Devadahasutta๑๐๑ เทวทหสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้า ได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati devadahaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.
sakyānaṁ → sakkānaṁ (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิคมของเจ้าศากยะชื่อเทวทหะ แคว้นสักกะ
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ ตรัสเรื่องนี้ว่า
“santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ diṭṭhino (bjt) | evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ-vādino evaṁ-diṭṭhino (pts)“ภิกษุทั้งหลาย สมณพราหมณ์พวกหนึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (bjt, th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวยสุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวยอทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | vyantībhāvā → byantībhāvā (bj: machasaṁ); byantibhāvā (bj: syā) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ(การบำเพ็ญ เพียรอย่างหนัก) เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตกอยู่ใต้อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti.เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรมจึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวง จึงจักเป็นอันสลายไป‘
Evaṁvādino, bhikkhave, nigaṇṭhā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | nigaṇṭhā → niganthā (bj: syā) | evaṁvādino → evaṁ-vādino (pts)นิครนถ์ทั้งหลาย เป็นผู้มีวาทะอย่างนี้
Evaṁvādāhaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhe upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
nigaṇṭhe → niganthe (sya-all) | evaṁvādāhaṁ → evaṁ vādāhaṁ (bjt) | evaṁvādāhaṁ → evaṁ-vādāhaṁ (pts) | upasaṅkamitvā → upasaṁkamitvā (pts)ภิกษุทั้งหลาย เราเข้าไปหานิครนถ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ แล้วถาม อย่างนี้ว่า
‘saccaṁ kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, evaṁvādino evaṁdiṭṭhino—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | evaṁvādino evaṁdiṭṭhino → evaṁ vādino evaṁ-diṭṭhino (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ได้ยินว่า ท่านทั้งหลายมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (bjt, th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวยสุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวยอทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | vyantībhāvā → byantībhāvā (bj: machasaṁ); byantibhāvā (bj: syā) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตกอยู่ใต้อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?
dukkhaṁ → dukkaṁ (pts)เพราะไม่เป็นไปตาม อำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรมจึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะ ทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’ จริงหรือ’
Te ca me, bhikkhave, nigaṇṭhā evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
ca → ce (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | āmāti → āmā ti (pts)นิครนถ์เหล่านั้นถูกเราถามอย่างนี้แล้ว ก็ยังปฏิญญาว่า ‘ใช่’
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:เราจึงถามนิครนถ์เหล่านั้นอย่างนี้ว่า
‘kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลาย ทราบหรือว่า
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhā’ti?
ahuvamheva → ahuvām eva (pts)‘เราทั้งหลายได้มีแล้วในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้มีแล้ว’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ āvuso → h idaṁ avuso (pts)นิครนถ์เหล่านั้นตอบว่า ‘ไม่ทราบ ท่านผู้มีอายุ’
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายทราบหรือว่า
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhā’ti?
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts) | akaramheva → akarām eva (pts)‘เราทั้งหลายได้ทำ บาปกรรมไว้ในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้ทำไว้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ทราบ ท่านผู้มีอายุ’
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายทราบหรือว่า
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhā’ti?
evarūpaṁ vā pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (pts)‘เราทั้งหลายได้ทำ บาปกรรมไว้อย่างนั้นบ้าง อย่างนี้บ้าง’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ทราบ ท่านผู้มีอายุ’
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายทราบหรือว่า
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?
nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (sya-all, pts) | nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (bj: machasaṁ)‘ทุกข์ประมาณเท่านี้ สลายไปแล้ว ทุกข์ประมาณเท่านี้เราพึงให้สลายไป หรือเมื่อทุกข์ประมาณเท่านี้ สลายไปแล้ว ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ทราบ ท่านผู้มีอายุ’
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลาย
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadan’ti?
diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | upasampadanti → upasampadan ti (pts)ทราบการละอกุศลธรรมและการ บำเพ็ญกุศลธรรมในปัจจุบันหรือ’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ทราบ ท่านผู้มีอายุ’
‘Iti kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ได้ยินว่า ท่านทั้งหลายไม่ทราบดังนี้ว่า
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, na jānātha—
ahuvamheva → ahuvām eva (pts)‘เรา ทั้งหลายได้มีแล้วในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้มีแล้ว’
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, na jānātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts) | akaramheva → akarām eva (pts) | nākaramhāti → nākaramāti (pts)ไม่ทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้ในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้ทำไว้’
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts)ไม่ทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้อย่างนั้นบ้าง อย่างนี้บ้าง’
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, na jānātha—
nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (sya-all, pts) | nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (bj: machasaṁ)ไม่ทราบว่า ‘ทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ประมาณเท่านี้เราพึงให้สลายไป หรือเมื่อทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
upasampadaṁ → Cf. I 93 for the foregeing argument. (pts note) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)ท่านทั้งหลายไม่ทราบการละอกุศลธรรมและการบำเพ็ญกุศลธรรมในปัจจุบัน
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | kallamassa → kallaṁ assa (pts)เมื่อเป็นเช่นนี้ นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลายจึงไม่ควรพยากรณ์ว่า
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (bjt, th) | pubbekatahetu → pubbe katahetu (bjt) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวยสุข บ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวยอทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ ในชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | akaraṇā → Sk here akaraṇe, supra akaranaṁ generally. (pts note) | byantībhāvā → vyantībhāvā (bjt) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตกอยู่ใต้ อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
anavassavā → anassavā (pts) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | dukkhakkhayā → dukhakkhayā (pts)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรมจึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนา สิ้นไป ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
Sace pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jāneyyātha—
pana → (bj, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | sace → sace pana (bj: sīmu, machasaṁ,syā) | Sace → Si adds pana. (pts note) | Nigaṇṭhā → Here in Sk begins an undecipherable passage {extending} to sesaṅ ca ṅāṇadassanaṁ on page 218 (pts note)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าท่านทั้งหลายพึงทราบว่า
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, jāneyyātha—
ahuvamheva → ahuvām eva (pts)‘เราทั้งหลายได้มีแล้ว ในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้มีแล้ว’
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, jāneyyātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts) | akaramheva → akarām eva (pts)พึงทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้ในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้ทำไว้’
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, jāneyyātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj); pāpaṁ dhammaṁ (pts)พึงทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้อย่างนั้นบ้าง อย่างนี้บ้าง’
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, jāneyyātha—
nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (sya-all, pts) | nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (bj: machasaṁ)พึงทราบว่า ‘ทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ประมาณเท่านี้เราพึงให้ สลายไป หรือเมื่อทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
kusalānaṁ → kusasānaṁ (sya-all) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)ท่านทั้งหลายพึงทราบการละอกุศลธรรมและการบำเพ็ญกุศลธรรมในปัจจุบัน
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | kallamassa → kallaṁ assa (pts)เมื่อเป็นเช่นนี้ นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลายจึงควรพยากรณ์ว่า
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (bjt, th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวย สุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวยอทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ ทำไว้ในชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | byantībhāvā → vyantībhāvā (bjt) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตก อยู่ใต้อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | kammakkhayā → kammakkhayyā (pts)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรม จึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
Seyyathāpi, āvuso nigaṇṭhā, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena;
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | gāḷhūpalepanena → gāḷhupalepanena (sya-all) | savisena → savīsena (pts) | gāḷhūpalepanena → gāḷhapalepanena (cck: ka.) | gāḷhūpalepanena → Si gāḷhupalepanena; Bm gāḷapalepanena; Bu gāḷhūpalepanenāti bahalūpanena. (pts note)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษถูกยิงด้วยลูกศรอาบยาพิษ อย่างร้ายแรง
so sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
vedhanahetu → vedanāhetu (bj, pts1ed, mr) | tibbā → tippā (bj, sya-all, km, pts1ed) | sallassapi vedhanahetu → sallassa pi vedanāhetu (pts) | tibbā → tippā (pts) | vedanāhetu → vedanahetu (bj: syā) | tippā → tibbā (bj: machasaṁ) | vedhanahetu → vedanāhetu (cck: sī. pī. ka.) | tibbā → tippā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vedanāhetu → Si vedaṇahetu. (pts note)เพราะเหตุแห่งการถูกลูกศรแทง บุรุษนั้นพึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.
upaṭṭhāpeyyuṁ → upaṭṭhapeyyuṁ (sya-all, pts) | upaṭṭhapeyyum → Bu upaṭṭhāpeyyuṁ. (pts note)มิตรอำมาตย์ ญาติสาโลหิต ของเขาจึงหาหมอผ่าตัดมารักษา
Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanteyya;
satthena → setthana (bjt)หมอ ผ่าตัดนั้นใช้มีดผ่าปากแผลของบุรุษนั้น
so satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | tippā → tibbā (bj: machasaṁ) | tippā → Bm Si tibbā throughout, as Sk sometimes. (pts note) | satthenapi → setthanapi (bjt) | satthenapi → satthena pi (pts)เพราะเหตุแห่งการใช้มีดผ่าปากแผล บุรุษ นั้นพึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Tassa so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ eseyya;หมอผ่าตัดนั้นจึงใช้เครื่องมือตรวจหาลูกศร (ในแผล)ของเขา
so esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | esanāhetu → esanahetu (sya-all) | hetu → esanahetu (bj: syā); esaṇāhetu (bj: sīmu) | tippā → tibbā (bj: machasaṁ) | esanāhetu → Si esanaetu. (pts note) | esanāhetu → esanā hetu (bjt) | esaniyāpi → esaniyā pi (pts)เพราะเหตุแห่งการตรวจหาลูกศร บุรุษนั้นพึงเสวยทุกขเวทนา กล้า เผ็ดร้อน
Tassa so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuheyya;
abbuheyya → abbaheyya (bj); abbhūṇheyya (sya-all, km); abbyaheyya (pts1ed) | abbuheyya → abbyaheyya (pts) | abbaheyya → abbhuṇaheyya (bj: syā); abbyaheyya (bj: PTS) | abbuheyya → abbuyheyya (cck: sī.); abbhūṇheyya (cck: syā. kaṁ.) | abbyaheyya → Si abbūṇheyya. (pts note)หมอผ่าตัดนั้นจึงถอนลูกศรออก
so sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
abbuhanahetu → abbahanahetu (bj); abbhūṇhanahetu (sya-all, km); abbyahanahetu (pts1ed) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | sallassapi abbuhanahetu → sallassa pi abbyahanahetu (pts) | abbahanahetu → abbhuṇhanahetu (bj: syā); abbyahanahetu (bj: PTS) | abbuhanahetu → abbuyhanahetu (cck: sī.); abbhūṇhanahetu (cck: syā. kaṁ.) | abbyahanahetu → Si abbūṇhanahetu. (pts note)เพราะเหตุแห่งการถอนลูกศรออก บุรุษนั้นพึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Tassa so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odaheyya;หมอผ่าตัดนั้นใส่ยาถอนพิษที่ปากแผล
so agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | agadaṅgārassapi → agadaṅgārassa pi (pts)เพราะเหตุแห่งการใส่ยาถอนพิษที่ปากแผล บุรุษนั้นพึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
So aparena samayena rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo assa sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo.
rūḷhena → Bm ruḷhena. (pts note) | saṁchavinā → Si saṅchavinā (pts note) | yena kāmaṅgamo → yenakāmaṅgamo (th)ต่อมา เพราะบาดแผลหาย มีผิวหนังเรียบสนิท บุรุษนั้นจึงหายโรค มีความสุข มีความเสรี อยู่ตามลำพังได้ เดินได้ตามปรารถนา
Tassa evamassa:
evamassa → evam assa (pts)เขาคิดอย่างนี้ว่า
“ahaṁ kho pubbe sallena viddho ahosiṁ savisena gāḷhūpalepanena.
gāḷhūpalepanena → gāḷhupalepanena (sya-all) | kho → ko (pts) | sallena → (pts) | savisena → savīsena (pts)‘เมื่อก่อนเรา ถูกยิงด้วยลูกศรอาบยาพิษอย่างร้ายแรง
Sohaṁ sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
vedhanahetu → vedanāhetu (bj) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | sohaṁ sallassapi vedhanahetu → so haṁ sallassa pi vedanāhetu (pts)เพราะเหตุแห่งการถูกลูกศรแทง เรานั้น ได้เสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Tassa me mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhapesuṁ.
upaṭṭhapesuṁ → upaṭṭhāpesuṁ (bj) | upaṭṭhāpesuṁ → upaṭṭhapesuṁ (bj: machasaṁ, syā)มิตรอำมาตย์ ญาติสาโลหิตของเราจึงหาหมอ ผ่าตัดมารักษา
Tassa me so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanti;
parikanti → parikantati (sya-all) | parikanti → Si parikantati. (pts note)หมอผ่าตัดนั้นใช้มีดผ่าปากแผลของเรา
sohaṁ satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | sohaṁ satthenapi → so haṁ sallena pi (pts) | satthenapi → sallenapi (bj: PTS)เพราะเหตุแห่งการใช้มีด ผ่าปากแผล เรานั้นได้เสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Tassa me so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ esi;หมอผ่าตัดนั้นจึงใช้เครื่องมือ ตรวจหาลูกศร(ในแผล)ของเรา
so ahaṁ esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
so ahaṁ → sohaṁ (bj, sya-all) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | esanāhetu → esanahetu (sya-all) | ahaṁ esaniyāpi → haṁ esaniyā pi (pts) | esanāhetu → esanahetu (bj: syā); esaṇāhetu (bj: sīmu)เพราะเหตุแห่งการตรวจหาลูกศร เรานั้นได้เสวย ทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Tassa me so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuhi;
abbuhi → abbahi (bj); abbhūṇhi (sya-all, km); abbyahi (pts1ed) | abbahi → abbyahi (bj: PTS); abbhuṇhi (bj: syā) | abbuhi → abbuyhi (cck: sī.); abbhūṇhi (cck: syā. kaṁ.) | abbyahi → Si abbhūṇhi. (pts note)หมอผ่าตัดนั้นได้ถอนลูกศรออก
sohaṁ sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
sallassapi abbuhanahetu → sallassāpi abbahanahetu (bj) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | abbuhanahetu → abbhūṇhanahetu (sya-all) | abbahanahetu → abbhuṇhanahetu (bj: syā); abbyahanahetu (bj: PTS) | abbyahanahetu → Si abbhūṇhanahetu. (pts note) | sohaṁ sallassapi abbuhanahetu → so haṁ sallassa pi abbyahanahetu (pts)เพราะเหตุแห่งการ ถอนลูกศรออก เรานั้นได้เสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Tassa me so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odahi;หมอผ่าตัดนั้นใส่ยาถอน พิษที่ปากแผล
sohaṁ agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | sohaṁ agadaṅgārassapi → so haṁ agadaṅgārassa pi (pts)เพราะเหตุแห่งการใส่ยาถอนพิษที่ปากแผล เรานั้นได้เสวย ทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน
Somhi etarahi rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo”ti.
somhi → sohaṁ (sya-all) | mhi → Si so 'haṁ. (pts note) | yena kāmaṅgamoti → yenakāmaṅgamoti (th) | kāmaṅgamoti → kāmaṅgamo ti (ms2005, pts) | somhi → so mhi (pts) | sañchavinā → saṁchavinā (pts)บัดนี้ เพราะบาดแผลหาย มีผิวหนังเรียบสนิท เรานั้น จึงหายโรค มีความสุข มีความเสรี อยู่ตามลำพังได้ เดินได้ตามปรารถนา’ แม้ฉันใด
Evameva kho, āvuso nigaṇṭhā, sace tumhe jāneyyātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | evameva → evam eva (pts)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าท่านทั้งหลายพึงทราบว่า
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, jāneyyātha—
ahuvamheva → ahuvām eva (pts)‘เราทั้งหลายได้มีแล้ว ในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้มีแล้ว’
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, jāneyyātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts) | akaramheva → akarām eva (pts)พึงทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้ในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้ทำไว้’
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, jāneyyātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts)พึงทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้อย่างนั้นบ้าง อย่างนี้บ้าง’
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, jāneyyātha—
nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (sya-all, pts)พึงทราบว่า ‘ทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ประมาณเท่านี้เราพึงให้ สลายไป หรือเมื่อทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
dhammānaṁ → kammānaṁ (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)ท่านทั้งหลายพึงทราบการละอกุศลธรรมและการบำเพ็ญกุศลธรรมในปัจจุบัน
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | kallamassa → kallam assa (pts)เมื่อเป็นเช่นนี้ นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลายจึงควรพยากรณ์ว่า
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (bjt, th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวยสุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวยอทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ใน ชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | byantībhāvā → vyantībhāvā (bjt) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตกอยู่ใต้ อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรมจึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน
Yasmā ca kho tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย แต่เพราะเหตุที่ท่านทั้งหลายไม่ทราบว่า
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, na jānātha—
ahuvamheva → ahuvām eva (pts)‘เรา ทั้งหลายได้มีแล้วในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้มีแล้ว’
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, na jānātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts) | akaramheva → akarām eva (pts) | nākaramhāti → nākaramāti (pts)ไม่ทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้ในชาติก่อน มิใช่ไม่ได้ทำไว้’
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj)ไม่ทราบว่า ‘เราทั้งหลายได้ทำบาปกรรมไว้อย่างนั้นบ้าง อย่างนี้บ้าง’
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, na jānātha—
nijjīretabbaṁ → nijjiretabbaṁ (sya-all, pts)ไม่ทราบว่า ‘ทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ประมาณเท่านี้เราพึงให้ สลายไป หรือเมื่อทุกข์ประมาณเท่านี้สลายไปแล้ว ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอัน สลายไป’
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)ท่านทั้งหลายไม่ทราบการละอกุศลธรรมและการบำเพ็ญกุศลธรรมทั้งหลายใน ปัจจุบัน
tasmā āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | kallamassa veyyākaraṇāya → kallam assa veyyākaranāya (pts)ฉะนั้น นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลายจึงไม่ควรพยากรณ์ว่า
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวย สุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวยอทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ ทำไว้ในชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | byantībhāvā → vyantībhāvā (bjt) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตก อยู่ใต้อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”’ti.
dukkhaṁ → sabbaṁ taṁ dukkhaṁ (bj: PTS) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005) | sabbaṁ → sabban taṁ (pts)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรม จึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
Evaṁ vutte, bhikkhave, te nigaṇṭhā maṁ etadavocuṁ:
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย เมื่อเรากล่าวอย่างนี้แล้ว นิครนถ์เหล่านั้นได้กล่าวกับ เราว่า
‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī, aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti.
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nigaṇṭho → nigattho (bj: syā) | nātaputto → nāṭaputto (bj: machasaṁ, syā) | nāṭaputto → nāthaputto (cck: sī.) | Nāṭaputto → So Bm Si. (pts note) | aparisesaṁ → Bm aparaṁ sesnñ ca. (pts note) | sabbadassāvī → sabbadassavī (pts)‘ท่านผู้มีอายุ นิครนถ์ นาฏบุตรเป็นสัพพัญญู(ผู้รู้ธรรมทั้งปวง) เห็นสิ่งทั้งปวง ปฏิญญาญาณทัสสนะ อย่างเบ็ดเสร็จว่า
“Carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan”ti.
paccupaṭṭhitanti → paccupaṭṭhitan ti (ms2005, pts)‘เมื่อเราเดิน ยืน หลับ และตื่นอยู่ ญาณทัสสนะได้ปรากฏต่อเนื่องตลอดไป’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)นิครนถ์ นาฏบุตรนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
“atthi kho vo, āvuso nigaṇṭhā, pubbeva pāpakammaṁ kataṁ, taṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha,
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | kho → (sya-all) | nigaṇṭhā pubbeva → niganthā pubbe (sya-all) | nijjīretha → nijjiretha (sya-all) | nijjīretha → nijjiretha (bj: sīmu, machasaṁ) | vo → Si atthi vo; Bm atthi nu kho te. (pts note) | Taṁ → Sk omits avuso & taṁ. (pts note) | nijjaretha → Bm Si nijjiretha. (pts note) | pubbeva pāpakammaṁ → pubbe pāpaṁ kammaṁ (pts) | dukkarakārikāya nijjīretha → dukkarakārīkāya nijjaretha (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย บาปกรรมที่ท่านทั้งหลายทำไว้ในชาติก่อนมีอยู่ ท่าน ทั้งหลายจงสลัดบาปกรรมนั้น ด้วยปฏิปทาที่ทำได้ยากเผ็ดร้อนนี้
yaṁ panettha etarahi kāyena saṁvutā vācāya saṁvutā manasā saṁvutā taṁ āyatiṁ pāpakammassa akaraṇaṁ.
pāpakammassa → pāpassa kammassa (bj) | kammassa → pāpakammassa (bj: machasaṁ) | yaṁ panettha → yampanettha (bjt) | panettha → pan ettha (pts)การที่ท่าน ทั้งหลายสำรวมกาย สำรวมวาจา สำรวมใจ ในบัดนี้นั้น ชื่อว่าเป็นการไม่กระทำ บาปกรรมต่อไป
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
kammānaṁ → (sya-all) | byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all) | vyantibhāvā → Sk here vy-ve. (pts note) | byantībhāvā → vyantībhāvā (bjt) | kammānaṁ → kammānam (pts)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตก อยู่ใต้อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรม จึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
Tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā’ti.
tañca panamhākaṁ → tañ ca pan amhakaṁ (pts) | ceva → eva (pts) | camhā attamanāti → amhā attamanā ti (pts)คำที่นิครนถ์ นาฏบุตร กล่าวแล้วนั้นถูกใจ และชอบใจข้าพเจ้าทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าทั้งหลาย จึงมีใจยินดี <‘๒>
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe etadavocaṁ:
nigaṇṭhe → niganthe (sya-all) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย เมื่อนิครนถ์เหล่านั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวกับ นิครนถ์เหล่านั้นว่า
‘pañca kho ime, āvuso nigaṇṭhā, dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | āvuso → Sk omits āvuso. (pts note) | diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā → diṭṭhevadhamme dvidhā vipākā (bjt) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | dvidhāvipākā → dvidhā vipākā (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้มีผล ๒ อย่างในปัจจุบัน
Katame pañca?ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ
Saddhā, ruci, anussavo, ākāraparivitakko, diṭṭhinijjhānakkhanti—
diṭṭhinijjhānakkhanti → diṭṭhi nijjhānakkhanti (bjt) | diṭṭhinijjhānakkhanti → diṭṭhinijjhānakhanti (pts)๑. ศรัทธา (ความเชื่อ) ๒. รุจิ (ความชอบใจ) ๓. อนุสสวะ (การฟังตามกันมา) ๔. อาการปริวิตก (ความตรึกตามอาการ) ๕. ทิฏฐินิชฌานขันติ (ความเข้ากันได้กับทฤษฎีที่พินิจไว้)
ime kho, āvuso nigaṇṭhā, pañca dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | dvidhāvipākā → dvidhā vipākā (bjt, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ มีผล ๒ อย่างในปัจจุบัน
Tatrāyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kā atītaṁse satthari saddhā, kā ruci, ko anussavo, ko ākāraparivitakko, kā diṭṭhinijjhānakkhantī’ti.
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | ruci → rūci (pts) | tatrāyasmantānaṁ → tatr āyasmantānaṁ (pts) | diṭṭhinijjhānakkhantīti → diṭṭhinijjhānakhantīti (pts)บรรดาธรรมทั้ง ๕ ประการนั้น นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลายมีความเชื่อ มี ความชอบใจ มีการฟังตามกันมา มีความตรึกตามอาการ มีความเข้ากันได้กับ ทฤษฎีที่พินิจไว้ ในศาสดาผู้มีวาทะที่เป็นส่วนอดีต อย่างไร’
Evaṁvādī kho ahaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhesu na kañci sahadhammikaṁ vādapaṭihāraṁ samanupassāmi.
Evaṁvādī → evaṁvādīsu (mr) | kañci → kiñci (bj, cck, pts1ed, mr) | nigaṇṭhesu → niganthesu (sya-all) | kañci → kiñci (pts) | vādapaṭihāraṁ → vādaparihāraṁ (pts) | vādapaṭihāraṁ → parihāraṁ (bj: machasaṁ, sīmu, syā) | Evaṁvādī → evaṁvādīsu (cck: ka.) | kañci → kiñci (cck: sī. pī. ka.) | Evaṁvādī → Bm evaṁvādīsu. (pts note) | vādapaṭihāraṁ → vādappaṭihāraṁ (th)ภิกษุทั้งหลาย เรามีวาทะอย่างนี้ ก็ไม่พิจารณาเห็นการโต้ตอบวาทะอันชอบ ธรรมแม้สักนิดในนิครนถ์ทั้งหลาย
Puna caparāhaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe evaṁ vadāmi:
Puna caparāhaṁ → puna ca parāhaṁ (pts1ed); puna ca panāhaṁ (mr) | nigaṇṭhe → niganthe (sya-all) | caparāhaṁ → ca panāhaṁ (pts) | caparāhaṁ → puna ca panāhaṁ (cck: sī. pī. ka.)ภิกษุทั้งหลาย อีกประการหนึ่ง เรากล่าวกับนิครนถ์เหล่านั้นอย่างนี้ว่า
‘taṁ kiṁ maññatha, āvuso nigaṇṭhā.
kiṁ maññatha āvuso → kimmaññathāvuso (bj) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ maññatha → kim maññath (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
Yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
tibbo → tippo (pts1ed) | yasmiṁ → yasmiṁ hi (bj) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | vediyetha → vediyatha (sya-all, pts) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippā tamhi (pts) | tibbā → tippaṁ, tippā (bj: PTS) | tibbo → tippo (cck: pī.) | vo → Sk omits here, inserting hi here & after samaye. (pts note) | vediyatha → Sk v-ā; Bm yediyetha throughout. (pts note)คือสมัยใด ท่านทั้งหลายมีความพยายามอย่างแรงกล้า มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ท่านทั้งหลายพึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความเพียรพยายาม อย่างแรงกล้า
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyethā’ti?
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | vediyethāti → vediyathāti (sya-all, pts) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippā tamhi (pts) | tasmiṁ → tamhi (bj: PTS) | vo → Sk te. (pts note) | tippā → Sk padhānantiyā. (pts note) | tamhi → Si tasmiṁ. (pts note)แต่สมัยใด ท่านทั้งหลายไม่มีความพยายามอย่างแรงกล้า ไม่มี ความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ท่านทั้งหลายก็ไม่พึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ด ร้อน ซึ่งเกิดจากความเพียรพยายามอย่างแรงกล้า’
‘Yasmiṁ no, āvuso gotama, samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāma;
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippā tamhi (pts) | yasmiṁ → ba. yasmiṁ pana noti dissati (sya-all note) | Yasmiṁ → Bm adds pana. (pts note)นิครนถ์เหล่านั้นรับว่า ‘ท่านพระโคดม สมัยใด ข้าพเจ้าทั้งหลายมีความ พยายามอย่างแรงกล้า มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ข้าพเจ้าทั้งหลายก็ เสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความเพียรพยายามอย่างแรงกล้า
yasmiṁ pana no samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāmā’ti.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippā tamhi (pts)แต่ สมัยใด ข้าพเจ้าทั้งหลายไม่มีความพยายามอย่างแรงกล้า ไม่มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ข้าพเจ้าทั้งหลายก็ไม่เสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความ เพียรพยายามอย่างแรงกล้า’
‘Iti kira, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
kira āvuso → kirāvuso (bj) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | kira āvuso nigaṇṭhā → kirāvuso niganthā (sya-all) | vediyetha → vediyatha (sya-all, pts) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippā tamhi (pts) | kirāvuso → kira āvuso (bj: sīmu, machasaṁ) | vo → yasmiṁ vo pana (bj: sīmu) | vo → Sk kho. (pts note) | kira → kir (pts)เรากล่าวดังนี้ว่า ‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ได้ยินว่า สมัยใด ท่าน ทั้งหลายมีความพยายามอย่างแรงกล้า มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ท่าน ทั้งหลายพึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความเพียรพยายามอย่าง แรงกล้า
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | vediyetha → vediyatha (sya-all, pts) | yasmiṁ → yasmiṁ paṇa vo (pts) | vo → (pts) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippā tamhi (pts) | paṇa → Sk omits. (pts note)แต่สมัยใด ท่านทั้งหลายไม่มีความพยายามอย่างแรงกล้า ไม่มีความ เพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ท่านทั้งหลายก็ไม่พึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความเพียรพยายามอย่างแรงกล้า
Evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | na kallamassa → kallam assa (pts) | assa → Sk na kalla. (pts note)เมื่อเป็นเช่นนี้ นิครนถ์ผู้มีอายุ ทั้งหลายจึงไม่ควรพยากรณ์ว่า
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
pubbekatahetu → pubbe katahetu (bjt) | yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | yaṁ → yam (pts) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวยสุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวย อทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | byantībhāvā → vyantībhāvā (bjt) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรม เก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตกอยู่ใต้อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรมจึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวง จึงจักเป็นอันสลายไป’
Sace, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha → tiṭṭheyyeva tasmiṁ samaye … vedanā (sya-all, km, pts1ed) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | na tibbā → tiṭṭheyyeva (sya-all) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | na tibbā tasmiṁ → tiṭṭheyy eva tamhi (pts) | vediyetha → (pts) | vo → Sk omits. (pts note) | samaye → Sk samayena. (pts note) | eva → So si; Bm tibbā; Sk na tibbā (pts note)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าสมัยใด ท่านทั้งหลายมีความพยายามอย่าง แรงกล้า มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิด จากความเพียรพยายามอย่างแรงกล้า พึงหยุดได้เอง
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts); tiṭṭheyyeva (sya-all, pts) | vediyetha → (sya-all, pts) | tibbo → tippo (pts) | vediyetha → padhānaṁ, tiṭṭheyyeva tasmiṁ samaye… vedanā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vo → Sk vo pana. (pts note) | eva → Se Si; Bm na tibbā; Sk tibbā. (pts note) | vedanā → Bm adds vediyetha. (pts note) | tibbā → tiṭṭheyy eva (pts)แต่สมัยใด ท่านทั้งหลาย ไม่มีความพยายามอย่างแรงกล้า ไม่มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ทุกขเวทนา กล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความเพียรพยายามอย่างแรงกล้า พึงหยุดได้เอง
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | kallamassa → kallam assa (pts)เมื่อ เป็นเช่นนี้ นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลายจึงควรพยากรณ์ว่า
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | paṭisaṁvedeti → paṭisaṁvediti (pts) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวยสุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวยอทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ใน ชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all, pts) | pe → Bm Si omit pe & recite in extenso. (pts note)เพราะกรรมเก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตกอยู่ใต้ อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรมจึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนา สิ้นไป ทุกข์ทั้งปวงจึงจักเป็นอันสลายไป’
Yasmā ca kho, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
tibbā → tippā (bj, sya-all) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | vediyetha → vediyatha (sya-all) | pana → Sk omits pana. (pts note) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippā tamhi (pts)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย แต่เพราะเหตุที่สมัยใด ท่านทั้งหลายมีความ พยายามอย่างแรงกล้า มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ท่านทั้งหลายพึง เสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความเพียรพยายามอย่างแรงกล้า
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
tibbā → tippā (bj, sya-all) | vediyetha → vediyatha (sya-all) | vo → Sk vo pana. (pts note) | na → Sk omits. (pts note) | tibbo → tippo (pts) | tibbaṁ → tippaṁ (pts) | tibbā tasmiṁ → tippaṁ tamhi (pts)แต่ สมัยใด ท่านทั้งหลายไม่มีความพยายามอย่างแรงกล้า ไม่มีความเพียรอย่างแรงกล้า สมัยนั้น ท่านทั้งหลายก็ไม่พึงเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่งเกิดจากความ เพียรพยายามอย่างแรงกล้า
te tumhe sāmaṁyeva opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānā avijjā aññāṇā sammohā vipaccetha:
tibbā → tippā (bj, sya-all) | vedayamānā → vediyamānā (bj, sya-all) | aññāṇā → Si añāṇā. (pts note) | sāmaṁyeva → sāmaññeva (bjt) | sāmaṁyeva → sāmaṁ yeva (pts)ท่านทั้งหลายเมื่อเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อน ซึ่ง เกิดจากความเพียรพยายามอย่างแรงกล้า ย่อมเชื่อผิดไป เพราะไม่รู้แจ้ง เพราะ ไม่รู้จริง เพราะความงมงายว่า
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
yaṁ kiñcāyaṁ → yaṅkiñcāyaṁ (th) | sabbaṁ taṁ pubbekatahetu → sabbantaṁ pubbe katahetu (th) | sabbaṁ → sabban (pts)‘บุรุษบุคคลนี้เสวยสุขบ้าง เสวยทุกข์บ้าง เสวย อทุกขมสุขบ้าง ทั้งหมดนั้น เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
byantībhāvā → byantibhāvā (sya-all) | byantībhāvā → vyantibhāvā (pts)เพราะกรรม เก่าสิ้นสุดด้วยตบะ เพราะไม่ทำกรรมใหม่ จึงไม่ตกอยู่ใต้อำนาจ(แห่งกรรม)ต่อไป
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”’ti.
bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)เพราะไม่เป็นไปตามอำนาจแห่งกรรมต่อไป กรรมจึงสิ้นไป เพราะกรรมสิ้นไป ทุกข์จึงสิ้นไป เพราะทุกข์สิ้นไป เวทนาจึงสิ้นไป เพราะเวทนาสิ้นไป ทุกข์ทั้งปวง จึงจักเป็นอันสลายไป’
Evaṁvādīpi kho ahaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhesu na kañci sahadhammikaṁ vādapaṭihāraṁ samanupassāmi.
Evaṁvādīpi → evaṁvādīsupi (mr) | kañci → kiñci (bj, pts) | nigaṇṭhesu → niganthesu (sya-all) | kiñci → kiñci (bj: sīmu, PTS) | Evaṁvādīpi → evaṁvādīsupi (cck: ka.) | pi → So Sk Si; Bm evaṁvādisu pi. (pts note) | evaṁvādīpi → evaṁ vādīpi (bjt) | vādapaṭihāraṁ → vādappaṭihāraṁ (th) | evaṁvādīpi → evaṁvādī pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย เราแม้มีวาทะอย่างนี้ ก็ไม่พิจารณาเห็นการโต้ตอบวาทะอัน ชอบธรรมแม้สักนิดในนิครนถ์ทั้งหลาย
Puna caparāhaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe evaṁ vadāmi:
nigaṇṭhe → niganthe (sya-all) | caparāhaṁ → ca panāhaṁ (pts) | caparāhaṁ → punacapanāhaṁ (bj: PTS) | panāhaṁ → Si parāhaṁ. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย อีกประการหนึ่ง เราถามนิครนถ์เหล่านั้นอย่างนี้ว่า
‘taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | diṭṭhadhammavedanīyaṁ → Sk & Bu d-iyaṁ. (pts note) | kiṁ maññathāvuso → kim maññath āvuso (pts) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ กรรมใด ให้ผลในชาตินี้ กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงให้ผลในชาติหน้า’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)นิครนถ์เหล่านั้นตอบว่า ‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ samparāyavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
yaṁ panidaṁ → yampanidaṁ (th) | yaṁ panidaṁ → yam pan idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘กรรมใดจะให้ผลในชาติหน้า กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จง ให้ผลในชาตินี้’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ sukhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ maññathāvuso → kim maññath āvuso (pts) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ กรรมใดให้ผลเป็นสุข กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงให้ผลเป็นทุกข์’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ dukkhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
yaṁ panidaṁ → yampanidaṁ (th) | panidaṁ → pan idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘กรรมใดให้ผลเป็นทุกข์ กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงให้ ผลเป็นสุข’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ paripakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | aparipakkavedanīyaṁ → apparipakkavedanīyaṁ (th) | kiṁ maññathāvuso → kim maññath āvuso (pts) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | taṁ → tam (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ กรรมใดให้ผลเสร็จสิ้นแล้ว กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงอย่าให้ ผลเสร็จสิ้น’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ aparipakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
yaṁ panidaṁ → yampanidaṁ (th) | aparipakkavedanīyaṁ → apparipakkavedanīyaṁ (th) | panidaṁ → pan idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘กรรมใดให้ผลยังไม่เสร็จสิ้น กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จง ให้ผลเสร็จสิ้น’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ bahuvedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ maññathāvuso → kim maññath āvuso (pts) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ กรรมใดให้ผลมาก กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงให้ผลน้อย’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ appavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
yaṁ panidaṁ → yampanidaṁ (th) | panidaṁ → pan idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘กรรมใดให้ผลน้อย กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงให้ผลมาก’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ savedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā avedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
savedanīyaṁ → vedanīyaṁ (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | kiṁ maññathāvuso → kim maññath āvuso (pts) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ กรรมใดให้ผล กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงอย่าให้ผล’ ด้วย ความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ avedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
savedanīyaṁ → vedanīyaṁ (bj, sya-all, pts) | yaṁ panidaṁ → yampanidaṁ (th) | panidaṁ → pan idaṁ (pts) | labbhametanti → labbham etan ti (pts)‘กรรมใดไม่ให้ผล กรรมนั้นท่านทั้งหลายพึงเปลี่ยนได้หรือว่า ‘จงให้ผล’ ด้วย ความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้’
‘No hidaṁ, āvuso’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)‘ไม่ได้ ท่านผู้มีอายุ’
‘Iti kira, āvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yaṁ panidaṁ kammaṁ samparāyavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ sukhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ dukkhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ paripakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ aparipakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ bahuvedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ appavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ savedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā avedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ avedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ;
kira āvuso → kirāvuso (bj) | yaṁ panidaṁ → yamidaṁ (bj, sya-all) | savedanīyaṁ → vedanīyaṁ (bj, sya-all, pts) | kira āvuso nigaṇṭhā → kirāvuso niganthā (sya-all) | kammaṁ aparipakkavedanīyaṁ → apparipakkavedanīyaṁ (sya-all) | alabbhametaṁ yaṁ panidaṁ → alabbham etaṁ yam idam (pts) | padhānena vā → (pts) | yamidaṁ → yaṁ panidaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | alabbham → Sk labbhaṁ. (pts note) | yam → Bm adds pana. (pts note) | p → Si omits pi. (pts note) | vedanīyaṁ → Bm savedanīyaṁ. (pts note) | kira → kir (pts) | yamidaṁ → yam idaṁ (pts) | alabbhametaṁ yamidaṁ → alabbham etaṁ yam p idaṁ (pts) | alabbhametaṁ yamidaṁ kammaṁ → alabbham etaṁ yam p idaṁ kammam (pts) | alabbhametaṁ yamidaṁ → alabbham etaṁ yam p idam (pts)นิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย ได้ยินว่า ๑. กรรมใดให้ผลในชาตินี้ กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ ผลในชาติหน้า’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๒. กรรมใดจะให้ผลในชาติหน้า กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ผลในชาตินี้’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๓. กรรมใดให้ผลเป็นสุข กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ ผลเป็นทุกข์’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๔. กรรมใดให้ผลเป็นทุกข์ กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ ผลเป็นสุข’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๕. กรรมใดให้ผลเสร็จสิ้นแล้ว กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงอย่าให้ผลเสร็จสิ้น’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๖. กรรมใดให้ผลยังไม่เสร็จสิ้น กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ผลเสร็จสิ้น’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๗. กรรมใดให้ผลมาก กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ ผลน้อย’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๘. กรรมใดให้ผลน้อย กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ ผลมาก’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๙. กรรมใดให้ผล กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงอย่าให้ผล’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้ ๑๐. กรรมใดไม่ให้ผล กรรมนั้นท่านทั้งหลายเปลี่ยนไม่ได้ว่า ‘จงให้ผล’ ด้วยความพยายาม หรือด้วยความเพียรนี้
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ aphalo upakkamo hoti, aphalaṁ padhānaṁ’.
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | hoti → Sk hotīti. (pts note)เมื่อเป็นเช่นนี้ ความพยายาม ความเพียรของนิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลายจึงไร้ผล’
Evaṁvādī, bhikkhave, nigaṇṭhā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)ภิกษุทั้งหลาย นิครนถ์ทั้งหลายเป็นผู้มีวาทะอย่างนี้
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhānaṁ dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti.
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (bj: syā) | Nigaṇṭhānaṁ → Sk omits these three words; Si (not Bu) Niganth-. (pts note) | ṭhānaṁ → So Sk Bu; Bm gārayhaṭhānaṁ; Si gāreyhaṭṭhānaṁ; Bu adds: vādānuppattā garayhā thānā ti pi pāṭho. (pts note)คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่ กล่าวต่อ ๆ กันมา ๑๐ ประการ ของนิครนถ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ จะเป็น เหตุให้ถูกตำหนิได้
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
pubbekatahetu → pubbe katahetu (th)ภิกษุทั้งหลาย คือ ๑. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pubbe dukkaṭakammakārino yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
dukkaṭakammakārino → dukkatakammakārino (bj) | tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | pubbe dukkaṭakammakārino → pubbedukkatakammakārino (pts) | pubbedukkatakammakārino → So Sk Bu; Bm Si dukkaṭak-. (pts note)นิครนถ์ทั้งหลายพึงเป็นผู้ทำบาปกรรมไว้ในชาติก่อนแน่ จึงเป็น เหตุให้พวกเขาเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อนเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
issaranimmānahetu → issaranimmāṇahetu (bj)๒. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งการเนรมิตของพระอิศวร
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpakena issarena nimmitā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)นิครนถ์ทั้งหลายพึงเป็นผู้ถูกพระอิศวรชั้นต่ำเนรมิตมาแน่ จึงเป็น เหตุให้พวกเขาเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อนเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;๓. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งเคราะห์
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpasaṅgatikā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)นิครนถ์ทั้งหลาย พึงเป็นผู้มีเคราะห์ร้ายแน่ จึงเป็นเหตุให้พวกเขาเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อนเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;๔. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งอภิชาติ
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpābhijātikā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
tibbā → tippā (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)นิครนถ์ทั้งหลาย พึงเป็นผู้มีอภิชาติเลวแน่ จึงเป็นเหตุให้พวกเขาเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อนเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
diṭṭhadhammūpakkamahetu → diṭṭhadhammupakkamahetu (sya-all); diṭṭhādhammupakkamahetu (pts) | diṭṭhādhammupakkamahetu → Bm - dhammūp-. (pts note)๕. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งความพยายามในปัจจุบัน
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā → pāpadiṭṭhadhammūpakkamā (bj); pāpadiṭṭhadhammupakkamā (pts) | nigaṇṭhā evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā → niganthā pāpadiṭṭhadhammupakkamā (sya-all) | tibbā → tippā (sya-all, pts) | pāpadiṭṭhadhammūpakkamā → evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā (bj: sīmu, machasaṁ) | pāpadiṭṭhadhammupakkamā → Bm Nigaṇṭhā evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā. (pts note)นิครนถ์ทั้งหลายพึงเป็นผู้มีความพยายามเลวทรามในปัจจุบันแน่ จึงเป็นเหตุให้พวกเขาเสวยทุกขเวทนากล้า เผ็ดร้อนเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | pubbekatahetu → pubbe katahetu (th)๖. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน นิครนถ์ทั้งหลายพึงเป็นผู้ควรถูกตำหนิ
no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all) | pubbekatahetu → pubbe katahetu (th)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุข และทุกข์เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน นิครนถ์ทั้งหลายก็ เป็นผู้ควรถูกตำหนิ
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
issaranimmānahetu → issaranimmāṇahetu (bj); issarinimmānahetu (pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)๗. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งการเนรมิตของพระอิศวร นิครนถ์ทั้งหลายพึงเป็นผู้ควรถูกตำหนิ
no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
issaranimmānahetu → issaranimmāṇahetu (bj); issarinimmānahetu (pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุข และทุกข์เพราะเหตุแห่งการเนรมิตของพระอิศวร นิครนถ์ทั้งหลาย ก็เป็นผู้ควรถูกตำหนิ
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)๘. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งเคราะห์ นิครนถ์ ทั้งหลายพึงเป็นผู้ควรถูกตำหนิ
no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุขและทุกข์ เพราะเหตุแห่งเคราะห์ นิครนถ์ทั้งหลายก็เป็นผู้ควรถูกตำหนิ
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)๙. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งอภิชาติ นิครนถ์ ทั้งหลายพึงเป็นผู้ควรถูกตำหนิ
no ce sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุขและทุกข์ เพราะเหตุแห่งอภิชาติ นิครนถ์ทั้งหลายก็เป็นผู้ควรถูกตำหนิ
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
diṭṭhadhammūpakkamahetu → diṭṭhadhammupakkamahetu (sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)๑๐. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งความพยายามในปัจจุบัน นิครนถ์ทั้งหลายพึงเป็นผู้ควรถูกตำหนิ
no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
diṭṭhadhammūpakkamahetu → diṭṭhadhammupakkamahetu (sya-all, pts) | nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุข และทุกข์เพราะเหตุแห่งความพยายามในปัจจุบัน นิครนถ์ทั้งหลาย ก็เป็นผู้ควรถูกตำหนิ
Evaṁvādī, bhikkhave, nigaṇṭhā.
nigaṇṭhā → niganthā (sya-all)นิครนถ์ทั้งหลายเป็นผู้มีวาทะอย่างนี้
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhānaṁ ime dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti.
nigaṇṭhānaṁ → niganthānaṁ (sya-all) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | Nigaṇṭhānaṁ → Sk omits these three words. (pts note) | dasa → Sk sace ime, omitting dasa. (pts note)คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมา ๑๐ ประการ ของนิครนถ์ทั้งหลายผู้มีวาทะอย่างนี้ จึงเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้
Evaṁ kho, bhikkhave, aphalo upakkamo hoti, aphalaṁ padhānaṁ.ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่ไร้ผล ความเพียรที่ไร้ผล เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ?
kathañca → kathañ ca (pts)ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva anaddhabhūtaṁ attānaṁ dukkhena addhabhāveti, dhammikañca sukhaṁ na pariccajati, tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti.
anadhimucchito → anadhimucchite (bj: PTS) | tasmiñca → tasmiṁ ca (th) | anaddhabhūtaṁ → anaddha bhūtaṁ (pts) | dhammikañca → dhammikañ ca (pts) | pariccajati tasmiñca → paricajjati tasmiñ ca (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ไม่นำตนซึ่งไม่มีทุกข์เข้าไปรับทุกข์ ไม่สละสุขที่เกิดขึ้น โดยธรรม ไม่เป็นผู้หมกมุ่นในสุขนั้น
So evaṁ pajānāti:รู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hotī’ti.
upekkhaṁ → upekhaṁ (bj: PTS) | saṁkhārappadhānā → So Sk Si; Bm Bu saṁkhārapadhānā. (pts note) | ajjhupekkhato → So all MSS. & Bu. (pts note) | upekham → So Sk Bu; Bm Si upekkhaṁ. (pts note) | saṅkhāraṁ → saṁkhāraṁ (pts)‘เรานี้มีทุกข์เป็นเหตุ เริ่ม บำเพ็ญความเพียรอยู่ จึงคลายกำหนัดได้เพราะการบำเพ็ญความเพียร อนึ่ง เรา นี้มีทุกข์เป็นเหตุ มีอุเบกขา เจริญอุเบกขาอยู่ จึงคลายกำหนัดได้’
So yassa hi khvāssa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, saṅkhāraṁ tattha padahati.
yassa hi khvāssa → yassa kho hi panassa (si); yassa hi khvassa (sya-all); yassa khvāssa (pts1ed) | hi → (pts) | khvāssa → yassa hi khopanassa (bj: sīmu); yassa khvāssa (bj: PTS) | khvāssa → yassa kho panassa (cck: sī.); yassa khvāssa (cck: pī.) | khvāssa → So Bu; Si yassa hi khvassa; Bm yassa hi khvāssa; Sk yassa hi kho pan'; assa. (pts note) | tattha → So Si Bu; Sk tattha s. p.; Bm tattha pṣ. (pts note) | saṅkhāraṁ → saṁkhāraṁ (pts) | saṅkhārappadhānā → saṁkhārappadhānā (pts)ภิกษุนั้นเริ่มบำเพ็ญความเพียร อย่างที่ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นเหตุ ผู้เริ่มบำเพ็ญ ความเพียรอยู่ จึงคลายกำหนัดได้เพราะการบำเพ็ญความเพียร
Yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti, upekkhaṁ tattha bhāveti.
panassa → yassa hi khvāssa (bj: sīmu) | ajjhupekkhato → ajjhu pekkhato (bjt) | panassa → pana (pts) | upekkhaṁ → upekham (pts) | upekkhaṁ → upekhaṁ (pts)ภิกษุนั้นเจริญ อุเบกขาอย่างที่ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นเหตุ มีอุเบกขา เจริญอุเบกขาอยู่ จึงคลายกำหนัดได้
Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti—
tassa → (pts) | hoti → Sk hotīti. (pts note) | saṅkhāraṁ → saṁkhāraṁ (pts) | saṅkhārappadhānā → saṁkhārappadhānā (pts)ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นหตุนั้น เริ่มบำเพ็ญความเพียรอยู่ จึงคลายกำหนัดได้ เพราะการบำเพ็ญความเพียร
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
nijjiṇṇaṁ → Sk here nijiṇṇaṁ. (pts note) | evampissa → evam pi ssa (pts)ทุกข์นั้นของภิกษุนั้นย่อมเป็นอันสลายไป แม้ด้วย อาการอย่างนี้
Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti—
upekkhaṁ → upekhaṁ (pts)ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นเหตุนั้น มีอุเบกขา เจริญอุเบกขาอยู่ จึงคลายกำหนัดได้
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
evampissa → evam pi ssa (pts)ทุกข์นั้นของภิกษุนั้นย่อมเป็นอันสลายไป แม้ด้วยอาการอย่างนี้”
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.
tibbāpekkho → tibbāpekho (bj: PTS) | tibbacchando → So Sk Bu; Bm Si tibbachando. (pts note) | tibbāpekho → So Sk Bu; Bm Si tibbāpekkho. (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนชายผู้หลง รัก มีจิตผูกพัน มีความรักร้อนแรง มีใจจดจ่อในหญิง
So taṁ itthiṁ passeyya aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ.
aññena → Sk adds vā. (pts note) | saddhiṁ → saddhim (pts)เขาเห็นหญิงนั้นยืนคุยออด อ้อนฉอเลาะอยู่กับชายอื่น
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu tassa purisassa amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti?
sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti (bj, sya-all) | sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti evaṁ → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti evam (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → Bm s-upayāsa. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsāti (th)คือ โสกะ(ความเศร้าโศก) ปริเทวะ(ความคร่ำครวญ) ทุกข์(ความทุกข์กาย) โทมนัส(ความทุกข์ใจ) และอุปายาส(ความคับแค้นใจ) พึงเกิดขึ้นแก่ชายนั้น เพราะเห็นหญิงคนโน้นยืนคุยออดอ้อนฉอเลาะอยู่กับชายอื่นบ้างไหม”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลตอบว่า “พึงเกิดขึ้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร”
“Amu hi, bhante, puriso amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.
amu → asu (bj) | tibbacchando → tibbacchendā (bj) | tibbāpekkho → tibbāpekko (pts) | hi → amuhi (bj: PTS) | tibbāpekkho → tibbāpekho (bj: PTS)“เพราะชายคนโน้นหลงรัก มีจิตผูกพัน มีความรักร้อนแรง มีใจจดจ่อใน หญิงคนโน้น
Tasmā taṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti.
sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti (bj) | uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts) | uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → uppajjanti soka parideva dukkhadomanassu pāyāsāti (th)ฉะนั้น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จึงเกิดขึ้น เพราะเห็นหญิงนั้นยืนคุยออดอ้อนฉอเลาะอยู่กับชายอื่น พระพุทธเจ้าข้า”
“Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa:
evamassa → evam assa (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น ชายนั้นคิดอย่างนี้ว่า
‘ahaṁ kho amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.
amussā → Sk āvuso. (pts note) | tibbāpekho → Sk here tibbāpakko. (pts note)‘เราหลงรัก มีจิตผูกพัน มีความรักร้อนแรง มีใจจดจ่อในหญิงคนโน้น
Tassa me amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā.
sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā (bj, sya-all) | sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā yannūnāhaṁ → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā yan nūnāhaṁ (pts) | saṁhasantiṁ → Sk omits. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → Bm adds so. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsā (th)โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และ อุปายาส จึงเกิดขึ้นแก่เรา เพราะเห็นหญิงนั้นยืนคุยออดอ้อนฉอเลาะอยู่กับชายอื่น
Yannūnāhaṁ yo me amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | pajaheyyanti → pajaheyyan ti (pts)ทางที่ดี เราควรเลิกรักหญิงที่เราหลงรักนั้นเสีย’
So yo amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyya.เขาจึงเลิกรักหญิงที่เคยหลงรัก นั้นเสีย
So taṁ itthiṁ passeyya aparena samayena aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ.สมัยต่อมา บุรุษนั้นเห็นหญิงนั้นยืนคุยออดอ้อนฉอเลาะอยู่กับชายอื่น
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
api nu tassa purisassa amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti?
sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti (bj, pts) | itthiṁ → iṭṭhiṁ (pts) | sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)คือ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส พึงเกิดขึ้นแก่ชายนั้น เพราะเห็นหญิงนั้นยืนคุยออดอ้อนฉอเลาะอยู่กับชายอื่นบ้างไหม”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“ไม่พึงเกิดขึ้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร”
“Amu hi, bhante, puriso amussā itthiyā virāgo.
amu → asu (bj) | virāgo → vītarāgo (bj, sya-all, pts)“เพราะชายคนโน้นคลายความรักในหญิงคนโน้นได้แล้ว
Tasmā taṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti.
sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti (bj, sya-all) | na → Sk omits na. (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsāti (th) | uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsāti → uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā ti (pts)ฉะนั้น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จึงไม่เกิดขึ้นเพราะเห็นหญิงนั้นยืนคุยออดอ้อนฉอเลาะ อยู่กับชายอื่น พระพุทธเจ้าข้า”
“Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu na heva anaddhabhūtaṁ attānaṁ dukkhena addhabhāveti, dhammikañca sukhaṁ na pariccajati, tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti.
heva → bhikkhave naheva (bj: PTS) | paricajati → Sk paricajati. (pts note) | hoti → Sk omits hoti. (pts note) | tasmiñca → tasmiṁ ca (th) | evameva → evam eva (pts) | dhammikañca → dhammikañ ca (pts) | pariccajati tasmiñca → paricajati tasmiñ ca (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ไม่นำตนซึ่งไม่มีทุกข์เข้าไปรับทุกข์ ไม่สละสุขที่เกิดขึ้นโดยธรรม ไม่เป็นผู้หมกมุ่นในสุขนั้น
So evaṁ pajānāti:รู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hotī’ti.
upekkhaṁ bhāvayato → upekhabhāvayato (pts) | hotīti → So Sk; Bm Si hoti. (pts note) | saṅkhāraṁ → saṁkhāraṁ (pts) | saṅkhārappadhānā → saṁkhārappadhānā (pts)‘เรานี้มี ทุกข์เป็นเหตุ เริ่มบำเพ็ญความเพียรอยู่ จึงคลายกำหนัดได้ เพราะการบำเพ็ญ ความเพียร อนึ่ง เรานี้มีทุกข์เป็นเหตุ มีอุเบกขา เจริญอุเบกขาอยู่ จึงคลาย กำหนัดได้’
So yassa hi khvāssa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, saṅkhāraṁ tattha padahati;
hi → (bj, pts) | khvāssa → khvassa (sya-all) | khvāssa → Sk yassa hi kho pan'; assa. (pts note) | saṅkhāraṁ → saṁkhāraṁ (pts) | saṅkhārappadhānā → saṁkhārappadhānā (pts)ภิกษุนั้นจึงเริ่มบำเพ็ญความเพียร อย่างที่ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นเหตุ ผู้เริ่มบำเพ็ญ ความเพียรอยู่ จึงคลายกำหนัดได้เพราะการบำเพ็ญความเพียร
yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti, upekkhaṁ tattha bhāveti.
panassa → pan assa (pts) | upekkhaṁ → upekhaṁ (pts)ภิกษุนั้นเจริญ อุเบกขาอย่างที่ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นเหตุ มีอุเบกขา เจริญอุเบกขาอยู่ จึงคลาย กำหนัดได้
Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti—
saṅkhāraṁ → saṁkhāraṁ (pts) | saṅkhārappadhānā → saṁkhārappadhānā (pts)ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นเหตุนั้น เริ่มบำเพ็ญความเพียรอยู่ จึงคลายกำหนัดได้ เพราะการบำเพ็ญความเพียร
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
evampissa → evam pi ssa (pts)ทุกข์นั้นของภิกษุนั้นย่อมเป็นอันสลายไป แม้ด้วย อาการอย่างนี้
Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti—
upekkhaṁ → upekhaṁ (pts)ภิกษุผู้มีทุกข์เป็นเหตุ มีอุเบกขา เจริญอุเบกขาอยู่ จึงคลายกำหนัดได้
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
evampissa taṁ → evam pi ssa (pts) | dukkhaṁ → evampissa dukkhaṁ (bj: PTS)ทุกข์นั้นของภิกษุนั้นย่อมเป็นอันสลายไป แม้ด้วยอาการอย่างนี้
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:
caparaṁ → ca paraṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย อีกประการหนึ่ง ภิกษุพิจารณาเห็นดังนี้ว่า
‘yathāsukhaṁ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;
kho → Sk omits kho. (pts note) | abhivaḍḍhanti → Sk omits from here to kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. (pts note)‘เมื่อเรา อยู่ตามสบาย อกุศลธรรมเจริญขึ้น กุศลธรรมเสื่อมลง
dukkhāya pana me attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.แต่เมื่อเราเริ่มตั้งตนไว้ใน ความลำบาก อกุศลธรรมเสื่อมลง กุศลธรรมเจริญขึ้น
Yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ padaheyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | padaheyyanti → padaheyyan ti (pts)ทางที่ดี เราควรเริ่มตั้งตน ไว้ในความลำบาก’
So dukkhāya attānaṁ padahati.ภิกษุนั้นจึงเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก
Tassa dukkhāya attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.เมื่อภิกษุนั้นเริ่มตั้งตน ไว้ในความลำบาก อกุศลธรรมเสื่อมลง กุศลธรรมเจริญขึ้น
So na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.สมัยต่อมา ภิกษุนั้น จึงไม่ต้องเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Yassa hi so, bhikkhave, bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti.เพราะภิกษุนั้นเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบากเพื่อประโยชน์ใด ประโยชน์นั้นของ เธอสำเร็จแล้ว
Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.เหตุนั้น สมัยต่อมา ภิกษุนั้นจึงไม่ต้องเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก
Seyyathāpi, bhikkhave, usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.
usukāro → Bm ussukāro. (pts note) | ujuṁ → Bm ujukaṁ. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย ช่างศรลนลูกศรกลับไปกลับมาบนข่าไฟ ๒ อัน ดัดให้ตรง จนใช้การได้
Yato kho, bhikkhave, usukārassa tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpitaṁ hoti paritāpitaṁ ujuṁ kataṁ kammaniyaṁ, na so taṁ aparena samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.
kataṁ → ujuṁ kataṁ hoti (bj); ujukataṁ (sya-all) | paritāpitaṁ → paritāpitaṁ hoti (bj, pts) | ujuṁ kataṁ → ujukataṁ (sya-all) | kataṁ → ujuṁ kataṁ hoti (cck: sī.) | paritāpitaṁ → Sk ātāpīṇaṁ & paritāpiṇaṁ. (pts note) | kataṁ → So Bm; Sk ujukaṁ kataṁ; Si ujukataṁ. (pts note) | taṁ → Sk omits so taṁ. (pts note)เพราะเหตุที่ลูกศรอันช่างศรลนกลับไปกลับมาบนข่าไฟ ๒ อัน ดัดให้ตรงจนใช้การได้แล้ว สมัยต่อมา ช่างศรนั้นจึงไม่ลนลูกศรนั้น
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Yassa hi so, bhikkhave, atthāya usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeyya paritāpeyya ujuṁ kareyya kammaniyaṁ svāssa attho abhinipphanno hoti.
alātesu → atālesu (pts) | paritāpeyya → paritapeyya (pts) | abhinipphanno → abinipphanno (pts) | tejanaṁ → tejanam (pts)เพราะช่างศรนั้นพึงลนลูกศรกลับไปกลับมาบนข่าไฟ ๒ อัน ดัดให้ตรงจนใช้ การได้ เพื่อประโยชน์ใด ประโยชน์นั้นของเขาสำเร็จแล้ว
Tasmā na aparena samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.
usukāro → usukāro ca (pts) | alātesu → alāpesu (pts)เหตุนั้น สมัยต่อมา ช่างศรนั้นจึงไม่ลนลูกศรกลับไปกลับมาบนข่าไฟ ๒ อัน ไม่ต้องดัดให้ตรงจนใช้การได้
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:
evameva → evam eva (pts)แม้ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า
‘yathāsukhaṁ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;
me → Sk yathā su me. (pts note)‘เมื่อเราอยู่ตามสบาย อกุศลธรรมเจริญขึ้น กุศลธรรมเสื่อมลง
dukkhāya pana me attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.แต่เมื่อเราเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก อกุศลธรรมเสื่อมลง กุศลธรรมเจริญขึ้น
Yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ padaheyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | padaheyyanti → padaheyyan ti (pts)ทางที่ดี เราควรเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก’
So dukkhāya attānaṁ padahati.ภิกษุนั้นจึงเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก
Tassa dukkhāya attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.เมื่อภิกษุนั้นเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก อกุศลธรรมเสื่อมลง กุศลธรรมเจริญขึ้น
So na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.
na → Sk omits na. (pts note)เหตุนั้น สมัยต่อมา ภิกษุนั้นจึงไม่ต้อง เริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Yassa hi so, bhikkhave, bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti.เพราะภิกษุนั้นเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบากเพื่อประโยชน์ใด ประโยชน์นั้น ของเธอสำเร็จแล้ว
Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.
padahati → padahatīti (sya-all) | padahati → Si padahatīti. (pts note)เหตุนั้น สมัยต่อมา ภิกษุนั้นจึงไม่ต้องเริ่มตั้งตนไว้ในความลำบาก
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, bhikkhave, idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā → repeat (pts)ภิกษุทั้งหลาย อีกประการหนึ่ง ตถาคต อุบัติขึ้นมาในโลกนี้ เป็น พระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยตนเองโดยชอบ เพียบพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ไปดี รู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกผู้ที่ควรฝึกได้อย่างยอดเยี่ยม เป็นศาสดาของเทวดาและ มนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.รู้แจ้งโลกนี้ พร้อมทั้ง เทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและ มนุษย์ด้วยตนเองแล้วประกาศให้ผู้อื่นรู้ตาม
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.แสดงธรรมมีความงามในเบื้องต้น มี ความงามในท่ามกลาง และมีความงามในที่สุด ประกาศพรหมจรรย์พร้อมทั้ง อรรถและพยัญชนะ บริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วน
Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.
paccājāto → pacchā jāto (sya-all)คหบดี บุตรคหบดี หรืออนุชน(คนผู้เกิดภายหลัง) ในตระกูลใดตระกูลหนึ่ง
So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.ได้สดับธรรมนั้น เกิดศรัทธาในตถาคต
So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:เมื่อมีศรัทธา ย่อมตระหนักว่า
‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.‘การอยู่ ครองเรือนเป็นเรื่องอึดอัด เป็นทางมาแห่งธุลี การบวชเป็นทางปลอดโปร่ง
Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.การที่ ผู้ครองเรือนจะประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วนดุจสังข์ขัด ไม่ใช่ทำ ได้ง่าย
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)ทางที่ดี เราควรโกนผมและหนวด นุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ ออกจากเรือน บวชเป็นบรรพชิตเถิด’
So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.ต่อมาเขาละทิ้งกองโภคสมบัติน้อยใหญ่ และเครือญาติน้อย ใหญ่ โกนผมและหนวด นุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต
So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.ภิกษุนั้นบวชแล้วอย่างนี้ ถึงความเป็นผู้มีสิกขาและสาชีพ ของภิกษุ ทั้งหลาย คือ ๑. ละ เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ คือ วางทัณฑาวุธ และศัสตราวุธ มีความละอาย มีความเอ็นดู มุ่งประโยชน์เกื้อกูลต่อสรรพสัตว์อยู่
Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati.๒. ละ เว้นขาดจากการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ คือ รับเอา แต่สิ่งของที่เขาให้ มุ่งหวังแต่สิ่งของที่เขาให้ ไม่เป็นขโมย เป็นคน สะอาดอยู่
Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.๓. ละพฤติกรรมอันเป็นข้าศึกต่อพรหมจรรย์ คือ ประพฤติพรหมจรรย์ เว้นห่างไกลจากเมถุนธรรม อันเป็นกิจของชาวบ้าน
Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.๔. ละ เว้นขาดจากการพูดเท็จ คือ พูดแต่คำสัตย์ ดำรงความสัตย์ มีถ้อยคำเป็นหลัก เชื่อถือได้ ไม่หลอกลวงชาวโลก
Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya—iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.๕. ละ เว้นขาดจากการพูดส่อเสียด คือ ฟังความจากฝ่ายนี้แล้ว ไม่ ไปบอกฝ่ายโน้น เพื่อทำลายฝ่ายนี้ หรือฟังความฝ่ายโน้นแล้ว ไม่มาบอกฝ่ายนี้ เพื่อทำลายฝ่ายโน้น สมานคนที่แตกกัน ส่ง เสริมคนที่ปรองดองกัน ชื่นชม ยินดี เพลิดเพลินต่อผู้ที่สามัคคีกัน พูดแต่ถ้อยคำที่สร้างสรรค์ความสามัคคี
Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.๖. ละ เว้นขาดจากการพูดคำหยาบ คือ พูดแต่คำไม่มีโทษ ไพเราะ น่ารัก จับใจ เป็นคำของชาวเมือง คนส่วนมากรักใคร่ พอใจ
Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
dhammavādī → (bj) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th)๗. ละ เว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อ คือ พูดถูกเวลา พูดคำจริง พูดอิงประโยชน์ พูดอิงธรรม พูดอิงวินัย พูดคำที่มีหลักฐาน มีที่ อ้างอิง มีที่กำหนด ประกอบด้วยประโยชน์ เหมาะแก่กาลเวลา
So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti.
bījagāmabhūtagāmasamārambhā → bījagāma bhūtagāmasamārambhā (th)๘. เว้นขาดจากการพรากพืชคาม และภูตคาม
Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā.
virato → paṭivirato (sya-all)๙. ฉันมื้อเดียว ไม่ฉันตอนกลางคืน เว้นขาดจากการฉันในเวลาวิกาล
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti.
naccagītavāditavisūkadassanā → nacca gīta vādita visūkadassanā (th)๑๐. เว้นขาดจากการฟ้อนรำ ขับร้อง ประโคมดนตรี และดูการละเล่น ที่เป็นข้าศึกแก่กุศล
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti.
mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā → mālā gandha vilepana dhāraṇa maṇḍana vibhūsanaṭṭhānā (th)๑๑. เว้นขาดจากการทัดทรง ประดับ ตกแต่งร่างกายด้วยพวงดอกไม้ ของหอมและเครื่องประทินผิว อันเป็นลักษณะแห่งการแต่งตัว
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti.
uccāsayanamahāsayanā → uccāsayana mahāsayanā (th)๑๒. เว้นขาดจากที่นอนสูงใหญ่
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.๑๓. เว้นขาดจากการรับทองและเงิน
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.๑๔. เว้นขาดจากการรับธัญญาหารดิบ
Āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.๑๕. เว้นขาดจากการรับเนื้อดิบ
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
itthikumārikapaṭiggahaṇā → itthikumārikā paṭiggahaṇā (bj); itthī kumārikāpaṭiggahaṇā (sya-all) | itthikumārikā → itthikumārika (bj: sīmu, machasaṁ)๑๖. เว้นขาดจากการรับสตรีและกุมารี
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
dāsidāsapaṭiggahaṇā → dāsī dāsapaṭiggahaṇā (sya-all)๑๗. เว้นขาดจากการรับทาสหญิงและทาสชาย
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
ajeḷakapaṭiggahaṇā → aje ḷakapaṭiggahaṇā (th)๑๘. เว้นขาดจากการรับแพะและแกะ
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā → kukkuṭa sūkarapaṭiggahaṇā (th)๑๙. เว้นขาดจากการรับไก่และสุกร
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā → hatthigavāssavaḷavā paṭiggahaṇā (bj); hatthigavā ssa valavapaṭiggahaṇā (sya-all) | hatthigavāssavaḷavā → gavāssavaḷava (bj: sīmu, machasaṁ)๒๐. เว้นขาดจากการรับช้าง โค ม้า และลา
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
khettavatthupaṭiggahaṇā → khetta vatthupaṭiggahaṇā (th)๒๑. เว้นขาดจากการรับเรือกสวนไร่นาและที่ดิน
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti.
dūteyyapahiṇagamanānuyogā → dūteyya pahīṇagamanānuyogā (sya-all)๒๒. เว้นขาดจากการทำหน้าที่เป็นตัวแทนและผู้สื่อสาร
Kayavikkayā paṭivirato hoti.
kayavikkayā → kaya vikkayā (th)๒๓. เว้นขาดจากการซื้อขาย
Tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti.
tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā → tulākūṭa kaṁsakūṭamānakūṭā (th)๒๔. เว้นขาดจากการโกงด้วยตาชั่ง ด้วยของปลอม และด้วยเครื่อง ตวงวัด
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti.
ukkoṭanavañcananikatisāciyogā → ukkoṭana vañcana nikati sāviyogā (sya-all) | Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā → sāviyogā (syā. kaṁ. ka.) ettha sācisaddo kuṭilapariyāyo (cck note)๒๕. เว้นขาดจากการรับสินบน การล่อลวง และการตลบตะแลง
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.
hoti → passa ma. ni. 1.293 cūḷahatthipadopame (cck note) | chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā → chedana vadha bandhana viparāmosa ālopa sahasākārā (th)๒๖. เว้นขาดจากการตัด(อวัยวะ) การฆ่า การจองจำ การตีชิงวิ่งราว การปล้น และการขู่กรรโชก
So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
so → (sya-all)ภิกษุนั้นเป็นผู้สันโดษด้วยจีวรพอคุ้มร่างกาย และบิณฑบาตพออิ่มท้อง จะไป ณ ที่ใด ๆ ก็ไปได้ทันที
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;เหมือนนกบินไป ณ ที่ใด ๆ ก็มีแต่ปีกเป็นภาระ
evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena; so yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
so → (sya-all)
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.เธอ ประกอบด้วยอริยสีลขันธ์เช่นนี้แล้ว ย่อมเสวยสุขอันปราศจากโทษในภายใน
So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.ภิกษุนั้นเห็นรูปทางตาแล้ว ไม่รวบถือ ไม่แยกถือ
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
abhijjhādomanassā → abhijjhā domanassā (bjt)ย่อมปฏิบัติเพื่อ สำรวมจักขุนทรีย์ ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้ว ก็จะเป็นเหตุให้ถูกบาปอกุศลธรรมคือ อภิชฌาและโทมนัสครอบงำได้ จึงรักษาจักขุนทรีย์ ถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์
Sotena saddaṁ sutvā …pe…ฟังเสียงทางหูแล้ว ...
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…ดมกลิ่นทางจมูกแล้ว ...
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…ลิ้มรสทางลิ้นแล้ว ...
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกายแล้ว ...
manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้ว ไม่รวบถือ ไม่แยกถือ
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.ย่อมปฏิบัติเพื่อสำรวม มนินทรีย์ ซึ่งเมื่อไม่สำรวมแล้ว ก็จะเป็นเหตุให้ถูกบาปอกุศลธรรมคืออภิชฌาและ โทมนัสครอบงำได้ จึงรักษามนินทรีย์ ถึงความสำรวมในมนินทรีย์
So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.เธอประกอบ ด้วยอริยอินทรียสังวรเช่นนี้แล้ว ย่อมเสวยสุขอันไม่ระคนด้วยกิเลสในภายใน
So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
samiñjite → sammiñjite (bj, sya-all, km) | sammiñjite → samiñjite (bj: machasaṁ) | samiñjite → sammiñjite (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)ภิกษุนั้นทำความรู้สึกตัวในการก้าวไป การถอยกลับ การแลดู การเหลียวดู การคู้เข้า การเหยียดออก การครองสังฆาฏิ บาตรและจีวร การฉัน การดื่ม การเคี้ยว การลิ้ม การถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ การเดิน การยืน การนั่ง การนอน การตื่น การพูด การนิ่ง
So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato
samannāgato → samannāgato so (sya-all) | samannāgato → passa ma. ni. 1.296 cūḷahatthipadopame (cck note)ภิกษุนั้นประกอบด้วยอริยสีลขันธ์ อริยอินทรียสังวร และอริย สติสัมปชัญญะแล้ว
vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.
palālapuñjaṁ → paḷālapuñjaṁ (bj) | kandaraṁ → (sya-all)พักอยู่ ณ เสนาสนะเงียบสงัด คือ ป่า โคนไม้ ภูเขา ซอกเขา ถ้ำ ป่าช้า ป่าชัฏ ที่แจ้ง ลอมฟาง
So pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā, ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya, parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.เธอกลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันอาหารเสร็จ แล้ว นั่งขัดสมาธิ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้เฉพาะหน้า
So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.เธอละอภิชฌา(ความเพ่งเล็ง อยากได้สิ่งของของเขา) ในโลก มีใจปราศจากอภิชฌา ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอภิชฌา
Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.ละความมุ่งร้ายคือพยาบาท มีจิตไม่พยาบาท มุ่งประโยชน์เกื้อกูลต่อสรรพสัตว์อยู่ ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากความมุ่งร้ายคือพยาบาท
Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (bj, sya-all) | vigatathinamiddho → vigatathīnamiddho (bj, sya-all) | thinamiddhā → thīnamiddhā (bj, sya-all)ละถีนมิทธะ(ความหดหู่และเซื่องซึม) มีจิตปราศจากถีนมิทธะ กำหนดแสงสว่าง มีสติสัมปชัญญะ ชำระจิตให้บริสุทธิ์ จากถีนมิทธะ
Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.ละอุทธัจจกุกกุจจะ(ความฟุ้งซ่านและรำคาญใจ) เป็นผู้ไม่ฟุ้งซ่าน มีจิตสงบภายใน ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอุทธัจจกุกกุจจะ
Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.
akathaṅkathī → akathaṁkathī (my, bjt, th, ms2005)ละวิจิกิจฉา(ความลังเล สงสัย) ข้ามพ้นวิจิกิจฉาได้แล้ว ไม่มีความสงสัยในกุศลธรรมทั้งหลายอยู่ ชำระจิต ให้บริสุทธิ์จากวิจิกิจฉา
So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
nīvaraṇe → Bm nivaraṇe. (pts note)เธอละนิวรณ์ ๕ ประการนี้ ที่ทำให้จิตเศร้าหมอง บั่นทอนกำลังปัญญา
vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts) | paṭhamajjhānaṁ → So Sk; Bm Si paṭhamaṁ jhāmaṁ &c., as usual. (pts note) | vivicceva → eva (pts)ภิกษุนั้นสงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติและสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sampasādanaṁ → saṁpasādanaṁ (pts)อีกประการหนึ่ง เพราะวิตกวิจารสงบระงับไป ภิกษุบรรลุทุติยฌานมีความ ผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่งผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและสุข อันเกิดจากสมาธิอยู่
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti. Yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | upekhako → Bm Si upekkhako. (pts note) | tatiyajjhānaṁ → Bm Si tatiyaṁ jhānaṁ. (pts note) | + → taṁ (bjt) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts)อีกประการหนึ่ง เพราะปีติจางคลายไป ภิกษุมีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกาย บรรลุตติยฌานที่พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า ‘ผู้มีอุเบกขา มีสติ อยู่เป็นสุข’
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts) | va → Sk adds kho. (pts note) | atthagamā → Bm Si atthangamā. (pts note) | catutthajjhānaṁ → Bm Si catutthaṁ jhānaṁ. (pts note) | adukkhamasukhaṁ → adukkhaṁ asukhaṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pubbeva → pubbe va (pts)อีกประการหนึ่ง เพราะละสุขและทุกข์ได้ เพราะโสมนัสและโทมนัสดับไปก่อน ภิกษุบรรลุจตุตถฌานที่ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาอยู่
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจาก ความเศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้น น้อมจิตไปเพื่อปุพเพนิวาสานุสสติญาณ
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe: ‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | cattālīsampi → cattāḷīsampi (bj, sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | evaṅgotto → evaṁgotto (my, bjt, th, ms2005) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī (bjt) | pubbenivāsaṁ → pubbe nivāsaṁ (bjt) | evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī → evaṁ sukhadukkhapaṭisaṁvedī (th)ระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ คือ ๑ ชาติบ้าง ๒ ชาติบ้าง ๓ ชาติบ้าง ๔ ชาติบ้าง ๕ ชาติบ้าง ๑๐ ชาติบ้าง ๒๐ ชาติบ้าง ๓๐ ชาติบ้าง ๔๐ ชาติบ้าง ๕๐ ชาติบ้าง ๑๐๐ ชาติบ้าง ๑,๐๐๐ ชาติบ้าง ๑๐๐,๐๐๐ ชาติบ้าง ตลอดสังวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้าง ตลอด วิวัฏฏกัปเป็นอันมากบ้าง ตลอดสังวัฏฏกัปและวิวัฏฏกัป เป็นอันมากบ้าง ว่า ‘ใน ภพโน้น เรามีชื่ออย่างนั้น มีตระกูล มีวรรณะ มีอาหาร เสวยสุขทุกข์ และมี อายุอย่างนั้น ๆ จุติจากภพนั้นแล้ว ได้ไปเกิดในภพโน้น แม้ในภพนั้น เราก็มีชื่อ อย่างนั้น มีตระกูล มีวรรณะ มีอาหาร เสวยสุขทุกข์ และมีอายุอย่างนั้น ๆ จุติ จากภพนั้น จึงมาเกิดในภพนี้’ เธอระลึกชาติก่อนได้หลายชาติ พร้อมทั้งลักษณะ ทั่วไปและชีวประวัติอย่างนี้
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
āneñjappatte → aneñjappatte (bj)เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจาก ความเศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่นไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้น น้อมจิตไปเพื่อจุตูปปาตญาณ
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti: ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th)เห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำและชั้นสูง งามและไม่งาม เกิดดีและเกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดถึงหมู่ สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมว่า ‘หมู่สัตว์ที่ประกอบกายทุจริต วจีทุจริต และมโนทุจริต กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นผิดและชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นผิด พวกเขาหลังจากตายแล้ว จะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก แต่หมู่สัตว์ที่ ประกอบกายสุจริต วจีสุจริต และมโนสุจริต ไม่กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็น ชอบและชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นชอบ พวกเขาหลังจากตายแล้ว จะ ไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์’ เธอเห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำและชั้นสูง งามและไม่งาม เกิดดีและเกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดถึงหมู่ สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมอย่างนี้แล
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evam pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน ปราศจาก ความเศร้าหมอง อ่อน เหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ภิกษุนั้น น้อมจิตไปเพื่ออาสวักขยญาณ So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.นี้อาสวะ นี้อาสวสมุทัย นี้อาสวนิโรธ นี้อาสวนิโรธคามินีปฏิปทา’
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.เมื่อเธอรู้เห็นอยู่อย่างนี้ จิตย่อมหลุดพ้นจากกามาสวะ ภวาสวะ และอวิชชาสวะ Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.เมื่อจิตหลุดพ้นแล้ว ก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อ ความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป'
Evampi kho, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
evampi → evaṁ (sya-all, pts) | kho → evaṁ kho (bj: PTS)ภิกษุทั้งหลาย ความพยายามที่มีผล ความเพียรที่มีผล เป็นอย่างนี้
Evaṁvādī, bhikkhave, tathāgatā.
tathāgatā evaṁvādīnaṁ → tathāgetā evaṁvādiṁ (bj); tathāgato evaṁvādiṁ (sya-all, pts) | tathāgetā → tathāgatā (bj: sīmu, machasaṁ)ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตมีวาทะอย่างนี้
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, tathāgatānaṁ dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānā āgacchanti.
tathāgatānaṁ → tathāgataṁ (bj, sya-all, pts) | pāsaṁsaṭṭhānā → pāsaṁsaṭṭhānaṁ (sya-all) | evaṁvādiṁ → evaṁ vādīnaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | tathāgataṁ → tathāgatānaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | tathāgatānaṁ → tathāgato, evaṁvādiṁ bhikkhave tathāgataṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Tathāgataṁ → Bm evaṁvādīnaṁ b. Tathāgatānaṁ. (pts note)คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมา ๑๐ ประการ ของตถาคตผู้มีวาทะอย่างนี้ จึงเป็นเหตุให้ได้รับการสรรเสริญ
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
pubbekatahetu → pubbe katahetu (th)ภิกษุทั้งหลาย คือ ๑. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน
addhā, bhikkhave, tathāgato pubbe sukatakammakārī yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.
Tathāgato → Sk T-te. (pts note) | pubbe sukatakammakārī → pubbesukatakammakārī (pts)ตถาคตพึงเป็นผู้ทำกรรมดีไว้ในชาติก่อนแน่ จึงเป็นเหตุให้ตถาคต เสวยสุขเวทนาอันไม่มีอาสวะเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
issaranimmānahetu → issaranimmāṇahetu (bj)๒. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งการเนรมิตของพระอิศวร
addhā, bhikkhave, tathāgato bhaddakena issarena nimmito yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.ตถาคตพึงเป็นผู้ถูกพระอิศวรชั้นสูงเนรมิตมาแน่ จึงเป็นเหตุให้ ตถาคตเสวยสุขเวทนาอันไม่มีอาสวะเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;๓. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งเคราะห์
addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇasaṅgatiko yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.ตถาคตพึงเป็น ผู้มีเคราะห์กรรมดีแน่ จึงเป็นเหตุให้ตถาคตเสวยสุขเวทนาอันไม่มี อาสวะเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;๔. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งอภิชาติ
addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇābhijātiko yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.ตถาคตพึงเป็น ผู้มีอภิชาติดีแน่ จึงเป็นเหตุให้ตถาคตเสวยสุขเวทนาอันไม่มีอาสวะ เห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
diṭṭhadhammūpakkamahetu → diṭṭhadhammupakkamahetu (pts)๕. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งความพยายามในปัจจุบัน
addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇadiṭṭhadhammūpakkamo yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.
kalyāṇadiṭṭhadhammūpakkamo → kalyāṇadiṭṭhadhammupakkamo (pts)ตถาคตพึงเป็นผู้มีความพยายามดีในปัจจุบันแน่ จึงเป็นเหตุให้ ตถาคตเสวยสุขเวทนาอันไม่มีอาสวะเห็นปานนี้ในบัดนี้
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
pubbekatahetu → pubbe katahetu (th)๖. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน ตถาคตพึงเป็นผู้น่าสรรเสริญ
no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
pubbekatahetu → pubbe katahetu (th)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุขและทุกข์ เพราะเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในชาติก่อน ตถาคตก็เป็นผู้น่าสรรเสริญ
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
issaranimmānahetu → issaranimmāṇahetu (bj)๗. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งการเนรมิตของพระอิศวร ตถาคตพึงเป็นผู้น่าสรรเสริญ
no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
issaranimmānahetu → issaranimmāṇahetu (bj) | Tathāgato → Sk {omits} the whole of this sentence from sace. (pts note)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุขและทุกข์ เพราะเหตุแห่งการเนรมิตของพระอิศวร ตถาคตก็เป็นผู้น่าสรรเสริญ
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;๘. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งเคราะห์ ตถาคตพึงเป็น ผู้น่าสรรเสริญ
no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่ง เคราะห์ ตถาคตก็เป็นผู้น่าสรรเสริญ
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;๙. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งอภิชาติ ตถาคตพึงเป็น ผู้น่าสรรเสริญ
no ce sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่ง อภิชาติ ตถาคตก็เป็นผู้น่าสรรเสริญ
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
diṭṭhadhammūpakkamahetu → diṭṭhadhammupakkamahetu (pts)๑๐. ถ้าหมู่สัตว์เสวยสุขและทุกข์เพราะเหตุแห่งความพยายามในปัจจุบัน ตถาคตพึงเป็นผู้น่าสรรเสริญ
no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
diṭṭhadhammūpakkamahetu → diṭṭhadhammupakkamahetu (pts)ถ้าหมู่สัตว์ไม่ได้เสวยสุขและทุกข์เพราะ เหตุแห่งความพยายามในปัจจุบัน ตถาคตก็เป็นผู้น่าสรรเสริญ
Evaṁvādī, bhikkhave, tathāgatā.
tathāgatā evaṁvādīnaṁ → tathāgetā evaṁvādiṁ (bj); tathāgato evaṁvādiṁ (sya-all, pts) | tathāgetā → tathāgatā (bj: sīmu, machasaṁ) | Tathāgato → So Si; Bm T-tā; Sk T-taṁ. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตมีวาทะอย่างนี้
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, tathāgatānaṁ ime dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānā āgacchantī”ti.
tathāgatānaṁ → tathāgataṁ (bj, sya-all, pts) | pāsaṁsaṭṭhānā → pāsaṁsaṭṭhānaṁ (sya-all) | evaṁvādiṁ → evaṁ vādīnaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | tathāgataṁ → tathāgatānaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | Tathāgataṁ → So Si; Sk omits these three words; Bm evaṁvādīnaṁ b. Tathāgatānaṁ. (pts note) | āgacchantīti → Sk āgacchanti. (pts note)คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมา ๑๐ ประการ ของตถาคตผู้มีวาทะอย่างนี้ จึงเป็นเหตุให้ได้รับการสรรเสริญ”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล