Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Dīgha Nikāya 31Длинные Наставления 31

SiṅgālasuttaСингала Сутта

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
veḷuvane kalandakanivāpe → veḷu-vane kalandaka-nivāpe (pts)
Однажды Благостный пребывал в бамбуковой роще на месте кормления белок,
Tena kho pana samayena siṅgālako gahapatiputto kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassati—
siṅgālako → sigālako (bj) | puthudisā → puthuddisā (bj, sya-all, pts1ed) | uṭṭhāya → vuṭṭhāya (bj, sya-all) | kālasseva uṭṭhāya → kālass eva vuṭṭhāya (pts) | sigālako → siṅgālako (bj: machasaṁ) | puthuddisā → puthudisā (bj: machasaṁ) | siṅgālako → sigālako (cck: sī.) | puthudisā → puthuddisā (cck: sī. syā. pī.) | siṅgālako → sigālakotipi pāṭho (sya-all note) | Siṅgālako → St Bm K Siṅgālako; Scd Sigālako, but Sd below Siṅgālako; Br Siṅgālo (but Siṅgālakaṁ in 2); Gr (Grimblot, Sept Suttas Pālis, 1876) Sīgālako and Sīgālo; Sum-Scd Sig- and Siṅg-; Sum-Br Siṅg. (pts note) | Disā → So Sct K; Sd puthudissā; Bmr puthudisā. (pts note) | gahapatiputto kālasseva uṭṭhāya → gahapati-putto kālass eva vuṭṭhāya (pts) | allavattho allakeso → alla-vattho alla-keso (pts) | puthudisā → puthud disā (pts)
и в это самое время сын домоправителя Сингалака, рано встав и выйдя из Раджагахи, с влажными одеждами и влажными волосами, сложив ладони, стал совершать поклонение перед [разными] сторонами света —
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.
heṭṭhimaṁ → heṭṭhimam (pts)
восточной стороной, южной стороной, западной стороной, северной стороной, нижней стороной и верхней стороной.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
atha kho → athakho (th) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → patta-cīvaram ādāya (pts)
Между тем Благостный утром оделся, взял сосуд для подаяний и верхнюю одежду и пошёл в Раджагаху для сбора милостыни.
Addasā kho bhagavā siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavatthaṁ allakesaṁ pañjalikaṁ puthudisā namassantaṁ—
siṅgālakaṁ → sigālakaṁ (bj) | puthuddisā → K puthudisā. (pts note) | gahapatiputtaṁ kālasseva → gahapati-puttaṁ kālass eva (pts) | allavatthaṁ allakesaṁ → alla-vatthaṁ alla-kesaṁ (pts)
И вот Благостный увидел сына домоправителя Сингалаку, который, рано встав и выйдя из Раджагахи, с влажными одеждами и влажными волосами, сложив ладони, стал совершать поклонение перед [разными] сторонами света —
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.восточной стороной, южной стороной, западной стороной, северной стороной, нижней стороной и верхней стороной. Disvā siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ etadavoca:
disvā siṅgālakaṁ → disvāna sigālakaṁ (bj) | disvā → disvāna (sya-all) | Disvā → K disvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
И видя сына домоправителя Сингалаку он сказал так:
“kiṁ nu kho tvaṁ, gahapatiputta, kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassasi—
vuṭṭhāya → uṭṭhāya (bj, cck) | kiṁ nu kho → kinnu (sya-all) | kho → (pts) | nu → Bmr add kho. (pts note) | puthudisā → puthuddisā (bjt, th, pts) | kiṁ → kin (pts) | gahapatiputta kālasseva → gahapati-putta kālass eva (pts) | allavattho allakeso → alla-vattho alla-keso (pts)
“Почему, сын домоправителя, рано встав и выйдя из Раджагахи, с влажными одеждами и влажными волосами, сложив ладони, ты стал совершать поклонение перед [разными] сторонами света —
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti?восточной стороной, южной стороной, западной стороной, северной стороной, нижней стороной и верхней стороной?”

“Pitā maṁ, bhante, kālaṁ karonto evaṁ avaca:
maṁ → mama (sya-all) | evaṁ → (pts) | maṁ → K mama. (pts note)
“Почтенный, отец, уходя из жизни, сказал мне:
‘disā, tāta, namasseyyāsī’ti.„Дорогой, тебе следует совершить поклонение перед сторонами света“. So kho ahaṁ, bhante, pituvacanaṁ sakkaronto garuṁ karonto mānento pūjento kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassāmi—
garuṁ karonto → garukaronto (bj, sya-all, pts) | uṭṭhāya → vuṭṭhāya (bj, sya-all) | kālasseva uṭṭhāya → kālass eva vuṭṭhāya (pts) | garukaronto → Bmr garuṁ karonto. (pts note) | pituvacanaṁ → pitu vacanaṁ (bjt, th, pts) | puthudisā → puthuddisā (bjt, th, pts) | allavattho allakeso → alla-vattho alla-keso (pts)
Поэтому, господин, оказывая внимание, оказывая заботу, уважая, чтя речь отца, я, рано встав и выйдя из Раджагахи, с влажными одеждами и влажными волосами, сложив ладони, совершаю поклонение перед [разными] сторонами света —
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti.восточной стороной, южной стороной, западной стороной, северной стороной, нижней стороной и верхней стороной”.

1. Cha disā1. Шесть сторон света

“Na kho, gahapatiputta, ariyassa vinaye evaṁ cha disā namassitabbā”ti.
cha disā → chaddisā (bj, pts1ed) | disā → chaddisā (cck: sī. pī.) | chaddisā → Bmr cha disā. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | cha disā namassitabbāti → chaddisā namassitabbā ti (pts)
“Но, согласно праведному поведению, не так, сын домоправителя, следует воздавать поклонение шести сторонам света”.

“Yathā kathaṁ pana, bhante, ariyassa vinaye cha disā namassitabbā?
disā → chaddisā (cck: sī. pī.) | yathā kathaṁ → yathākathaṁ (th)
“Как же, господин, согласно праведному поведению, следует воздавать поклонение шести сторонам света?
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu, yathā ariyassa vinaye cha disā namassitabbā”ti.
cha disā → chadidisā (bj) | namassitabbāti → namassitabbāti chaddisā (bj) | disā → chaddisā (cck: sī. pī.) | cha disā namassitabbāti → chaddisā namassitabbā ti (pts)
Пусть, господин, Благостный соблаговолит наставить меня в этой истине — как, согласно праведному поведению, следует воздавать поклонение шести сторонам света”.

“Tena hi, gahapatiputta, suṇohi sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmī”ti.
suṇohi → suṇāhi (bj, sya-all, pts) | + → chaddisā (bjt) | manasikarohi → manasi karohi (bjt) | tena hi → tenahi (th) | gahapatiputta suṇohi → gahapati-putta suṇāhi (pts)
“В таком случае, сын домоправителя, слушай тщательно и внимай [тому, что я] скажу”.

“Evaṁ, bhante”ti kho siṅgālako gahapatiputto bhagavato paccassosi.
siṅgālako → sigālo (bj) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | gahapatiputto → gahapati-putto (pts)
“Хорошо, почтенный”, — согласился с Благостным сын домоправителя Сингалака.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
Благостный сказал так:

“Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvakassa cattāro kammakilesā pahīnā honti, catūhi ca ṭhānehi pāpakammaṁ na karoti, cha ca bhogānaṁ apāyamukhāni na sevati, so evaṁ cuddasa pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī
pahīnā → pahīṇā (bj) | ca → (bj, sya-all) | cuddasa pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī → cuddasapāpakāpagato chadisāpaṭicchādī hoti (sya-all) | chaddisāpaṭicchādī → chaddisā paṭicchādi hoti (bj: syā) | chaddisāpaṭicchādī → paṭicchādī hoti (cck: syā.) | ca → So Sct Gr; Sd Bmr K omit. (pts note) | paṭicchādī → K adds hoti. (pts note) | kammakilesā → kammakkilesā (th) | gahapatiputta ariyasāvakassa → gahapati-putta ariya-sāvakassa (pts) | kammakilesā → kamma-kilesā (pts) | apāyamukhāni → apāya-mukhāni (pts) | pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī → pāpakā pagato chaddisā paṭicchādī (pts)
“Поскольку, сын домоправителя, праведный ученик отказывается от четырёх порочных действий и не совершает порочных дел, [стоящих] на четырёх основаниях, и не служит шести удовольствиям, ведущим к бедствию, он, избегая таким образом четырнадцать проступков, покрывает шесть сторон света,
ubholokavijayāya paṭipanno hoti. Tassa ayañceva loko āraddho hoti paro ca loko.
ubholokavijayāya → ubhayalokavijayāya (bj) | eva → So Sc Bmr K Gr; Sdt ca. (pts note) | ca → Sd omits. (pts note) | loko → Bmr K so kāyassa; Gr kāyassa ca. (pts note) | ayañceva → ayaṁ ceva (bjt) | ubholokavijayāya → ubho-loka-vijayāya (pts) | ayañceva → ayañ eva (pts)
достигает победы над обоими мирами, он преуспевает и в этом мире, и в другом мире.
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.
so → (pts) | upapajjati katamassa cattāro → uppajjati katam assa (pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | paraṁ → param (pts)
С распадом тела после смерти он вновь рождается в благом небесном мире.

