sich an die Haremsfrauen:
‘etha tumhe sīsāni nhāyatha pītāni vatthāni pārupatha.
nhāyatha → nahāyatha (bj, pts) | sīsāni nhāyatha → sīsanhāyatha (sya-all) | pārupatha ciraṁ diṭṭho → pārūpatha ciradiṭṭho (pts) | nahāyatha → Sc nahāyata; Bp nāyataṁ; Bm nhāyatha; K sīsanhāyatha (and below). (pts note) | pārūpatha → K pārup- (and below). (pts note)
‚Kommt, badet euer Haupt und legt gelbe Kleider an.
Ciraṁ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṁ mahāsudassanaṁ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti.
ciraṁ diṭṭho → ciradiṭṭho (bj) | upasaṅkamissāmāti → upasaṅkameyyāmāti (sya-all) | cira-diṭṭho → Bm K ciraṁ. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | mahāsudassanaṁ → mahā-sudassanaṁ (pts) | upasaṅkamissāmāti → upasaṁkamissāmāti (pts)
Es ist lange her, dass wir den König gesehen haben, und wir wollen zu ihm gehen.‘

‘Evaṁ, ayye’ti kho, ānanda, itthāgāraṁ subhaddāya deviyā paṭissutvā sīsāni nhāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī tenupasaṅkami.
nhāyitvā → nahāyitvā (bj) | paṭissutvā sīsāni nhāyitvā → paṭissuṇitvā sīsanhāyitvā (sya-all) | sīsāni nhāyitvā → sīsaṁ nahāyitvā (pts) | pārupitvā → pārūpitvā (pts) | ayye → Sdt ayyā. (pts note) | paṭissutvā → Bp paṭisutvā; K paṭissuṇitvā. (pts note) | sīsaṁ → Bmp sīsani. (pts note) | nahāyitvā → Bm nhāy-; Bp nāyitvā. (pts note) | ayyeti → ayye ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
‚Ja, meine Dame‘, antworteten die Haremsfrauen. Sie taten wie geheißen und gingen zur Königin zurück.

Atha kho, ānanda, subhaddā devī pariṇāyakaratanaṁ āmantesi:
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | atha kho → athakho (th) | pariṇāyakaratanaṁ → pariṇāyaka-ratanaṁ (pts)
Dann wandte sich die Königin an das Befehlshaber-Juwel:
‘kappehi, samma pariṇāyakaratana, caturaṅginiṁ senaṁ, ciraṁ diṭṭho no rājā mahāsudassano, rājānaṁ mahāsudassanaṁ dassanāya upasaṅkamissāmā’ti.
ciraṁ diṭṭho → ciradiṭṭho (bj, pts) | upasaṅkamissāmāti → upasaṅkameyyāmāti (sya-all) | pariṇāyakaratana → pariṇāyaka-ratana (pts) | ciraṁ diṭṭho → cira-diṭṭho (pts) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | mahāsudassanaṁ → mahā-sudassanaṁ (pts) | upasaṅkamissāmāti → upasaṁkamissāmāti (pts)
‚Liebes Befehlshaber-Juwel, bitte mache das Heer aus vier Abteilungen bereit. Es ist lange her, dass wir den König gesehen haben, und wir wollen zu ihm gehen.‘

‘Evaṁ, devī’ti kho, ānanda, pariṇāyakaratanaṁ subhaddāya deviyā paṭissutvā caturaṅginiṁ senaṁ kappāpetvā subhaddāya deviyā paṭivedesi:
pariṇāyakaratanaṁ → parināyakaratanaṁ (bj) | paṭissutvā → paṭissuṇitvā (sya-all) | devīti → devī ti (pts) | pariṇāyakaratanaṁ → pariṇāyaka-ratanaṁ (pts)
‚Ja, meine Königin‘, antwortete er und tat wie geheißen. Dann unterrichtete er die Königin:
‘kappitā kho, devi, caturaṅginī senā,
kho → kho te (sya-all, pts) | caturaṅginī senā yassadāni → caturaṅginisenā yassa dāni (pts) | caturaṅginī senā → caturaṅgini-senā (pts)
‚Meine Königin, das Heer aus vier Abteilungen ist bereit,
yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (pts)
bitte geht nach Eurem Belieben.‘

Atha kho, ānanda, subhaddā devī caturaṅginiyā senāya saddhiṁ itthāgārena yena dhammo pāsādo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dhammaṁ pāsādaṁ abhiruhitvā yena mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ tenupasaṅkami.
mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | atha kho → athakho (th) | upasaṅkamitvā → upa saṅkamitvā (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (pts) | mahāviyūhaṁ → mahā-vyūhaṁ (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
Da ging die Königin Subhaddā mit den Haremsfrauen zusammen mit dem Heer zum Palast der Gesetzmäßigkeit. Sie stieg zum Palast hinauf, ging zur großen Eingangshalle
Upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvārabāhaṁ ālambitvā aṭṭhāsi.
mahāviyūhassa kūṭāgārassa → mahāvyūhassa kūtāgārassa (pts)
und lehnte sich dort an einen Türpfosten.

Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano saddaṁ sutvā:
saddaṁ sutvā kiṁ → kin (pts) | Mahā-sudassano → BB and K add saddaṁ sutvā. (pts note) | atha kho → athakho (th)
Der König hörte sie und dachte:
‘kiṁ nu kho mahato viya janakāyassa saddo’ti mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamanto addasa subhaddaṁ deviṁ dvārabāhaṁ ālambitvā ṭhitaṁ, disvāna subhaddaṁ deviṁ etadavoca:
mahāviyūhā kūṭāgārā → mahāviyūhakūṭāgārā (bj) | kho → kho so (sya-all) | deviṁ → dviṁ (sya-all) | saddoti mahāviyūhā → saddo ti mahāvyūhā (pts) | kho → K adds so. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | disvāna → disvā (th, pts) | kiṁ → kin (pts) | janakāyassa saddoti mahāviyūhā → jana-kāyassa saddo ti mahāvyūhā (pts) | dvārabāhaṁ → dvāra-bāhaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‚Was ist das? Es klingt wie eine große Menschenmenge!‘ Er trat aus der Eingangshalle und sah die Königin Subhaddā an einen Türpfosten gelehnt. Er sagte zu ihr:
‘ettheva, devi, tiṭṭha mā pāvisī’ti.
devi → devī (bj) | devi → Bm devī. (pts note) | pāvisīti → Bm pāvīsīti. (pts note) | ettheva → etth eva (pts)
‚Bitte bleib dort, meine Königin. Komm nicht herein.‘

Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
Ānanda → SS omit. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Dann wandte er sich an einen gewissen Mann:
‘ehi tvaṁ, ambho purisa, mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṁ pallaṅkaṁ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehī’ti.
mahāviyūhā → mahāvyūhā (pts) | paññapehīti → paññāpehīti (pts) | nīharitvā → Bm niharitvā, and below. (pts note) | paññāpehīti → Bm K paññap-. (pts note) | mahāviyūhā → mahā-vyūhā (pts) | tālavane paññapehīti → tāla-vane paññāpehīti (pts)
‚He, Mann, komm, bring die goldene Liege aus der großen Eingangshalle und stelle sie in das goldene Palmenwäldchen.‘

‘Evaṁ, devā’ti kho, ānanda, so puriso rañño mahāsudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṁ pallaṅkaṁ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi.
mahāviyūhā → mahāvyūhā (pts) | paññapesi → paññāpesi (pts) | mahāviyūhā → mahā-vyūhā (pts) | sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi → sabba-sovaṇṇamaye tāla-vane paññāpesi (pts)
‚Ja, Majestät‘, antwortete der Mann und tat wie geheißen.
Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno.
pāde → pādena (sya-all) | pāde → Bmp K pādena. (pts note) | accādhāya → Sd accādāya; Bp acchādhāya. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | sīhaseyyaṁ → sīha-seyyaṁ (pts)
Der König legte sich in der Haltung des Löwen nieder – auf die rechte Seite, einen Fuß auf den anderen gelegt – achtsam und der Situation bewusst.

Atha kho, ānanda, subhaddāya deviyā etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Da dachte die Königin Subhaddā:
‘vippasannāni kho rañño mahāsudassanassa indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto, mā heva kho rājā mahāsudassano kālamakāsī’ti rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
parisuddho → parisuddhāni (sya-all) | parisuddho → K parisuddhāni. (pts note) | mahāsudassanassa → mahā-sudassanassa (pts) | chavivaṇṇo → chavi-vaṇṇo (pts) | heva → h eva (pts) | mahāsudassano kālamakāsīti → mahā-sudassano kālam akāsīti (pts) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā-sudassanaṁ etad avoca (pts)
‚Die Sinne des Königs sind so klar und seine Hautfarbe ist so rein und hell. Er wird doch nicht sterben!‘ Sie sagte zu ihm:
‘Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni.
caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | kho → Bm K omit. (pts note) | te → Sd Bp omit. (pts note) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānipamukhāni (bjt) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatī-rājadhānipamukhāni (pts)
‚Majestät, du hast 84.000 Städte, unter denen die Königsstadt Kusāvatī die vorderste ist.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekhaṁ → Sd occasionally apekhakaṁ; St āpekhaṁ, and so afterwards; Bmp K throughout apekkhaṁ. (pts note)
Erwecke Sehnen nach ihnen! Nimm Anteil am Leben!

Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni.
caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts)
Du hast all diese Paläste, Zimmer, gepolsterten Liegen, Elefanten, Pferde, Wagen, Edelsteine, Frauen, Hausbesitzer, Lehnsleute, Milchkühe, zarten Kleider und all die Gerichte, die dir als Gaben morgens und abends aufgetragen werden.
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni.
caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāvyūhakūṭāgārapamukhāni (pts) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (th) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni mahāvyūha-kūṭāgāra-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | ubhatolohitakūpadhānāni → ubhatolohitakupadhānāni (sya-all) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi, jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni.
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (th) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsīti-nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposathanāgarāja-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni.
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (bjt, th)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni.
vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bahūsu) aññesu īdiyesu ṭhānesu pakārassa damittaṁ dissate (bj note) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni.
caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsīti-maṇi-sahassāni maṇi-ratanapamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni.
caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni itthīratanapamukhāni (sya-all) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsītiitthisahassāni (bjt) | caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni → caturāsīti-itthi-sahassāni itthi-ratanapamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni.
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni gahapatiratana-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni.
pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanappamukhāni (bj) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni.
caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni → caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni kaṁsūpadhārāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.
caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)
Ettha, deva, chandaṁ janehi, jīvite apekkhaṁ karohi.
apekkhaṁ → apekhaṁ (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyati.
abhihariyati → abhiharayittha (sya-all); abhihariyittha (pts) | caturāsīti → (pts) | sāyaṁ pātaṁ → sāyapātaṁ (pts) | abhihariyittha → Sd abhihāriyittha; St abhihārīyittha; Bp atihariyati; Bm abhihariyati; K abhiharayittha. (pts note) | caturāsīti thālipākasahassāni → caturāsītithālipākasahassāni (bjt, th)
Ettha, deva, chandaṁ janehi jīvite apekkhaṁ karohī’ti.
apekkhaṁ karohīti → apekhaṁ kārohīti (pts)
Erwecke Sehnen nach ihnen! Nimm Anteil am Leben!‘

Evaṁ vutte, ānanda, rājā mahāsudassano subhaddaṁ deviṁ etadavoca:
Ānanda → SS omit. (pts note) | Subhaddaṁ → Sc Subhadda. (pts note) | deviṁ → Sc deviṁ. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Als die Königin so gesprochen hatte, sagte der König zu ihr:
‘Dīgharattaṁ kho maṁ tvaṁ, devi, iṭṭhehi kantehi piyehi manāpehi samudācarittha;
piyehi → (sya-all, pts) | samudācarittha → samudācaritvā (sya-all, pts) | maṁ → Sc man; St pana. (pts note) | tvaṁ → Sc taṁ. (pts note) | iṭṭhehi → Sc iddhehi; Sdt idhehi; Bmp iṭhehi. (pts note) | manāpehi → Sdt omit; Bm pīyehi man-. (pts note) | samudācaritvā → Bmp samudācarittha. (pts note) | dīgharattaṁ → dīgha-rattaṁ (pts)
‚Lange Zeit hast du zu mir mit erwünschten, willkommenen, lieben und angenehmen Worten gesprochen.
atha ca pana maṁ tvaṁ pacchime kāle aniṭṭhehi akantehi appiyehi amanāpehi samudācarasī’ti.
appiyehi → (sya-all, pts) | akantehi → Bm inserts apīyehi. (pts note)
Doch in meiner letzten Stunde sind deine Worte unerwünscht, unwillkommen, unlieb und unangenehm.‘

‘Kathaṁ carahi taṁ, deva, samudācarāmī’ti?
kathaṁ carahi → kathañca hi (sya-all) | kathaṁ carahi → kathañcarahi (bjt) | kathaṁ → kathañ (pts)
‚Wie genau, Majestät, sollte ich denn zu dir sprechen?‘

‘Evaṁ kho maṁ tvaṁ, devi, samudācara:‚So solltest du sprechen, meine Königin: “sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṁ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā.
kālaṅkiriyā → kālakiriyā (bj, sya-all) | deva → (sya-all) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kālakiriyā (pts) | deva → K omits (here only). (pts note) | deva → Sc āve; Sdt Ānanda deva. (pts note) | kāla-kiriyā → Bmp kālaṁ, and below (pts note) | kālaṅkiriyā → kālaṁkiriyā (ms2005) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo → nānā-bhāvo vinā-bhāvo aññathā-bhāvo (pts) | sāpekkho kālamakāsi → sāpekho kālam akāsi (pts) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kāla-kiriyā (pts)
„Majestät, von allem, was uns lieb und teuer ist, müssen wir getrennt und geschieden werden. Daher mache dir, wenn du verscheidest, keine Sorgen. Solche Sorgen sind Leiden, und sie werden getadelt.
Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni.
caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatīrājadhāni-pamukhāni (pts)
Majestät, du hast 84.000 Städte, unter denen die Königsstadt Kusāvatī die vorderste ist.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts) | apekhaṁ → K apekkhaṁ (and onwards). (pts note) | akāsi → -15 Scd Bm mākāsi throughout; St in the first two clauses mā karohi, afterwards mākāsi. (pts note)
Gib das Sehnen nach ihnen auf! Nimm keinen Anteil am Leben!
Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni.
caturāsīti-pāsāda-sahassāni → K pa down to mā akāsi. (pts note) | caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni (th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts)
Du hast all diese Paläste, Zimmer, gepolsterten Liegen, Elefanten, Pferde, Wagen, Edelsteine, Frauen, Hausbesitzer, Lehnsleute, Milchkühe, zarten Kleider und all die Gerichte, die dir als Gaben morgens und abends aufgetragen werden.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni.
caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāvyūhakūṭāgārapamukhāni (pts) | caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni → K pa down to the first mā akāsi. (pts note) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni mahāvyūha-kūṭāgāra-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (th) | ubhatolohitakūpadhānāni → ubhatolohitakupadhānāni (th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni.
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (th) | nāgasahassāni → nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposatha-nāgarāja-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni.
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (th) | assasahassāni → assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhaka-assarāja-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni.
byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni → vyagghacammaparivārāni (pts) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (th)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni.
caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → maṇi-sahassāni maṇiratana-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni.
caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni subhaddādevipamukhāni (sya-all) | caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsītiitthisahassāni subhaddādevipamukhāni (bjt) | itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → itthi-sahassāni subhaddādevi-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni.
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni gahapati ratana pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni.
pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanappamukhāni (bj) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni.
caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj); caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni dukūlasandanāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.
caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyati.
abhihariyati → abhiharayittha (sya-all); abhihariyittha (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītithālipākasahassāni sāyapātaṁ (pts) | abhihariyittha → Sc abhiharīyittha; Bm abhihariyati; K abhiharayittha. See p. 197. (pts note)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsī”’ti.
mākāsīti → mā akāsīti (sya-all) | apekkhaṁ mākāsīti → apekhaṁ mā akāsīti (pts) | mākāsīti → mākāsī ti (ms2005)
Gib das Sehnen nach ihnen auf! Nimm keinen Anteil am Leben!“‘

Evaṁ vutte, ānanda, subhaddā devī parodi assūni pavattesi.
assūni → Sdt Bp both times assuni. (pts note)
Als der König gesprochen hatte, weinte die Königin und brach in Tränen aus.
Atha kho, ānanda, subhaddā devī assūni puñchitvā rājānaṁ mahāsudassanaṁ etadavoca:
puñchitvā → pamajjitvā (bj, sya-all, km, pts1ed); puñjitvā (mr) | puñchitvā → pamajjitvā (pts) | pamajjitvā → puñjitvā (bj: machasaṁ) | puñchitvā → pamajjitvā (cck: sī. syā. pī.); puñjitvā (cck: ka.) | pamajjitvā → Sum pamacchitvā; Bm puñjitvā. (pts note) | subhaddā devī → subhaddādevī (bjt) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassanaṁ etadavoca → mahā sudassanaṁ etad avoca (pts)
Sie wischte ihre Tränen ab und sagte zum König:
‘Sabbeheva, deva, piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, mā kho tvaṁ, deva, sāpekkho kālamakāsi, dukkhā sāpekkhassa kālaṅkiriyā, garahitā ca sāpekkhassa kālaṅkiriyā.
kālaṅkiriyā → kālakiriyā (bj, sya-all) | ca → (sya-all) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kālakiriyā (pts) | kālaṅkiriyā → kālaṁkiriyā (ms2005) | sabbeheva → sabbeh eva (pts) | nānābhāvo → nānā-bhāvo (pts) | aññathābhāvo → aññathā-bhāvo (pts) | sāpekkho kālamakāsi → sāpekho kālam akāsi (pts) | sāpekkhassa kālaṅkiriyā → sāpekhassa kāla-kiriyā (pts)
‚Majestät, von allem, was uns lieb und teuer ist, müssen wir getrennt und geschieden werden. Daher mache dir, wenn du verscheidest, keine Sorgen. Solche Sorgen sind Leiden, und sie werden getadelt.
Imāni te, deva, caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni.
caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | + → kho (th) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatīrājadhāni-pamukhāni (pts)
Majestät, du hast 84.000 Städte, unter denen die Königsstadt Kusāvatī die vorderste ist.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Gib das Sehnen nach ihnen auf! Nimm keinen Anteil am Leben!
Imāni te, deva, caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni.
caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādapamukhāni (th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts)
Du hast all diese Paläste, Zimmer, gepolsterten Liegen, Elefanten, Pferde, Wagen, Edelsteine, Frauen, Hausbesitzer, Lehnsleute, Milchkühe, zarten Kleider und all die Gerichte, die dir als Gaben morgens und abends aufgetragen werden.
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni.
caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahā vyūhakūṭāgārapamukhāni (pts) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (th) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsīti-kūṭāgāra-sahassāni mahā vyūha-kūṭāgāra-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | ubhatolohitakūpadhānāni → ubhatolohitakupadhānāni (sya-all) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | gonakatthatāni paṭikatthatāni → goṇakatthatāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadalimigapaccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sauttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni.
caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (th) | nāgasahassāni → nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposatha-nāgarāja-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni.
caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (th) | assasahassāni → assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhaka-assarāja-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha, jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni.
byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni → vyagghacammaparivārāni (pts) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bjt, th)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni.
caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → maṇi-sahassāni maṇiratana-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni.
caturāsīti itthisahassāni itthiratanappamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni itthīratanapamukhāni (sya-all) | itthiratanappamukhāni → subhaddādevipamukhāni (pts) | caturāsīti itthisahassāni → caturāsītiitthisahassāni (bjt) | itthisahassāni itthiratanappamukhāni → itthi-sahassāni subhaddādevi-pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha, jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni.
caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → gahapati sahassāni gahapati ratana pamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni.
pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanappamukhāni (bj) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni.
caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj); caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni dukūlasandanāni (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ.
caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānaṁ kambala-sukhumānaṁ (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsi.
mākāsi → mā akāsi (sya-all) | apekkhaṁ mākāsi → apekhaṁ mā akāsi (pts)
Imāni te, deva, caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyati.
abhihariyati → abhiharīyati (bj); abhiharayittha (sya-all); abhihariyittha (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītithālipākasahassāni sāyapātaṁ (pts)
Ettha, deva, chandaṁ pajaha jīvite apekkhaṁ mākāsī’ti.
mākāsīti → mākāsīti brahmalokūpagamanaṁ (bj) | mākāsīti atha kho → mā akāsīti athakho (sya-all) | apekkhaṁ mākāsīti → apekhaṁ mā akāsīti (pts) | akāsīti → MSS. akāsi. (pts note)
Gib das Sehnen nach ihnen auf! Nimm keinen Anteil am Leben!‘

8. Brahmalokūpagama8. Wiedergeburt in der Brahmāwelt

Atha kho, ānanda, rājā mahāsudassano na cirasseva kālamakāsi.
na cirasseva → naciraṁyeva (sya-all) | naciraṁyeva → na cirasseva (sya-all: sī.) | cirass → So Sct Bp; Sd cirassen'; K ciraṁ yeva; K (Sī) cirass'; eva. (pts note) | na cirasseva → nacirasseva (my) | atha kho → athakho (th) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | cirasseva kālamakāsi → cirass eva kālam akāsi (pts)
Nicht lange danach verschied der König Mahāsudassana.
Seyyathāpi, ānanda, gahapatissa vā gahapatiputtassa vā manuññaṁ bhojanaṁ bhuttāvissa bhattasammado hoti; evameva kho, ānanda, rañño mahāsudassanassa māraṇantikā vedanā ahosi.
māraṇantikā → maraṇantikā (sya-all) | ānanda → (pts) | kho → Bm K insert Ānanda. (pts note) | māraṇantikā → Scd māran-; K mar-. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | gahapatiputtassa → gahapati-puttassa (pts) | bhattasammado → bhatta-sammado (pts) | evameva → evam eva (pts)
Kurz vor seinem Tod fühlte er sich wie ein Hausbesitzer oder das Kind eines Hausbesitzers, das nach einer befriedigenden Mahlzeit einschläft.

Kālaṅkato ca, ānanda, rājā mahāsudassano sugatiṁ brahmalokaṁ upapajji.
kālaṅkato ca ānanda → kālakato cānanda (bj) | kālaṅkato → kālakato (sya-all) | kālaṅkato ca → kālakato (pts) | upapajji → uppajji (pts) | Kāla-kato → Sct add vā; K ca. (pts note) | uppajji → Bmp K upapajji. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts) | brahmalokaṁ upapajji → brahma-lokaṁ uppajji (pts)
Nach seinem Tod wurde der König Mahāsudassana an einem guten Ort wiedergeboren, in einer Brahmāwelt.
Rājā, ānanda, mahāsudassano caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṁ kīḷi.
kumārakīḷaṁ → … kīḷitaṁ (bj, mr); … kīḷikaṁ (pts1ed) | caturāsīti vassasahassāni kumārakīḷaṁ → caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṁ (bj); caturāsītivassasahassāni kumārakīḷikaṁ (pts) | kumārakīḷitaṁ → kumārakīḷaṁ (bj: machasaṁ) | kumārakīḷaṁ → kīḷitaṁ (cck: ka.); kīḷikaṁ (cck: sī. pī.) | kumāra-kīḷikaṁ → SS kīlikaṁ; K kīḷim. (pts note) | kīḷi → SS kīli; Bm kili. (pts note)
Ānanda, der König Mahāsudassana spielte 84.000 Jahre lang Kinderspiele.
Caturāsīti vassasahassāni oparajjaṁ kāresi.
caturāsīti vassasahassāni → caturāsītivassasahassāni (bjt, th) | caturāsīti vassasahassāni → caturāsīti-vassa-sahassāni (pts)
Er herrschte 84.000 Jahre lang als Vizekönig.
Caturāsīti vassasahassāni rajjaṁ kāresi.
caturāsīti vassasahassāni → caturāsītivassasahassāni (bjt) | caturāsīti vassasahassāni → caturāsīti-vassa-sahassāni (pts)
Er herrschte 84.000 Jahre lang als König.
Caturāsīti vassasahassāni gihibhūto dhamme pāsāde brahmacariyaṁ cari.
brahmacariyaṁ cari → brahmacariyaṁ ācari (sya-all, km); brahmacariyamacari (mr) | gihibhūto → gihībhūto (bj, pts1ed); gīhibhūto (km) | caturāsīti vassasahassāni gihibhūto → caturāsītivassasahassāni gihībhūto (bj, pts) | gihībhūto → gihibhūto (bj: machasaṁ) | cari → brahmacariyamacarī (bj: kām) | gihibhūto → gihībhūto (cck: sī. pī.) | cari → brahmacariyamacari (cck: ka.) | Dhamme → Sd dhammo. (pts note) | pāsāde → Sd pāsāda. (pts note) | cari → Bp acari; K ācari. (pts note) | caturāsīti vassasahassāni gihibhūto → caturāsīti-vassa-sahassāni gihī-bhūto (pts)
Er führte 84.000 Jahre lang als Laie im Palast der Gesetzmäßigkeit das geistliche Leben.
So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā brahmalokūpago ahosi.
brahmalokūpago → brahmalokupago (sya-all) | maraṇā → -10 Bp rammaṇā. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | brahmavihāre → brahma-vihāre (pts) | paraṁ → param (pts)
Und nachdem er die vier göttlichen Meditationen entwickelt hatte, wurde er, als sein Körper auseinanderbrach, nach dem Tod, an einem guten Ort wiedergeboren, in einer Brahmāwelt.

Siyā kho panānanda, evamassa:
Siyā → K adds nu. (pts note) | Ānanda → -12 sdt panete Ānanda; Bp panatenananda; K pan Ananda. (pts note) | assa → Sd eva tassa corrected to etassa. (pts note) | panānanda evamassa → pana te ānanda evam assa (pts)
Ānanda, du denkst vielleicht:
‘añño nūna tena samayena rājā mahāsudassano ahosī’ti,
mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
‚Der König Mahāsudassana wird damals sicher jemand anders gewesen sein?‘
na kho panetaṁ, ānanda, evaṁ daṭṭhabbaṁ. Ahaṁ tena samayena rājā mahāsudassano ahosiṁ.
panetaṁ → pana taṁ (pts) | taṁ → -14 Bmp K pan'; etaṁ. (pts note) | ahosiṁ → SS Bmp ahosin ti. (pts note) | mahāsudassano → mahā-sudassano (pts)
Aber so solltest du es nicht sehen. Ich selbst war damals der König Mahāsudassana.

Mama tāni caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni, mama tāni caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni, mama tāni caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni, mama tāni caturāsīti pallaṅkasahassāni sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni sāramayāni gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni, mama tāni caturāsīti nāgasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti assasahassāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni, mama tāni caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni, mama tāni caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni, mama tāni caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni, mama tāni caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni kaṁsūpadhāraṇāni, mama tāni caturāsīti vatthakoṭisahassāni khomasukhumānaṁ kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ, mama tāni caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ bhattābhihāro abhihariyittha.
gonakatthatāni → goṇakatthatāni (bj) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni → kādalimigapavarapaccattharaṇāni (bj) | pariṇāyakaratanappamukhāni → parināyakaratanapamukhāni (bj) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsītidhenusahassāni dhuvasandanāni (bj); caturāsītidhenusahassāni dukūlasandanāni (pts) | abhihariyittha → abhiharīyittha (bj); abhiharayittha (sya-all) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānīpamukhāni (sya-all) | sāramayāni gonakatthatāni → masāragallamayāni goṇakatthatāni (sya-all) | sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → suuttaracchadāni ubhatolohitakupadhānāni (sya-all) | caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsītiitthīsahassāni subhaddādevīpamukhāni (sya-all); caturāsītiitthisahassāni subhaddadevīpamukhāni (pts) | kaṁsūpadhāraṇāni → kaṁsupadhāraṇāni (sya-all) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsītikhattiyasahassāni anuyuttāni pariṇāyakaratanapamukhāni (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsītithālipākasahassāni sāyapātaṁ (pts) | abhihariyittha → So Scd Bp -hāray-; St -hāriyittha; Bm K -harayittha. (pts note) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsītinagarasahassāni kusāvatīrājadhānipamukhāni (bjt) | caturāsīti pāsādasahassāni → caturāsītipāsādasahassāni (bjt) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni (bjt) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsītipallaṅkasahassāni (bjt, th) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsītināgasahassāni (bjt, th) | uposathanāgarājappamukhāni → uposathanāgarājapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti assasahassāni → caturāsītiassasahassāni (bjt, th) | valāhakaassarājappamukhāni → valāhakaassarājapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti rathasahassāni → caturāsītirathasahassāni (bjt, th) | vejayantarathappamukhāni → vejayantarathapamukhāni (bjt, th) | caturāsīti maṇisahassāni → caturāsītimaṇisahassāni (bjt) | caturāsīti gahapatisahassāni → caturāsītigahapatisahassāni (bjt) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsītivatthakoṭisahassāni (bjt, th) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsītipāsādasahassāni dhammapāsādapamukhāni (th) | caturāsīti kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → caturāsītikūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni (th) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsītimaṇisahassāni maṇiratanapamukhāni (th) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsītigahapatisahassāni gahapatiratanapamukhāni (th) | caturāsīti nagarasahassāni kusāvatīrājadhānippamukhāni → caturāsīti-nagara-sahassāni kusāvatīrājadhāni-pamukhāni (pts) | caturāsīti pāsādasahassāni dhammapāsādappamukhāni → caturāsīti-pāsāda-sahassāni dhammapāsāda-pamukhāni (pts) | kūṭāgārasahassāni mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni → kūṭāgāra sahassāni mahāvyūha kūṭāgāra pamukhāni (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassāni → caturāsīti-pallaṅka-sahassāni (pts) | rūpiyamayāni → rūpimayāni (pts) | kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni → kadali-miga-paccattharaṇāni sa-uttaracchadanāni ubhato lohitakūpadhānāni (pts) | caturāsīti nāgasahassāni → caturāsīti-nāga-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni uposatha-nāgarāja-pamukhāni (pts) | caturāsīti assasahassāni → caturāsīti-assa-sahassāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni valāhaka-assarāja-pamukhāni (pts) | caturāsīti rathasahassāni sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni → caturāsīti-ratha-sahassāni sīha-cammaparivārāni vyaggha-camma-parivārāni dīpi-cammaparivārāni paṇḍu-kambala-parivārāni (pts) | sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni → sovaṇṇa-dhajāni hema-jāla-paṭicchannāni vejayanta-rathapamukhāni (pts) | caturāsīti maṇisahassāni maṇiratanappamukhāni → caturāsīti-maṇi-sahassāni maṇi-ratanapamukhāni (pts) | caturāsīti itthisahassāni subhaddādevippamukhāni → caturāsīti-itthi-sahassāni subhadda-devīpamukhāni (pts) | caturāsīti gahapatisahassāni gahapatiratanappamukhāni → caturāsīti-gahapati-sahassāni gahapatiratana-pamukhāni (pts) | caturāsīti khattiyasahassāni anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni → caturāsīti-khattiya-sahassāni anuyuttāni pariṇāyaka-ratana-pamukhāni (pts) | caturāsīti dhenusahassāni duhasandanāni → caturāsīti-dhenu-sahassāni dukūla-sandanāni (pts) | caturāsīti vatthakoṭisahassāni → caturāsīti-vattha-koṭi-sahassāni (pts) | kappāsikasukhumānaṁ koseyyasukhumānaṁ kambalasukhumānaṁ → kappāsika-sukhumānaṁ koseyya-sukhumānam kambala-sukhumānaṁ (pts) | caturāsīti thālipākasahassāni sāyaṁ pātaṁ → caturāsīti-thālipāka-sahassāni sāyapātaṁ (pts)
Ich hatte die 84.000 Städte, unter denen die Königsstadt Kusāvatī die vorderste war. Ich hatte all diese Paläste, Zimmer, gepolsterten Liegen, Elefanten, Pferde, Wagen, Edelsteine, Frauen, Hausbesitzer, Lehnsleute, Milchkühe, zarten Kleider und all die Gerichte, die mir als Gaben morgens und abends aufgetragen wurden.

Tesaṁ kho panānanda, caturāsītinagarasahassānaṁ ekaññeva taṁ nagaraṁ hoti, yaṁ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṁ kusāvatī rājadhānī.
yeva → K ekaññeva. (pts note) | panānanda caturāsītinagarasahassānaṁ ekaññeva → pan ānanda caturāsīti-nagara-sahas sānaṁ ekaṁ yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)
Von den 84.000 Städten residierte ich nur in einer, in der Königsstadt Kusāvatī.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti pāsādasahassānaṁ ekoyeva so pāsādo hoti, yaṁ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṁ dhammo pāsādo.
caturāsīti pāsādasahassānaṁ → caturāsītipāsādasahassānaṁ (my, bjt, th) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti pāsādasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-pāsāda-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts)
Von den 84.000 Palästen residierte ich nur in einem, im Palast der Gesetzmäßigkeit.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti kūṭāgārasahassānaṁ ekaññeva taṁ kūṭāgāraṁ hoti, yaṁ tena samayena ajjhāvasāmi yadidaṁ mahāviyūhaṁ kūṭāgāraṁ.
mahāviyūhaṁ → mahāvyūhaṁ (pts) | caturāsīti kūṭāgārasahassānaṁ → caturāsītikūṭāgārasahassānaṁ (my, bjt, th) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | kūṭāgārasahassānaṁ ekaññeva → kūṭāgāra sahassānaṁ ekaṁ yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | mahāviyūhaṁ → mahā-vyūhaṁ (pts)
Von den 84.000 Zimmern bewohnte ich nur die große Eingangshalle.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ ekoyeva so pallaṅko hoti, yaṁ tena samayena paribhuñjāmi yadidaṁ sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā dantamayo vā sāramayo vā.
yadidaṁ → (sya-all) | sāramayo → masāragallamayo (sya-all) | rūpiyamayo → rūpimayo (pts) | caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ → caturāsītipallaṅkasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītipallaṅkasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti pallaṅkasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-pallaṅka-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts)
Von den 84.000 Liegen benutzte ich nur eine aus Gold oder Silber oder Elfenbein oder Kernholz.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti nāgasahassānaṁ ekoyeva so nāgo hoti, yaṁ tena samayena abhiruhāmi yadidaṁ uposatho nāgarājā.
abhiruhāmi → abhirūhāmi (pts) | abhirūhāmi → Sc K abhiruhāmi, and below. (pts note) | caturāsīti nāgasahassānaṁ → caturāsītināgasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti nāgasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītināgasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti nāgasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-nāga-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | nāgarājā → nāga-rājā (pts)
Von den 84.000 Elefantenbullen ritt ich nur einen, den königlichen Elefantenbullen mit Namen Besinnungstag.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti assasahassānaṁ ekoyeva so asso hoti, yaṁ tena samayena abhiruhāmi yadidaṁ valāhako assarājā.
abhiruhāmi → abhirūhāmi (pts) | Valāhako → Sc Valāho. (pts note) | caturāsīti assasahassānaṁ → caturāsītiassasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti assasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītiassasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti assasahassānaṁ ekoyeva so → pan ānanda caturāsīti-assa sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | assarājā → assa-rājā (pts)
Von den 84.000 Pferden ritt ich nur eines, das königliche Ross mit Namen Donnerwolke.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti rathasahassānaṁ ekoyeva so ratho hoti, yaṁ tena samayena abhiruhāmi yadidaṁ vejayantaratho.
abhiruhāmi → abhirūhāmi (pts) | caturāsīti rathasahassānaṁ → caturāsītirathasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti rathasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītirathasahassānaṁ eko yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | panānanda caturāsīti rathasahassānaṁ ekoyeva → pan ānanda caturāsīti-ratha-sahassānaṁ eko yeva (pts) | yaṁ → yan (pts) | vejayantaratho → vejayanta ratho (pts)
Von den 84.000 Wagen fuhr ich nur einen, den Wagen mit Namen Triumph.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti itthisahassānaṁ ekāyeva sā itthī hoti, yā tena samayena paccupaṭṭhāti khattiyānī vā vessinī vā.
khattiyānī → khattiyinī (bj); khattiyāyinī (sya-all) | caturāsīti itthisahassānaṁ → caturāsītiitthīsahassānaṁ (sya-all) | vessinī → vessāyinī (sya-all); velāmikānī (pts) | itthī → itthi (pts) | khattiyinī → khattiyānī (bj: machasaṁ); khattiyāyinī (bj: syā) | vessinī → vessayinī (bj: syā) | vessinī → vessāyinī (cck: syā.); velāmikānī (cck: ka. sī. pī.); velāmikā (cck: saṁ. ni. 3.96) | vā → khattiyāyinī vā velānimikāni vā (sya-all: sī.) | maṁ → Sd ma; Bmp K omit. (pts note) | khattiyānī → Sc khattiyāni, Bp khattiyāyini; Bm khattiyinī; K -yāyinī. (pts note) | vā → Sc Velamikāneva; Bp soyini vā; Bm Vessinī vā; K Vessāyinī vā; K (Sī) Khattiyāyinī vā Velānimikānī vā. (pts note) | caturāsīti itthisahassānaṁ → caturāsītiitthisahassānaṁ (my) | caturāsīti itthisahassānaṁ ekāyeva → caturāsītiitthisahassānaṁ ekā yeva (bjt) | panānanda caturāsīti itthisahassānaṁ ekāyeva → pan ānanda caturāsīti-itthi-sahassānaṁ ekā yeva (pts)
Von den 84.000 Frauen wurde ich nur von einer bedient, einem Mädchen aus der Adels- oder Landarbeiterkaste.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ ekaṁyeva taṁ dussayugaṁ hoti, yaṁ tena samayena paridahāmi khomasukhumaṁ vā kappāsikasukhumaṁ vā koseyyasukhumaṁ vā kambalasukhumaṁ vā.
caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ → vā tesaṁ kho panānanda caturāsītivatthakoṭisahassānaṁ (my) | caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ ekaṁyeva → caturāsītivatthakoṭisahassānaṁ ekaṁ yeva (bjt) | yaṁ tena → yantena (bjt) | caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ → caturāsītivatthakoṭisahassānaṁ (th) | panānanda caturāsīti vatthakoṭisahassānaṁ ekaṁyeva → pan ānanda caturāsīti-vattha-koṭi-sahassānaṁ ekaṁ yeva (pts) | dussayugaṁ → dussa-yugaṁ (pts) | yaṁ → yan (pts) | khomasukhumaṁ → khoma-sukhumaṁ (pts) | koseyyasukhumaṁ → koseyya-sukhumaṁ (pts) | kambalasukhumaṁ → kambala-sukhumaṁ (pts)
Von den 8.400.000.000 zarten Kleidern trug ich nur ein Paar aus Leinen, Baumwolle, Seide oder Wolle.
Tesaṁ kho panānanda, caturāsīti thālipākasahassānaṁ ekoyeva so thālipāko hoti, yato nāḷikodanaparamaṁ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṁ.
nāḷikodanaparamaṁ → nālikodanaparamaṁ (bj); nāḷikodanaṁ paramaṁ (sya-all) | tadūpiyañ → Sc Bm K tadupiyañ. (pts note) | caturāsīti thālipākasahassānaṁ → caturāsītithālipākasahassānaṁ (my, th) | caturāsīti thālipākasahassānaṁ ekoyeva → caturāsītithālipākasahassānaṁ eko yeva (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | thālipākasahassānaṁ ekoyeva → thālipāka-sahassānaṁ eko yeva (pts) | tadupiyañca → tadūpiyañ ca (pts)
Von den 84.000 Gerichten aß ich nur eines; ich aß höchstens einen Becher Reis mit passender Soße.

Passānanda, sabbete saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā.
sabbete → sabbe te (th) | passānanda sabbete saṅkhārā → pass ānanda sabbe te saṁkhārā (pts)
Sieh, Ānanda, all diese bedingten Erscheinungen sind vergangen, haben aufgehört und sind zugrunde gegangen.
Evaṁ aniccā kho, ānanda, saṅkhārā;
saṅkhārā → saṁkhārā (pts)
So unbeständig sind Bedingungen,
evaṁ addhuvā kho, ānanda, saṅkhārā;
addhuvā → adhuvā (th) | saṅkhārā → saṁkhārā (pts)
so brüchig sind Bedingungen,
evaṁ anassāsikā kho, ānanda, saṅkhārā.
saṅkhārā → saṁkhārā (pts)
so unzuverlässig sind Bedingungen.
Yāvañcidaṁ, ānanda, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ, alaṁ virajjituṁ, alaṁ vimuccituṁ.
yāvañcidaṁ → yāvañ idaṁ (pts) | alameva sabbasaṅkhāresu → alam eva sabbasaṁkhāresu (pts)
Eben das reicht völlig aus, dass du in Bezug auf alle Bedingungen ernüchtert wirst, dass deine Leidenschaft schwindet und du davon frei wirst.

Chakkhattuṁ kho panāhaṁ, ānanda, abhijānāmi imasmiṁ padese sarīraṁ nikkhipitaṁ, tañca kho rājāva samāno cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato, ayaṁ sattamo sarīranikkhepo.
nikkhipitaṁ → nikkhipitā (bj) | chakkhattuṁ → pakkhittaṁ (sya-all) | tañca → yañca (sya-all) | rājāva samāno cakkavattī → rājā vasamāno cakkavatti (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | Chakkhattuṁ → Sc chakkhattu; Sd chakkattuṁ; Bp chakkattu; K chakkhittum. (pts note) | janapadatthāvariyappatto → janapadatthāvariyapatto (my) | tañca → tañ ca (pts) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts) | sarīranikkhepo → sarīra-nikkhepo (pts)
Ānanda, ich erinnere mich, dass ich sechsmal an dieser Stelle meinen Körper abgelegt habe. Und beim siebten Mal geschah es als ein Rad-drehender Herrscher, ein gerechter und prinzipientreuer König, dessen Oberherrschaft sich nach allen vier Seiten erstreckte, der für das Land Sicherheit gewonnen hatte und die sieben Juwelen besaß.
Na kho panāhaṁ, ānanda, taṁ padesaṁ samanupassāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yattha tathāgato aṭṭhamaṁ sarīraṁ nikkhipeyyā”ti.
sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa-brāhmaṇiyā (pts) | sadevamanussāya → sadeva-manussāya (pts)
Aber, Ānanda, ich sehe keine Stelle in dieser Welt mit ihren Göttern, Māras und Brahmās, unter dieser Bevölkerung mit ihren Asketen und Brahmanen, Göttern und Menschen – ich sehe keine andere Stelle, an der der Klargewordene seinen Körper zum achten Mal ablegen würde.“

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Das sagte der Buddha.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvā → K vatvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
Und der Heilige, der Lehrer, fuhr fort:

“Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;
saṅkhārā → saṁkhārā (pts) uppādavayadhammino → uppādavaya-dhammino (pts)
„Ach! Bedingungen sind unbeständig, entstehen und Vergehen ist ihre Natur.
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṁ vūpasamo sukho”ti.
sukhoti → sukho ti (pts)
Wenn sie entstanden sind, hören sie auf. ihr Zur-Ruhe-Kommen ist Seligkeit.“

Mahāsudassanasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
catutthaṁ → (pts)

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali