Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 102มัชฌิมนิกาย

Pañcattayasutta๑๐๒ ปัญจัตตยสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
ārāme → ārame (pts)
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียก ภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า “bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti bhadanteti → bhikkhave ti bhadante ti (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย”

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhadante → Bm bhaddante. (pts note) | bhadanteti → bhadante ti (pts)
ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า

“santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṁ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti.
adhivuttipadāni → adhimuttipadāni (sya-all) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇabrāhmaṇa (pts) | adhivuttipadāni → adhimuttipadāni (bj: syā) | adhivuttipadāni → adhimuttipadāni (cck: syā. kaṁ. ka.) | adhivuttipadāni → So Bu; Sk Bm Si adhimuttipadāui; cf. 1 Digha 12 & 30. (pts note)
“ภิกษุทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งกำหนดขันธ์(สรรพสิ่ง)ส่วนอนาคต มีความเห็นคล้อยตามขันธ์ส่วนอนาคต ปรารภขันธ์ส่วนอนาคต ประกาศวาทะ แสดงทิฏฐิต่าง ๆ คือ
‘Saññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti—
paraṁ maraṇāti ittheke → parammaraṇāti itethake (bj) | arogo → Sk ārogo throughout. (pts note) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
สมณพราหมณ์พวกหนึ่งประกาศอย่างนี้ว่า ‘อัตตาที่มีสัญญา
ittheke abhivadanti;
ittheke → itethake (bjt) | ittheke → itth eke (pts)
ยั่งยืนหลังจาก ตายแล้ว'
‘asaññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti—
paraṁ maraṇāti ittheke → parammaraṇāti itethake (bj) | maraṇāti → maraṇā ti (pts)
สมณพราหมณ์พวกหนึ่งประกาศอย่างนี้ว่า ‘อัตตาที่ไม่มีสัญญา
ittheke abhivadanti;
ittheke → itethake (bjt) | ittheke → itth eke (pts)
ยั่งยืนหลัง จากตายแล้ว‘
‘nevasaññīnāsaññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti—
paraṁ maraṇāti ittheke → parammaraṇāti itethake (bj) | nevasaññīnāsaññī → nevasaññī nāsaññī (th) | nevasaññīnāsaññī → n eva saññī nāsaññī (pts) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
สมณพราหมณ์พวกหนึ่งประกาศอย่างนี้ว่า ‘อัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มี สัญญาก็มิใช่
ittheke abhivadanti;
ittheke → itethake (bjt) | ittheke → itth eke (pts)
ยั่งยืนหลังจากตายแล้ว‘
sato vā pana sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti, diṭṭhadhammanibbānaṁ vā paneke abhivadanti.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, km, pts1ed) | paññapenti → paññāpenti (pts) | paññapenti → paññāpenti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | paneke → pan eke (pts)
สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติความขาดสูญ ความพินาศ ความไม่เกิดขึ้น ของสัตว์ที่มีอยู่ สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัตินิพพานในปัจจุบัน
Iti santaṁ vā attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, sato vā pana sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti, diṭṭhadhammanibbānaṁ vā paneke abhivadanti.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | arogaṁ → paraṁ maraṇā. iti imāni (cck: ka.) | maraṇā → Sk adds ti. 8Bm omits this sentence, -sato- . . . abhivadanti, (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts) | paneke → pan eke (pts)
รวมความว่าสมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติอัตตาที่มีอยู่ว่ายั่งยืนหลังจากตาย แล้วบ้าง บัญญัติความขาดสูญ ความพินาศ ความไม่เกิดขึ้นของสัตว์ที่มีอยู่บ้าง บัญญัตินิพพานในปัจจุบันบ้าง
Iti imāni pañca hutvā tīṇi honti, tīṇi hutvā pañca honti—
pañca → paraṁ maraṇā. iti imāni (cck: ka.)
วาทะแสดงทิฏฐิเหล่านี้ ขยายเป็น ๕ ประการแล้ว ย่อเป็น ๓ ประการ ย่อเป็น ๓ ประการแล้ว ขยายเป็น ๕ ประการ ดังนี้แล
ayamuddeso pañcattayassa.
pañcattayassa → So Si; Bm paccattayassa; Sk pavattassa. (pts note) | ayamuddeso → ayam uddeso (pts)
นี้เป็นอุทเทสของวาทะแสดงทิฏฐิ ๕ ประการ ๓ หมวด

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, ekattasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nānattasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, parittasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, appamāṇasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, etaṁ vā panekesaṁ upātivattataṁ viññāṇakasiṇameke abhivadanti appamāṇaṁ āneñjaṁ.
etaṁ → evaṁ (mr) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (sya-all); maraṇāti (mr) | panekesaṁ → panetesaṁ (sya-all, km) | paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | āneñjaṁ → aneñjaṁ (sya-all) | attānaṁ → saññīmattānaṁ (bj: sīmu) | paññāpenti → paññapenti (bj: machasaṁ) | etaṁ → evaṁ (cck: ka.) | panekesaṁ → panetesaṁ (cck: syā. kaṁ.) | attānaṁ → Sk saññimattānaṁ; Bm saññīattānaṁ; Si saññiṁ attānaṁ. (pts note) | arogaṁ → Sk arogo here only. (pts note) | rūpiṁ → So Si; Sk Bm rūpī. Similarly arūpiṁ &c. (pts note) | vā → Sk omits vā. (pts note) | saṁ → Si pana tesaṁ. (pts note) | āṇañjaṁ → Sk aṇaṅja; Bm āneñjaṁ. Si aneñjaṁ. Cf. page 253. (pts note) | paraṁ maraṇā rūpiṁ vā → parammaraṇā rūpiṁvā (bjt) | viññāṇakasiṇameke → viññāṇakasiṇaṁ eke (bjt) | saññiṁ → saññim (pts) | paraṁ → param (pts) | rūpiñca arūpiñca → rūpiñ ca arūpiñ ca (pts) | nevarūpiṁ → n eva rūpiṁ (pts) | te → ti (pts) | vā panekesaṁ → va pan eke saṁ (pts) | viññāṇakasiṇameke → viññāṇakasiṇam eke (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ในสัญญีวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้ว คือ ๑. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๒. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา ไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๓. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา ทั้งที่มีรูปและไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตาย แล้วบ้าง ๔. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีรูปก็มิใช่ ไม่มีรูปก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้วบ้าง ๕. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาอย่างเดียวกันว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้วบ้าง ๖. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาต่างกันว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้ว บ้าง ๗. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาเล็กน้อยว่ายั่งยืนหลังจากตาย แล้วบ้าง ๘. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาหาประมาณมิได้ว่ายั่งยืนหลัง จากตายแล้วบ้าง แต่มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่ง กล่าวยืนยันวิญญาณกสิณของอัตตาที่มีสัญญา เหล่านี้ ซึ่งล่วงไปแล้วนั่นว่า หาประมาณมิได้ ไม่หวั่นไหว

Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti.
abhijānāti → pajānāti (bj, sya-all, km, pts1ed) | abhijānāti → pajānāti (sī. syā. kaṁ. pī.) aṭṭhakathā oloketabbā (cck note)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, ekattasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nānattasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, parittasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, appamāṇasaññiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, yā vā panetāsaṁ saññānaṁ parisuddhā paramā aggā anuttariyā akkhāyati—
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all) | panetāsaṁ → pan esaṁ (pts) | maraṇā → maraṇāti (cck: ka.) | nārūpiṁ → Sk omits vā nārūpiṁ. (pts note) | esaṁ → So Sk Si; Bm pan'; etāsaṁ. (pts note) | saññānaṁ → So Si Bm; Sk Bu saññāṇaṁ throughout. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | saññiṁ → saññim (pts) | paraṁ → param (pts) | rūpiñca arūpiñca → rūpiñ ca arūpiñ ca (pts) | nevarūpiṁ → n eva rūpiṁ vā (pts) | nānattasaññiṁ → nānattasaññim (pts)
สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบัญญัติอัตตาที่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้ว คือ ๑. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๒. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา ไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๓. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา ทั้งที่มีรูปและไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตาย แล้วบ้าง ๔. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีรูปก็มิใช่ ไม่มีรูปก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้วบ้าง ๕. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาอย่างเดียวกันว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้วบ้าง ๖. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาต่างกันว่ายั่งยืนหลังจากตาย แล้วบ้าง ๗. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาเล็กน้อยว่ายั่งยืนหลังจากตาย แล้วบ้าง ๘. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญา มีสัญญาหาประมาณมิได้ว่ายั่งยืนหลัง จากตายแล้วบ้าง ส่วนสัญญาที่บริสุทธิ์ยอดเยี่ยม เขากล่าวว่า ‘ล้ำเลิศ’ ไม่มีสัญญาอื่นยิ่งกว่า
yadi rūpasaññānaṁ yadi arūpasaññānaṁ yadi ekattasaññānaṁ yadi nānattasaññānaṁ.สัญญาเหล่านี้ ทั้งที่เป็นสัญญาในรูป ทั้งที่เป็นสัญญาในอรูป ทั้งที่เป็นสัญญา อย่างเดียวกัน ทั้งที่เป็นสัญญาต่างกัน ‘Natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanameke abhivadanti appamāṇaṁ āneñjaṁ.
kiñcīti ākiñcaññāyatanameke → kiñciti ākiñcaññāyatanaṁ eke (bj) | āneñjaṁ → āṇañjaṁ (pts) | kiñtīti → Bm iti kiṅcīti. (pts note) | āneñjaṁ → aneñjaṁ (th)
สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยัน อากิญจัญญายตนะหาประมาณมิได้ ไม่หวั่นไหวว่า ‘ไม่มีอะไร’
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | vā → Sk here & infra reads n'; eva rūpiṁ nārūpiṁ vā. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | asaññiṁ → asaññim (pts) | paraṁ → param (pts) | rūpiñca arūpiñca → rūpiñ ca arūpiñ ca (pts) | nevarūpiṁ → n eva rupiṁ (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ในอสัญญีวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่า หนึ่งบัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้ว คือ ๑. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๒. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา ไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๓. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา ทั้งที่มีรูปและไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้วบ้าง ๔. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา มีรูปก็มิใช่ ไม่มีรูปก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลัง จากตายแล้วบ้าง

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā tesamete paṭikkosanti.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | paraṁ maraṇā tesamete → parammaraṇā tesaṁ eke (bj) | tesamete → tesam eke (pts) | eke → Si ete. (pts note) | saññiṁ → saññim (pts) | paraṁ → param (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ในอสัญญีวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์ผู้มีอสัญญีวาทะพวก หนึ่งคัดค้านสมณพราหมณ์พวกที่บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้ว เหล่านั้น
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṁ, etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ: ‘asaññan’ti.
etaṁ → (pts) | santaṁ → Si adds etaṁ. (pts note) | saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṁ → saññārogo saññāgaṇḍo saññāsallaṁ (bjt) | asaññanti → asaññan ti (pts)
เพราะสัญญาเป็นดุจโรค เป็นดุจหัวฝี เป็นดุจลูกศร ความไม่มีสัญญานี้แล สงบ ประณีต

Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti
abhijānāti → pajānāti (sya-all) | tathāgato abhijānāti → tāthāgato pajānāti (pts) | pajānāti → Bm abhijānāti. (pts note)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | asaññiṁ → saññim (pts) | samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ → samaṇabrāhmaña asaññim (pts) | asaññiṁ attānaṁ paññapenti → asaññim attanaṁ paññāpenti (pts) | vā → Sk here reads arūpiṁ vā. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | paraṁ → param (pts) | rūpiñca arūpiñca → rūpiñ ca arūpiñ ca (pts) | nevarūpiṁ → n eva rūpiṁ (pts)
สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้ว คือ ๑. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๒. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา ไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๓. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา ทั้งที่มีรูปและไม่มีรูปว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้วบ้าง ๔. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญา มีรูปก็มิใช่ ไม่มีรูปก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลัง จากตายแล้วบ้าง
Yo hi koci, bhikkhave, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya:ภิกษุทั้งหลาย เป็นไปไม่ได้ ที่สมณะหรือพราหมณ์คนใดคนหนึ่งจะพึง กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ahamaññatra rūpā, aññatra vedanāya, aññatra saññāya, aññatra saṅkhārehi, viññāṇassa āgatiṁ vā gatiṁ vā cutiṁ vā upapattiṁ vā vuddhiṁ vā virūḷhiṁ vā vepullaṁ vā paññapessāmī’ti—
saṅkhārehi, viññāṇassa → aññatra viññāṇā (sya-all, km); aññatra viññāṇassa (pts1ed); aññatra viññāṇena (mr) | paññapessāmīti → paññāpessāmīti (bj, sya-all) | saṅkhārehi → saṁkhārehi aññatra (pts) | upapattiṁ → uppattiṁ (pts) | viññāṇassa → aññatra viññāṇā (bj: syā); aññatra viññāṇassa (bj: PTS) | upapattiṁ → uppattiṁ (bj: sīmu, PTS) | viññāṇassa → aññatra viññāṇā (cck: syā. kaṁ.); aññatra viññāṇena (cck: ka.) | rūpā → Sk rūpiṁ. (pts note) | aññatra → Sk omits. (pts note) | viññāṇassa → So Sk; Si viṅṅānenā. Bm viññānena. (pts note) | virūḷhiṁ → Bm viruḷhiṁ. (pts note) | ahamaññatra → ahamaññattra (bjt) | aññatra → aññattra (bjt) | ahamaññatra → aham aññatra (pts)
‘เราจักบัญญัติการมาหรือการไป การจุติหรือการเกิด ความเจริญ ความงอกงาม หรือความไพบูลย์ เว้นรูป เว้นเวทนา เว้นสัญญา เว้นสังขาร เว้นวิญญาณ’
netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ → n etaṁ (pts)
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
nissaraṇadassāvī → Sk nissaraṇād-. (pts note) | tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā.
nevasaññīnāsaññiṁ → nevasaññiṁ nāsaññiṁ (bj, sya-all, pts) | paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | bhonto → (pts) | nāsaññiṁ → nevasaññīnāsaññiṁ (bj: machasaṁ) | te → Sk omits te. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | nevasaññīnāsaññiṁ → nevasaññiṁ nāsaññim (pts) | paraṁ → param (pts) | rūpiñca arūpiñca → rūpiñ ca arūpiñ ca (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ในเนวสัญญีนาสัญญีวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์ เหล่าใดเหล่าหนึ่งบัญญัติอัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลังจาก ตายแล้ว คือ ๑. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่ซึ่งมีรูปว่ายั่งยืน หลังจากตายแล้วบ้าง ๒. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่ซึ่งไม่มีรูปว่ายั่งยืน หลังจากตายแล้วบ้าง ๓. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่ ทั้งที่มีรูปและไม่มี รูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๔. บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่ มีรูปก็มิใช่ ไม่มี รูปก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā tesamete paṭikkosanti, yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā tesamete paṭikkosanti.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | paraṁ maraṇā tesamete → parammaraṇā tesaṁ eke (bj) | asaññiṁ → asaññī (bj) | tesamete → tesam eke (pts) | saññiṁ → saññim (pts) | paraṁ → param (pts) | tesamete paṭikkosanti yepi → tesam eke patikkosanti ye pi (pts) | asaññiṁ → asaññim (pts)
ในเนวสัญญีนาสัญญีวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์ผู้มีเนวสัญญีนาสัญญีวาทะ พวกหนึ่งคัดค้านสมณพราหมณ์พวกที่บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจากตาย แล้วเหล่านั้น คัดค้านแม้สมณพราหมณ์พวกที่บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาว่า ยั่งยืนหลังจากตายแล้วเหล่านั้น
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṁ, asaññā sammoho, etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ:
santaṁ → Bm adds etaṁ uttamaṁ. (pts note)
เพราะสัญญาเป็นดุจโรค เป็นดุจหัวฝี เป็นดุจลูกศร ความไม่มีสัญญาเป็น ความหลง
‘nevasaññānāsaññan’ti.
nevasaññānāsaññanti → nevasaññānāsaññāti (sya-all, pts) | nevasaññānāsañña’nti → nevasaññānāsaññāti (syā. kaṁ. pī. ka.) etantipadaṁ manasikātabbaṁ (cck note) | nevasaññānāsaññā → So Si Bm Bu; Sk Nevasaññānāsaññan, & (supra) asaññaṁ. (pts note) | nevasaññānāsaññanti → nevasaññānāsaññā ti (pts)
ความมีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญาก็มิใช่นี้แล สงบ ประณีต

Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti.
abhijānāti → pajānāti (pts) | pajānāti → Bm abhijānāti as usual. (pts note)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, arūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā, nevarūpiṁ nārūpiṁ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā.
nevasaññīnāsaññiṁ → nevasaññī nāsaññī (bj); nevasaññiṁ nāsaññiṁ (bj, sya-all, pts) | paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | rūpiñca arūpiñca → nevarūpiṁ nārupiṁ (pts) | nāsaññiṁ → Sk omits nāsaññiṁ. (pts note) | nevasaññim → Sk adds attānaṁ. (pts note) | maraṇā → Sk adds rūpī ca arūpī ca vā te bhonto. (pts note) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | nevasaññīnāsaññiṁ → nevasaññiṁ nāsaññim (pts) | paraṁ → param (pts) | nevasaññīnāsaññiṁ → nevasaññim nāsaññim (pts) | rūpiñca arūpiñca → rūpiñ ca arūpiñ ca (pts)
สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบัญญัติอัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มีสัญญา ก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้ว คือ ๑. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาก็มิใช่ มีสัญญาก็มิใช่ซึ่งมีรูปว่ายั่งยืน หลังจากตายแล้วบ้าง ๒. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาก็มิใช่ มีสัญญาก็มิใช่ซึ่งไม่มีรูปว่ายั่งยืน หลังจากตายแล้วบ้าง ๓. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาก็มิใช่ มีสัญญาก็มิใช่ ทั้งที่มีรูปและไม่มี รูปว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง ๔. บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาก็มิใช่ มีสัญญาก็มิใช่ มีรูปก็มิใช่ ไม่มี รูปก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วบ้าง
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā diṭṭhasutamutaviññātabbasaṅkhāramattena etassa āyatanassa upasampadaṁ paññapenti, byasanañhetaṁ, bhikkhave, akkhāyati etassa āyatanassa upasampadāya.
bhikkhave, akkhāyati → āyatanamakkhāyati (mr) | diṭṭhasutamutaviññātabbasaṅkhāramattena → diṭṭhasutamutaviññātabbassa saṅkhāramattena (bj) | paññapenti byasanañhetaṁ → paññāpenti byasanaṁ hetaṁ (bj, sya-all) | saṅkhāramattena → diṭṭhasutamuta viññātabbasaṅkhāramattena (bj: sīmu, machasaṁ) | vā → samaṇabrāhmaṇā (cck: sī. pī.) | akkhāyati → āyatanamakkhāyati (cck: ka.) | samaṇabrāhmaṇā → Si samaṇā vā brāhmaṇā vā. (pts note) | saṁkhāramattena → So Bu; Bm Si d-tabbasaṁkh-. Sk d-viññāṇasaṁkh-. (pts note) | āyatanassa → So Si Bu; Bm āyatanamattena; Sk āyatanamattenassa. (pts note) | akkhāyati → Bm āyatanam akkhāyati. (pts note) | samaṇā vā brāhmaṇā vā diṭṭhasutamutaviññātabbasaṅkhāramattena → samaṇabrāhmaṇā diṭṭhasutamutaviññātabbassa saṁkhāramattena (pts) | paññapenti byasanañhetaṁ → paññāpenti byasanaṁ h etaṁ (pts)
ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบัญญัติการเข้าถึงอายตนะ นี้ ด้วยเหตุเพียงสิ่งที่พึงรู้แจ้ง โดยได้เห็นได้ยินและได้ทราบสังขาร การบัญญัติ ของสมณะหรือพราหมณ์เช่นนี้ เขากล่าวว่าเป็นความพินาศของการเข้าถึงอายตนะนี้
Na hetaṁ, bhikkhave, āyatanaṁ saṅkhārasamāpattipattabbamakkhāyati;
saṅkhārasamāpattipattabbamakkhāyati saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṁ → sasaṅkhārasamāpatti pattabbamakkhāyati saṅkhārāvasesa samāpattipattabbametaṁ (bj); sasaṁkhārasamāpattipattabbam akkhāyati sasaṁkhārāvasesāsamāpattipattabbam etaṁ (pts) | sasaṅkhārasamāpatti → saṅkhārasamāpatti (bj: machasaṁ) | sasaṁkhārasamāpattipattabbam → So Bu; Sk sasaṁ-avyaṁ; Bm Si saṁkh- omitting sā-. (pts note) | saṅkhārasamāpattipattabbamakkhāyati → saṅkhārasamāpatti pattabbamakkhāyati (th) | hetaṁ → h etaṁ (pts)
ความจริงอายตนะนี้ บัณฑิตไม่กล่าวว่าพึงบรรลุด้วยการมีสังขาร
saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṁ, bhikkhave, āyatanamakkhāyati.
saṅkhārāvasesa → saṁkhārāvesasa (bj: sīmu) | sasaṁkhārāvasesāsamāpattipattabbam → So Sk; Bu saṁkhārāvāsesamāpattipattabyan ti; Bm Si saṁkhārāvasesasamāpattipattabbaṁ. (pts note) | saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṁ → saṅkhārāvasesa samāpattipattabbametaṁ (bjt) | āyatanamakkhāyati → āyatanaṁ akkhāyati (bjt) | saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṁ → sasaṁkhārāvasesāsamāpattipattabbam etaṁ (pts) | āyatanamakkhāyati → āyatanam akkhāyati (pts)
แต่ท่านกล่าวว่า อายตนะนี้พึงบรรลุด้วยการมีสังขารที่เหลือ
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
tayidaṁ saṅkhataṁ → tayidam saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti, tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā tesamete paṭikkosanti, yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā tesamete paṭikkosanti, yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṁ attānaṁ paññapenti arogaṁ paraṁ maraṇā tesamete paṭikkosanti.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | paraṁ maraṇā tesamete → parammaraṇā tesameke (bj) | nevasaññīnāsaññiṁ → nevasaññiṁ nāsaññiṁ (bj, sya-all, pts) | tesamete → tesam eke (pts) | attānaṁ → nevasaññīṁ nasaññiṁ attānaṁ (bj: machasaṁ) | paññāpenti → Sk omits words after first paññāpenti & inserts after second parammaraṇā the words tesam p'; ete tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā saññim attānam paññāpenti parammaraṇā. (pts note) | maraṇā → Sk omits this clause ye pi . . . parammaraṇā, (pts note) | paraṁ → param (pts) | asaññiṁ → asaññim (pts) | nevasaññīnāsaññiṁ → nevasaññiṁ nāsaññim (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ในอุจเฉทวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่า หนึ่งบัญญัติความขาดสูญ ความพินาศ ความไม่เกิดขึ้นของสัตว์ที่มีอยู่ ในอุจเฉทวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์ผู้มีอุจเฉทวาทะพวกหนึ่งคัดค้าน สมณพราหมณ์พวกที่บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วเหล่านั้น คัดค้านแม้สมณพราหมณ์พวกที่บัญญัติอัตตาที่ไม่มีสัญญาว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้ว เหล่านั้น คัดค้านแม้สมณพราหมณ์พวกที่บัญญัติอัตตาที่มีสัญญาก็มิใช่ ไม่มี สัญญาก็มิใช่ว่ายั่งยืนหลังจากตายแล้วเหล่านั้น
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร Sabbepime bhonto samaṇabrāhmaṇā uddhaṁ saraṁ āsattiṁyeva abhivadanti:
uddhaṁ saraṁ → uddhaṁsarā (bj, pts1ed); uddhaṁ parāmasanti (sya-all, km) | uddhaṁ saraṁ āsattiṁyeva → uddhaṁsarā āsattiṁ yeva (bj, pts) | uddhaṁsarā → uddhaṁ saraṁ (bj: sīmu, machasaṁ uddhaṁ parāmasanti – syā) | saraṁ → uddhaṁsarā (cck: sī. pī.); uddhaṁ parāmasanti (cck: syā. kaṁ.) | uddhaṁsarā → So Sk Bu; Bm uddhaṁ paraṁ; Si addhaṁ parāmasanti. (pts note) | āsattiṁ → So Si Bu; Bm āsatti; Sk āsattī; Bu adds āpattin ti pi pāṭho. (pts note) | sabbepime → sabbe p ime (pts)
เพราะสมณพราหมณ์เหล่านี้แม้ทั้งหมด ย่อมถือการเวียนว่ายในชาติหน้า กล่าวยืนยันความหวังอย่างเดียวว่า
‘iti pecca bhavissāma, iti pecca bhavissāmā’ti.‘เราละโลกนี้ไปแล้ว จักเป็นเช่นนี้ เราละโลกนี้ ไปแล้ว จักเป็นเช่นนี้’

