MahāsīhanādasuttaМаха Сиханада Сутта
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Вот, что я слышал.
ekaṁ samayaṁ bhagavā uruññāyaṁ viharati kaṇṇakatthale migadāye.
uruññāyaṁ → ujuññāyaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | uruññāyaṁ → ujuññāyaṁ (pts) | ujuññāyaṁ → uruññāyaṁ (bj: sīmu) | kaṇṇakatthale → kaṇṇathale (bj: sīmu) | uruññāyaṁ → ujuññāyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Ujuññāyaṁ → Sc Ujukāyā; Sm Ujuṁñāyam; St Ujañāyaṁ; BB Ujuñāyaṁ. (pts note) | Kaṇṇakatthale → Sct Gr Kannakatthale. (pts note) | kaṇṇakatthale → kaṇṇakathale (th) | migadāye → miga-dāye (pts)Однажды Благостный остановился в Уджунне в оленьей роще Каннакаттхала.
Atha kho acelo kassapo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)И вот обнажённый аскет Кассапа приблизился к Благостному. Приблизившись, он обменялся с Благостным дружескими, дружелюбными словами
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | aṭṭhāsi → atthāsi (pts) | sammodanīyaṁ → sammodaniyaṁ (bj: machasaṁ) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ) | etadavoca → etad avoca (pts)и почтительным приветствием и стал в стороне. И, стоя в стороне, обнажённый аскет Кассапа так сказал Благостному:
“sutaṁ metaṁ, bho gotama:
sutammetaṁ → sutametaṁ (bj: sīmu) | sutaṁ metaṁ → sutam m etaṁ (pts)“Слышал я так, господин Готама:
‘samaṇo gotamo sabbaṁ tapaṁ garahati, sabbaṁ tapassiṁ lūkhājīviṁ ekaṁsena upakkosati upavadatī’ti.
lūkhājīviṁ → Sd adds taṁ. (pts note) | sabbaṁ tapaṁ → sabbantapaṁ (th) | sabbaṁ tapassiṁ → sabbantapassiṁ (th) | sabbaṁ → sabban (pts)„Отшельник Готама осуждает всякое подвижничество, не колеблясь он порицает и обвиняет всякого подвижника, живущего в лишениях“.
Ye te, bho gotama, evamāhaṁsu: ‘samaṇo gotamo sabbaṁ tapaṁ garahati, sabbaṁ tapassiṁ lūkhājīviṁ ekaṁsena upakkosati upavadatī’ti, kacci te bhoto gotamassa vuttavādino, na ca bhavantaṁ gotamaṁ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṁ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchati?
cānudhammaṁ → ca anudhammaṁ (sya-all) | bhavantaṁ → bhagavantaṁ (pts) | bho → BB bhoto. (pts note) | sabbaṁ tapaṁ → sabbantapaṁ (th) | sabbaṁ tapassiṁ → sabbantapassiṁ (th) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts) | sabbaṁ → sabban (pts) | vuttavādino → vutta-vādino (pts) | byākaronti → vyākaronti (pts)И вот, господин Готама, те, которые говорят так: „Отшельник Готама осуждает всякое подвижничество, не колеблясь, он порицает и обвиняет всякого подвижника, живущего в лишениях“, — говорят ли они, господин Готама, [действительно] сказанное Готамой и не клевещут ли они лживым образом на Благостного Готаму? Разъясняют ли они истину во всей её последовательности и не приходят ли [таким образом] согласные с истиной мысли учения к порицаемому положению?
Anabbhakkhātukāmā hi mayaṁ bhavantaṁ gotaman”ti.
ti → Comp. A. iii. 57; M. i. 368, 482. (pts note) | bhavantaṁ gotamanti → bhavantam gotaman ti (pts)Ведь мы не хотим клеветать на досточтимого Готаму”.
“Ye te, kassapa, evamāhaṁsu: ‘samaṇo gotamo sabbaṁ tapaṁ garahati, sabbaṁ tapassiṁ lūkhājīviṁ ekaṁsena upakkosati upavadatī’ti, na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṁ te asatā abhūtena.
abbhācikkhanti → abbhācikkhanti na (sya-all) | sabbaṁ tapaṁ → sabbantapaṁ (th) | sabbaṁ tapassiṁ → sabbantapassiṁ (th) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts) | sabbaṁ → sabban (pts) | vuttavādino → vutta-vādino (pts) | maṁ → man (pts)“Те, Кассапа, которые говорят так: „Отшельник Готама осуждает всякое подвижничество, не колеблясь, он порицает и обвиняет всякого подвижника, живущего в лишениях“, — не говорят сказанного мною и лживым образом, недостойно клевещут на меня.
Idhāhaṁ, kassapa, ekaccaṁ tapassiṁ lūkhājīviṁ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannaṁ.
idhāhaṁ → idāhaṁ (bj) | upapannaṁ → uppannaṁ (pts) | atikkanta-mānusakena → BB mānussakena, and below. (pts note) | pe → All MSS. omit. (pts note) | uppannaṁ → BB upapannaṁ, and below. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | ekaccaṁ → ekaccan (pts) | paraṁ → param (pts)Вот Кассапа, очищенным божественным зрением, выходящим за пределы человеческого, я вижу, как какой-нибудь подвижник, живущий в лишениях, […] с распадом тела после смерти вновь рождается внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней.
Idha panāhaṁ, kassapa, ekaccaṁ tapassiṁ lūkhājīviṁ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannaṁ.
upapannaṁ → uppannaṁ (pts) | pe → BB omit thrice. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | atikkantamānusakena → atikkanta-mānusakena (pts) | paraṁ → param (pts)Вот, Кассапа, очищенным божественным зрением, выходящим за пределы человеческого, я вижу, как какой-нибудь подвижник, живущий в лишениях, […] с распадом тела после смерти вновь рождается в благом небесном мире.
Idhāhaṁ, kassapa, ekaccaṁ tapassiṁ appadukkhavihāriṁ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannaṁ.
idhāhaṁ → idāhaṁ (bj) | upapannaṁ → uppannaṁ (pts) | idāhaṁ → idhapanāhaṁ (bj: syā) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | idhāhaṁ → idha panāhaṁ (th) | appadukkhavihāriṁ → appa-dukkha-vihāriṁ (pts) | atikkantamānusakena → atikkanta-mānusakena (pts) | paraṁ → param (pts)Вот, Кассапа, очищенным божественным зрением, выходящим за пределы человеческого, я вижу, как какой-нибудь подвижник, живущий с незначительной боли-дискомфорте, […] с распадом тела после смерти вновь рождается внизу, в плохом уделе, в падении, в преисподней.
Idha panāhaṁ, kassapa, ekaccaṁ tapassiṁ appadukkhavihāriṁ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannaṁ.
upapannaṁ yohaṁ → uppannaṁ yo haṁ (pts) | idha panāhaṁ → idhapanāhaṁ (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt) | appadukkhavihāriṁ → appa-dukkha-vihāriṁ (pts) | atikkantamānusakena → atikkanta-mānusakena (pts) | paraṁ → param (pts)Вот, Кассапа, очищенным божественным зрением, выходящим за пределы человеческого, я вижу, как какой-нибудь подвижник, живущий с незначительной боли-дискомфорте, […] с распадом тела после смерти вновь рождается в благом небесном мире.
Yohaṁ, kassapa, imesaṁ tapassīnaṁ evaṁ āgatiñca gatiñca cutiñca upapattiñca yathābhūtaṁ pajānāmi, sohaṁ kiṁ sabbaṁ tapaṁ garahissāmi, sabbaṁ vā tapassiṁ lūkhājīviṁ ekaṁsena upakkosissāmi upavadissāmi?
yohaṁ → sohaṁ (sya-all) | sabbaṁ vā tapassiṁ → sabbantapassiṁ (sya-all) | vā → (pts) | āgatiñ → SS agatiñ. (pts note) | uppattiñ → BB upapattiñ. (pts note) | sabbaṁ → BB add vā. Sd BB te bhindantā. See i. 2. 26. (pts note) | sabbaṁ tapaṁ → sabbantapaṁ (th) | yohaṁ → yo haṁ (pts) | āgatiñca gatiñca cutiñca upapattiñca → āgatiñ ca gatiñ ca cutiñ ca uppattiñ ca (pts) | sohaṁ → so haṁ (pts)И вот, Кассапа, я постигаю таким образом, как эти подвижники как-есть приходят и уходят, оставляют существование и вновь рождаются, — зачем же стану я осуждать всякое подвижничество, не колеблясь, порицать и обвинять всякого подвижника, живущего в лишениях?
Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni.
vālavedhirūpā te bhindantā → vāḷavedhirūpā vobhindantā (bj) | paṇḍitā → paṇḍita (pts) | te bhindantā → vobhindantā (pts) | vobhindantā → te bhindantā (bj: machasaṁ) | samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā → samaṇa-brāhmaṇā paṇḍita (pts) | kataparappavādā vālavedhirūpā te bhindantā → kata-para-ppavādā vāla-vedhirūpā vobhindantā (pts) | paññāgatena diṭṭhigatāni → paññā-gatena diṭṭhi-gatāni (pts)Есть, Кассапа, некоторые отшельники и брахманы, мудрые, изощрённые, искусные в спорах, способные пронзить волос, которые, я бы сказал, движутся, расщепляя ложные взгляды ходом своего постижения.
Tehipi me saddhiṁ ekaccesu ṭhānesu sameti, ekaccesu ṭhānesu na sameti.
sameti → samenti (sya-all) | sameti yaṁ te → samenti yante (sya-all) | sameti → samenti (bj: syā) | sameti → samenti (bj: syā) | tehipi me → tehipime (th) | tehipi → tehi pi (pts)И с ними я в некоторых положениях согласен, в некоторых положениях не согласен.
Yaṁ te ekaccaṁ vadanti ‘sādhū’ti, mayampi taṁ ekaccaṁ vadema ‘sādhū’ti.
vadanti → vadenti (bj, sya-all, pts) | ekaccaṁ → yantekacce (sya-all: sī.) | vadenti → BB vadanti eight times; SS here a, then seven times e. (pts note) | yaṁ te → yante (bjt, th) | mayampi → mayaṁpi (th)Кое о чем они говорят: „так“, и мы говорили о том: „так“.
Yaṁ te ekaccaṁ vadanti ‘na sādhū’ti, mayampi taṁ ekaccaṁ vadema ‘na sādhū’ti.
vadanti → vadenti (bj, sya-all, pts) | yaṁ te → yante (bjt, th) | mayampi → mayaṁpi (th)Кое о чем они говорят: „не так“, и мы говорим о том: „не так“.
Yaṁ te ekaccaṁ vadanti ‘sādhū’ti, mayaṁ taṁ ekaccaṁ vadema ‘na sādhū’ti.
vadanti → vadenti (bj, sya-all, pts) | yaṁ te → yante (bjt, th) | + → pi (pts)Кое о чем они говорят: „так“, а мы говорим о том: „не так“.
Yaṁ te ekaccaṁ vadanti ‘na sādhū’ti, mayaṁ taṁ ekaccaṁ vadema ‘sādhū’ti.
vadanti → vadenti (bj, sya-all, pts) | yaṁ te → yante (bjt, th)Кое о чем они говорят: „не так“, а мы говорим о том: „так“.
Yaṁ mayaṁ ekaccaṁ vadema ‘sādhū’ti, parepi taṁ ekaccaṁ vadanti ‘sādhū’ti.
vadanti → vadenti (bj, sya-all, pts) | parepi → pare pi (pts)Кое о чем мы говорим: „так“, и другие говорят о том: „так“.
Yaṁ mayaṁ ekaccaṁ vadema ‘na sādhū’ti, parepi taṁ ekaccaṁ vadanti ‘na sādhū’ti.
vadanti → vadenti (bj)Кое о чем мы говорим: „не так“, и другие говорят о том: „не так“.
Yaṁ mayaṁ ekaccaṁ vadema ‘na sādhū’ti, pare taṁ ekaccaṁ vadanti ‘sādhū’ti.
pare → parepi (bj, sya-all, pts) | vadanti → vadenti (bj) | + → pi (pts) | vadanti → vadenti na (pts)Кое о чем мы говорим: „так“, а другие говорят о том: „не так“.
Yaṁ mayaṁ ekaccaṁ vadema ‘sādhū’ti, pare taṁ ekaccaṁ vadanti ‘na sādhū’ti.
pare → parepi (bj) | vadanti → vadenti (bj) | sādhūti → BB invert these clauses. (pts note) | vadanti → vadenti na sādhūti yaṁ mayaṁ ekaccaṁ vadema (th, pts) | + → parepi taṁ ekaccaṁ vadenti sādhūti (th) | + → pi (pts) | + → pare pi taṁ ekaccaṁ vadenti sādhūti (pts)Кое о чем мы говорим: „не так“, а другие говорят о том: „так“.
1. Samanuyuñjāpanakathā1. Последовательные вопросы
Tyāhaṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)И, приблизившись [к ним], я говорю:
‘yesu no, āvuso, ṭhānesu na sameti, tiṭṭhantu tāni ṭhānāni.
sameti → samenti (sya-all) | āvuso → avuso (pts)„В каких положениях, уважаемые, между нами нет согласия, — пусть те положения остаются в покое.
Yesu ṭhānesu sameti, tattha viññū samanuyuñjantaṁ samanugāhantaṁ samanubhāsantaṁ satthārā vā satthāraṁ saṅghena vā saṅghaṁ:
sameti → samenti (sya-all) | samanugāhantaṁ → samanuggāhantaṁ (th) | saṅghena → saṁghena (ms2005, pts) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005, pts)Что же до положений, в которых есть согласие, то пусть разумные последовательно расспрашивают, просят о доказательствах, оспаривают — учитель учителя или община общину:
“ye imesaṁ bhavataṁ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā.
imesaṁ → Sm always imesam. (pts note) | nālam-ariyā → BB na alam, four times. (pts note) | kiṇhā → BB kaṇh-, four times. (pts note) | na alamariyā na alamariyasaṅkhātā → naalamariyā naalamariyasaṅkhātā (th) | akusalasaṅkhātā → akusala saṁkhātā (pts) | sāvajjasaṅkhātā → sāvajja-saṁkhātā (pts) | asevitabbasaṅkhātā na alamariyā na alamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā → asevitabba-saṁkhātā nālam-ariyā nālamariya-saṁkhātā kiṇhā kiṇha-saṁkhātā (pts)‘от этих свойств, от свойств, которые нехороши или считаются нехорошими, порицаемы или считаются порицаемыми, неуместны или считаются неуместными, недостаточно праведны или считаются недостаточно праведными, позорны или считаются позорными, —
Ko ime dhamme anavasesaṁ pahāya vattati, samaṇo vā gotamo, pare vā pana bhonto gaṇācariyā”ti?
vā → (sya-all) | Gotamo → SS insert vā. (pts note) | gaṇācariyāti → gaṇācariyā ti (bjt, ms2005, pts)Кто, досточтимые, живёт полностью отказавшись от них - отшельник Готама или же другие почтенные наставники толпы?’“.
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, kassapa, vijjati, yaṁ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṁ vadeyyuṁ:
samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)И случается, Кассапа, что разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут сказать так:
‘ye imesaṁ bhavataṁ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā.
na alamariyā na alamariyasaṅkhātā → naalamariyā naalamariyasaṅkhātā (th) | akusalasaṅkhātā → akusala-saṁkhātā (pts) | sāvajjasaṅkhātā → sāvajja-saṁkhātā (pts) | asevitabbasaṅkhātā na alamariyā na alamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā → asevitabbā-saṁkhātā nālam-ariyā nālamariya-saṁkhātā kiṇhā kiṇhā-saṁkhātā (pts)„ от свойств, которые нехороши или считаются нехорошими, порицаемы или считаются порицаемыми, неуместны или считаются неуместными, недостаточно праведны или считаются недостаточно праведными, позорны или считаются позорными-
Samaṇo gotamo ime dhamme anavasesaṁ pahāya vattati, yaṁ vā pana bhonto pare gaṇācariyā’ti.
anavasesaṁ → anavesasaṁ (pts) | gaṇācariyāti → gaṇācariyā ti (pts)Отшельник Готама, досточтимые, живёт, отказавшись от этих свойств полностью, другие же почтенные наставники толпы — лишь [в незначительной степени], —“
Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṁseyyuṁ.
samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | amheva → amhe va (th, pts) | itiha → iti ha (pts)Так, Кассапа, разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут похвалить нас в этом в большей степени.
Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṁ samanugāhantaṁ samanubhāsantaṁ satthārā vā satthāraṁ saṅghena vā saṅghaṁ:
aparampi → aparaṁpi (th) | samanugāhantaṁ → samanuggāhantaṁ (th) | saṅghena → saṁghena (ms2005, pts) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005, pts) | aparampi → aparam pi (pts)И вот далее, Кассапа, разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривают — учитель учителя или община общину:
‘ye imesaṁ bhavataṁ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā.
kusalasaṅkhātā → kusala-saṁkhātā (pts) | anavajjasaṅkhātā → anavajja-saṁkhātā (pts) | sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā → sevitabba-saṁkhātā alam-ariyā alamariya-saṁkhātā (pts) | sukkasaṅkhātā → sukka-saṁkhātā (pts)„ — свойствам, которые хороши или считаются хорошими, безупречны или считаются безупречными, уместны или считаются уместными, достаточно праведны или считаются достаточно праведными, славны или считаются славными, —
Ko ime dhamme anavasesaṁ samādāya vattati, samaṇo vā gotamo, pare vā pana bhonto gaṇācariyā’ti?
vā → (sya-all) | gaṇācariyāti → gaṇācariyā ti (my, bjt, pts)Кто, досточтимые, живёт, полностью предавшись этим свойствам - отшельник Готама или же другие почтенные наставники толпы?“
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, kassapa, vijjati, yaṁ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṁ vadeyyuṁ:
samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)8. И случается, Кассапа, что разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут сказать так:
‘ye imesaṁ bhavataṁ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā.
kusalasaṅkhātā → kusala-saṁkhātā (pts) | anavajjasaṅkhātā → anavajja-saṁkhātā (pts) | sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā → sevitabba-saṁkhātā alam-ariyā alamariya-saṁkhātā (pts) | sukkasaṅkhātā → sukka-saṁkhātā (pts)„ — свойствам, которые хороши или считаются хорошими, безупречны или считаются безупречными, уместны или считаются уместными, достаточно праведны или считаются достаточно праведными, славны или считаются славными“.
Samaṇo gotamo ime dhamme anavasesaṁ samādāya vattati, yaṁ vā pana bhonto pare gaṇācariyā’ti.
gaṇācariyāti → gaṇācariyā ti (pts)Отшельник Готама, досточтимые, живёт, предавшись этим свойствам полностью, другие же почтенные наставники толпы — лишь [в незначительной степени],“
Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṁseyyuṁ.
va → -1 Scdmt aham eva. (pts note) | samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | amheva → amhe va (th, pts) | itiha → iti ha (pts) | pasaṁseyyuṁ → pasaṁ seyyuṁ (pts)Так, Кассапа, разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут похвалить нас в этом в большей степени.
Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṁ samanugāhantaṁ samanubhāsantaṁ satthārā vā satthāraṁ saṅghena vā saṅghaṁ:
aparampi → aparaṁpi (th) | samanugāhantaṁ → samanuggāhantaṁ (th) | saṅghena → saṁghena (ms2005, pts) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005, pts) | aparampi → aparam pi (pts)И вот далее, Кассапа, разумные, последовательно расспрашивают, просят о доказательствах, оспаривают — учитель учителя или община общину:
‘ye imesaṁ bhavataṁ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā.
akusalā akusalasaṅkhātā → kusalā kusalasaṅkhātā (sya-all) | na alamariyā na alamariyasaṅkhātā → naalamariyā naalamariyasaṅkhātā (th) | akusalasaṅkhātā → akusala-saṁkhātā (pts) | sāvajjasaṅkhātā → sāvajja-saṁkhātā (pts) | asevitabbasaṅkhātā na alamariyā na alamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā → asevitabba-saṁkhātā nālam-ariyā nālamariya-saṁkhātā kiṇhā kiṇha-saṁkhātā (pts)„от свойств, которые нехороши или считаются нехорошими, порицаемы или считаются порицаемыми, неуместны или считаются неуместными, недостаточно праведны или считаются недостаточно праведными, позорны или считаются позорными, —
Ko ime dhamme anavasesaṁ pahāya vattati, gotamasāvakasaṅgho vā, pare vā pana bhonto gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti?
dhamme → dhammā (pts) | pare → BB apare. (pts note) | ti → Sd saṁgho. (pts note) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariyasāvakasaṅghā ti (bjt) | gotamasāvakasaṅgho → gotamasāvakasaṁgho (ms2005) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariyasāvakasaṁghāti (ms2005) | gotamasāvakasaṅgho → gotama-sāvaka-saṁgho (pts) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariya-sāvaka-saṁghā ti (pts)Кто, досточтимые, живёт, полностью отказавшись от этих свойств — община учеников Готамы или же община учеников других почтенных наставников толпы?“
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, kassapa, vijjati, yaṁ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṁ vadeyyuṁ:
samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)И случается, Кассапа, что разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут сказать так:
‘ye imesaṁ bhavataṁ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā.
na alamariyā na alamariyasaṅkhātā → naalamariyā naalamariyasaṅkhātā (th) | akusalasaṅkhātā → akusala-saṁkhātā (pts) | sāvajjasaṅkhātā → sāvajja-saṁkhātā (pts) | asevitabbasaṅkhātā na alamariyā na alamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā → asevitabba-saṁkhātā nālam-ariyā nālamariya-saṁkhātā kiṇhā kiṇha-saṁkhātā gotama-sāvaka (pts)„от свойств, которые нехороши или считаются нехорошими, порицаемы или считаются порицаемыми, неуместны или считаются неуместными, недостаточно праведны или считаются недостаточно праведными, позорны или считаются позорными-
Gotamasāvakasaṅgho ime dhamme anavasesaṁ pahāya vattati, yaṁ vā pana bhonto pare gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti.
gotamasāvakasaṅgho → gotamasāvakasaṁgho (ms2005) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariyasāvakasaṁghāti (ms2005) | gotamasāvakasaṅgho → saṁgho (pts) | yaṁ → yam (pts) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariya-sāvaka-saṁghā ti (pts)Община учеников Готамы, досточтимые, живёт, отказавшись от этих свойств полностью, община же учеников других почтенных наставников толпы — лишь [в незначительной степени],“
Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṁseyyuṁ.
ha → SS vā. (pts note) | samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | amheva → amhe va (th, pts) | itiha → iti ha (pts)Так, Кассапа, разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут похвалить нас в этом в большей степени.
Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṁ samanugāhantaṁ samanubhāsantaṁ satthārā vā satthāraṁ saṅghena vā saṅghaṁ.
aparampi → aparaṁpi (th) | samanugāhantaṁ → samanuggāhantaṁ (th) | saṅghena → saṁghena (ms2005, pts) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005, pts) | aparampi → aparam pi (pts)И вот далее, Кассапа, разумные, последовательно расспрашивают, просят о доказательствах, оспаривают — учитель учителя или община общину:
‘Ye imesaṁ bhavataṁ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā.
kusalasaṅkhātā → kusala-saṁkhātā (pts) | anavajjasaṅkhātā → anavajja-saṁkhātā (pts) | sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā → sevitabba-saṁkhātā alam-ariyā alamariya-saṁkhātā (pts) | sukkasaṅkhātā → sukka-saṁkhātā (pts)„свойствам, которые хороши или считаются хорошими, безупречны или считаются безупречными, уместны или считаются уместными, достаточно праведны или считаются достаточно праведными, славны или считаются славными, —
Ko ime dhamme anavasesaṁ samādāya vattati, gotamasāvakasaṅgho vā, pare vā pana bhonto gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti?
ti → SS saṁgho. (pts note) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariyasāvakasaṅghā ti (bjt) | gotamasāvakasaṅgho → gotamasāvakasaṁgho (ms2005) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariyasāvakasaṁghāti (ms2005) | gotamasāvakasaṅgho → gotama-sāvaka-saṁgho (pts) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariya-sāvaka-saṁghā ti (pts)Кто, досточтимые, живёт, полностью предавшись этим свойствам — община учеников Готамы или же община учеников других почтенных наставников толпы?“
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, kassapa, vijjati, yaṁ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṁ vadeyyuṁ:
samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)И случается, Кассапа, что разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут сказать так:
‘ye imesaṁ bhavataṁ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā.
kusalasaṅkhātā → kusala-saṁkhātā (pts) | anavajjasaṅkhātā → anavajja-saṁkhātā (pts) | sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā → sevitabba-saṁkhātā alam-ariyā alamariya-saṁkhātā (pts) | sukkasaṅkhātā → sukka-saṁkhātā gotama (pts)„свойствам, которые хороши или считаются хорошими, безупречны или считаются безупречными, уместны или считаются уместными, достаточно праведны или считаются достаточно праведными, славны или считаются славными-
Gotamasāvakasaṅgho ime dhamme anavasesaṁ samādāya vattati, yaṁ vā pana bhonto pare gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti.
pare → All MSS insert vā. 3 SS saṁgho. (pts note) | gotamasāvakasaṅgho → gotamasāvakasaṁgho (ms2005) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → gaṇācariyasāvakasaṁghāti (ms2005) | gotamasāvakasaṅgho → sāvaka-saṁgho (pts) | gaṇācariyasāvakasaṅghāti → vā gaṇācariya-sāvaka-saṁghā ti (pts)Община учеников Готамы, досточтимые, живёт, предавшись этим свойствам полностью, община же учеников других почтенных наставников толпы — лишь [в незначительной степени].“
Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṁseyyuṁ.
samanugāhantā → samanuggāhantā (th) | amheva → amhe va (th, pts) | itiha → iti ha (pts)Так, Кассапа, разумные, последовательно расспрашивая, прося о доказательствах, оспаривая, могут похвалить нас в этом в большей степени.
2. Ariyaaṭṭhaṅgikamagga2. Благородный восьмеричный путь
Atthi, kassapa, maggo atthi paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaññeva ñassati sāmaṁ dakkhati:
dakkhati → dakkhiti (bj); dākkhīti (pts1ed) | dakkhati → dakkhiti (cck: sī.) | yathā → SS insert vā. (pts note) | dakkhiti → Scmt dakkhīti; Sd dakkhiti here, below -īti; BB dakkhati (see M. i.566). (pts note) | sāmaññeva → sāmaṁyeva (my) | yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt) | yathāpaṭipanno sāmaññeva → yathā paṭipanno sāmaṁ yeva (pts)Есть, Кассапа, путь, есть способ, следуя которому [человек] сам узнаёт, сам видит:
‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’ti.
samaṇova → samaṇo (th)„Отшельник Готама говорит вовремя, говорит о действительно происшедшем, говорит с пользой, говорит об истине, говорит о должном поведении“.
Katamo ca, kassapa, maggo, katamā ca paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaññeva ñassati sāmaṁ dakkhati:
ca → (bj) | dakkhati → dakkhiti (bj) | sāmaññeva → sāmaṁyeva (my) | yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt) | yathāpaṭipanno sāmaññeva → yathā paṭipanno sāmaṁ yeva (pts)Каков же, Кассапа, путь, каков способ, следуя которому [человек] сам узнаёт, сам видит:
‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’ti?
vinayavādīti → vinayavādī ti (bjt) | samaṇova → samaṇo (th) | samaṇova → samaṇo va (pts) | kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādīti → kāla-vādī bhūta-vādī attha-vādī dhamma-vādī vinaya-vādī ti (pts)„Отшельник Готама говорит вовремя, говорит о действительно происшедшем, говорит с пользой, говорит об истине, говорит о должном поведении?“
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ayameva → ayam eva (pts)Это — праведный восьмичленный путь,
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)а именно: надлежащий взгляд, надлежащее намерение, надлежащая речь, надлежащее действие, надлежащее поддержание жизни, надлежащее усилие, надлежащее памятование, надлежащая сосредоточенность.
Ayaṁ kho, kassapa, maggo, ayaṁ paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaññeva ñassati sāmaṁ dakkhati ‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’”ti.
dakkhati → dakkhiti (bj) | dakkhati samaṇova → dakkhiti samaṇo va (pts) | sāmaññeva → sāmaṁyeva (my) | yathāpaṭipanno → yathā paṭipanno (bjt) | yathāpaṭipanno sāmaññeva → yathā paṭipanno sāmaṁ yeva (pts) | kālavādī bhūtavādī → kāla-vādī bhūta-vādī (pts) | dhammavādī vinayavādīti → dhamma-vādī vinaya-vādī ti (pts)Таков, Кассапа, путь, таков способ, следуя которому [человек] сам узнаёт, сам видит: „Отшельник Готама говорит вовремя, говорит о действительно происшедшем, говорит с пользой, говорит об истине, говорит о должном поведении?“”.
3. Tapopakkamakathā3. Об аскетизме
Evaṁ vutte, acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca imepi → etad avoca ime (pts)Когда так было сказано, обнажённый аскет Кассапа сказал Благостному:
“imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca.
etesaṁ → ekesaṁ (bj, pts) | brahmaññasaṅkhātā → brāhmaññasaṁkhātā (pts) | Ime → BB add pi. (pts note) | ekesaṁ → BB etesaṁ thrice. (pts note) | tapopakkamā etesaṁ → tapo-pakkamā ekesaṁ (pts) | sāmaññasaṅkhātā → sāmañña-saṁkhātā (pts) | brahmaññasaṅkhātā → brāhmañña-saṁkhātā (pts)“Вот какие виды подвижничества, уважаемый Готама, считаются отшельничеством и считаются брахманством у некоторых отшельников и брахманов:
Acelako hoti, muttācāro, hatthāpalekhano, naehibhaddantiko, natiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṁ, na uddissakataṁ, na nimantanaṁ sādiyati.
uddissakataṁ → uddissakaṭaṁ (bj, pts) | acelako → acelako ca (sya-all) | hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ → hatthāvalekhano (sya-all) | Acelako → For this description of the Acelako, comp. M. i. 77, PP. iv. 24 etc. (pts note) | na-ehibhadantiko → BB bhaddantiko always. (pts note) | nimantanaṁ → So all seven MSS. Faus. at J. i. 116, etc., and Tr. loc. cit. ṇ. Old. C. vi. 21, etc., and Morris have n. (pts note) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → na ehibhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko (my) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → na ehibhadantiko na tiṭṭhabhadantiko (bjt) | hatthāpalekhano naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko nābhihaṭaṁ → hatthāvalekhano na ehibhadantiko na tiṭṭhabhadantiko nābhihataṁ (th) | uddissakataṁ → uddissa kataṁ (th) | naehibhaddantiko natiṭṭhabhaddantiko → na-ehibhadantiko na-tiṭṭha-bhadantiko (pts)Обнажённый аскет свободно ведёт себя, облизывает руки [после еды], не принимает предложения подойти и не принимает предложения остановиться [за милостыней], не принимает ни предложенной [ему пищи], ни предназначенной [для него пищи], ни приглашения.
So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṁ, na daṇḍamantaraṁ, na musalamantaraṁ, na dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṁ, na maṁsaṁ, na suraṁ, na merayaṁ, na thusodakaṁ pivati.
kaḷopimukhā → kalopimukhā (sya-all) | daṇḍamantaraṁ → daṇḍakamantaraṁ (sya-all) | paṭiggaṇhāti → patigaṇhāti (pts) | saṅkittīsu → saṁkittisu (pts) | suraṁ → sūram (pts) | patigaṇhāti → SS omit n. k. p. Child. spells khalopi. Tr. at Mil. 107 has khaḷopi, at M. i. 77 kaḷopi (as BB here. See his "Pāli Misc.," p. 60). Morris has khaḷopi. (pts note) | saṁkittisu → Sm BB samkittīsu. (pts note) | saṇḍa-saṇḍa-cārinī → Sm cārīni; Sc cāriti; BB carinī. (pts note) | pivati → Scmt pipati. (pts note) | saṅkittīsu → saṁkittīsu (bjt) | kumbhimukhā paṭiggaṇhāti → kumbhi-mukhā patigaṇhāti (pts) | kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti → kaḷopi-mukhā patigaṇhāti (pts) | purisantaragatāya → purisantara-gatāya (pts)Он не принимает [пищи] с края горшка, не принимает [пищи] ни с края сковороды, ни [находящейся] на пороге, ни среди палок, ни среди ступок, ни от двух едящих, ни от беременной, ни от кормящей [младенца], ни от соединяющейся с мужчиной, ни собранной [пищи], ни там, где находится собака, ни там, где роями слетаются мухи, [не ест] ни рыбы, ни мяса, не пьёт ни хмельного, ни спиртного, ни отвара шелухи.
So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko … sattāgāriko vā hoti sattālopiko;
vā → va (pts)Он [довольствуется милостыней] в одном доме и одним куском, или в двух домах и двумя кусками, или в семи домах и семью кусками. Он живёт одним подношением, или живёт двумя подношениями, или живёт семью подношениями. Он живёт, следуя в еде обычаю размеренного приёма пищи:
ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti … sattahipi dattīhi yāpeti;
ekissāpi → ekissā pi (pts) | dvīhipi → dvīhi pi (pts) | sattahipi → sattahi pi (pts)в одном доме и одним куском, или в двух домах и двумя кусками, или в семи домах и семью кусками;
ekāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvīhikampi āhāraṁ āhāreti … sattāhikampi āhāraṁ āhāreti. Iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
dvīhikampi → dvāhikampi (bj) | ekāhikampi → ekāhikaṁpi (th) | dvīhikampi → dvīhikaṁpi (th) | sattāhikampi → sattāhikaṁpi (th) | addhamāsikampi → addhamāsikaṁpi (th) | ekāhikampi → ekāhikam pi (pts) | dvīhikampi → dvīhikam pi (pts) | sattāhikampi → sattāhikam pi (pts) | addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → addha-māsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam anuyutto (pts)пользуется пропитанием раз в день … раз в семь дней. и таким образом [дальше, вплоть до раза в] полмесяца.
Imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca.
etesaṁ → ekesaṁ (bj, pts) | imepi → ime hi (pts) | brahmaññasaṅkhātā → brāhmaññasaṁkhātā (pts)И вот какие виды подвижничества, уважаемый Готама, считаются отшельничеством и считаются брахманством у некоторых отшельников и брахманов:
Sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
nīvārabhakkho → nivārabhakkho (sya-all) | haṭabhakkho → niyāsabhakkho (sya-all) | kaṇabhakkho → hatabhakkho vā hoti kaṇṇabhakkho (sya-all) | haṭabhakkho → niyāsabhakkho vā hoti hatabhakkho (th) | sākabhakkho → sāka-bhakkho (pts) | sāmākabhakkho → sāmāka-bhakkho (pts) | nīvārabhakkho → nīvāra-bhakkho (pts) | daddulabhakkho → daddula-bhakkho (pts) | haṭabhakkho → haṭa-bhakkho (pts) | kaṇabhakkho → kaṇa-bhakkho (pts) | ācāmabhakkho → ācāma-bhakkho (pts) | piññākabhakkho → piññāka-bhakkho (pts) | gomayabhakkho → gomaya-bhakkho (pts) | vanamūlaphalāhāro → vana-mūlaphalāhāro (pts) | pavattaphalabhojī → pavatta-phala-bhojī ime (pts)он питается овощами, питается просом, питается сырым рисом, питается даддулой, питается хатой, питается красной пыльцой между шелухой и зерном риса, питается накипью от вареного риса, питается сезамовой мукой, питается травами, питается коровьим помётом; живёт, поедая лесные корни и плоды, кормится упавшими [перед ним] плодами.
Imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca.
etesaṁ → ekesaṁ (bj) | imepi → ime hi (pts) | etesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ → ekesaṁ samaṇabrāhmaṇānam (pts) | brahmaññasaṅkhātā → brāhmaññasaṁkhātā (pts)И вот какие виды подвижничества, уважаемый Готама, считаются отшельничеством и считаются брахманством у некоторых отшельников и брахманов:
Sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhikampi dhāreti,
vāḷakambalampi → vālakambalampi (bj, sya-all, pts) | tirīṭānipi → tiriṭānipi (sya-all) | ajinampi → ajinānipi (sya-all, pts) | ulūkapakkhikampi → ulūkapakkhaṁpi (sya-all, pts) | paṁsukūlānipi → paṅsukūlāni pi (pts) | vākacīrampi → vākācīram pi (pts) | tirīṭāni → BB tiriṭāni. (pts note) | ajināni → So all MSS; Sum. ajinaṁ. (pts note) | ajinakkhipam → SS ajinakkhisaṁ. (pts note) | sāṇānipi → sāṇāni pi (bjt, pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (bjt, pts) | chavadussānipi → chavadussāni pi (bjt) | paṁsukūlānipi → paṁsukūlāni pi (bjt) | tirīṭānipi → tirīṭāni pi (bjt, pts) | ajinakkhipampi → ajinakkhipaṁpi (th) | kusacīrampi → kusacīraṁpi (th) | vākacīrampi → vākacīraṁpi (th) | phalakacīrampi → phalakacīraṁpi (th) | kesakambalampi → kesakambalaṁpi (th) | vāḷakambalampi → vālakambalaṁpi (th) | chavadussānipi → chava-dussāni pi (pts) | paṁsukūlānipi → paṅsu-kūlāni pi (pts) | ajinampi → ajināni pi (pts) | ajinakkhipampi → ajinakkhipam pi (pts) | kusacīrampi → kusacīram pi (pts) | vākacīrampi → vākā-cīram pi (pts) | phalakacīrampi → phalaka-cīram pi (pts) | kesakambalampi → kesa-kambalam pi (pts) | vāḷakambalampi → vāla-kambalam pi (pts) | ulūkapakkhikampi → ulūka-pakkham pi (pts)он носит одежду из пеньки, носит одежду, сплетённую отчасти из пеньки, носит одеяния мертвецов, носит отрепья с мусорной свалки, носит одежду из коры тиритаки, носит одежду из кожи чёрной антилопы, носит накидку, сплетённую из полос кожи чёрной антилопы, носит одежду из волокон кусы, носит одежду из лыка, носит одежду из деревянных дощечек, носит покрывало из человеческих волос, носит покрывало из лошадиных волос, носит [покрывало] из перьев совы.
kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto,
kesamassulocakopi → kesa-massu-locako pi (pts) | kesamassulocanānuyogamanuyutto → kesa-massu-locanānuyogam anuyutto (pts)Он выщипывает волосы и бороду, следуя обычаю выщипывания волос и бороды;
ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto,
ubbhaṭṭhakopi → ubbhaṭṭhikopi (mr) | ubbhaṭṭhakopi → ubbhaṭṭhikopi (cck: ka.) | ubbhaṭṭhakopi → ubbhaṭṭhako pi (pts) | āsanapaṭikkhitto → āsana-paṭikkhitto (pts)находится в стоячем положении, отказываясь от сиденья;
ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto,
ukkuṭikopi → ukkuṭiko pi (pts) | ukkuṭikappadhānamanuyutto → ukkuṭika-ppadhānam anuyutto (pts)сидит на корточках, следуя упражнению сидящих на корточках;
kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti,
kaṇṭakāpassayikopi → kaṇṭakapassayikopi (sya-all) | kaṇṭakāpassaye → kaṇṭakapassaye (sya-all) | kappeti → M. and PP. omit down to sāyatatiyakaṁ. (pts note) | kaṇṭakāpassayikopi → kaṇṭakāpassayiko pi (pts)пользуется подстилкой с шипами, ложась на постель, где подстилка с шипами;
phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti,
thaṇḍilaseyyampi → taṇḍilaseyyaṁpi (sya-all) | kappeti → Sct omit down to āpānako. (pts note) | phalakaseyyampi → phalakaseyyaṁpi (th) | phalakaseyyampi → phalaka-seyyam pi (pts) | thaṇḍilaseyyampi → thaṇḍila-seyyam pi (pts)ложится на постель из деревянных дощечек, ложится на голую землю,
ekapassayikopi hoti
ekapassayikopi → ekapassayiko pi (pts)лежит на одном боку
rajojalladharo,
rajojalladharo abbhokāsikopi → rajojalladhare abbhokāsiko pi (pts)несёт [на себе] пыль и грязь,
abbhokāsikopi hoti
abbhokāsikopi → abbhokāsiko (th) | abbhokāsikopi → abbhokāsiko pi (pts)пребывает на открытом месте;
yathāsanthatiko,занимает то сиденье, которое ему предлагают;
vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto,
vikaṭabhojanānuyogamanuyutto apānakopi → vikaṭabhojanānuyogam anuyutto āpānako pi (pts) | vekaṭikopi → vekaṭiko pi (pts) | vikaṭabhojanānuyogamanuyutto → vikaṭa-bhojanānuyogam anuyutto (pts)[питается] нечистотами, следуя обычаю поедания нечистот;
apānakopi hoti apānakattamanuyutto,
apānakopi → āpānakopi (sya-all) | apānakattamanuyutto sāyatatiyakampi → āpānakamanuyutto sāyaṁtatiyakaṁpi (sya-all) | apānakopi → āpānako pi (pts) | apānakattamanuyutto → āpānakattam anuyutto (pts)не пьёт, следуя отказу от питья;
sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharatī”ti.
sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakanti pi pāṭho (bj note) | sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakaṁpi (th) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāya-tatiyakam pi udakorohanānuyogam anuyutto (pts)[омывается] вечером в третий раз, следуя обычаю омовения в воде”.
4. Tapopakkamaniratthakathā4. О бесполезности аскетизма
“Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano …pe… iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
hatthāpalekhano → hatthāvalekhano (sya-all) | + → sattāhikampi āhāraṁ āhāreti (bjt) | addhamāsikampi → addhamāsikaṁpi (th) | cepi → ce pi (pts) | addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → addha-māsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam anuyutto (pts)“Когда обнажённый аскет, Кассапа, свободно ведёт себя, облизывает руки [после еды], не принимает предложения подойти и не принимает предложения остановиться [за милостыней], не принимает ни предложенной [ему пищи], ни предназначенной [для него пищи], ни приглашения; не принимает [пищи] с края горшка, не принимает [пищи] ни с края сковороды, ни [находящейся] на пороге, ни среди палок, ни среди ступок, ни от двух едящих, ни от беременной, ни от кормящей [младенца], ни от соединяющейся с мужчиной, ни собранной [пищи], ни там, где находится собака, ни там, где роями слетаются мухи; [не ест] ни рыбы, ни мяса, не пьёт ни хмельного, ни спиртного, ни отвара шелухи; [довольствуется милостыней] в одном доме и одним куском, или в двух домах и двумя кусками, или в семи домах и семью кусками; живёт одним подношением, или живёт двумя подношениями, или живёт семью подношениями; живёт, следуя в еде обычаю размеренного приёма пищи: пользуется пропитанием раз в день, или пользуется пропитанием раз в два дня, или пользуется пропитанием раз в семь дней и таким образом [дальше, вплоть до раза в] полмесяца, — [когда он делает всё это],
Tassa cāyaṁ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā. Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā.
cāyaṁ → vāyaṁ (sya-all) | ārakāva → ārakā ca (sya-all) | va → Scmt ca . . . ca (thrice). (pts note) | atha kho → athakho (th) | sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā → sīla-sampadā citta-sampadā paññā-sampadā (pts) | ārakāva → ārakā va (pts)и при этом им не осуществлено и не испытано совершенство в нравственности, совершенство в сознании, совершенство в постижении, то поистине, он далёк от отшельничества и далёк от брахманства.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | avyāpajjhaṁ → BB abyāpajjaṁ (thrice). (pts note) | ca → SS omit ca, thrice. (pts note) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той же поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
itipi → iti pi (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом.
Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti, sāmākabhakkho …pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
sāmākabhakkho → sāmākabhakkho cepi kassapa hoti (bj) | pe → spelled out in full (pts) | sāmākabhakkho → nīvāra-bhakkho (pts) | vanamūlaphalāhāro → vana-mūla-phalāhāro (pts) | pavattaphalabhojī → pavatta-phala-bhojī (pts)И когда, Кассапа, он питается овощами, когда, Кассапа, он питается просом, питается сырым мясом, питается даддулой, питается хатой, питается красной пыльцой между шелухой и зерном риса, питается накипью от вареного риса, питается сезамовой мукой, питается травами, питается коровьим помётом; живёт, поедая лесные корни и плоды, кормится упавшими [перед ним] плодами —
Tassa cāyaṁ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā.
cāyaṁ → vāyaṁ (sya-all) | sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā → sīla-sampadā citta-sampadā paññā-sampadā (pts)и при этом им не осуществлено и не испытано совершенство в нравственности, совершенство в сознании, совершенство в постижении,
Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā.
ārakāva → ārakā ca (sya-all) | atha kho → athakho (th) | ārakāva → ārakā va (pts)то поистине, он далёк от отшельничества, далёк от брахманства.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той же поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств, живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
itipi → iti pi (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом.
Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti …pe…
cepi → ce pi (pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (pts)И когда, Кассапа, он носит одежду из пеньки, носит одежду, сплетённую отчасти из пеньки, носит одеяния мертвецов, носит отрепья с мусорной свалки, носит одежду из коры тиритаки, носит одежду из кожи чёрной антилопы, носит накидку, сплетённую из полос кожи чёрной антилопы, носит одежду из волокон кусы, носит одежду из лыка, носит одежду из деревянных дощечек, носит покрывало из человеческих волос, носит покрывало из лошадиных волос, носит [покрывало] из перьев совы; выщипывает волосы и бороду, следуя обычаю выщипывания волос и бороды; находится в стоячем положении, отказываясь от сиденья; сидит на корточках, следуя упражнению сидящих на корточках; пользуется подстилкой с шипами, ложась на постель, где подстилка с шипами; ложится на постель из деревянных дощечек, ложится на голую землю, лежит на одном боку, несёт [на себе] пыль и грязь, пребывает на открытом месте, занимает то сиденье, которое ему предлагают; [питается] нечистотами, следуя обычаю поедания нечистот; не пьёт, следуя отказу от питья; — …
sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakaṁpi (sya-all) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāya-tatiyakam pi udakorohanānuyogam anuyutto (pts)[омывается] вечером в третий раз, следуя обычаю омовения в воде,
Tassa cāyaṁ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā.
cāyaṁ → vāyaṁ (sya-all) | cittasampadā paññāsampadā → citta-sampadā paññā-sampadā (pts)[когда он делает всё это], и при этом им не осуществлено и не испытано совершенство в нравственности, совершенство в сознании, совершенство в постижении,
Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā.
ārakāva → ārakā ca (sya-all) | atha kho → athakho (th) | ārakāva → ārakā va (pts)то поистине, он далёк от отшельничества, далёк от брахманства.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ mettacittam (pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittam (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той же поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств, живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī”ti.
itipi → iti pi (pts) | itipīti → iti pīti (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом”.
Evaṁ vutte, acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, обнажённый аскет Кассапа сказал Благостному:
“dukkaraṁ, bho gotama, sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan”ti.
brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)“Трудно достижимо отшельничество, господин Готама, трудно достижимо брахманство”.
“Pakati kho esā, kassapa, lokasmiṁ ‘dukkaraṁ sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan’ti.
Pakati → Sd pakatikā; Scmt kacci nu (see 17). (pts note) | brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)“Так говорят обычно в этом мире, Кассапа: „Трудно достижимо отшельничество, трудно достижимо брахманство“.
Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano …pe… iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
hatthāpalekhano → (bj); hatthāvalekhano (sya-all) | addhamāsikampi → addhamāsikaṁpi (th) | cepi → ce pi (pts) | evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → evarūpam addha-māsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam anuyutto (pts)Но если бы обнажённый аскет, Кассапа, свободно вёл себя, облизывал руки после еды, не принимал предложения подойти и не принимал предложения остановиться [за милостыней], не принимал ни предложенной [ему пищи], ни предназначенной [для него пищи], ни приглашения; не принимал [пищи] с края горшка, не принимал [пищи] ни с края сковороды, ни [находящейся] на пороге, ни среди палок, ни среди ступок, ни от двух едящих, ни от беременной, ни от кормящей [младенца], ни от соединяющейся с мужчиной, ни собранной [пищи]; ни там, где находится собака; ни там, где роями слетаются мухи; [не ел] ни рыбы, ни мяса, не пил ни хмельного, ни спиртного, ни отвара шелухи; [довольствовался милостыней] в одном доме и одним куском, или в двух домах и двумя кусками, или в семи домах и семью кусками; жил одним подношением, или жил двумя подношениями, или жил семью подношениями; жил, следуя в еде обычаю размеренного приёма пищи: пользовался пропитанием раз в день, или' пользовался пропитанием раз в два дня, или пользовался пропитанием раз в семь дней и таким образом [дальше, вплоть до раза в] полмесяца —
Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṁ vā abhavissa brahmaññaṁ vā dukkaraṁ sudukkaraṁ, netaṁ abhavissa kallaṁ vacanāya:
iminā → iminā ca (bj, sya-all, pts) | tapopakkamena → ca tapo-pakkamena (pts) | netaṁ → n etam (pts)если бы, Кассапа, из-за одних этих видов подвижничества отшельничество и брахманство считалось трудно достижимым, очень трудно достижимым, то не подобало бы говорить так:
‘dukkaraṁ sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan’ti.
brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)„Трудно достижимо отшельничество, трудно достижимо брахманство“.
Sakkā ca panetaṁ abhavissa kātuṁ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi:
vā → va (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | + → va gahapati-puttena (pts) | kumbhadāsiyāpi → kumbha-dāsiyā pi (pts)Ведь так смог бы сделать [любой] домохозяин или сын домохозяина, или даже рабыня, носящая воду, [сказав себе]:
‘handāhaṁ acelako homi, muttācāro, hatthāpalekhano …pe… iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmī’ti.
hatthāpalekhano → (bj); hatthāvalekhano (sya-all) | addhamāsikampi → addhamāsikaṁpi (th) | addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → addha-māsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam anuyutto (pts)„Вот я становлюсь обнажённым аскетом, свободно веду себя, облизываю руки после еды, не принимаю предложения подойти и не принимаю предложения остановиться [за милостыней], не принимаю ни предложенной [мне пищи], ни предназначенной [для меня пищи], ни приглашения; не принимаю [пищи] с края горшка, не принимаю [пищи] ни с края сковороды, ни [находящейся] на пороге, ни среди палок, ни среди ступок, ни от двух едящих, ни от беременной, ни от кормящей [младенца], ни от соединяющейся с мужчиной, ни собранной [пищи]; ни там, где находится собака; ни там, где роями слетаются мухи; [не ем] ни рыбы, ни мяса, не пью ни хмельного, ни спиртного, ни отвара шелухи; [довольствуюсь милостыней] в одном доме и одним куском, или в двух домах и двумя кусками, или в семи домах и семью кусками; живу одним подношением, или живу двумя подношениями, или живу семью подношениями; живу, следуя в еде обычаю размеренного приёма пищи: пользуюсь пропитанием раз в день, или пользуюсь пропитанием раз в два дня, или пользуюсь пропитанием раз в семь дней и таким образом [дальше, вплоть до раза в] полмесяца“.
Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṁ vā hoti brahmaññaṁ vā dukkaraṁ sudukkaraṁ, tasmā etaṁ kallaṁ vacanāya:
imāya → imāya ca (sya-all) | iminā → iminā ca (sya-all) | aññatreva → aññatr eva (pts) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts)Поскольку же, Кассапа, не только из-за одного этого, не только из-за этих видов подвижничества трудно достижимо, очень трудно достижимо отшельничество или брахманство, то и подобает говорить так:
‘dukkaraṁ sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan’ti.
brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)„Трудно достижимо отшельничество, трудно достижимо брахманство“.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той же поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
itipi → iti pi (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом.
Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti, sāmākabhakkho …pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
sāmākabhakkho → (bj) | sākabhakkho cepi → sāka-bhakkho ce pi (pts) | sāmākabhakkho → sāmāka-bhakkho (pts) | vanamūlaphalāhāro → vana-mūla-phalāhāro (pts) | pavattaphalabhojī → pavatta-phala-bhojī (pts)И если бы, Кассапа, он питался овощами, питался просом, питался сырым мясом, питался даддулой, питался хатой, питался красной пыльцой между шелухой и зерном риса, питался накипью от вареного риса, питался сезамовой мукой, питался травами, питался коровьим помётом; жил, поедая лесные корни и плоды; кормился упавшими [перед ним] плодами —
Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṁ vā abhavissa brahmaññaṁ vā dukkaraṁ sudukkaraṁ, netaṁ abhavissa kallaṁ vacanāya:
iminā → iminā ca (sya-all, pts) | tapopakkamena → ca tapo-pakkamena (pts) | sudukkaraṁ netaṁ → sudukkaram n etaṁ (pts)и если бы, Кассапа, из-за одних этих видов подвижничества отшельничество или брахманство считалось трудно достижимым, очень трудно достижимым, то не подобало бы говорить так:
‘dukkaraṁ sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan’ti.
brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)„Трудно достижимо отшельничество, трудно достижимо брахманство“.
Sakkā ca panetaṁ abhavissa kātuṁ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi:
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | gahapatiputtena → gahapati-puttena (pts) | kumbhadāsiyāpi → kumbha-dāsiyā pi (pts)Ведь так смог бы сделать [любой] домохозяин или сын домохозяина, или даже рабыня, носящая воду, [сказав себе]:
‘handāhaṁ sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā …pe… vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī’ti.
sāmākabhakkho vā → (bj) | pavattaphalabhojīti → pavittaphalabhojīti (bj) | vā → (sya-all, pts) | sākabhakkho → sāka-bhakkho (pts) | sāmākabhakkho vā → sāmāka-bhakkho (pts) | vanamūlaphalāhāro → vana-mūla-phalāhāro (pts) | pavattaphalabhojīti → pavatta-phalabhojī ti (pts)„Вот я питаюсь овощами, питаюсь просом, питаюсь сырым мясом, питаюсь даддулой, питаюсь хатой, питаюсь красной пыльцой между шелухой и зерном риса, питаюсь накипью от вареного риса, питаюсь сезамовой мукой, питаюсь травами, питаюсь коровьим помётом; живу, поедая лесные корни и плоды; кормлюсь упавшими [передо мной] плодами“.
Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṁ vā hoti brahmaññaṁ vā dukkaraṁ sudukkaraṁ, tasmā etaṁ kallaṁ vacanāya:
imāya → imāya ca (sya-all) | iminā → iminā ca (sya-all) | aññatreva → aññatr eva (pts) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts)Поскольку же, Кассапа, не только из-за одного этого, не только из-за этих видов подвижничества трудно достижимо, очень трудно достижимо отшельничество или брахманство, то и подобает говорить так:
‘dukkaraṁ sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan’ti.
brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)„Трудно достижимо отшельничество, трудно достижимо брахманство“.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств, живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
itipi → iti pi (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом.
Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti …pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakaṁpi (sya-all) | cepi → ce pi (pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (pts) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāya-tatiyakam pi udakorohanānuyogam anuyutto (pts)И если бы, Кассапа, он носил одежду из пеньки, носил одежду … [омывался] вечером в третий раз, следуя обычаю омовения в воде, —
Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṁ vā abhavissa brahmaññaṁ vā dukkaraṁ sudukkaraṁ, netaṁ abhavissa kallaṁ vacanāya:
iminā → iminā ca (sya-all) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)и если бы, Кассапа, из-за одних этих видов подвижничества считалось, что трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то не подобало бы говорить так:
‘dukkaraṁ sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan’ti.
brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Sakkā ca panetaṁ abhavissa kātuṁ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi:
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | gahapatiputtena → gahapati-puttena (pts) | kumbhadāsiyāpi → kumbha-dāsiyā pi (pts)Ведь это смог бы узнать [любой] домохозяин, или сын домохозяина, или даже рабыня, носящая воду, [сказав себе]:
‘handāhaṁ sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi …pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī’ti.
sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakaṁpi (sya-all) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāyatatiyakam pi udakorohanānuyogam anuyogo (pts) | sāṇānipi → sāṇāni pi (pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (pts) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāya-tatiyakam pi udakorohanānuyogam anuyogo (pts)„Он носит одежду из пеньки, носит одежду … [омывается] вечером в третий раз, следуя обычаю омовения в воде“.
Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṁ vā hoti brahmaññaṁ vā dukkaraṁ sudukkaraṁ, tasmā etaṁ kallaṁ vacanāya:
imāya → imāya ca (sya-all) | iminā → iminā ca (sya-all) | aññatreva → aññatr eva (pts) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts)Поскольку же, Кассапа, не только из-за одного этого, не только из-за этих видов подвижничества трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то и подобает говорить так:
‘dukkaraṁ sāmaññaṁ dukkaraṁ brahmaññan’ti.
brahmaññanti → brahmaññan ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī”ti.
itipi → iti pi (pts) | itipīti → iti pīti (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом”.
Evaṁ vutte, acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, обнажённый аскет Кассапа сказал Благостному:
“dujjāno, bho gotama, samaṇo, dujjāno brāhmaṇo”ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)“Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана”.
“Pakati kho esā, kassapa, lokasmiṁ ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)“Так говорят обычно в этом мире, Кассапа: „Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano …pe… iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
muttācāro hatthāpalekhano → (bj) | hatthāpalekhano → hatthāvalekhano (sya-all) | addhamāsikampi → addhamāsikaṁpi (th) | cepi → ce pi (pts) | addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → addhamāsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam anuyutto (pts)Но если бы обнажённый аскет, Кассапа, свободно вёл себя, облизывал руки после еды … или пользовался пропитанием раз в семь дней и таким образом [дальше, вплоть до раза в] полмесяца —
Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṁ abhavissa kallaṁ vacanāya:
ca → (bj) | iminā → iminā ca (sya-all) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)и если бы, Кассапа, из-за одних этих видов подвижничества считалось, что трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то не подобало бы говорить так:
‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṁ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi:
paneso → panetaṁ (sya-all) | ñātuṁ → SS kātuṁ. (pts note) | kumbhadāsiyāpi → kumbha dāsiyāpi (bjt) | paneso → pan eso (pts) | gahapatiputtena → gahapati-puttena (pts) | kumbhadāsiyāpi → kumbha-dāsiyā pi (pts)Ведь это смог бы узнать [любой] домохозяин, или сын домохозяина, или даже рабыня, носящая воду, [сказав себе]:
‘ayaṁ acelako hoti, muttācāro, hatthāpalekhano …pe… iti evarūpaṁ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharatī’ti.
hatthāpalekhano → (bj); hatthāvalekhano (sya-all) | ayaṁ acelako hoti → ayaṁpi acelo (sya-all) | hoti → (pts) | acelako → BB add hoti. (pts note) | addhamāsikampi → addhamāsikaṁpi (th) | addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto → addha-māsikam pi pariyāya-bhatta-bhojanānuyogam anuyutto (pts)„Этот обнажённый аскет свободно ведёт себя, облизывает руки после еды … или пользуется пропитанием раз в семь дней и таким образом [дальше, вплоть до раза в] полмесяца“.
Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṁ kallaṁ vacanāya:
imāya → imāya ca (sya-all) | iminā → iminā ca (sya-all) | aññatreva → aññatr eva (pts) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts)Поскольку же, Кассапа, не только из-за одного этого, не только из-за этих видов подвижничества трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то и подобает говорить так:
‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
Yato kho → yato ca kho (bj, mr) | yato → yato ca (bj) | abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | kho → yato ca kho (cck: ka.) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
itipi → itipīti (bj) | itipi → iti pi (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом”.
Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti sāmākabhakkho …pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
sāmākabhakkho → sāmākabhakkho cepi kassapa hoti (bj) | sākabhakkho cepi → sāka-bhakkho ce pi (pts) | sāmākabhakkho → sāmāka-bhakkho (pts) | vanamūlaphalāhāro → vana-mūla-phalāhāro (pts) | pavattaphalabhojī → pavatta-phalabhojī (pts)И если бы, Кассапа, он питался овощами, питался просом, питался сырым мясом, питался даддулой, питался хатой, питался красной пыльцой между шелухой и зерном риса, питался накипью от вареного риса, питался сезамовой мукой, питался травами, питался коровьим помётом; жил, поедая лесные корни и плоды; кормился упавшими [перед ним] плодами —
Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṁ abhavissa kallaṁ vacanāya:
iminā → iminā ca (sya-all) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)и если бы, Кассапа, из-за одних этих видов подвижничества считалось, что трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то не подобало бы говорить так:
‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṁ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi:
kumbhadāsiyāpi → kumbhadasiyā pi (pts) | paneso → pan eso (pts) | gahapatiputtena → gahapati-puttena (pts) | kumbhadāsiyāpi → kumbha-dasiyā pi (pts)Ведь это смог бы узнать [любой] домохозяин, или сын домохозяина, или даже рабыня, носящая воду, [сказав себе]:
‘ayaṁ sākabhakkho vā hoti sāmākabhakkho …pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī’ti.
sāmākabhakkho → sāmākabhakkho vā (bj) | vā hoti sāmākabhakkho → sāmāka bhakkho (pts) | sākabhakkho vā hoti sāmākabhakkho → sāka-bhakkho sāmāka bhakkho (pts) | vanamūlaphalāhāro → vana-mūla-phalāhāro (pts) | pavattaphalabhojīti → pavatta-phalabhojī ti (pts)„Он питается овощами, питается просом, питается сырым мясом, питается даддулой, питается хатой, питается красной пыльцой между шелухой и зерном риса, питается накипью от вареного риса, питается сезамовой мукой, питается травами, питается коровьим помётом; живёт, поедая лесные корни и плоды; кормится упавшими [перед ним] плодами“.
Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṁ kallaṁ vacanāya:
imāya → imāya ca (sya-all) | iminā → iminā ca (sya-all) | aññatreva → aññatr eva (pts) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts)Поскольку же, Кассапа, не только из-за одного этого, не только из-за этих видов подвижничества трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то и подобает говорить так:
‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
yato → yato ca (sya-all) | abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → anāsavam ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
itipi → iti pi (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником, зовётся брахманом”.
Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti …pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.
sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakaṁpi (sya-all) | cepi → ce pi (pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (pts) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāyatatiyakam pi udakorohanānuyogam anuyutto (pts)И если бы, Кассапа, он носил одежду из пеньки, носил одежду … [омывался] вечером в третий раз, следуя обычаю омовения в воде, —
Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṁ abhavissa kallaṁ vacanāya:
iminā → iminā ca (sya-all) | abhavissa → BB Samaṇo vā abhavissa Brahmaṇo vā. (pts note) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts) | netaṁ → n etam (pts)и если бы, Кассапа, из-за одних этих видов подвижничества считалось, что трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то не подобало бы говорить так:
‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṁ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi:
ca → All MSS. omit here. (pts note) | paneso → pan eso (pts) | gahapatiputtena → gahapati-puttena (pts) | kumbhadāsiyāpi → kumbhadāsiyā pi (pts)Ведь это смог бы узнать [любой] домохозяин, или сын домохозяина, или даже рабыня, носящая воду, [сказав себе]:
‘ayaṁ sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti …pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharatī’ti.
sāyatatiyakampi → sāyaṁtatiyakaṁpi (sya-all) | sāṇānipi → sāṇāni pi (pts) | masāṇānipi → masāṇāni pi (pts) | sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto → sāya-tatiyakam pi udakorohanānuyogam anuyutto (pts)„Он носит одежду из пеньки, носит одежду, … [омывается] вечером в третий раз, следуя обычаю омовения в воде“.
Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṁ kallaṁ vacanāya:
imāya → imāya ca (sya-all) | iminā → iminā ca (sya-all) | aññatreva → aññatr eva (pts) | tapopakkamena → tapo-pakkamena (pts)Поскольку же, Кассапа, не только из-за одного этого, не только из-за этих видов подвижничества трудно узнать, очень трудно узнать отшельника или брахмана, то и подобает говорить так:
‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)„Трудно узнать отшельника, трудно узнать брахмана“.
Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṁ abyāpajjaṁ mettacittaṁ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
yato → yato ca (sya-all) | abyāpajjaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | anāsavaṁ cetovimuttiṁ → anāsavañcetovimuttiṁ (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | abyāpajjaṁ mettacittaṁ → avyāpajjhaṁ metta-cittaṁ (pts) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva → ceto-vimuttiṁ paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts)С той поры, Кассапа, как монах дружелюбен в мыслях, лишённых вражды и лишённых злобы, и с уничтожением порочных свойств живёт, сам познав, испытав и обретя в зримом мире лишённое порочных свойств освобождение сознания и освобождение постижения, —
Ayaṁ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī”ti.
itipi → iti pi (pts) | itipīti → iti pīti (pts)этот монах, Кассапа, зовётся отшельником и брахманом”.
5. Sīlasamādhipaññāsampadā5. О совершенстве в нравственности,сосредоточении и постижении
Evaṁ vutte, acelo kassapo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, обнажённый аскет Кассапа сказал Благостному:
“katamā pana sā, bho gotama, sīlasampadā, katamā cittasampadā, katamā paññāsampadā”ti?
paññāsampadāti → paññāsampadā ti (bjt) | sīlasampadā → sīla-sampadā (pts) | cittasampadā → citta-sampadā (pts) | paññāsampadāti → paññā-sampadā ti (pts)“Каково же, господин Готама, это совершенство в нравственности, каково совершенство в сознании, каково совершенство в постижении?”
“Idha, kassapa, tathāgato loke uppajjati arahaṁ, sammāsambuddho …pe…
sammāsambuddho → (bj) | pe → D. ii. 40-42. (pts note) | + → yathā anucchedesu evaṁ vitthāretabbaṁ (my)“Вот, Кассапа, в мир приходит Татхагата …= II.40-63…
bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena parisuddhājīvo sīlasampanno indriyesu guttadvāro satisampajaññena samannāgato santuṭṭho.
bhayadassāvī → bhaya-dassāvī (pts) | sikkhāpadesu kāyakammavacīkammena → sikkhā-padesu kāyakamma vacī-kammena (pts) | sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) | guttadvāro satisampajaññena → gutta-dvāro sati-sampajaññena (pts)видя опасность в малейших проступках, обязуется следовать заповедям и упражняется [в их исполнении], наделён добродетелью тела и добродетелью речи, чист в средствах существования, обладает нравственностью, охраняет врата жизненных способностей, наделён памятованием и сознательностью, удовлетворён.
Kathañca, kassapa, bhikkhu sīlasampanno hoti?
kathañca → kathañ ca (pts) | sīlasampanno → sīla-sampanno (pts)Как же, Кассапа, монах предан нравственности?
Idha, kassapa, bhikkhu pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
nihitadaṇḍo nihitasattho → nihita-daṇḍo nihita-sattho (pts) | sabbapāṇabhūtahitānukampī → sabbapāṇabhūta-hitānukampī (pts)Вот, Кассапа, монах отказываясь уничтожать живое, избегая уничтожать живое, без палки и без оружия, скромный, полный сострадания, монах пребывает в доброте и сочувствии ко всем живым существам.
Idampissa hoti sīlasampadāya …pe…
Sāmañña-phale → D. ii. 43-61 inclusive. (pts note) | + → yathā sāmaññaphale evaṁ vitthāretabbaṁ (bjt) | idampissa → idaṁpissa (th) | idampissa → idam pi ssa (pts) | sīlasampadāya → sīla-sampadāya yathā sāmañña-phale evaṁ vitthāretabbaṁ (pts)Это и есть часть его нравственности …
Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṁ kappenti.
jīvitaṁ → jīvikaṁ (bj, pts) | yathā → yathā yāva anucchedesu yathā (cck) | paneke → pan eke (pts) | samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni → samaṇa-brāhmaṇā saddhā-deyyāni (pts) | evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṁ → eva-rūpāya tiracchāna-vijjāya micchā-jīvena jīvikaṁ (pts)В то время как некоторые почтенные отшельники и брахманы, поедая пищу, поданную верующими, добывают таким образом средства к существованию низменными знаниями и неправедной жизнью.
Seyyathidaṁ—santikammaṁ paṇidhikammaṁ …pe… osadhīnaṁ patimokkho
paṇidhikammaṁ → (bj) | patimokkho → paṭimokkho (bj, pts) | pe → D. ii. 62. (pts note) | + → yathā anucchede (my)а именно: склоняя на милость богов, исполняя обеты … освобождая от [ставшего ненужным] лекарства
iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti.
micchājīvā → micchā-jīvā (pts)он избегает таким образом низменных знаний и неправедной жизни.
Idampissa hoti sīlasampadāya.
idampissa → idamassa (bj, pts) | idampissa → idam assa (pts) | sīlasampadāya → sīla sampadāya (pts)Это и есть часть его нравственности …
Sa kho so, kassapa, bhikkhu evaṁ sīlasampanno na kutoci bhayaṁ samanupassati, yadidaṁ sīlasaṁvarato.
Sa kho so → ayaṁ kho (mr) | so → ayaṁ kho (cck: ka.) | sīlasampanno → sīla-sampanno (pts) | yadidaṁ sīlasaṁvarato → yad idam sīla-saṁvarato (pts)И вот, Кассапа, этот монах, обладающий подобной нравственностью, не видит ниоткуда опасности в том, что касается нравственной сдержанности.
Seyyathāpi, kassapa, rājā khattiyo muddhāvasitto nihatapaccāmitto na kutoci bhayaṁ samanupassati, yadidaṁ paccatthikato;
nihatapaccāmitto → nihitapaccāmitto (pts) | paccatthikato → BB paccattikato (and so at D. ii. 63). (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts)Это, юноша, как повелитель, помазанный на царство и избавившийся от неприятелей –
evameva kho, kassapa, bhikkhu evaṁ sīlasampanno na kutoci bhayaṁ samanupassati, yadidaṁ sīlasaṁvarato.
evameva → evam eva (pts) | yadidaṁ sīlasaṁvarato → yad idaṁ sīla-saṁvarato (pts)так же точно, Кассапа, и монах, обладающий подобной нравственностью, не видит ниоткуда опасности в том, что касается нравственной сдержанности.
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
sīlakkhandhena → sīla-kkhandhena (pts) | anavajjasukhaṁ → anavajja-sukhaṁ (pts)Наделённый этим праведным сводом нравственных предписаний, он испытывает безупречное внутреннее приятное.
Evaṁ kho, kassapa, bhikkhu sīlasampanno hoti.
kho → (sya-all) | sīlasampanno → sīla-sampanno (pts)Таким, Кассапа, бывает монах, наделённый нравственностью.
Ayaṁ kho, kassapa, sīlasampadā …pe…
kho → kho sā (sya-all, pts) | sā → BB omit. (pts note) | pe → D. ii. 64. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)Таково, Кассапа, это совершенство в нравственности …
paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
pe → D. ii. 64-75. (pts note)пребывает в первой стадии созерцания.
Idampissa hoti cittasampadāya …pe…
idampissa hoti cittasampadāya → (bj) | pe → D. ii. 77-79. (pts note) | idampissa → idaṁpissa (th)Это и есть часть его совершенства в сознании …
dutiyaṁ jhānaṁ …
dutiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (pts)во второй стадии созерцания …
tatiyaṁ jhānaṁ …
pe → D. ii. 79-81. (pts note)в третьей стадии созерцания …
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (pts)пребывает в четвёртой стадии созерцания.
Idampissa hoti cittasampadāya.
pe → D. ii. 81,82. (pts note) | idampissa → idam pi ssa (pts) | cittasampadāya → citta-sampadāya (pts)Это и есть часть его совершенства в сознании.
Ayaṁ kho, kassapa, cittasampadā.
kho → kho sā (bj, pts)Это, Кассапа, часть его совершенства в сознании.
So evaṁ samāhite citte …pe…
so evaṁ samāhite citte → (sya-all) | citte → BB . . . pa . . . abhinīharati abhininnāmeti . . . pa . . . idam assa hoti paññā-sampadāya. (pts note) | pe → spelled out in full (pts)20. Так, с сосредоточенным умом …= II.83-84…
ñāṇadassanāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti …
ñāṇadassanāya → ñāṇa-dassanāya (pts)„здесь к нему привязано моё сознание“.
idampissa hoti paññāsampadāya …pe…
pe → D. ii. 85-98. (pts note) | idampissa → idamassa (bjt) | idampissa → idaṁpissa (th) | pe → spelled out in full (pts)Это и есть часть его совершенства в постижении …= II.85-98…
nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.Он постигает: … „нет ничего вслед за этим состоянием“.
Idampissa hoti paññāsampadāya.
idampissa → idaṁpissa (th) | idampissa → idam pi ssa (pts) | paññāsampadāya → paññā-sampadāya (pts)Это и есть часть его совершенства в постижении.
Ayaṁ kho, kassapa, paññāsampadā.
kho → kho sā (bj, pts) | paññāsampadā → pañañāsampadā (sya-all) | paññāsampadā → paññā-sampadā (pts)Таково, Кассапа, это совершенство в постижении.
Imāya ca, kassapa, sīlasampadāya cittasampadāya paññāsampadāya aññā sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi.
sīlasampadāya → sīlasampadāya imāya ca (bj) | cittasampadāya → cittasampadāya imāya ca (bj) | sīlasampadāya cittasampadāya paññāsampadāya → sīla-sampadāya citta-sampadāya paññā-sampadāya (pts) | sīlasampadā cittasampadā → sīla-sampadā citta-sampadā (pts) | natthi → n atthi (pts)И нет, Кассапа, другого совершенства в нравственности, совершенства в сознании, совершенства в постижении превосходнее и возвышеннее этого совершенства в нравственности, совершенства в сознании, совершенства в постижении.
6. Sīhanādakathā6. Львиный рык
Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā sīlavādā.
samaṇabrāhmaṇā sīlavādā → samaṇa-brāhmaṇā sīla-vādā (pts)Есть, Кассапа, некоторые отшельники и брахманы, проповедующие нравственность.
Te anekapariyāyena sīlassa vaṇṇaṁ bhāsanti.
sīlassa vaṇṇaṁ → sīlavaṇṇaṁ (sya-all) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)На все лады они воздают хвалу нравственности.
Yāvatā, kassapa, ariyaṁ paramaṁ sīlaṁ, nāhaṁ tattha attano samasamaṁ samanupassāmi, kuto bhiyyo.
bhiyyo → bhīyyo (pts) | bhīyyo → BB bhiyyo, and below. (pts note) | ariyaṁ → ariyam (pts) | samasamaṁ → sama-samaṁ (pts)Но что касается праведной, высшей нравственности, Кассапа, то я не вижу здесь [кого-либо] равного мне, тем более — лучшего.
Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṁ adhisīlaṁ.
bhiyyo → bhīyyo (pts) | kho → SS omit atha kho, but all give it below. (pts note) | atha kho → athakho (th) | ahameva → aham eva (pts)И здесь в том, что касается этой нравственности, именно я — лучше.
Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā.
tapojigucchāvādā → tapojigucchavādā (sya-all) | samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā → samaṇa-brāhmaṇā tapo-jigucchāvādā (pts)Есть, Кассапа, некоторые отшельники и брахманы, проповедующие подвижничество и отвращение [к миру].
Te anekapariyāyena tapojigucchāya vaṇṇaṁ bhāsanti.
anekapariyāyena tapojigucchāya → aneka-pariyāyena tapo-jigucchāya (pts)На все лады они воздают хвалу подвижничеству и отвращению [к миру].
Yāvatā, kassapa, ariyā paramā tapojigucchā, nāhaṁ tattha attano samasamaṁ samanupassāmi, kuto bhiyyo.
bhiyyo → bhīyyo (pts) | tapojigucchā → tapo-jigucchā (pts) | samasamaṁ → sama-samaṁ (pts)Но что касается праведного, высшего подвижничества и отвращения к миру, Кассапа, то я не вижу здесь [кого-либо] равного мне, тем более — лучшего.
Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṁ adhijegucchaṁ.
bhiyyo → bhīyyo (pts) | atha kho → athakho (th) | ahameva → aham eva (pts)И здесь в том, что касается этого отвращения [к миру], именно я — лучше.
Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā paññāvādā.
samaṇabrāhmaṇā paññāvādā → samaṇa-brāhmaṇā paññā-vādā (pts)Есть, Кассапа, некоторые отшельники и брахманы, проповедующие постижение.
Te anekapariyāyena paññāya vaṇṇaṁ bhāsanti.
anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)На все лады они воздают хвалу постижению.
Yāvatā, kassapa, ariyā paramā paññā, nāhaṁ tattha attano samasamaṁ samanupassāmi, kuto bhiyyo.
bhiyyo → bhīyyo (pts)Но что касается праведного, высшего постижения, Кассапа, то я не вижу здесь [кого-либо] равного мне, тем более — лучшего.
Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṁ adhipaññaṁ.
adhipaññaṁ → adhipaññā (bj, sya-all) | bhiyyo yadidaṁ adhipaññaṁ → bhīyyo yadidam adhipaññā (pts) | adhipaññā → SS paññāya; BB paññaṁ. (pts note) | atha kho → athakho (th) | ahameva → aham eva (pts)И здесь в том, что касается постижения, именно я — лучше.
Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā vimuttivādā.
samaṇabrāhmaṇā vimuttivādā → samaṇa-brāhmaṇā vimutti-vādā (pts)Есть, Кассапа, некоторые отшельники и брахманы, проповедующие освобождение.
Te anekapariyāyena vimuttiyā vaṇṇaṁ bhāsanti.
anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)На все лады они воздают хвалу освобождению.
Yāvatā, kassapa, ariyā paramā vimutti, nāhaṁ tattha attano samasamaṁ samanupassāmi, kuto bhiyyo.
bhiyyo → bhīyyo (pts)Но что касается праведного, высшего освобождения, Кассапа, то я не вижу здесь [кого-либо] равного мне, тем более — лучшего.
Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṁ adhivimutti.
adhivimutti → adhimutti (bj) | bhiyyo yadidaṁ adhivimutti → bhīyyo yadidam adhimutti (pts) | atha kho → athakho (th) | ahameva → aham eva (pts)И здесь в том, что касается освобождения, именно я — лучше.
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, kassapa, vijjati, yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:
aññatitthiyā → St adds riyo. (pts note) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)И может произойти так, Кассапа, что странствующие аскеты из других школ скажут:
‘sīhanādaṁ kho samaṇo gotamo nadati, tañca kho suññāgāre nadati, no parisāsū’ti.
no → no ca (sya-all) | sīhanādaṁ → sīha-nādaṁ (pts) | tañca → tañ ca (pts)„Львиным рыком рычит отшельник Готама, но рычит он в уединении, а не в собраниях [среди людей]“.
Te: ‘mā hevan’tissu vacanīyā.
assu → BB 'ssu. (pts note) | hevantissu → h evan ti assu (pts)Им следует сказать: „Это не так —
‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadatī’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.
ca → ca nadati no ca suññāgāre (sya-all) | sīhanādañca → sīhanādañ ca (pts) | evamassu → evam assu (pts)и львиным рыком рычит отшельник Готама, и рычит он в собраниях“ — так следует сказать им, Кассапа.
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, kassapa, vijjati, yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | yaṁ aññatitthiyā → yam añña-titthiyā (pts)И может произойти так, Кассапа, что странствующие аскеты из других школ скажут:
‘sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, no ca kho visārado nadatī’ti.
sīhanādañca → sīhanādaṁ (sya-all) | no → na (pts) | sīhanādañca → sīha-nādañ ca (pts)„Львиным рыком рычит отшельник Готама, но рычит он в уединении, а не в собраниях [среди людей]“.
Te: ‘mā hevan’tissu vacanīyā.Им следует сказать: „Это не так —
‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadatī’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.и львиным рыком рычит отшельник Готама, и рычит он в собраниях“ — так следует сказать им, Кассапа.
Ṭhānaṁ kho panetaṁ, kassapa, vijjati, yaṁ aññatitthiyā paribbājakā evaṁ vadeyyuṁ:И может произойти так, Кассапа, что странствующие аскеты из других школ скажут:
‘sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadati, no ca kho naṁ pañhaṁ pucchanti …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | no → na (pts)„И львиным рыком рычит отшельник Готама, и рычит он в собраниях, и рычит с уверенностью, но ему не задают вопросов“
pañhañca naṁ pucchanti; no ca kho nesaṁ pañhaṁ puṭṭho byākaroti …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | pañhañca → pañhañ ca (pts) | no → na (pts) | nesaṁ → pan etaṁ (pts) | byākaroti → vyākaroti (pts)и ему задают вопросы, и, будучи спрошен, он отвечает им на вопрос …
pañhañca nesaṁ puṭṭho byākaroti; no ca kho pañhassa veyyākaraṇena cittaṁ ārādheti …pe…
veyyākaraṇena → byākaraṇena (sya-all) | byākaroti no ca kho → vyākaroti (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | pañhañca → pañhañ ca (pts) | byākaroti no → vyākaroti na (pts)будучи спрошен, он отвечает им на вопрос, но ответом на вопрос не удовлетворяет ум …
pañhassa ca veyyākaraṇena cittaṁ ārādheti; no ca kho sotabbaṁ maññanti …pe…
veyyākaraṇena → byākaraṇena (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt)будучи спрошен, он отвечает им на вопрос, и ответом на вопрос удовлетворяет ум …
sotabbañcassa maññanti; no ca kho sutvā pasīdanti …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | sotabbañcassa maññanti no → na (pts) | + → sutvā assa pasīdanti (pts)и его считают достойным слушания, и, выслушав его, обретают веру …
sutvā cassa pasīdanti; no ca kho pasannākāraṁ karonti …pe…
kho → kho pasannā (bj, sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | + → tathattāya (bjt) | + → pasannā ca (th) | sutvā cassa pasīdanti no → na (pts) | + → pasannā pasannākārañ ca karonti (pts)и, выслушав его, обретают веру, и, уверовав, выказывают признаки веры …
pasannākārañca karonti; no ca kho tathattāya paṭipajjanti …pe…
pasannākārañca → pasannākāraṁ (th) | pasannākārañca karonti no → na (pts)и, уверовав, выказывают признаки веры, и следуют путём истины …
tathattāya ca paṭipajjanti; no ca kho paṭipannā ārādhentī’ti.
ārādhentīti → All the MSS. are very confused throughout this intricate passage in which they omit all the spaces and pe's. (pts note) | tathattāya → na (pts)и, следуя этим путём, достигают цели“.
Te: ‘mā hevan’tissu vacanīyā.
hevantissu → h evan ti ssu (pts)Им следует сказать: „Это не так —
‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadati, pañhañca naṁ pucchanti, pañhañca nesaṁ puṭṭho byākaroti, pañhassa ca veyyākaraṇena cittaṁ ārādheti, sotabbañcassa maññanti, sutvā cassa pasīdanti, pasannākārañca karonti, tathattāya ca paṭipajjanti, paṭipannā ca ārādhentī’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.
pasannākārañca → pasannā ca pasannākāraṁ (bj, sya-all, pts) | ca → (sya-all) | assa → BB ca (omitting assa), both here and above. (pts note) | pasannākāraṁ → BB for p. c. p. k. have (here and above) pasannākārañ ca karonti. (pts note) | sīhanādañca → sīha-nādañ ca (pts) | pañhañca → pañhañ ca (pts) | byākaroti → vyākaroti (pts) | sotabbañcassa → sotabbañ assa (pts) | evamassu → evam assu (pts)и львиным рыком рычит отшельник Готама, и рычит он в собраниях, и рычит с уверенностью, и ему задают вопросы, и, будучи спрошен, он отвечает им на вопрос, и ответом на вопрос удовлетворяет ум, и его считают достойным слушания, и, выслушав его, обретают веру, и, уверовав, выказывают признаки веры, и следуют путём истины, и, следуя этим путём, достигают цели“ — так следует сказать им, Кассапа.
7. Titthiyaparivāsakathā7. Испытательный срок для последователей других учений
Ekamidāhaṁ, kassapa, samayaṁ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate.
ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts) | gijjhakūṭe → gijjha-kūṭe (pts)Однажды, Кассапа, я пребывал в Раджагахе, на холме Гиджджхакута.
Tatra maṁ aññataro tapabrahmacārī nigrodho nāma adhijegucche pañhaṁ apucchi.
apucchi → pucchi (bj, sya-all, pts) | tapabrahmacārī → te sabrahmacārī (sya-all); tapasabrahmacārī (pts) | nāma → nāma paribbājako (sya-all) | pucchi → BB apucchi. (The whole dialogue is given in D. xxv. See also Sum. 45). (pts note) | tapabrahmacārī → tapasa-brahmacārī (pts)И там некий целомудренный подвижник по имени Нигродха задал мне вопрос относительно отвращения [к миру].
Tassāhaṁ adhijegucche pañhaṁ puṭṭho byākāsiṁ.
byākāsiṁ → vyākāsiṁ (pts)Будучи спрошен, я ответил ему на вопрос относительно отвращения [к миру].
Byākate ca pana me attamano ahosi paraṁ viya mattāyā”ti.
byākate → byākato (bj) | byākate → vyākate (pts)И когда я ответил, он был удовлетворён в высшей степени”.
“Ko hi, bhante, bhagavato dhammaṁ sutvā na attamano assa paraṁ viya mattāya?
paraṁ → SS na attamano aparam. (pts note)“Кто же, господин, выслушав истину от Благостного не будет удовлетворён в высшей степени?
Ahampi hi, bhante, bhagavato dhammaṁ sutvā attamano paraṁ viya mattāya.
hi → (bj) | ahampi hi → ahaṁpi (sya-all, pts) | pi → BB add hi. (pts note) | ahampi hi → aham pi (pts)И я тоже, господин, выслушав истину от Благостного, удовлетворён в высшей степени.
Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.Превосходно, господин! Превосходно, господин!
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
pakāsito → desito (sya-all) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam evaṁ (pts) | dakkhintīti → BB dakkhanti. (pts note) | evaṁ → BB eva. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)Это, господин, как поднимают упавшее, или раскрывают сокрытое, или указывают дорогу заблудившемуся, или ставят в темноте масляный светильник, чтобы наделённые зрением различали образы, так же точно Благостный с помощью многих наставлений преподал истину.
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi, dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)И вот господин, я иду как к прибежищу к Благостному, и к дхамме, и к сангхе монахов.
Labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)Да обрету я, господин, странничество вблизи Благостного, да обрету я доступ в общину!”
“Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ, ākaṅkhati upasampadaṁ, so cattāro māse parivasati, catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya.
āraddhacittā → āraddhacitta (pts) | Yo → SS Ye. (pts note) | añña-titthiya-pubbo → Sct pubbe. (pts note) | pabbajjaṁ → -8 Scd omit. (pts note) | āraddha-citta → S. xii. 17.17 adds parivuṭṭha-parivāsaṁ (read -vāsā). M.PṢ. p. 59 and M. i. 391 as here. (pts note) | + → taṁ (bjt) | dhammavinaye → dhamma-vinaye (pts) | bhikkhubhāvāya → bhikkhu-bhāvāya (pts)“Кто, Кассапа, принадлежа прежде к другой школе, в соответствии с этой истиной и должным поведением стремится к странничеству, стремится к доступу в общину, тот в течение четырёх месяцев подвергается испытанию; по истечении четырёх месяцев удовлетворённые в мыслях монахи делают [его] странником и доставляют доступ в общину — к состоянию монаха.
Api ca mettha puggalavemattatā viditā”ti.
api ca → apica (th) | mettha puggalavemattatā viditāti → m ettha puggala-vemattatā viditā ti (pts)Но и здесь мне известны различия между [отдельными] лицами”.
“Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhanti pabbajjaṁ, ākaṅkhanti upasampadaṁ, cattāro māse parivasanti, catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṁ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṁ vassānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu, upasampādentu bhikkhubhāvāyā”ti.
ākaṅkhanti → ākaṅkhantā (bj, pts); ākaṅkhati (sya-all) | aññatitthiyapubbā → aññatitthiyapubbo (sya-all) | parivasanti → parivasati (sya-all) | pabbājentu upasampādentu → pabbājenti upasampādenti (sya-all) | pabbajjaṁ → -10 SS omit. (pts note) | ākaṅkhantā → BB ākaṅkhanti twice. (pts note) | + → taṁ (bjt) | + → maṁ (bjt) | aññatitthiyapubbā → añña-titthiya-pubbā (pts) | āraddhacittā → āraddha-cittā (pts) | bhikkhubhāvāyāti → bhikkhu-bhāvāyāti (pts)“Если, господин, принадлежавшие прежде к другой школе и в соответствии с этой истиной и должным поведением стремящиеся к странничеству, стремящиеся к доступу в общину в течение четырёх месяцев подвергаются испытанию, по истечении же четырёх месяцев удовлетворённые в мыслях монахи делают [их] странниками и доставляют доступ в общину — к состоянию монаха, то в течение четырёх месяцев я буду подвергаться испытанию, по истечении же четырёх месяцев пусть удовлетворённые в мыслях монахи сделают [меня] странником и доставят доступ в общину — к состоянию монаха”.
Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.
alattha upasampadaṁ → alatthūpasampadaṁ (bj, pts) | alatthūpasampadaṁ → BB alatth'; upa- . . . acir'; upa- (Childers, Trenckner, and Feer alattha). (pts note)И так обнажённый аскет Кассапа обрёл странничество вблизи Благостного, обрёл доступ в общину.
Acirūpasampanno kho panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
vihāsi → viharati (sya-all) | na cirasseva → nacirasseva (th) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | panāyasmā → pan āyasmā (pts) | cirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva → cirass eva yass atthāya kula-puttā sammad eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva → tad anuttaraṁ brahma-cariya-pariyosānaṁ diṭṭhe va (pts)И вскоре после того как уважаемый Кассапа обрёл доступ в общину, он, предавшись одиночеству, пребывая в усердии, рвении и решимости, скоро сам познал, испытал и обрёл в зримом мире ту цель, ради которой люди из славных семейств, оставив дом, странствуют бездомными, — несравненный венец целомудрия — и постиг:
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.“Уничтожено следующее рождение, исполнен [обет] целомудрия, сделано то, что надлежит сделать, нет ничего вслед за этим состоянием”.
Aññataro kho panāyasmā kassapo arahataṁ ahosīti.
aññataro → aññataro ca (bj, pts) | panāyasmā → pan āyasmā (pts)И так уважаемый Кассапа стал одним из архатов.
Mahāsīhanādasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
mahāsīhanādasuttaṁ → sīhanādasuttaṁ (bjt)“Маха-кассапа-сиханада-сутта” Окончена. Восьмая.