2. Cattāro kammakilesā2. Четыре загрязняющих поступка

Katamassa cattāro kammakilesā pahīnā honti?
pahīnā → pahīṇā (bj) | kammakilesā → kammakkilesā (th)
От каких же четырёх порочных действий он отказывается?
Pāṇātipāto kho, gahapatiputta, kammakileso, adinnādānaṁ kammakileso, kāmesumicchācāro kammakileso, musāvādo kammakileso.
kāmesumicchācāro → kāmesu micchācāro (bjt) | kammakileso → kammakkileso (th) | kammakileso kāmesumicchācāro kammakileso → kammakkileso kāmesu micchācāro kammakkileso (th) | gahapatiputta kammakileso → gahapati-putta kamma-kileso (pts) | kammakileso kāmesumicchācāro kammakileso → kamma-kileso kāmesu micchācāro kamma-kileso (pts) | kammakileso → kamma-kileso (pts)
[Он], сын домоправителя, [отказывается] от порочного действия уничтожения жизни, от порочного действия присвоения [того, что] не дано, от порочного действия неправедных страстей, от порочного действия лживой речи.
Imassa cattāro kammakilesā pahīnā hontī”ti.
pahīnā → pahīṇā (bj) | kammakilesā → kammakkilesā (th) | kammakilesā → kamma-kilesā (pts)
От этих четырёх порочных действий он отказывается”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
Idaṁ vatvāna → idaṁ vatvā (bj, pts1ed) | vatvā → vatvāna (bj: machasaṁ) | vatvāna → idaṁ vatvā (sī. pī.) evamīdisesu ṭhānesu (cck note) | vatvā → Bmr K vatvāna, and below. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
И сказав так, Счастливый, учитель, сказал ещё:

“Pāṇātipāto adinnādānaṁ, musāvādo ca vuccati;
pāṇātipāto → pāṇātipātaṁ (bj) | Pāṇātipāto → Bmr pāṇātipātaṁ; cp. Gr. (pts note) ca vuccati → pavuccati (sya-all) | musāvādo → musā-vādo (pts)
“Уничтожения жизни, присвоения [того, что] не дано, и лживой речи,
Paradāragamanañceva, nappasaṁsanti paṇḍitā”ti.
paradāragamanañceva → para-dāra-gamanañ eva (pts) paṇḍitāti → paṇḍitāti agatigamanāni (bj) | nappasaṁsanti → K na pasaṁsanti. (pts note) | paṇḍitāti → paṇḍitā ti (pts)
И сожительства с чужой женой — этого мудрые не одобряют”.

3. Catuṭhānaṁ3. Четыре основания

“Katamehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṁ na karoti?
na → (bj) | pāpakammaṁ → pāpa-kammaṁ (pts)
На каких же четырёх основаниях [стоят] порочные дела, которых он не совершает?
Chandāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, dosāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, mohāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, bhayāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti.
pāpakammaṁ → pāpa-kammaṁ (pts)
Идущий путём желания совершает порочные дела, идущий путём ненависти совершает порочные дела, идущий путём страха совершает порочные дела, идущий путём заблуждения совершает порочные дела.
Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvako neva chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati;
dosāgatiṁ → dosagatiṁ (pts) | gahapatiputta ariyasāvako neva → gahapati-putta ariya-sāvako n eva (pts)
И поскольку, сын домоправителя, праведный ученик не идёт путём желания, не идёт путём ненависти, не идёт путём заблуждения, не идёт путём страха,
imehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṁ na karotī”ti.
pāpakammaṁ → pāpa-kammaṁ (pts)
он не совершает порочных дел, [стоящих] на этих четырёх основаниях”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvā → Bmr K vatvāna. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
И сказав так, Счастливый, учитель, сказал ещё:

“Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṁ ativattati;“Из желания, ненависти, страха, заблуждения, кто преступает закон Nihīyati yaso tassa, kāḷapakkheva candimā.
tassa → tassa yaso (bahūsu) | nihīyati → nihīyati tassa (pts) | tassa kāḷapakkheva → kālapakkhe va (pts) | tassa → tassa yeso (cck: bahūsu, vinayepi) | Nihīyati → Bm nihiyyati. (pts note) | yaso → Bmr yaso tassa. (pts note) yasokāḷapakkhe’va → yaso tassa (bj: machasaṁ) | candimā → St omits the following verse. (pts note) | kāḷapakkheva → kāla-pakkhe va (pts)
Слава того исчезает, словно луна в тёмную половину месяца.

Chandā dosā bhayā mohā, yo dhammaṁ nātivattati;Из желания, ненависти, страха, заблуждения, кто не преступает закона Āpūrati yaso tassa, sukkapakkheva candimā”ti.
tassa → tassa yaso (bahūsu, vinayepi) | yaso → yaso tassa (bj: machasaṁ) | tassa → tassa yeso (cck: bahūsu, vinayepi) sukkapakkheva → juṇhapakkheva (mr) | va → juṇhapakkheva (bj: kām) | sukkapakkheva → juṇhapakkheva (cck: ka.) | sukkapakkheva → sukkapakkhe va (bjt) | sukkapakkheva candimāti → sukka-pakkhe va candimā ti (pts)
Слава того возрастает, словно луна в светлую половину месяца.

4. Cha apāyamukhāni4. Шесть каналов растраты богатства

“Katamāni cha bhogānaṁ apāyamukhāni na sevati?
apāyamukhāni → apāya-mukhāni (pts)
Каким же шести удовольствиям, ведущим к бедствию, он не служит?
Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo kho, gahapatiputta, bhogānaṁ apāyamukhaṁ, vikālavisikhācariyānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, samajjābhicaraṇaṁ bhogānaṁ apāyamukhaṁ, jūtappamādaṭṭhānānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, pāpamittānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, ālasyānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ.
ālasyānuyogo → ālassānuyogo (bj, sya-all, pts1ed) | apāyamukhaṁ → apāyamukhaṁ majjapānādīnavā (bj) | ālasyānuyogo → ālassānuyogo (pts) | ālasyānuyogo → ālasānuyogo (cck: sī. syā. pī.) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyogo (bjt, th) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo → surā-meraya-majja-pamāda-ṭṭhānānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ vikālavisikhācariyānuyogo → apāya-mukhaṁ vikāla-visikhā-cariyānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ → apāya-mukhaṁ (pts) | apāyamukhaṁ jūtappamādaṭṭhānānuyogo → apāya-mukhaṁ jūta-ppamāda-ṭṭhānānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ pāpamittānuyogo → apāya-mukhaṁ pāpa-mittānuyogo (pts) | apāyamukhaṁ ālasyānuyogo → apāya-mukhaṁ ālassānuyogo (pts)
Приверженность к хмельным, спиртным, опьяняющим напиткам, вызывающим легкомыслие, — это, сын домоправителя, [одно] из удовольствий, ведущее к бедствию. Приверженность к хождению по улицам в неурочное время — [одно] из удовольствий, ведущее к бедствию. Приверженность к посещению празднеств — [одно] из удовольствий, ведущее к бедствию. Приверженность к игре в кости, вызывающей легкомыслие, — [одно] из удовольствий, ведущее к бедствию. Приверженность к дурным друзьям — [одно] из удовольствий, ведущее к бедствию. Приверженность к лени — [одно] из удовольствий, ведущее к бедствию.

5. Surāmerayassa cha ādīnavā5. Шесть опасностей опьяняющих веществ

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge.
surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge (bjt, th)
8. Вот каковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к хмельным, спиртным, опьяняющим напиткам, вызывающим легкомыслие:
Sandiṭṭhikā dhanajāni, kalahappavaḍḍhanī, rogānaṁ āyatanaṁ, akittisañjananī, kopīnanidaṁsanī, paññāya dubbalikaraṇītveva chaṭṭhaṁ padaṁ bhavati.
dhanajāni → dhanañjāni (bj, sya-all, pts1ed) | dubbalikaraṇītveva → dubbalīkaraṇītveva (bj, sya-all, pts) | kopīnanidaṁsanī → hirikopinaniddaṁsanī (sya-all) | dhanajāni → dhanañjāni (pts) | dhanajāni → dhanañjāni (cck: sī. pī.) | dhanañjāni → So Scdt Gr; Bmr K Gr (note) Sum dhanajāni (and so Sc, 11). (pts note) | akitti-sañjananī → St ākittisaṁjaṇi. (pts note) | eva → -3 So Sc Bmr K Gr (note); Sdt Gr ca. (pts note) | dubbalikaraṇītveva → dubbalīkaraṇī tveva (th) | dhanajāni kalahappavaḍḍhanī → dhanañjāni kalaha-ppavaḍḍhanī (pts) | akittisañjananī kopīnanidaṁsanī → akitti-sañjananī kopīna-niddaṁsanī (pts) | dubbalikaraṇītveva → dubbalī-karaṇī tv eva (pts)
очевидная потеря богатства, возрастающие ссоры, подверженность болезням, приобретение дурной славы, бесстыдство и ослабление разума — в шестых.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge.
surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge vikālacariyādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surā-meraya-majja-pamāda-ṭṭhānānuyogo (pts)
Таковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к хмельным, спиртным, опьяняющим напиткам, вызывающим легкомыслие.

6. Vikālacariyāya cha ādīnavā6. Шесть опасностей разгуливания по улицам в неподходящее время

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge.Вот каковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к хождению по улице в неурочное время: Attāpissa agutto arakkhito hoti, puttadāropissa agutto arakkhito hoti, sāpateyyampissa aguttaṁ arakkhitaṁ hoti, saṅkiyo ca hoti pāpakesu ṭhānesu, abhūtavacanañca tasmiṁ rūhati, bahūnañca dukkhadhammānaṁ purakkhato hoti.
ca hoti pāpakesu ṭhānesu → tesu tesu ṭhānesu (sya-all) | pāpakesu → tesu tesu (sya-all) | purakkhato → purakkhito (sya-all) | ṭhānesu → tesu tesu ṭhānesu (cck: syā.) | pāpakesu → K tesu tesu. (pts note) | abhūtaṁ → St Bmr K Gr abhūta. (pts note) | vacanañ → Sd vacanam pi. (pts note) | bahunnañ → So SS Gr; Bmr K bahūnañ. (pts note) | purakkhato → K purakkhito. (pts note) | sāpateyyampissa → sāpateyyaṁpissa (my, th) | abhūtavacanañca → abhūtavacanaṁ ca (bjt) | attāpissa → attā pi ssa (pts) | puttadāropissa → putta-dāro pi ssa (pts) | sāpateyyampissa → sāpateyyam pi ssa (pts) | saṅkiyo → saṁkiyo (pts) | abhūtavacanañca → abhūtaṁ vacanañ ca (pts) | bahūnañca dukkhadhammānaṁ → bahunnañ ca dukkha-dhammānaṁ (pts)
и сам он оказывается без охраны и без защиты, и его жена с детьми оказывается без охраны и без защиты, и его имущество оказывается без охраны и без защиты, его подозревают в порочных делах, о нем ходят ложные слухи, и на его пути стоят болезненные явления.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge.
vikālavisikhācariyānuyoge → vikālavisikhācariyānuyoge samajjābhicaraṇādīnavā (bj) | vikālavisikhācariyānuyoge → vikāla-visikhā-cariyānuyoge (pts)
Таковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к хождению по улице в неурочное время.

7. Samajjābhicaraṇassa cha ādīnavā7. Шесть опасностей частого посещения ярмарок

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā samajjābhicaraṇe.
cha khome → kho me (pts)
Вот каковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к посещению празднеств:
Kva naccaṁ, kva gītaṁ, kva vāditaṁ, kva akkhānaṁ, kva pāṇissaraṁ, kva kumbhathunanti.
Kva → kuvaṁ (si, pts1ed) | kumbhathunanti → kumbhathūṇanti (bj); kumbhathūnanti (sya-all) | kva → kuvaṁ (pts) | kva → kuvaṁ (bj: PTS) | Kva → kuvaṁ (cck: ka. sī. pī.) | Kuvaṁ → So Sdt throughout; Sc kvaṁ, afterwards kva; Bmr K Sum kva; Gr kuvaṁ (note) kvavaṁ. (pts note)
[он думает лишь о том], где танцы, где пение, где музыка, где декламация, где игра на цимбалах, где игра на барабане.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā samajjābhicaraṇe.
samajjābhicaraṇe → samajjābhicaraṇe jūtappamādādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Таковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к посещению празднеств.

8. Jūtappamādassa cha ādīnavā8. Шесть опасностей азартных игр, вызывающих беспечность

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.
cha khome gahapatiputta ādīnavā → (pts)
Вот каковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к игре в кости, вызывающей легкомыслие:
Jayaṁ veraṁ pasavati, jino vittamanusocati, sandiṭṭhikā dhanajāni, sabhāgatassa vacanaṁ na rūhati, mittāmaccānaṁ paribhūto hoti, āvāhavivāhakānaṁ apatthito hoti:
sabhāgatassa → sabhāye tassa (mr) | jino → jito (bj) | dhanajāni → dhanañjāni (pts) | sabhāgatassa → sabhāye tassa (bj: kām) | sabhāgatassa → sabhāye tassa (cck: ka.) | vittam → Bmr Sum vittaṁ; Gr cittaṁ (note) vittaṇ. (pts note) | apatthito → appatthito (th) | vittamanusocati → vittam anusocati (pts) | dhanajāni sabhāgatassa → dhanañjāni sabhā-gatassa (pts) | āvāhavivāhakānaṁ → āvāha-vivāhakānaṁ (pts)
победителем он вызывает вражду, побеждённым печален в мыслях, [его постигает] очевидная потеря богатства, его речь не имеет веса в собрании, его презирают друзья и знакомые, он не подходит для свадебной церемонии, [ибо считают],
‘akkhadhutto ayaṁ purisapuggalo nālaṁ dārabharaṇāyā’ti.
ayaṁ → (sya-all, pts) | dārabharaṇāyāti → dārābharaṇāyāti (pts)
что человек, играющий в кости, неспособен содержать жену.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.
jūtappamādaṭṭhānānuyoge → jūtappamādaṭṭhānānuyoge pāpamittānuyogādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | jūtappamādaṭṭhānānuyoge → jūtappamāda-ṭṭhānānuyoge (pts)
Таковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности игре в кости, вызывающей легкомыслие.

9. Pāpamittatāya cha ādīnavā9. Шесть опасностей связи с порочными друзьями

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā pāpamittānuyoge.
cha khome gahapatiputta ādīnavā → (pts)
Вот каковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к дурным друзьям:
Ye dhuttā, ye soṇḍā, ye pipāsā, ye nekatikā, ye vañcanikā, ye sāhasikā. Tyāssa mittā honti te sahāyā.
tyāssa → So Sct K; Sd Bmr Gr tyassa. (pts note)
и игроки, и пьяницы, и одержимые жаждой, и лжецы, и обманщики, и насильники — [все] они бывают его друзьями, его спутниками.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā pāpamittānuyoge.
pāpamittānuyoge → pāpamittānuyoge ālassādīnavā (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | pāpamittānuyoge → pāpa-mittānuyoge (pts)
Таковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к дурным друзьям.

10. Ālasyassa cha ādīnavā10. Шесть опасностей склонности к лени

Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā ālasyānuyoge.
ālasyānuyoge → ālassānuyoge (bj, sya-all)
13. Вот каковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к лени:
Atisītanti kammaṁ na karoti, atiuṇhanti kammaṁ na karoti, atisāyanti kammaṁ na karoti, atipātoti kammaṁ na karoti, atichātosmīti kammaṁ na karoti, atidhātosmīti kammaṁ na karoti.
atichātosmīti → atijātosmīti (bj) | atidhātosmīti → atipipāsitosmīti (sya-all) | Ati-chāto → K aticchāto. (pts note) | Ati-dhāto → So SS Bm Gr; Br atitāto; K atipipāsito. (pts note) | atichātosmīti → aticchātosmīti (th) | atisītanti → ati-sītan ti (pts) | atiuṇhanti → ati-uṇhan ti (pts) | atisāyanti → ati-sāyan ti (pts) | atipātoti → atipāto ti (pts) | atichātosmīti → ati-chāto smīti (pts) | atidhātosmīti → ati-dhāto smīti (pts)
[Он говорит]: „Слишком холодно“ — и не делает дела; „Слишком жарко“ — и не делает дела; „Слишком поздно“ — и не делает дела; „Слишком рано“ — и не делает дела; „Я слишком голоден“ — и не делает дела; „Я слишком насытился“ — и не делает дела.
Tassa evaṁ kiccāpadesabahulassa viharato anuppannā ceva bhogā nuppajjanti, uppannā ca bhogā parikkhayaṁ gacchanti.
kiccāpadesabahulassa → kiccāpadesa-bahulassa (pts) | ceva → eva (pts) | nuppajjanti → n uppajjanti (pts)
Так, приводя множество предлогов по поводу [своих] обязанностей, он и не приобретает неприобретенного имущества, и теряет приобретённое имущество.
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā ālasyānuyoge”ti.
ālasyānuyogeti → ālassānuyogeti (bj, sya-all) | ālasyānuyogeti idamavoca → ālassānuyoge ti idam avoca (pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Таковы, сын домоправителя, шесть опасностей от приверженности к лени”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
14. И, сказав так, Счастливый, учитель, сказал ещё:

“Hoti pānasakhā nāma, hoti sammiyasammiyo;
pānasakhā → pāna-sakhā (pts) sammiyasammiyo → sammiya-sammiyo (pts)
“Есть друзья лишь по выпивке, есть [говорящие]: „Дорогой, дорогой!“ ,
Yo ca atthesu jātesu, sahāyo hoti so sakhā.Но кто при возникшей необходимости бывает другом — тот [действительно] друг.

Ussūraseyyā paradārasevanā, verappasavo ca anatthatā ca;
ussūraseyyā paradārasevanā → ussūra-seyyā para-dāra-sevanā vera (pts) verappasavo → verappasaṅgo (bj, sya-all, pts1ed) | verappasavo → verappasaṅgo (bj, sya-all, pts) | verappasaṅgo → verappasavo (bj: machasaṁ) | Verappasavo → verappasaṅgo (cck: sī. syā. pī.) | verappasavo → ppasaṅgo (pts)
Сон после восхода солнца, ухаживание за чужою женой, и приверженность вражде, и причинение вреда,
Pāpā ca mittā sukadariyatā ca, ete cha ṭhānā purisaṁ dhaṁsayanti.
su-kadariyatā → Bmr sukadarīyatā. (pts note) cha → So K; SS Bmr ca. (pts note)
И дружба с дурными, и алчность — эти шесть явлений губят человека.

Pāpamitto pāpasakho, pāpaācāragocaro;
pāpācāra- → So Scd Gr; St pāpacāra; Bmr K Gr (note) pāpa-ācāra. (pts note) | pāpamitto pāpasakho → pāpa-mitto pāpa-sakho pāpācāra (pts) pāpaācāragocaro → pāpācāra gocaro (pts)
Дружа с дурными, сблизясь с дурными, предаваясь дурному поведению,
Asmā lokā paramhā ca, ubhayā dhaṁsate naro.Человек гибнет в обоих [мирах] — и в этом мире, и в том.

Akkhitthiyo vāruṇī naccagītaṁ, divā soppaṁ pāricariyā akāle;
akkhitthiyo → akkh-itthiyo (pts) | naccagītaṁ → nacca-gītaṁ (pts) soppaṁ → suppaṁ (pts) | akāle → akālaṁ (pts) | akālaṁ → Sc Bmr K akāle. (pts note) | divā soppaṁ → divāsoppaṁ (bjt, th)
Игра в кости, женщины и опьяняющее питье, танцы и пение, дневной сон, гуляние в неурочное время,
Pāpā ca mittā sukadariyatā ca, ete cha ṭhānā purisaṁ dhaṁsayanti.
sukadariyatā → su-kadariyatā (pts) ete → Gr adds ca. (pts note)
И дружба с дурными, и алчность — эти шесть явлений губят человека.

Akkhehi dibbanti suraṁ pivanti, yantitthiyo pāṇasamā paresaṁ;
yantitthiyo → yant itthiyo (pts)
Играя в кости, выпивая хмельное, идя к женщинам, которые, словно жизнь, [дороги] другим,
Nihīnasevī na ca vuddhasevī, nihīyate kāḷapakkheva cando.
vuddhasevī → vuddhisevī (sya-all); buddhisevī (mr) | vuddhasevī nihīyate → vuddhasevi nihīyare (bj); vuḍḍhisevī nihīyati (sya-all) | vuddhasevi → vuddhisevi (bj: syā); buddhisevi (bj: kām) | vuddhasevī → vuddhisevī (cck: syā.); buddhisevī (cck: ka.) | nihīnasevī → nihīna-sevī (pts) | vuddhasevī → vuddha-sevī (pts) cando → candimā (sya-all) | nihīyate kāḷapakkheva → nihīyati kālapakkhe va (pts) | nihīyati → Bm nihiyyate; Br nihīyate. (pts note) | nihīyate → nihīyare (bjt) | nihīyate kāḷapakkheva → nihīyati kāla-pakkhe va (pts)
Следуя за низменными и не следуя за возвышенными, [Люди] исчезают, словно луна в тёмную половину месяца.

Yo vāruṇī addhano akiñcano, pipāso pivaṁ papāgato;
vāruṇī → So Bmr K Gr; Sc vārini; Sd vāruniṁ; St ruṇiṁ; Gr (note) vāruniṁ. (pts note) | adhano → Bmr addhano. (pts note) pipāso pivaṁ papāgato → pipāsosi atthapāgato (sya-all); pipāso pibam papāgato (pts1ed); pipāsopi samappapāgato (mr) | papāgato → pāpaṁ gato (bj) | pivaṁ → pibam (pts) | gato → pipāsosi atthapāgato (bj: syā); pipāso pi samappapāgaso (bj: kām); pipāso pivaṁ papāgato (bj: machasaṁ) | papāgato → pipāsosi atthapāgato (cck: syā.); pipāsopi samappapāgato (cck: ka.) | papāgato → Sc sisampapāgato; Sdt pipampapāgato; Bm divāsoppipamādagato; Br pisamappapāgato; K pipāsosi atthapāgato; Gr pibam papā gāto; (note) pīsamappapā. (pts note)
Пьянствующий, лишённый имущества, ничтожный, желающий питья, идущий за дурными
Udakamiva iṇaṁ vigāhati, akulaṁ kāhiti khippamattano.
udakamiva → udakam iva (pts) akulaṁ → ākulaṁ (sya-all, mr) | akulaṁ kāhiti → ākulaṁ kāhati (sya-all) | kāhiti khippamattano → kāhati khippam attano (pts) | akulaṁ → ākulaṁ (bj: syā, kām) | Akulaṁ → ākulaṁ (cck: syā. ka.) | akulaṁ → Bmr Gr (note) ākulaṁ. (pts note) | kāhati → Sd kahati; Bmr kāhiti. (pts note)
Погружается в долги, словно в воду, и быстро лишает себя доброго имени.

Na divā soppasīlena, rattimuṭṭhānadessinā;
divā soppasīlena rattimuṭṭhānadessinā → divāsuppasīlena rattinuṭṭhānadessinā (sya-all) | soppasīlena rattimuṭṭhānadessinā → suppanāsīlena ratti nuṭṭhānadassinā (pts) | divā soppasīlena → divāsoppasīlena (bjt) | soppasīlena → suppanā-sīlena ratti (pts) rattimuṭṭhānadessinā → rattinuṭṭhānadassinā (bj: PTS) | rattimuṭṭhānadessinā → rattinuṭṭhānadassinā (cck: sī. pī.); rattinuṭṭhānasīlinā (cck: ?) | rattimuṭṭhānadessinā → n-uṭṭhāna-dassinā (pts)
Имеющий обыкновение спать днём, привыкший подниматься ночью,
Niccaṁ mattena soṇḍena, sakkā āvasituṁ gharaṁ.Постоянно одурманенный, пьяница Неспособен вести домашнюю жизнь.

Atisītaṁ atiuṇhaṁ, atisāyamidaṁ ahu;
atisītaṁ atiuṇhaṁ → ati-sītaṁ ati-uṇhaṁ (pts) ahu → Gr āhu. (pts note) | atisāyamidaṁ → ati-sāyaṁ idaṁ (pts)
„Слишком холодно“, „Слишком жарко“, „Слишком поздно“ — говоря так
Iti vissaṭṭhakammante, atthā accenti māṇave.
vissaṭṭhakammante → vissaṭṭhakammanto (pts) | vissaṭṭha-kammanto → So SS Gr; Bmr K Gr (note) Sum kammante. (pts note) māṇave → mānave (pts)
И откладывая дела, люди упускают пользу.

Yodha sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati;
yodha → yo ca (sya-all) | yodha sītañca uṇhañca → yo ca sītañ ca uṇhañ ca (pts)
О холоде и о жаре кто заботится не больше, чем о соломе,
Karaṁ purisakiccāni, so sukhaṁ na vihāyatī”ti.
purisakiccāni → purisa-kiccāni (pts) sukhaṁ → sukhā (sabbattha) | sukhaṁ → sukhā (bj, sya-all, pts) | sukhā → sukhaṁ (bj: machasaṁ) | sukhaṁ → sukhā (sabbattha) aṭṭhakathā oloketabbā (cck note)
И исполняет человеческий долг, тот не лишается приятного.

11. Mittapatirūpaka11. Враги в облике друзей

“Cattārome, gahapatiputta, amittā mittapatirūpakā veditabbā.
mittapatirūpakā → mittappaṭirūpakā (sya-all, pts) | mittapatirūpakā → mittapaṭirūpakā (bj: sīmu) | cattārome → cattāro me (bjt) | cattārome gahapatiputta → cattāro me gahapati-putta (pts) | mittapatirūpakā → mitta-paṭirūpakā (pts)
Следует знать, сын домоправителя, четырёх недругов в облике друзей:
Aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo, vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo, anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo, apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts) | vacīparamo → vacī-paramo (pts) | anuppiyabhāṇī → anuppiya-bhāṇī (pts)
следует знать, что забирающий чужое добро — недруг в облике друга; следует знать, что человек слов, [а не дела] — недруг в облике друга; следует знать, что льстец — недруг в облике друга; следует знать, что расточительный спутник — недруг в облике друга.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Есть, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что забирающий чужое добро — недруг в облике друга:

Aññadatthuharo hoti, appena bahumicchati;
aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) bahumicchati → bahum icchati (pts)
он забирает чужое добро, желает многого взамен малого,
Bhayassa kiccaṁ karoti, sevati atthakāraṇā.
kiccaṁ → kiccaṁ na (sya-all) | kiccaṁ → So Sc Bmr Gr; Sdt K add na. (pts note) atthakāraṇā → attha-kāraṇā (pts)
исполняет свою обязанность из страха, служит [лишь] собственной выгоде.

Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | aññadatthuharo → aññadatthu-haro (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что забирающий чужое добро — недруг в облике друга.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | vacīparamo → vacī-paramo (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Есть, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что человек слов, [а не дела] — недруг в облике друга:
Atītena paṭisantharati, anāgatena paṭisantharati, niratthakena saṅgaṇhāti, paccuppannesu kiccesu byasanaṁ dasseti.
paṭisantharati → paṭisandharati (mr) | paṭisantharati → paṭisantharatiṁ (bj) | paṭisantharati → paṭisandharati (bj: kām) | paṭisantharati → paṭisandharati (cck: ka.) | paṭisantharati → Bmr paṭisandharati. (pts note) | byasanaṁ → vyasanaṁ (pts)
он любезно распространяется о прошлом, любезно распространяется о будущем, ищет милости с помощью бесполезных вещей и, когда возникает надобность, обнаруживает бессилие.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | vacīparamo → vacī-paramo (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что человек слов, [а не дела] — недруг в облике друга.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | anuppiyabhāṇī → anuppiya-bhāṇī (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Есть, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что льстец — недруг в облике друга:
Pāpakampissa anujānāti, kalyāṇampissa anujānāti, sammukhāssa vaṇṇaṁ bhāsati, parammukhāssa avaṇṇaṁ bhāsati.
Pāpakampissa → pāpakammaṁpissa (sya-all) | pāpakampissa → pāpakammaṁpissa (sya-all) | sammukhāssa → sammukhassa (sya-all) | parammukhāssa → parammukhassa (sya-all) | pāpakampi’ssa → pāpakammampissa (bj: syā) | Pāpakaṁpissa → pāpakammaṁpissa (cck: syā.) | Pāpakam → K pāpakammaṁ. (pts note) | nānujānāti → So Sc; Sdt Br K Gr anujānāti; Bm na anuj-. (pts note) | ssa → Bm K sammukhassa, and below. (pts note) | kalyāṇampissa → kalyāṇaṁpissa (my, th) | pāpakampissa → pāpakam pi ssa (pts) | kalyāṇampissa anujānāti sammukhāssa → kalyāṇam pi ssa nānujānāti sammukhā ssa (pts) | parammukhāssa → parammukhā ssa (pts)
он соглашается на дурное, не соглашается на хорошее, говорит [о тебе] в глаза хорошее и говорит за глаза нехорошее.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | anuppiyabhāṇī → anuppiya-bhāṇī (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что льстец — недруг в облике друга.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.
mittapatirūpako → mittappaṭirūpako (sya-all, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | apāyasahāyo → apāya-sahāyo (pts) | mittapatirūpako → mitta-paṭirūpako (pts)
Есть сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что расточительный спутник — недруг в облике друга:
Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti, vikālavisikhācariyānuyoge sahāyo hoti, samajjābhicaraṇe sahāyo hoti, jūtappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti.
surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmeraya majjappamādaṭṭhānānuyoge (my) | vikālavisikhācariyānuyoge → vikāla visikhā cariyānuyoge (my) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surāmerayamajjapamādaṭṭhānānuyoge (bjt, th) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge → surā-meraya-majjapamāda-ṭṭhānānuyoge (pts) | vikālavisikhācariyānuyoge → vikāla-visikhā-cariyānuyoge (pts) | jūtappamādaṭṭhānānuyoge → jūtappamāda-ṭṭhānānuyoge (pts)
он бывает спутником в приверженности к хмельным, спиртным, опьяняющим напиткам, вызывающим легкомыслие; бывает спутником в приверженности к хождению по улицам в неурочное время; бывает спутником в приверженности к посещению празднеств; бывает спутником в приверженности к игре в кости, вызывающей легкомыслие.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo”ti.
mittapatirūpako veditabboti → mittappaṭirūpako veditabbo (sya-all) | ti → Scd omit ti. (pts note) | apāyasahāyo → apāya-sahāyo (pts) | mittapatirūpako veditabboti → mitta-paṭirūpako veditabbo ti (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что расточительный спутник — недруг в облике друга”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И, сказав так, Счастливый, учитель, сказал ещё:

“Aññadatthuharo mitto, yo ca mitto vacīparo;
aññadatthuharo → aññadatthu haro (pts) vacīparo → vacīparamo (sya-all) | vacīparo → vacīparamo (bj: syā) | vacīparo → vacīparamo (cck: syā.) | vacīparo → vacī-paro (pts)
“Друг, забирающий чужое добро, и друг, что человек слов, [а не дела],
Anuppiyañca yo āha, apāyesu ca yo sakhā.
āha → āhu (sya-all) | anuppiyañca → anuppiyañ ca (pts)
И тот, который говорит лесть, и тот, который сопутствует [тебе] в расходах, —

Ete amitte cattāro, iti viññāya paṇḍito;Таковы четыре недруга. зная это, пусть мудрый Ārakā parivajjeyya, maggaṁ paṭibhayaṁ yathā”ti.
yathāti → yathā ti (pts)
Избегает их, издалека, словно полную опасностей дорогу.

12. Suhadamitta12. Добросердечные друзья

“Cattārome, gahapatiputta, mittā suhadā veditabbā.
cattārome → cattāro me (bjt) | cattārome gahapatiputta → cattāro me gahapati-putta (pts)
Следует знать, сын домоправителя, четырёх добросердечных друзей;
Upakāro mitto suhado veditabbo, samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo, atthakkhāyī mitto suhado veditabbo, anukampako mitto suhado veditabbo.
Upakāro → upakārako (sya-all) | anukampako → ānukampako (bj) | upakāro → upakārako (sya-all) | upakāro → upakārako (bj: syā) | Upakāro → upakārako (cck: syā.) | samānasukhadukkho → samāna-sukha-dukkho (pts) | atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts)
следует знать, что помогающий [тебе] — добросердечный друг; следует знать, что постоянный в приятном и в боли — добросердечный друг; следует знать, что говорящий полезное — добросердечный друг; следует знать, что сострадающий [тебе] — добросердечный друг.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo.
upakāro → upakārako (sya-all) | upakāro → So Sc Bmr K Gr (note); Sdt Gr upakārako. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Есть, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что помогающий [тебе] — добросердечный друг:
Pamattaṁ rakkhati, pamattassa sāpateyyaṁ rakkhati, bhītassa saraṇaṁ hoti, uppannesu kiccakaraṇīyesu taddiguṇaṁ bhogaṁ anuppadeti.
saraṇaṁ → paṭisaraṇaṁ (sya-all) | kiccakaraṇīyesu → kiccesu karaṇīyesu (sya-all) | anuppadeti → anuppādeti (pts) | saraṇaṁ → K paṭisaraṇaṁ. (pts note) | anuppādeti → So Scd Gr; St Bmr K anuppadeti. (pts note) | uppannesu kiccakaraṇīyesu → uppanne kiccakaraṇīye (bjt) | kiccakaraṇīyesu taddiguṇaṁ → kicca-karaṇīyesu tad diguṇaṁ (pts)
он охраняет неспособного следить [за собой], охраняет имущество неспособного следить, даёт убежище испуганному, при возникновении надобности оказывает двойную помощь.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo.
upakāro → upakārako (sya-all) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что помогающий [тебе] — добросердечный друг.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | samānasukhadukkho → samāna-sukhadukkho (pts)
23. Есть, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что постоянный в приятном и в боли —
Guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati, āpadāsu na vijahati, jīvitaṁpissa atthāya pariccattaṁ hoti.
parigūhati → pariguyhati (sya-all) | parigūhati → So SS Gr; Bmr K Gr (note) pariguyhati. (pts note) | jīvitaṁpissa → jīvitampissa (bjt) | guyhamassa → guyham assa (pts) | jīvitaṁpissa → jīvitam pi ssa (pts)
добросердечный друг: он доверяет свою тайну, держит в тайне доверенное ему, не покидает в бедах и даже жертвует жизнью ради пользы [друга].
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | samānasukhadukkho → samāna-sukha-dukkho (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что постоянный в приятном и в боли — добросердечный друг.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.
kho → kho pana (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts)
Есть сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что говорящий полезное —
Pāpā nivāreti, kalyāṇe niveseti, assutaṁ sāveti, saggassa maggaṁ ācikkhati.
niveseti → Br nivāseti, but in 28 nivesenti. (pts note) | assutaṁ → So SS Gr; Bmr K Gr (note) asutaṁ. (pts note)
добросердечный друг: он удерживает от дурного, побуждает к хорошему, даёт услышать о неслыханном [тобой раньше], указывает путь, ведущий к небу.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что говорящий полезное — добросердечный друг.

Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo.
kho → kho pana (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Есть сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что сострадающий [тебе] — добросердечный друг:
Abhavenassa na nandati, bhavenassa nandati, avaṇṇaṁ bhaṇamānaṁ nivāreti, vaṇṇaṁ bhaṇamānaṁ pasaṁsati.
abhavenassa → abhaven assa (pts) | bhavenassa → bhaven assa (pts)
он не радуется твоей неудаче, радуется удаче, удерживает говорящих недостойно [о тебе], соглашается с говорящими достойно.
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo”ti.
ti → SS omit ti. (pts note) | veditabboti → veditabbo ti (pts)
Таковы, сын домоправителя, четыре основания, по которым следует знать, что сострадающий [тебе] — добросердечный друг”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И сказав так, Счастливый, учитель сказал ещё:

“Upakāro ca yo mitto, sukhe dukkhe ca yo sakhā;
mitto → mitto yo ca mitto (bj, pts) sukhe dukkhe → sukhadukkho (sya-all, mr) | ca yo sakhā → yo ca mitto sukhe dukhe (bj); yo ca mitto sukhe dukkhe (si, pts1ed) | dukkhe ca yo sakhā → dukhe (bj) | ca yo sakhā → (pts) | dukhe → sukhe dukkhe ca ye sakhā (bj: machasaṁ) | dukkhe → sukhadukkho (cck: syā. ka.) | sakhā → yo ca mitto sukhe dukkhe (cck: sī. pī.) | dukkhe → So Scd Gr; St sukhe dukkho; Bm sukha-dukkhena yo sakhā; Br K sukha-dukkho ca yo sakhā. (pts note)
“Друг, который помогает И который друг [тебе] в приятном и в боли,
Atthakkhāyī ca yo mitto, yo ca mittānukampako.
atthakkhāyī → atth-akkhāyī (pts) mittānukampako etepi → mittonukampako ete pi (bj)
И друг, который говорит полезное, и друг, который сострадает, —

Etepi mitte cattāro, iti viññāya paṇḍito;
pi → So Sc Bmr K Gr (note); Sdt Gr kho. (pts note) | etepi → ete pi (bjt, pts)
Вот четыре [настоящих] друга. — Зная это, мудрый
Sakkaccaṁ payirupāseyya, mātā puttaṁva orasaṁ;
puttaṁva → puttaṁ va (my, pts)
Пусть внимательно служит [им], как мать — родному сыну.
Paṇḍito sīlasampanno, jalaṁ aggīva bhāsati.
sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) aggīva → So SS Bmr K; Gr aggi va. (pts note) | aggīva → aggī va (bjt)
Мудрый, преданный нравственности, сияет, как пылающий огонь.

Bhoge saṁharamānassa, bhamarasseva irīyato;
bhamarasseva irīyato → bhamarass eva iriyato (pts) | iriyato → So K; SS irīyato; Bmr ev'; irīyato. (pts note)
У накапливающего имущество, словно подвижная пчела,
Bhogā sannicayaṁ yanti, vammikovupacīyati.
vammikovupacīyati → vammikovūpacīyati (sya-all) | vammikovupacīyati → vammiko upacīyati (pts)
Имущество умножается и растёт, как муравейник.

Evaṁ bhoge samāhatvā, alamatto kule gihī;
samāhatvā → samāharitvā (sya-all); samāhantvā (pts1ed) | samāhatvā alamatto → samāhantvā alam attho (pts) | samāhatvā → samāharitvā (bj: syā) | samāhatvā → samāharitvā (cck: syā.) | samāhantvā → So St Bmr Gr; Scd samāgantvā; K samāharitvā. (pts note) gihī → gihi (pts) | gihi → So Scd Br Gr; St Bm K gihī. (pts note) | alamatto → attho (pts)
Так, накопив имущество, домохозяин способен приносить пользу [своей] семье.
Catudhā vibhaje bhoge, sa ve mittāni ganthati.
save → So Sdt Bmr K; Sc Gr sace. (pts note) | ganthati → Bmr gandhati. (pts note)
Если делит имущество на четыре части, он привязывает [к себе] друзей:

Ekena bhoge bhuñjeyya, dvīhi kammaṁ payojaye;Пусть он пользуется одной [частью] имущества, две [части] использует для [своих] дел Catutthañca nidhāpeyya, āpadāsu bhavissatī”ti.
catutthañca → catutthañ ca (pts) bhavissatīti → bhavissatīti chaddisāpaṭicchādanaṁ (bj)
И четвёртую отложит, чтобы служила [ему] в бедствиях.

13. Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍa13. Защита шести сторон света

“Kathañca, gahapatiputta, ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī hoti?
chaddisā → So SS; Bmr K Gr cha disā. (pts note) | chaddisāpaṭicchādī → chadisāpaṭicchādī (th) | kathañca gahapatiputta ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī → kathañ ca gahapati-putta ariya-sāvako chaddisā paṭicchādī (pts)
Как же, сын домоправителя, праведный ученик покрывает шесть сторон света?
Cha imā, gahapatiputta, disā veditabbā.
cha imā → chayimā (bj, pts) | Cha-y-imā → So St Gr; Sc omits cha; Sd chavimā; Bmr K cha imā. (pts note)
Следует знать, сын домоправителя, шесть сторон света:
Puratthimā disā mātāpitaro veditabbā, dakkhiṇā disā ācariyā veditabbā, pacchimā disā puttadārā veditabbā, uttarā disā mittāmaccā veditabbā, heṭṭhimā disā dāsakammakarā veditabbā, uparimā disā samaṇabrāhmaṇā veditabbā.
dāsakammakarā → dāsakammakarā porisā (pts) | Puratthimā → Bm pūratthimā. (pts note) | dāsa-kammakarā → So Gr; Sc Bmr omit porisā; Sdt -kara. (pts note) | mātāpitaro → mātā-pitaro (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā porisā (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
следует знать, что восточная сторона — мать и отец; следует знать, что южная сторона — наставники; следует знать, что западная сторона — жена и дети; следует знать, что северная сторона — друзья и близкие; следует знать, что нижняя сторона — рабы, слуги, исполняющие работы; следует знать, что верхняя сторона — отшельники и брахманы.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā—
ne → nesaṁ (sya-all, pts1ed) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | mātāpitaro → mātā-pitaro (pts)
Есть, сын домоправителя, пять путей, которыми сыну следует служить восточной стороне — отцу и матери. [Он говорит]:
bhato ne bharissāmi, kiccaṁ nesaṁ karissāmi, kulavaṁsaṁ ṭhapessāmi, dāyajjaṁ paṭipajjāmi, atha vā pana petānaṁ kālaṅkatānaṁ dakkhiṇaṁ anuppadassāmīti.
bharissāmi → sambharissāmi (bj) | paṭipajjāmi → paṭipacchāmi (bj) | kālaṅkatānaṁ → kālakatānaṁ (bj, sya-all, pts) | ne → nesaṁ (sya-all, pts) | vā → ca (pts) | sambharissāmi → bharissāmi (bj: machasaṁ) | paṭipacchāmi → paṭipajjāmi (bj: machasaṁ) | ne → nesaṁ (cck: bahūsu) | ca → Bmr K Gr (note) vā. (pts note) | anuppadassāmīti → So K Gr; Bmr anupadassamīti; SS anuppadassāmi. (pts note) | atha vā → athavā (th) | kulavaṁsaṁ → kula-vaṁsaṁ (pts) | dāyajjaṁ → dāyajjam (pts)
„Вскормленный [ими] я буду кормить их“, „Я буду исполнять их обязанности“, „Я обеспечу продолжение рода“, „Я приму [их] наследие“, „Когда они умрут, я буду в надлежащее время приносить жертвенные дары“.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṁ anukampanti.
+ → kho (th) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми сыну следует служить восточной стороне — отцу и матери, и пятью путями [те] сострадают сыну:
Pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, sippaṁ sikkhāpenti, patirūpena dārena saṁyojenti, samaye dāyajjaṁ niyyādenti.
niyyādenti → niyyātenti (bj) | patirūpena → paṭirūpena (sya-all, pts) | niyyātenti → niyyadenti (bj: machasaṁ) | niyyādenti → niyyātenti (cck: ka. sī.) | niyyādenti → Sc nīyādenti; St ṇiyyātenti; Br niyādenti. (pts note) | saṁyojenti → saññojenti (th)
удерживают от дурного, побуждают к хорошему, обучают ремеслу, соединяют с подходящей супругой, в должное время наделяют наследством.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi puttaṁ anukampanti.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | mātāpitaro → mātā-pitaro (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми следует служить восточной стороне — отцу и матери, таковы пять путей, которыми [те] сострадают сыну.
Evamassa esā puratthimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
esā → So Sc Bmr Gr (note); Sd evam ayaṁ; St evam assa mayaṁ; Gr evam assa ayaṁ. (pts note)
Так, эта восточная сторона покрытая им, пребывает в спокойствии и безопасности.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhātabbā—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Есть, сын домоправителя, пять путей, которыми ученику следует служить южной стороне — наставникам:
uṭṭhānena upaṭṭhānena sussusāya pāricariyāya sakkaccaṁ sippapaṭiggahaṇena.
sussusāya → sussūsāya (pts1ed, csp-a) | sippapaṭiggahaṇena → sippaṁ paṭiggahaṇena (sya-all) | sussusāya → sussūsāya (pts) | sippapaṭiggahaṇena → sippaṁ paṭiggahaṇena (bj: syā); sippauggahaṇena (bj: kām) | sippapaṭiggahaṇena → sippaṁ paṭiggahaṇena (cck: syā.); sippauggahaṇena (cck: ka.) | sippa-paṭiggahaṇena → Br uggahaṇena. (pts note)
поднимаясь [с сиденья], почитая, стремясь к обучению, прислуживая, внимательно принимая [от них] знание.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi antevāsiṁ anukampanti—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми ученику следует служить южной стороне — наставникам, и пятью путями [те] сострадают ученику:
suvinītaṁ vinenti, suggahitaṁ gāhāpenti, sabbasippassutaṁ samakkhāyino bhavanti, mittāmaccesu paṭiyādenti, disāsu parittāṇaṁ karonti.
paṭiyādenti → paṭivedenti (sya-all); parivedenti (pts1ed) | parittāṇaṁ → parittānaṁ (bj, pts) | sabbasippassutaṁ → sabbasippesu taṁ (sya-all) | paṭiyādenti → parivedenti (pts) | paṭiyādenti → paṭivedenti (bj: syā) | paṭiyādenti → paṭivedenti (cck: syā.) | sabba-sippa-sutaṁ → So Bmr; Sc sabba-sippesu na samayakkhāyino; Sd sabbaṁ sippam suta; St sabbasippasuta; K Gr sabbasippesu taṁ (Gr note gataṁ). (pts note) | parivedenti → So Sdt K Gr; Sc paṭivedenti; Bmr Gr (note) paṭiyādenti. (pts note) | sabbasippassutaṁ → sabbasippasutaṁ (bjt) | suggahitaṁ → sugahitaṁ (th)
воспитывают хорошо воспитанного, заставляют схватывать хорошо схватывающееся [наставление], передают все известные [им] знания, делают его славным среди друзей и близких, доставляют защиту в сторонах света.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi antevāsiṁ anukampanti.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | antevāsinā → ante vāsinā (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми ученику следует служить южной стороне — наставникам, таковы пять путей, которыми [те] сострадают ученику.
Evamassa esā dakkhiṇā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Так эта южная сторона, покрытая им, пребывает в спокойствии и безопасности”.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Есть, сын домоправителя, пять путей, которыми мужу следует служить западной стороне — жене:
sammānanāya anavamānanāya anaticariyāya issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena.
anavamānanāya → avimānanāya (sya-all, pts1ed) | anavamānanāya → avimānanāya (pts) | anavamānanāya → avimānanāya (bj: syā, PTS) | anavamānanāya → avimānanāya (cck: syā. pī.) | avimānanāya → St Bm Gr avamānanāya; Br Gr (note) anavamānanāya. (pts note) | issariya-vossaggena → Bm vosaggena. (pts note) | issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena → issariya-vossaggena alaṁkārānuppadānena (pts)
почитая [её], не пренебрегая, не изменяя [ей], передавая [ей] власть, доставляя украшения.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi sāmikaṁ anukampati—
anukampati → anukampanti (sya-all) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми мужу следует служить западной стороне — жене, и пятью путями —
susaṁvihitakammantā ca hoti, saṅgahitaparijanā ca, anaticārinī ca, sambhatañca anurakkhati, dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesu.
saṅgahitaparijanā → susaṁgahitaparijanā (bj, sya-all, pts) | sambhatañca → sambhataṁ (bj, pts) | ca → saṅgahita parijanā ca (bj: machasaṁ) | saṅgahitaparijanā → susaṅgahitaparijanā (cck: sī. syā. pī.) | sambhataṁ → K adds ca. (pts note) | susaṁvihitakammantā → susaṁvihita-kammantā (pts) | saṅgahitaparijanā → susaṅgahita-parijanā (pts)
[та] сострадает мужу: хорошо исполняет дела, хорошо расположена к окружающим, не изменяет, стережёт [домашние] запасы, искусна и усердна во всех делах.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi sāmikaṁ anukampati.
anukampati → anukampanti (sya-all) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми мужу следует служить западной стороне — жене, таковы пять путей, которыми [та] сострадает мужу.
Evamassa esā pacchimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Так эта западная сторона, покрытая им, пребывает в спокойствии и безопасности.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhātabbā—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts)
Есть, сын домоправителя, пять путей, которыми [человеку из] славного семейства следует служить северной стороне —
dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya avisaṁvādanatāya.
peyyavajjena → piyavajjena (sya-all, mr) | peyyavajjena → piyavajjane (bj: syā, kām) | peyyavajjena → viyavajjena (cck: syā. ka.) | avisaṁvādanatāya → Sdt -atthāya. (pts note) | atthacariyāya → attha-cariyāya (pts)
друзьям и близким: даяниями, доброй речью, принесением пользы, ровным обращением, отсутствием обмана.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti—
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми [человеку из] славного семейства следует служить северной стороне —
pamattaṁ rakkhanti, pamattassa sāpateyyaṁ rakkhanti, bhītassa saraṇaṁ honti, āpadāsu na vijahanti, aparapajā cassa paṭipūjenti.
aparapajā cassa → aparapajaṁpissa (sya-all); aparapajaṁ ca pi ssa (pts) | ssa → -7 So Sdt; Sc aparajjantassa; Bm aparā pajā c'; assa; Br Gr (note) aparā para-pajā; K aparapajaṁpissa; Sum - Scd aparapajaṁ c'; assa; Gr aparā pajaṁ c'; assa. (pts note) | aparapajā cassa → apara-pajaṁ ca pi ssa (pts)
друзьям и близким, и пятью путями [те] сострадают [человеку из] славного семейства: они охраняют неспособного следить [за собой], охраняют имущество неспособного следить, дают убежище испуганному, не покидают в бедах, чтут и других членов его семьи.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti.
gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми [человеку из] славного семейства следует служить северной стороне — друзьям и близким; таковы пять путей, которыми [те] сострадают [человеку из] славного семейства.
Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Так эта северная сторона, покрытая им, пребывает в спокойствии и безопасности.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhātabbā—
ayyirakena → ayirakena (bj, sya-all, pts1ed) | ayirakena → ayyirakena (bj: machasaṁ) | ayyirakena → ayirakena (cck: sī. syā. pī.) | ayirakena → Bmr Gr (note) ayyirakena. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts)
Есть, сын домоправителя, пять путей, которыми праведному хозяину следует служить нижней стороне —
yathābalaṁ kammantasaṁvidhānena bhattavetanānuppadānena gilānupaṭṭhānena acchariyānaṁ rasānaṁ saṁvibhāgena samaye vossaggena.
kammantasaṁvidhānena bhattavetanānuppadānena → kammantaṁ saṁvidhānena bhattavettanānuppadānena (sya-all) | bhatta-vettanānuppadānena → So Bmr K Gr (note); Sc Gr bhattacetanānup-; Sd bhattavetanānup-; St bhattevetanānup-. (pts note) | gilānupaṭṭhānena → So Sc Bmr Sum; Sdt Gr gilānapaccupaṭṭhānena; K gilānānupaṭṭhānena. (pts note) | kammantasaṁvidhānena bhattavetanānuppadānena → kammanta-saṁvidhānena bhatta-vettanānuppadānena (pts)
рабам, исполняющим работы: назначая труд, соответствующий силам [каждого], доставляя пищу и плату, заботясь о больных, деля [с ними] превосходные лакомства, доставляя время [для отдыха].
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi ayyirakaṁ anukampanti—
ayyirakena → ayirakena (bjt, th, pts) | ayyirakaṁ → ayirakaṁ (bjt, th, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми праведному хозяину следует служить нижней стороне —
pubbuṭṭhāyino ca honti, pacchā nipātino ca, dinnādāyino ca, sukatakammakarā ca, kittivaṇṇaharā ca.
dinnādāyino → dinnadāyino (pts) | sukatakammakarā ca → sukatakammakārakā (pts) | pacchā nipātino → pacchānipātino (bjt, th) | pacchā nipātino → pacchā-nipātino (pts) | dinnādāyino → dinna-dāyino (pts) | sukatakammakarā → sukata-kamma-kārakā kitti-vaṇṇa-harā (pts)
рабам, исполняющим работы, и пятью путями [те] сострадают праведному хозяину: они встают раньше [его], ложатся позже, берут [лишь то, что им] дано, хорошо исполняют дела, приносят славу и похвалу.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi ayyirakaṁ anukampanti.
ayyirakena → ayirakena (bjt, th, pts) | ayyirakaṁ → ayirakaṁ (bjt, th, pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми праведному хозяину следует служить нижней стороне — рабам, исполняющим работы, таковы пять путей, которыми [те] сострадают праведному хозяину.
Evamassa esā heṭṭhimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
evamassa → evam assa (pts)
Так эта нижняя сторона, покрытая им, пребывает в спокойствии и безопасности.

Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhātabbā—
kulaputtena → kalaputtena (pts) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kala-puttena (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
Есть, сын домоправителя, пять путей, которыми [человеку из] славного семейства следует служить верхней стороне — отшельникам и брахманам:
mettena kāyakammena mettena vacīkammena mettena manokammena anāvaṭadvāratāya āmisānuppadānena.
kāyakammena → kāya-kammena (pts) | vacīkammena → vacī-kammena (pts) | manokammena anāvaṭadvāratāya → mano-kammena anāvaṭa-dvāratāya (pts)
дружелюбно действуя телом, дружелюбно действуя речью, дружелюбно действуя разумом, держа двери открытыми [для них], доставляя пропитание.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā chahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti—
chahi → So Sc Bmr K; Sd Gr pañcahi, and below. (pts note) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | kulaputtaṁ → kula-puttaṁ (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми [человеку из] славного семейства следует служить верхней стороне — отшельникам и брахманам, и шестью путями [те] сострадают [человеку из] славного семейства:
pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, kalyāṇena manasā anukampanti, assutaṁ sāventi, sutaṁ pariyodāpenti, saggassa maggaṁ ācikkhanti.
pariyodāpenti → pariyodapenti (bj, sya-all, pts) | kalyāṇena manasā → kalyāṇamanasā (pts) | assutaṁ → Sd sussutaṁ; Bmr asutaṁ. (pts note) | kalyāṇena manasā → kalyāṇa-manasā (pts) | maggaṁ → maggam (pts)
удерживают от дурного, побуждают к хорошему, сострадают [ему] добрыми помыслами, дают услышать о неслыханном [им раньше], совершенствуют услышанное [им], указывают на путь, ведущий к небу.
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā imehi chahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti.
pañcahi → chahi (bj) | gahapatiputta → gahapati-putta (pts) | kulaputtena → kula-puttena (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | kulaputtaṁ → kula-puttaṁ (pts)
Таковы, сын домоправителя, пять путей, которыми [человеку из] славного семейства следует служить верхней стороне — отшельникам и брахманам, таковы шесть путей, которыми [те] сострадают [человеку из] славного семейства.
Evamassa esā uparimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā”ti.
evamassa → evam assa (pts) | appaṭibhayāti → appaṭibhayā ti (pts)
Так эта верхняя сторона, покрытая им, пребывает в спокойствии и безопасности”.

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Так сказал Благостный.
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā (bjt, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
И сказав так, Счастливый, учитель сказал ещё:

“Mātāpitā disā pubbā, ācariyā dakkhiṇā disā;
mātāpitā → mātā-pitā (pts)
“Мать и отец — восточная сторона, наставники — южная сторона,
Puttadārā disā pacchā, mittāmaccā ca uttarā.
puttadārā → putta-dārā (pts)
Жена и дети — западная сторона, и друзья и близкие — северная.

Dāsakammakarā heṭṭhā, uddhaṁ samaṇabrāhmaṇā;
dāsakammakarā → dāsa-kammakarā (pts) samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts)
Рабы, исполняющие работы, — нижняя, верхняя — отшельники и брахманы.
Etā disā namasseyya, alamatto kule gihī.
alamatto → alamattho (pts) | alamatto → alam-attho (pts)
Пусть чтит эти стороны Домохозяин, способный приносить пользу [своей] семье.

Paṇḍito sīlasampanno, saṇho ca paṭibhānavā;
sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) paṭibhānavā → paṭibhāṇavā (sya-all)
Мудрый, преданный нравственности, мягкий и наделённый пониманием,
Nivātavutti atthaddho, tādiso labhate yasaṁ.
nivātavutti → nivāta-vutti (pts)
Скромный нравом, полезный — Подобный [человек] приобретает славу.

Uṭṭhānako analaso, āpadāsu na vedhati;
Uṭṭhānako → Sd Sum-Scd uṭṭhāhako. (pts note)
Деятельный, неленивый, не дрожащий в беде,
Acchinnavutti medhāvī, tādiso labhate yasaṁ.
acchinnavutti → acchiddavutti (sya-all, pts) | acchinnavutti → acchidda-vutti (pts)
Безупречный нравом, разумный — подобный [человек] приобретает славу.

Saṅgāhako mittakaro, vadaññū vītamaccharo;
mittakaro → mitta-karo (pts) vītamaccharo → vīta-maccharo (pts)
Держащийся [приятного обращения], приобретающий друзей, добрый, лишённый себялюбия,
Netā vinetā anunetā, tādiso labhate yasaṁ.Ведущий, наставляющий, примиряющий [других] — подобный [человек] приобретает славу.

Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha;
peyyavajjañca → piyavajjañca (sya-all) | dānañca peyyavajjañca → dānañ ca peyya-vajjañ ca (pts) atthacariyā → attha-cariyā (pts)
Даяния, и добрая речь, И также — принесение пользы,
Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṁ;
samānattatā → samānatā (sya-all) | Samānattatā → So SS Bmr Gr; K samānatā. (pts note) yathārahaṁ → yathā rahaṁ (pts)
И ровное обращение в делах соответственно надобности —
Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.
āṇīva → So SS K Gr; Bmr āṇi va. (pts note) | rathassāṇīva → rathass āṇīva (pts)
[Всё] это скрепляет мир, как чека — движущуюся повозку.

Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā;
assu → So Sc Bmr Gr; Sdt K nāssu. (pts note) | nāssu → n assu (pts) puttakāraṇā → putta-kāraṇā (pts)
Если же нет этих скреплений, ни отец благодаря детям
Labhetha mānaṁ pūjaṁ vā, pitā vā puttakāraṇā.
mānaṁ → St Gr māna-. (pts note) puttakāraṇā → putta-kāraṇā (pts)
Не обретают уважения и почитания. ни отец благодаря детям

Yasmā ca saṅgahā ete, sammapekkhanti paṇḍitā;
saṅgahā → saṅgahe (bj, pts1ed, csp1ed) | saṅgahā → saṅgahe (pts) | saṅgahā → saṅgahe (ka.) aṭṭhakathāyaṁ icchitapāṭho (cck note) | saṅgahe → So Bmr Gr (note); Sc saṅgaha; Sdt K Gr saṅgahā. (pts note) sammapekkhanti → samavekkhanti (bj, pts1ed, mr); samapekkhanti (sya-all) | sammapekkhanti → samavekkhanti (pts) | samavekkhanti → sammapekkhanti (bj: machasaṁ) | sammapekkhanti → samavekkhanti (cck: sī. pī. ka.)
И поскольку мудрые принимают во внимание эти скрепления,
Tasmā mahattaṁ papponti, pāsaṁsā ca bhavanti te”ti.
teti → te ti (pts)
Они достигают величия и бывают восхваляемы”.

Evaṁ vutte, siṅgālako gahapatiputto bhagavantaṁ etadavoca:
siṅgālako → sigālako (bj) | sigālako → siṅgālovādasuttaṁtaṁ (bj: PTS) | Siṅgālako → So Sd Bmr K; Sc Sigālako; St Sigālo. (pts note) | gahapatiputto → gahapati-putto (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Когда так было сказано, сын домоправителя Сингалака так сказал Благостному:
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.
Abhikkantaṁ → Cp. D. ii. 99, vol. i., p., 85, etc. (pts note)
“Превосходно, господин! Превосходно, господин!
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam evaṁ (pts) | nikkujjitaṁ → Bmr nikujjitaṁ. (pts note) | evaṁ → So Scd Gr K; Bmr eva. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | andhakāre → andha-kāre (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Это, господин, как поднимают упавшее, или раскрывают сокрытое, или указывают дорогу заблудившемуся, или ставят в темноте масляный светильник, чтобы наделённые зрением различали образы, так же точно Благостный с помощью многих наставлений преподал истину.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (my, bjt, ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
И вот, господин, я иду как к прибежищу к Благостному, и к дхамме, и к сангхе монахов.
Upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu, ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti siṅgālakasuttaṁ (th) | gatanti → gatan ti (pts)
Пусть же Благостный примет меня как преданного мирянина, отныне и на всю жизнь нашедшего [здесь] прибежище!”

Siṅgālasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
Siṅgālasuttaṁ → siṅgālovādasuttantaṁ (cck: pī.) | siṅgālasuttaṁ → sigālasuttaṁ (bjt)
[Окончена] “Сингаловада-сутта”. Восьмая.

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Lietuvių · Polski · Српски · ไทย