Seyyathāpi nāma vāṇijassa vāṇijjāya gacchato evaṁ hoti:
vāṇijassa vāṇijjāya → vānijassa vānijjāya (sya-all) | vāṇijjāya → vānijjāya (pts) | vānijjāya → Bm Si Vānijāya. (pts note)
พ่อค้าไปค้าขายย่อมมีความหวังอย่างนี้ว่า
‘ito me idaṁ bhavissati, iminā idaṁ lacchāmī’ti;‘เราจักมีกำไรจากการค้าเท่านี้ เพราะการค้าขายเที่ยวนี้ เราจักได้กำไรเท่านี้’ evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā vāṇijūpamā maññe paṭibhanti:
evamevime → evameva ime (bj); evameva khome (sya-all) | vāṇijūpamā → vānijūpamaṁ (sya-all) | ime → evamevime (bj: machasaṁ); evameva khome (bj: syā) | ime → So Sk; Bm eva te; Si eva kho 'me, (pts note) | vāṇijūpamā → So Si Bu; Bm vānijupamā; Sk vānijjupamā. (pts note) | evamevime → evam ev ime (pts)
ฉันใด สมณพราหมณ์เหล่านี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน เห็นจะหวังกำไรกลับคืนเหมือนพ่อค้าว่า
‘iti pecca bhavissāma, iti pecca bhavissāmā’ti.
bhavissāmāti → Sk repeats the above passage from seyyathāpi to bhavissāmāti. (pts note)
‘เราละโลกนี้ไปแล้ว จักเป็นเช่นนี้ เราละโลกนี้ไปแล้ว จักเป็นเช่นนี้’
Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti.
abhijānāti → pajānāti (pts) | pajānāti → Si here abhijānāti. (pts note)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti te sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti.
paññapenti → paññāpenti (bj, sya-all, pts) | bhonto → bhonte (pts) | kho → Si omits kho. (pts note) | vibhavaṁ → Sk omits. (pts note) | sakkāyaparijegucchā → So Sk Si; Bm Bu s-jegucchā. (pts note) | ñeva → So Bm Si; Sk sakkāsaṁñeva. (pts note) | sakkāyaññeva → sakkāyañ ñeva (pts)
สมณพราหมณ์พวกที่บัญญัติความขาดสูญ ความพินาศ ความไม่เกิดขึ้นของ สัตว์ที่มีอยู่ เป็นผู้กลัวสักกายะ รังเกียจสักกายะ วนเวียนไปตามสักกายะอยู่นั่นเอง
Seyyathāpi nāma sā gaddulabaddho daḷhe thambhe vā khile vā upanibaddho, tameva thambhaṁ vā khilaṁ vā anuparidhāvati anuparivattati;
khile → khīle (bj, sya-all, km, pts1ed) | khilaṁ → khīlaṁ (bj, sya-all, pts) | gaddulabaddho → gaddalabandho (sya-all) | upanibaddho → upanibandho (sya-all) | sā gaddulabaddho → sāgaddūlabaddho (pts) | khile → khīle (pts) | tameva thambhaṁ → tam eva thambaṁ (pts) | gaddulabaddho → gaddulabendhā (bj: syā) | upanibaddho → upanibandho (bj: syā) | khile → khīle (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sāgaddūlabaddho → So Bu; Sk sāgaddalacayo; Bm sāgaddulabandho; Si sāgaddalabandho. (pts note) | khīle → So Si; Bm khile; Sk dīluṁ. (pts note) | upanibaddho → So Bu; Bm Si upanibandho; Sk upanivaddho. (pts note)
เปรียบเหมือนสุนัขที่เขาใช้โซ่ล่ามผูกไว้ที่เสาหรือที่หลักอย่างมั่นคง ย่อมวิ่งวน เสาหรือหลักนั่นเอง ฉันใด
evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti.
ime → So Si Bu; Bm evam eva kho 'me; Sk ev'; ime. (pts note) | evamevime → evam ev ime (pts) | sakkāyaññeva → sakkāyañ ñeva (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เป็นผู้กลัว สักกายะ รังเกียจสักกายะ วนเวียนไปตามสักกายะอยู่นั่นเอง
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
upātivatto → Sk adds hoti. (pts note) | tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṁ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti, sabbe te imāneva pañcāyatanāni abhivadanti etesaṁ vā aññataraṁ.
adhivuttipadāni → adhimuttipadāni (sya-all) | aparantakappikā → Sk aparantakapāpikā. (pts note) | imāneva pañcāyatanāni → imān eva pañc āyatanāni (pts)
ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งกำหนดขันธ์ส่วน อนาคต มีความเห็นคล้อยตามขันธ์ส่วนอนาคต ปรารภขันธ์ส่วนอนาคต ประกาศ วาทะแสดงทิฏฐิต่าง ๆ หลายประการ สมณพราหมณ์เหล่านั้นทั้งหมดประกาศ วาทะแสดงทิฏฐิต่าง ๆ ๕ ประการนี้เท่านั้น หรือประกาศส่วนใดส่วนหนึ่งของวาทะ แสดงทิฏฐิต่าง ๆ ๕ ประการนี้

Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṁ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti.
adhivuttipadāni → adhimuttipadāni (sya-all)
ภิกษุทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งกำหนดขันธ์ส่วนอดีต มี ความเห็นคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต ปรารภขันธ์ส่วนอดีต ประกาศวาทะแสดงทิฏฐิ ต่าง ๆ คือ
‘Sassato attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง‘
ittheke abhivadanti, ‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | asassato → assassato (th) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๒. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘sassato ca asassato ca attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ca → (bj) | asassato → So Bm Bu; Sk assato; Si asassato. (pts note) | loko → Sk āloko, omitting attā ca. (pts note) | asassato → assassato (th) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๓. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมีทั้ง เที่ยงและไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘nevasassato nāsassato attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | nevasassato → neva sassato (bjt) | nāsassato → nāssassato (th) | ittheke → itth eke (pts) | nevasassato → n eva sassato (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๔. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลก เที่ยงก็มิใช่ ไม่เที่ยงก็มิใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘antavā attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๕. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมีที่สุด นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘anantavā attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๖. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกไม่มี ที่สุด นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘antavā ca anantavā ca attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๗. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมีทั้ง ที่สุดและไม่มีที่สุด นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘nevantavā nānantavā attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | nevantavā → n ev antavā (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๘. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมี ที่สุดก็มิใช่ ไม่มีที่สุดก็มิใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘ekattasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๙. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมี สัญญาอย่างเดียวกัน นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘nānattasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑๐. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมี สัญญาต่างกัน นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘parittasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑๑. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมี สัญญาเล็กน้อย นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘appamāṇasaññī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑๒. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมี สัญญาหาประมาณมิได้ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘ekantasukhī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | ekantasukhī → ekantasukkhī (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑๓. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมีสุข อย่างเดียว นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘ekantadukkhī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑๔. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมี ทุกข์อย่างเดียว นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘sukhadukkhī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑๕. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมีทั้ง สุขและทุกข์ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti, ‘adukkhamasukhī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti—
ittheke → itethake (bj) | ittheke → itth eke (pts) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts)
๑๖. สมณพราหมณ์พวกหนึ่งกล่าวยืนยันอย่างนี้ว่า ‘อัตตาและโลกมี ทุกข์ก็มิใช่ มีสุขก็มิใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’
ittheke abhivadanti.
ittheke → itth eke (pts)

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:ภิกษุทั้งหลาย ในวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ซึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti, tesaṁ vata aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṁyeva ñāṇaṁ bhavissati parisuddhaṁ pariyodātanti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ruciyā → Sk aññatr'; eva rūpiyā. (pts note) | anussavā → Sk aññatr'; anussavā. (pts note) | diṭṭhinijjhānakkhantiyā → Si d-akaotiyā. (pts note) | paccattaṁyeva → paccattaṁ yeva (bjt, pts) | paccattaṁyeva → paccattaññeva (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts) | pariyodātanti netaṁ → pariyodātan ti n etaṁ (pts)
‘อัตตาและโลกเที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่น ไม่จริง’ เป็นไปไม่ได้เลยที่ญาณเฉพาะตน อันบริสุทธิ์ผุดผ่อง ซึ่งเป็นธรรมอื่นจาก ความเชื่อ อื่นจากความชอบใจ อื่นจากการฟังตามกันมา อื่นจากการตรึกตาม อาการ อื่นจากการเข้าได้กับทฤษฎีที่พินิจไว้ จักมีแก่สมณพราหมณ์เหล่านั้นได้
Paccattaṁ kho pana, bhikkhave, ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ upādānamakkhāyati.
yadapi → yadipi (mr) | yadapi → yadipi (cck: ka.) | api → So Si; Sk yadāpi; Bm yadipi. (pts note) | pariyodapenti → So Bm Si; Sk pariyodāteropenti. (pts note) | yadapi → yad api (pts) | ñāṇabhāgamattameva → ñāṇabhāgamattam eva (pts) | tadapi → tad api (pts) | upādānamakkhāyati → upādānam akkhāyati (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เมื่อไม่มีญาณเฉพาะตนอันบริสุทธิ์ผุดผ่อง สมณพราหมณ์ เหล่านั้นย่อมยึดถือเพียงส่วนแห่งความรู้เท่านั้นในเรื่องนั้น แม้ส่วนแห่งความรู้นั้น บัณฑิตกล่าวว่าเป็นอุปาทาน ของสมณพราหมณ์เหล่านั้น
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:ภิกษุทั้งหลาย ในวาทะเหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งซึ่ง มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññan’ti …pe…
idameva saccaṁ moghamaññanti → (pts) | pe → yathā sassatavāre, tathā vitthāretabbaṁ (cck note) | pe → Bm omits pe & (with Si) inserts idam eva saccaṁ, mogham aññan ti after which Si inserts pe & Bm inserts yathā heṭṭhimaṁ tathā vitthāretabbaṁ. (pts note) | asassato → assassato (th)
‘อัตตาและโลกไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่น ไม่จริง’ ฯลฯ
sassato ca asassato ca attā ca loko ca …
pe → Si omits; Bm la. (pts note) | asassato → assassato (th)
... ‘อัตตาและโลกทั้งเที่ยงและไม่เที่ยง นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ
nevasassato nāsassato attā ca loko ca …
nāsassato → ca nāssassato ca (sya-all) | pe → Bm Si omit pe here & henceforth. (pts note)
... ‘อัตตาและโลกเที่ยงก็มิใช่ ไม่เที่ยงก็มิใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่น ไม่จริง’
antavā attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีที่สุด นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ anantavā attā ca loko ca …
anantavā → peantavā (pts) | anantavā → pe-antavā (pts)
... ‘อัตตาและโลกไม่มีที่สุด นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ
antavā ca anantavā ca attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกทั้งมีที่สุดและไม่มีที่สุด นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ nevantavā nānantavā attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีที่สุดก็มิใช่ ไม่มีที่สุดก็มิใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่าง อื่นไม่จริง’ ฯลฯ ekattasaññī attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีสัญญาอย่างเดียวกัน นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ nānattasaññī attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีสัญญาต่างกัน นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ parittasaññī attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีสัญญาเล็กน้อย นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ appamāṇasaññī attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีสัญญาหาประมาณมิได้ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่ จริง’ ฯลฯ ekantasukhī attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีสุขอย่างเดียว นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ ekantadukkhī attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีทุกข์อย่างเดียว นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ sukhadukkhī attā ca loko ca …... ‘อัตตาและโลกมีทั้งสุขและทุกข์ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ ฯลฯ adukkhamasukhī attā ca loko ca, idameva saccaṁ moghamaññanti, tesaṁ vata aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṁyeva ñāṇaṁ bhavissati parisuddhaṁ pariyodātanti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
aññatra → aññatara (sya-all) | bhavissati → hessati (pts) | yeva → Si pacattañ ñeva, as usual. (pts note) | hessati → Bm Si bhavissati. (pts note) | paccattaṁyeva → paccattaññeva (th) | idameva → idam eva (pts) | moghamaññanti → mogham aññan ti (pts) | aññatreva → aññatr eva (pts) | paccattaṁyeva → paccattaṁ yeva (pts) | pariyodātanti netaṁ → pariyodātan ti n etaṁ (pts)
สมณพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งซึ่งมีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘อัตตา และโลกมีทุกข์ก็มิใช่ มีสุขก็มิใช่ นี้เท่านั้นจริง อย่างอื่นไม่จริง’ เป็นไปไม่ได้ที่ ญาณเฉพาะตนอันบริสุทธิ์ผุดผ่อง ซึ่งเป็นธรรมอื่นจากความเชื่อ อื่นจากความชอบใจ อื่นจากการฟังตามกันมา อื่นจากการตรึกตามอาการ อื่นจากการเข้าได้กับทฤษฎี ที่พินิจไว้ จักมีแก่สมณพราหมณ์เหล่านั้นได้
Paccattaṁ kho pana, bhikkhave, ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṁ bhavataṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ upādānamakkhāyati.
yadapi → yad api (pts) | ñāṇabhāgamattameva → ñāṇabhāgamattam eva (pts) | tadapi → tad api (pts) | upādānamakkhāyati → upādānam akkhāyati (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เมื่อไม่มีญาณเฉพาะตนอันบริสุทธิ์ผุดผ่อง สมณพราหมณ์เหล่านั้น ย่อมยึดถือเพียงส่วนแห่งความรู้เท่านั้นในเรื่องนั้น แม้ส่วนแห่งความรู้นั้นบัณฑิต กล่าวว่าเป็นอุปาทานของสมณพราหมณ์เหล่านั้น
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
atthetanti → atthenti (bj) | saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati:
kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (th) | pubbantānudiṭṭhīnañca → pubbantānudiṭṭhīnañ ca (pts) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānudiṭṭhīnañ ca (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะกามสังโยชน์ ตั้งอยู่ไม่ได้โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตาม ขันธ์ส่วนอนาคตได้ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้จึงเข้าถึงปีติอันเกิดจากวิเวกอยู่
‘etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharāmī’ti.ด้วยสำคัญว่า ‘การที่เราเข้าถึงปีติอันเกิดจากวิเวกอยู่นี้แล สงบ ประณีต’ Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati.ปีติอัน เกิดจากวิเวกนั้นของเธอย่อมดับไป Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṁ, domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti.เพราะปีติอันเกิดจากวิเวกดับไป โทมนัสจึง เกิดขึ้น เพราะโทมนัสดับไป ปีติอันเกิดจากวิเวกจึงเกิดขึ้น

Seyyathāpi, bhikkhave, yaṁ chāyā jahati taṁ ātapo pharati, yaṁ ātapo jahati taṁ chāyā pharati;
+ → evam (pts)
เงาละที่ใดไป แดดก็แผ่ไปถึงที่นั้น แดดละที่ใดไป เงาก็ปกคลุมไปถึงที่นั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṁ, domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti.
evameva → eva (pts)
เพราะปีติอันเกิดจากวิเวกดับไป โทมนัสจึงเกิดขึ้น เพราะโทมนัสดับไป ปีติอันเกิดจากวิเวกจึงเกิดขึ้น ฉันนั้นเหมือนกัน
Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti.
abhijānāti → pajānāti (sya-all, pts)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
Ayaṁ kho bhavaṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati:
kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (bjt, th) | pubbantānudiṭṭhīnañca → pubbantānudiṭṭhīnañ ca (pts) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānudiṭṭhīnañ ca (pts)
เพราะกามสังโยชน์ตั้งอยู่ไม่ได้ โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละ คืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอนาคตได้ สมณะหรือพราหมณ์นี้จึงเข้าถึงปีติอัน เกิดจากวิเวกอยู่
‘etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharāmī’ti.ด้วยสำคัญว่า ‘การที่เราเข้าถึงปีติอันเกิดจากวิเวกอยู่นี้แล สงบ ประณีต’ Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati.ปีติอันเกิดจากวิเวกนั้นของเธอย่อมดับไป Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṁ, domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti.เพราะปีติอันเกิดจากวิเวกดับไป โทมนัสจึงเกิดขึ้น เพราะโทมนัสดับไป ปีติอันเกิดจากวิเวกจึงเกิดขึ้น ‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Idha pana, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā nirāmisaṁ sukhaṁ upasampajja viharati:
kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (bjt, th) | pubbantānudiṭṭhīnañca → pubbantānudiṭṭhīnañ ca (pts) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānudiṭṭhīnañ ca (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะกามสังโยชน์ตั้งอยู่ไม่ได้โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตาม ขันธ์ส่วนอนาคต เพราะก้าวล่วงปีติอันเกิดจากวิเวกได้ สมณะหรือพราหมณ์บางคน ในโลกนี้จึงเข้าถึงสุขอันปราศจากอามิสอยู่
‘etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ nirāmisaṁ sukhaṁ upasampajja viharāmī’ti.ด้วยสำคัญว่า ‘การที่เราเข้าถึงสุขอัน ปราศจากอามิสอยู่นี้แล สงบ ประณีต’ Tassa taṁ nirāmisaṁ sukhaṁ nirujjhati.สุขอันปราศจากอามิสนั้นของเธอย่อมดับไป Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṁ sukhaṁ.เพราะสุขอันปราศจากอามิสดับไป ปีติอันเกิดจากวิเวกจึงเกิดขึ้น เพราะปีติอันเกิด จากวิเวกดับไป สุขอันปราศจากอามิสจึงเกิดขึ้น

Seyyathāpi, bhikkhave, yaṁ chāyā jahati taṁ ātapo pharati, yaṁ ātapo jahati taṁ chāyā pharati;
yaṁ → yañ (pts)
เงาละที่ใดไป แดดก็แผ่ไปถึงที่นั้น แดดละที่ใดไป เงาก็ปกคลุมไปถึงที่นั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṁ sukhaṁ.
evameva → evam eva (pts)
เพราะสุขอันปราศจากอามิสดับไป ปีติอันเกิดจากวิเวกจึงเกิดขึ้น เพราะ ปีติอันเกิดจากวิเวกดับไป สุขอันปราศจากอามิสจึงเกิดขึ้น ฉันนั้นเหมือนกัน
Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti.
abhijānāti → pajānāti (sya-all, pts)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
Ayaṁ kho bhavaṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisaṁ sukhaṁ upasampajja viharati:
kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (bjt, th) | pubbantānudiṭṭhīnañca → pubbantānudiṭṭhīnañ ca (pts) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānudiṭṭhīnañ ca (pts)
เพราะกามสังโยชน์ตั้งอยู่ไม่ได้ โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละ คืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอนาคต เพราะก้าวล่วงปีติอันเกิดจากวิเวกได้ สมณะ หรือพราหมณ์นี้จึงเข้าถึงสุขอันปราศจากอามิสอยู่
‘etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ nirāmisaṁ sukhaṁ upasampajja viharāmī’ti.ด้วยสำคัญว่า ‘การที่เราเข้า ถึงสุขอันปราศจากอามิสอยู่นี้แล สงบ ประณีต’ Tassa taṁ nirāmisaṁ sukhaṁ nirujjhati.สุขอันปราศจากอามิสนั้นของเธอ ย่อมดับไป Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti, pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṁ sukhaṁ.เพราะสุขอันปราศจากอามิสดับไป ปีติอันเกิดจากวิเวกจึงเกิดขึ้น เพราะปีติอันเกิดจากวิเวกดับไป สุขอันปราศจากอามิสจึงเกิดขึ้น ‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า ‘ความดับนี้มีอยู่’
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Idha pana, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharati:
pana → (bj, sya-all, pts) | kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (bjt, th) | pubbantānudiṭṭhīnañca → pubbantānudiṭṭhīnāñ ca (pts) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānudiṭṭhīnañ ca (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะกามสังโยชน์ตั้งอยู่ไม่ได้โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตาม ขันธ์ส่วนอนาคต เพราะก้าวล่วงปีติอันเกิดจากวิเวก เพราะก้าวล่วงสุขอันปราศ จากอามิสได้ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้จึงเข้าถึงอทุกขมสุขเวทนาอยู่
‘etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharāmī’ti.ด้วยสำคัญว่า ‘การที่เราเข้าถึงอทุกขมสุขเวทนาอยู่นี้แล สงบ ประณีต’ Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati.อทุกขม สุขเวทนานั้นของเธอย่อมดับไป Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṁ sukhaṁ, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā.เพราะอทุกขมสุขเวทนาดับไป สุขอันปราศจาก อามิสจึงเกิดขึ้น เพราะสุขอันปราศจากอามิสดับไป อทุกขมสุขเวทนาจึงเกิดขึ้น

Seyyathāpi, bhikkhave, yaṁ chāyā jahati taṁ ātapo pharati, yaṁ ātapo jahati taṁ chāyā pharati;เงาละที่ใดไป แดดก็แผ่ไปถึงที่นั้น แดดละที่ใดไป เงาก็ปกคลุมไปถึงที่นั้น แม้ฉันใด evameva kho, bhikkhave, adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṁ sukhaṁ, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
evameva → evam eva (pts)
เพราะอทุกขมสุขเวทนาดับไป สุขอันปราศจากอามิสจึงเกิดขึ้น เพราะ สุขอันปราศจากอามิสดับไป อทุกขมสุขเวทนาจึงเกิดขึ้น ฉันนั้นเหมือนกัน
Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti.
abhijānāti → pajānāti (bj, sya-all, pts)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
Ayaṁ kho bhavaṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharati:
kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (bjt, th) | pubbantānudiṭṭhīnañca → pubbantānudiṭṭhīnañ ca (pts) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānudiṭṭhīnañ ca (pts)
เพราะกามสังโยชน์ตั้งอยู่ไม่ได้ โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละ คืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอนาคตได้ เพราะก้าวล่วงปีติอันเกิดจากวิเวก เพราะ ก้าวล่วงสุขอันปราศจากอามิสได้ สมณะหรือพราหมณ์นี้จึงเข้าถึงอทุกขมสุขเวทนา อยู่
‘etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ upasampajja viharāmī’ti.ด้วยสำคัญว่า ‘การที่เราเข้าถึงอทุกขมสุขเวทนาอยู่นี้แล สงบ ประณีต’ Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati.
sā → Sk omits. (pts note)
อทุกขม สุขเวทนานั้นของเธอย่อมดับไป
Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṁ sukhaṁ, nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
adukkhamasukhāya → Sk omits vedanā n. ad. (pts note) | sukhaṁ → sukha (bjt)
เพราะอทุกขมสุขเวทนาดับไป สุขอันปราศจาก อามิสจึงเกิดขึ้น เพราะสุขอันปราศจากอามิสดับไป อทุกขมสุขเวทนาจึงเกิดขึ้น
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า 'ความดับนี้มีอยู่'
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Idha pana, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā:
kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (bjt, th) | pubbantānudiṭṭhīnañca → pubbantānudiṭṭhīnañ ca (pts) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānudiṭṭhīnañ ca (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะกามสังโยชน์ตั้งอยู่ไม่ได้โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตาม ขันธ์ส่วนอนาคต เพราะก้าวล่วงปีติอันเกิดจากวิเวก เพราะก้าวล่วงสุขอันปราศจากอามิส เพราะก้าวล่วงอทุกขมสุขเวทนาได้ สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้
‘santohamasmi, nibbutohamasmi, anupādānohamasmī’ti samanupassati.
santohamasmi nibbutohamasmi anupādānohamasmīti → santo ham asmi nibbuto ham asmi anupādāno ham asmīti (pts)
จึง พิจารณาเห็นว่า 'เราเป็นผู้สงบระงับ เป็นผู้ดับ เป็นผู้ไม่มีอุปาทาน'

Tayidaṁ, bhikkhave, tathāgato abhijānāti.
abhijānāti → pajānāti (bj, sya-all); pajānati (pts)
ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตรู้ทิฏฐินี้นั้นเป็นอย่างดี
Ayaṁ kho bhavaṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā, sabbaso kāmasaṁyojanānaṁ anadhiṭṭhānā, pavivekāya pītiyā samatikkamā, nirāmisassa sukhassa samatikkamā, adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā:
kāmasaṁyojanānaṁ → kāmasaññojanānaṁ (bjt, th) | aparantānudiṭṭhīnañca → aparantānu diṭṭhīnañca (th)
เพราะกามสังโยชน์ตั้งอยู่ไม่ได้ โดยประการทั้งปวง เพราะสละคืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต และเพราะสละ คืนทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอนาคต เพราะก้าวล่วงปีติอันเกิดจากวิเวก เพราะ ก้าวล่วงสุขอันปราศจากอามิส เพราะก้าวล่วงอทุกขมสุขเวทนาได้ สมณะหรือ พราหมณ์นี้
‘santohamasmi, nibbutohamasmi, anupādānohamasmī’ti samanupassati;จึงพิจารณาเห็นว่า 'เราเป็นผู้สงบระงับ เป็นผู้ดับ เป็นผู้ไม่มีอุปาทาน' นี้แล addhā ayamāyasmā nibbānasappāyaṁyeva paṭipadaṁ abhivadati.
nibbānasappāyaṁyeva → nibbānasappāyameva (sya-all) | eva → Sk sappayañ ñeva. (pts note) | nibbānasappāyaṁyeva → nibbānasappāyaññeva (bjt) | ayamāyasmā nibbānasappāyaṁyeva → ayam āyasmā nibbānaṁ sappāyam eva (pts)
ท่านผู้นี้ย่อมกล่าวยืนยันปฏิปทาที่เอื้ออำนวยให้ถึงนิพพานอย่างเดียวโดยแท้
Atha ca panāyaṁ bhavaṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhiṁ vā upādiyamāno upādiyati, aparantānudiṭṭhiṁ vā upādiyamāno upādiyati, kāmasaṁyojanaṁ vā upādiyamāno upādiyati, pavivekaṁ vā pītiṁ upādiyamāno upādiyati, nirāmisaṁ vā sukhaṁ upādiyamāno upādiyati, adukkhamasukhaṁ vā vedanaṁ upādiyamāno upādiyati.
ca → (sya-all) | kāmasaṁyojanaṁ → kāmasaññojanaṁ (bjt, th)
แต่สมณะหรือพราหมณ์นี้ เมื่อยังถือมั่นทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอดีต ก็ชื่อว่า ยังถือมั่นอยู่ เมื่อถือมั่นทิฏฐิอันคล้อยตามขันธ์ส่วนอนาคต ก็ชื่อว่ายังถือมั่น อยู่ เมื่อถือมั่นกามสังโยชน์ ก็ชื่อว่ายังถือมั่นอยู่ เมื่อถือมั่นปีติอันเกิดจากวิเวก ก็ชื่อว่ายังถือมั่นอยู่ เมื่อถือมั่นสุขอันปราศจากอามิส ก็ชื่อว่ายังถือมั่นอยู่ หรือ เมื่อถือมั่นอทุกขมสุขเวทนา ก็ชื่อว่ายังถือมั่นอยู่
Yañca kho ayamāyasmā:
yañca → yañ ca (pts) | ayamāyasmā → ayam āyasmā (pts)
แม้ข้อที่ท่านผู้นี้
‘santohamasmi, nibbutohamasmi, anupādānohamasmī’ti samanupassati tadapi imassa bhoto samaṇassa brāhmaṇassa upādānamakkhāyati.
samaṇassa brāhmaṇassa → samaṇabrāhmaṇassa (sya-all) | samaṇassa brāhmaṇassa upādānamakkhāyati → samaṇabrāhmaṇassa upādānam akkhāyati (pts) | ap → Bm Si api. (pts note) | santohamasmi nibbutohamasmi anupādānohamasmīti → santo ham asmi nibbuto ham asmi anupādāno ham asmīti (pts) | tadapi → tad ap (pts)
พิจารณาเห็นว่า 'เราเป็นผู้สงบระงับ เป็นผู้ดับ เป็นผู้ไม่มีอุปาทาน' นั้น บัณฑิตเรียกว่าอุปาทาน ของสมณพราหมณ์นี้
‘Tayidaṁ saṅkhataṁ oḷārikaṁ atthi kho pana saṅkhārānaṁ nirodho atthetan’ti—
saṅkhataṁ → saṁkhataṁ (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | atthetanti → atth etan ti (pts)
สิ่งนี้นั้นยังถูกปัจจัยปรุงแต่ง จึงชื่อว่าหยาบ และความดับของสิ่งที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งก็มีอยู่ ตถาคตรู้ว่า 'ความดับนี้มีอยู่'
iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto.
tadupātivatto → tad upātivatto (pts)
เห็นอุบายเป็นเครื่องสลัดสิ่งที่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งนั้น จึงล่วงพ้นสิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งนั้นได้ ด้วยอาการอย่างนี้

Idaṁ kho pana, bhikkhave, tathāgatena anuttaraṁ santivarapadaṁ abhisambuddhaṁ yadidaṁ—
santivarapadaṁ → santaṁ varapadaṁ (bj: syā) | santivarapadaṁ → Si santaṁ varaṁ padaṁ. (pts note)
ภิกษุทั้งหลาย ก็สันติวรบท(บทอันประเสริฐสงบ) ไม่มีบทอื่นยิ่งกว่า ที่ตถาคต รู้แล้วนี้ คือ
channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimokkho”ti.
viditvā → anupādāvimokkho. tayidaṁ bhikkhave tathāgatena anuttaraṁ santivarapadaṁ abhisambuddhaṁ, yadidaṁ channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimokkhoti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | anupādāvimokkho’’ti → anupādāvimokkho. tayidaṁ bhikkhave tathāgatena anuttaraṁ santivarapadaṁ abhisambuddhaṁ, yadidaṁ channaṁ phassāyatanaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca adīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimokkhoti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vimokkho → Bm adds ti & omits following down to idam avoca. (pts note) | santivarapadaṁ → Si santaṁ varaṁ padaṁ. (pts note)
ความรู้เหตุเกิด เหตุดับ คุณ โทษ และอุบายเป็นเครื่องสลัดออก จากผัสสายตนะ ๖ ตามความเป็นจริง แล้วจึงหลุดพ้นได้เพราะไม่ถือมั่น สันติวรบทที่ตถาคตรู้แล้วนี้นั้น คือ ความรู้เหตุเกิด เหตุดับ คุณ โทษ และ อุบายเป็นเครื่องสลัดออกจากผัสสายตนะ ๖ ตามความเป็นจริง แล้วจึงหลุดพ้นได้ เพราะไม่ถือมั่น‘

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)
ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชม พระภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Pañcattayasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.ปัญจัตตยสูตรที่ ๒ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · ไทย