Cūḷasuññatasutta๑๒๑ จูฬสุญญตสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.
migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (th, pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปราสาทของมิคารมาตา ใน บุพพาราม เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho āyasmā ānando sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ patisallāṇā (pts) | paṭisallānā → patisallānā (bj: syā) | patisallāṇā → So Sky; Si paṭisallānā. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้นเวลาเย็น ท่านพระอานนท์ออกจากที่หลีกเร้น เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“Ekamidaṁ, bhante, samayaṁ bhagavā sakkesu viharati nagarakaṁ nāma sakyānaṁ nigamo.
nagarakaṁ → nāgarakaṁ (bj) | nāgarakaṁ → nagarakaṁ (bj: machasaṁ) | Ekamidaṁ → So Si Bu; Sky ekamidāhaṁ. (pts note)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่นิคมของ เจ้าศากยะชื่อนครกะ แคว้นสักกะ
Tattha me, bhante, bhagavato sammukhā sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts)ณ ที่นั้น ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะ พระพักตร์พระผู้มีพระภาคว่า
‘suññatāvihārenāhaṁ, ānanda, etarahi bahulaṁ viharāmī’ti.
suññatāvihārenāhaṁ → suññatā vihārenāhaṁ (th)‘อานนท์ ปัจจุบันนี้ เราอยู่ด้วยสุญญตาวิหารธรรม โดยมาก
Kacci metaṁ, bhante, sussutaṁ suggahitaṁ sumanasikataṁ sūpadhāritan”ti?
suggahitaṁ → suggahītaṁ (bj, pts) | sūpadhāritanti → supadhāritanti (sya-all) | suggahītaṁ → suggahitaṁ (bj: sīmu, machasaṁ); sugahitaṁ (bj: syā) | suggahītaṁ → Si sussutaṁ sugahitaṁ. (pts note) | metaṁ → me taṁ (bjt, pts) | sūpadhāritanti → sūpadhāritan ti (pts)ข้อนี้ข้าพระองค์ได้สดับมาดีแล้ว รับมาดีแล้ว ใส่ใจไว้ดีแล้ว ทรงจำไว้ ดีแล้วหรือ พระพุทธเจ้าข้า”
“Taggha te etaṁ, ānanda, sussutaṁ suggahitaṁ sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ.
suggahitaṁ → suggahītaṁ (bj, pts) | sūpadhāritaṁ pubbepāhaṁ → supadhāritaṁ pubbe cāhaṁ (sya-all) | suggahītaṁ → suggahitaṁ (bj: sīmu, machasaṁ); sugahitaṁ (bj: syā)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ถูกต้อง อานนท์ ข้อนั้นเธอสดับมาดีแล้ว รับมาดี แล้ว ใส่ใจไว้ดีแล้ว ทรงจำไว้ดีแล้ว
Pubbepāhaṁ, ānanda, etarahipi suññatāvihārena bahulaṁ viharāmi.
etarahipi → etarahi ca (sya-all, km, pts1ed) | Pubbepāhaṁ → pubbecāhaṁ (sya-all, km, pts1ed) | pubbepāhaṁ → pubbe cāhaṁ (pts) | etarahipi → etarahi ca (pts) | pubbepāhaṁ → pubbe cāhaṁ (bj: PTS, syā) | pi → etarahi ca (bj: PTS, syā) | Pubbepāhaṁ → pubbecāhaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | etarahipi → etarahi ca (cck: sabbattha) | etarahipi → etarahi pi (bjt)ทั้งเมื่อก่อนและบัดนี้ เราอยู่ด้วยสุญญตา วิหารธรรมโดยมาก
Seyyathāpi, ānanda, ayaṁ migāramātupāsādo suñño hatthigavassavaḷavena, suñño jātarūparajatena, suñño itthipurisasannipātena atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
hatthigavassavaḷavena → hatthi gavā ssa valavena (sya-all); hatthigavāssavaḷavena (pts) | itthipurisasannipātena → itthīpurisasannipātena (sya-all) | ānanda → (pts) | migāramātupāsādo → migāramātu pāsādo (th, pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)เปรียบเหมือนปราสาทของมิคารมาตาหลังนี้ ว่างจากช้าง โค ม้า และลา ว่างจากทองและเงิน ว่างจากการชุมนุมของสตรีและบุรุษ ไม่ว่างอยู่
bhikkhusaṅghaṁ paṭicca ekattaṁ;
bhikkhusaṅghaṁ → bhikkhusaṁghaṁ (ms2005, pts)อย่างเดียวคือภิกษุสงฆ์เท่านั้น
evameva kho, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā gāmasaññaṁ, amanasikaritvā manussasaññaṁ, araññasaññaṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
manasi karoti → manasikaroti (th, pts) | evameva → evam eva (pts)แม้ฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ไม่ใส่ใจความ สำคัญว่าบ้าน ไม่ใส่ใจความสำคัญว่ามนุษย์ ใส่ใจแต่สิ่งเดียวเฉพาะความสำคัญว่าป่า
Tassa araññasaññāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (pts) | adhimuccati → vimuccati (bj: PTS) | vimuccati → So Bu and Sky generally; Si adhimuccati. (pts note)จิตของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไปในความสำคัญว่าป่า
So evaṁ pajānāti:ภิกษุนั้น รู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā gāmasaññaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā manussasaññaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
tedha → te dha (pts) | cevāyaṁ → evāyaṁ (pts)‘ในความสำคัญว่าป่านี้ ไม่มีความกระวนกระวาย เพราะอาศัยความสำคัญว่าบ้าน ไม่มีความกระวนกระวายเพราะอาศัยความสำคัญ ว่ามนุษย์ มีอยู่เพียงความกระวนกระวาย
araññasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)เพราะอาศัยความสำคัญว่าป่าอย่างเดียว’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ gāmasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ manussasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
suññamidaṁ → suññam idaṁ (pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าบ้าน’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่ามนุษย์’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
araññasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)ความสำคัญว่าป่าเท่านั้น’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่างนั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ในความสำคัญนั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในความสำคัญนั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
evampissa → evam pi ssa (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตา(ความว่าง)ตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā manussasaññaṁ, amanasikaritvā araññasaññaṁ, pathavīsaññaṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
pathavīsaññaṁ → paṭhavīsaññaṁ (sya-all, pts) | manasi karoti → manasikaroti (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อีกประการหนึ่ง ภิกษุไม่ใส่ใจความสำคัญว่ามนุษย์ ไม่ใส่ใจความ สำคัญว่าป่า ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ ความสำคัญว่าแผ่นดินเท่านั้น
Tassa pathavīsaññāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
pathavīsaññāya → paṭhavīsaññāya (bj, sya-all); paṭhavisaññāya (pts) | adhimuccati → vimuccati (pts)จิตของเธอ จึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไปในความสำคัญว่าแผ่นดิน
Seyyathāpi, ānanda, āsabhacammaṁ saṅkusatena suvihataṁ vigatavalikaṁ;
āsabhacammaṁ → usabhacammaṁ (pts) | vigatavalikaṁ evameva → vigatavasikaṁ evam eva (pts) | āsabhacammaṁ → usabhavammaṁ (bj: PTS) | usabhacammaṁ → Si āsabhacammaṁ; Sky usambhaṁ cammaṁ; Bu: Usabhassa etan ti āsabhaṁ. (pts note) | suvihataṁ → So Si Bu; Sky suvibhataṁ. (pts note) | vigatavasikaṁ → Sky v-likaṁ. (pts note) | āsabhacammaṁ saṅkusatena → usabhacammaṁ saṁkusatena (pts)เปรียบเหมือน หนังโคที่เขาขึงดีแล้วด้วยหลักตั้งร้อย เป็นของปราศจากรอยย่น
evameva kho, ānanda, bhikkhu yaṁ imissā pathaviyā ukkūlavikkūlaṁ nadīviduggaṁ khāṇukaṇṭakaṭṭhānaṁ pabbatavisamaṁ taṁ sabbaṁ amanasikaritvā pathavīsaññaṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
pabbatavisamaṁ taṁ sabbaṁ → pabbatavisamaṁ sabbaṁ (mr) | pathaviyā ukkūlavikkūlaṁ → paṭhaviyā ukkūlavikūlaṁ (bj, pts); paṭhaviyā ukkulavikulaṁ (sya-all) | khāṇukaṇṭakaṭṭhānaṁ → khāṇukaṇṭakadhānaṁ (bj, sya-all); khāṇukaṇṭakādhāraṁ (pts) | pathavīsaññaṁ → paṭhavisaññaṁ (bj); paṭhavīsaññaṁ (sya-all, pts) | ukkūlavikūlaṁ → ukkūlavikkūlaṁ (bj: sīmu, machasaṁ) | khāṇukaṇṭakadhānaṁ → khānukaṇṭakaṭṭhānaṁ (bj: machasaṁ); khāṇukaṇṭakādhānaṁ (bj: sīmu) | sabbaṁ → sabbaṁ (cck: ka.) | khāṇukaṇṭakadhānaṁ → khāṇukaṇṭakādhāranuti dissati. sī. khāṇukantakadharanuti disusati (sya-all: yu.) | ukkūlavikūlaṁ → So Sky Bu; Si ukkulavikulaṁ. (pts note) | khāṇukaṇṭakādhāraṁ → Sky kan-, Si kh--adharaṁ. (pts note) | manasi karoti → manasikaroti (bjt, th, pts) | evameva → evam eva (pts) | yaṁ → yam (pts)แม้ฉันใด ภิกษุก็ ฉันนั้นเหมือนกัน ไม่ใส่ใจถึงความลุ่ม ๆ ดอน ๆ แห่งแผ่นดินนี้ซึ่งมีแม่น้ำลำธาร เต็มไปด้วยตอหนาม มีภูเขาและพื้นที่ไม่สม่ำเสมอทั้งหมด ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ ความสำคัญว่าแผ่นดินเท่านั้น
Tassa pathavīsaññāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
pathavīsaññāya → paṭhavisaññāya (bj); paṭhavīsaññā (sya-all); paṭhavīsaññāya (pts) | adhimuccati → vimuccati (pts)จิตของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไป ในความสำคัญว่าแผ่นดิน
So evaṁ pajānāti:ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā manussasaññaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā araññasaññaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
darathamattā → So Si Bu; Sky darathāmattā (pts note) | tedha → te dha (pts) | cevāyaṁ → evāyaṁ (pts)‘ในความสำคัญว่าแผ่นดินนี้ ไม่มีความกระวนกระวาย เพราะอาศัยความสำคัญว่ามนุษย์ ไม่มีความกระวนกระวายเพราะอาศัยความ สำคัญว่าป่า มีอยู่เพียงความกระวนกระวาย
pathavīsaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
pathavīsaññaṁ → paṭhavisaññaṁ (bj); paṭhavīsaññaṁ (sya-all, pts) | ekattanti → ekattan ti (pts)เพราะอาศัยความสำคัญว่าแผ่นดิน อย่างเดียว’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ manussasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ araññasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
saññāgataṁ → Sky omit manussasaññāyāti pajānāti, suññam idaṁ saññāgataṁ. (pts note) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่ามนุษย์’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าป่า’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
pathavīsaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
pathavīsaññaṁ → paṭhavīsaññaṁ (bj, sya-all, pts) | ekattanti → ekattan ti (pts)ความสำคัญว่าแผ่นดินเท่านั้น’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | yaṁ → yam (pts) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วย อาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่างนั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ในความสำคัญนั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในความสำคัญนั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
evampissa → evam pi ssa (pts) | suññatāvakkanti → suññatāvakkan ti (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตาตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā araññasaññaṁ, amanasikaritvā pathavīsaññaṁ, ākāsānañcāyatanasaññaṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
pathavīsaññaṁ → paṭhavīsaññaṁ (sya-all, pts) | manasi karoti → manasikaroti (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อีกประการหนึ่ง ภิกษุไม่ใส่ใจความสำคัญว่าป่า ไม่ใส่ใจความสำคัญ ว่าแผ่นดิน ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ ความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะเท่านั้น
Tassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (pts) | tassa → tass (pts)จิต ของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไปในความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะ
So evaṁ pajānāti:ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā araññasaññaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā pathavīsaññaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
pathavīsaññaṁ → paṭhavīsaññaṁ (bj, sya-all, pts) | darathā → Sky omit araññasaññaṁ . . . darathā. (pts note) | tedha → te dha (pts) | cevāyaṁ → evāyaṁ (pts)‘ในความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะนี้ ไม่มีความ กระวนกระวายเพราะอาศัยความสำคัญว่าป่า ไม่มีความกระวนกระวายเพราะอาศัย ความสำคัญว่าแผ่นดิน มีอยู่เพียงความกระวนกระวาย
ākāsānañcāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ākāsānañcāyatanasaññaṁ → ākāsānañcāyatanaṁ (pts) | ekattanti → ekattan ti (pts)เพราะอาศัยความสำคัญว่า อากาสานัญจายตนะอย่างเดียว’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ araññasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ pathavīsaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
pathavīsaññāyāti → paṭhavīsaññāyāti (bj, sya-all, pts) | araññasaññāyāti → arañña saññāyāti (bjt) | suññamidaṁ → suññam idaṁ (pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าป่า’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าแผ่นดินเท่านั้น’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
ākāsānañcāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ākāsānañcāyatanasaññaṁ → ākāsānāñcāyatanasaññaṁ (pts) | ekattanti → ekattan ti (pts)ความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะเท่านั้น’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | yaṁ → yam (pts) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่างนั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ในความสำคัญ นั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในความสำคัญนั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
evampissa → evam pi ssa (pts) | suññatāvakkanti → suññatāvakkan ti (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตาตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā pathavīsaññaṁ, amanasikaritvā ākāsānañcāyatanasaññaṁ, viññāṇañcāyatanasaññaṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
pathavīsaññaṁ → paṭhavīsaññaṁ (bj, sya-all, pts) | viññāṇañcāyatanasaññaṁ → viññāṇañcāyatanaṁ (pts) | manasi karoti → manasikaroti (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อีกประการหนึ่ง ภิกษุไม่ใส่ใจความสำคัญว่าแผ่นดิน ไม่ใส่ใจ ความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะ ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ ความสำคัญว่า วิญญาณัญจายตนะเท่านั้น
Tassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (pts)จิตของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไปใน ความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะ
So evaṁ pajānāti:
evaṁ → evam (pts)ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā pathavīsaññaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā ākāsānañcāyatanasaññaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
pathavīsaññaṁ → paṭhavisaññaṁ (bj); paṭhavīsaññaṁ (sya-all, pts) | tedha → te dha (pts) | cevāyaṁ → evāyaṁ (pts)‘ในความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะนี้ ไม่มีความ กระวนกระวายเพราะอาศัยความสำคัญว่าแผ่นดิน ไม่มีความกระวนกระวายเพราะ อาศัยความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะ มีอยู่เพียงความกระวนกระวาย
viññāṇañcāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)เพราะ อาศัยความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะอย่างเดียว’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ pathavīsaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ ākāsānañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
pathavīsaññāyāti → paṭhavīsaññāyāti (bj, sya-all, pts) | suññamidaṁ → suññam idam (pts) | suññamidaṁ → suññam idaṁ (pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าแผ่นดิน’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะ’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
viññāṇañcāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)ความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะเท่านั้น’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | yaṁ → yam (pts) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่างนั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ในความสำคัญ นั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในความสำคัญนั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
yathābhuccā → yathābhaccā (pts) | evampissa → evam pi ssa (pts) | suññatāvakkanti → suññatāvakkan ti (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตาตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākāsānañcāyatanasaññaṁ, amanasikaritvā viññāṇañcāyatanasaññaṁ, ākiñcaññāyatanasaññaṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
manasi karoti → manasikaroti (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อีกประการหนึ่ง ภิกษุไม่ใส่ใจความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะ ไม่ใส่ใจความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะ ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ ความสำคัญว่า อากิญจัญญายตนะเท่านั้น
Tassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (pts)จิตของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไปใน ความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะ
So evaṁ pajānāti:ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā ākāsānañcāyatanasaññaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā viññāṇañcāyatanasaññaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
tedha → te dha (pts) | cevāyaṁ → evāyaṁ (pts)‘ในความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะนี้ ไม่มีความ กระวนกระวายเพราะอาศัยความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะ ไม่มีความ กระวนกระวายเพราะอาศัยความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะ มีอยู่เพียงความ กระวนกระวาย
ākiñcaññāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)เพราะอาศัยความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะอย่างเดียว’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ ākāsānañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ viññāṇañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
suññamidaṁ → suññam idaṁ (pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าอากาสานัญจายตนะ’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะ’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
ākiñcaññāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)ความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะเท่านั้น’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yaṁ pana → yam pi (pts) | yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่างนั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ในความสำคัญ นั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในความสำคัญนั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
evampissa → evam pi ssa (pts) | suññatāvakkanti → suññatāvakkan ti (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตาตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda bhikkhu amanasikaritvā viññāṇañcāyatanasaññaṁ, amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṁ, nevasaññānāsaññāyatanasaññaṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
manasi karoti → manasikaroti (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อีกประการหนึ่ง ภิกษุไม่ใส่ใจความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะ ไม่ ใส่ใจความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะ ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ ความสำคัญว่า เนวสัญญานาสัญญายตนะเท่านั้น
Tassa nevasaññānāsaññāyatanasaññāya cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (pts)จิตของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และ น้อมไปในความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะ
So evaṁ pajānāti:
evaṁ → evam (pts)ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā viññāṇañcāyatanasaññaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā ākiñcaññāyatanasaññaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
tedha → te dha (pts) | cevāyaṁ → evāyaṁ (pts)‘ในความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะนี้ ไม่มี ความกระวนกระวายเพราะอาศัยความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะ ไม่มีความ กระวนกระวายเพราะอาศัยความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะ มีอยู่เพียงความ กระวนกระวาย
nevasaññānāsaññāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)เพราะอาศัยความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะอย่างเดียว’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ viññāṇañcāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ ākiñcaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
ākiñcaññāyatanasaññāyāti → ākiñcaññāsaññāyāti (pts) | suññamidaṁ → suññam idaṁ (pts) | suññamidaṁ → suññam idam (pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าวิญญาณัญจายตนะ’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะ’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
nevasaññānāsaññāyatanasaññaṁ paṭicca ekattan’ti.
ekattanti → ekattan ti (pts)ความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะ เท่านั้น’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yaṁ pana → yam pi (pts) | avasiṭṭhaṁ → avasitthaṁ (pts) | yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่างนั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ใน ความสำคัญนั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในความสำคัญนั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
evampissa → evam pi ssa (pts) | suññatāvakkanti → suññatāvakkan ti (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตาตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṁ, amanasikaritvā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṁ, animittaṁ cetosamādhiṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
manasi karoti → manasikaroti (bjt, th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อีกประการหนึ่ง ภิกษุไม่ใส่ใจความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะ ไม่ ใส่ใจความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะ ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ เจโตสมาธิ อันไม่มีนิมิต เท่านั้น
Tassa animitte cetosamādhimhi cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (pts) | animitte → So Si; Sky animittaṁ. (pts note)จิตของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไปใน เจโตสมาธิอันไม่มีนิมิต
So evaṁ pajānāti:ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā ākiñcaññāyatanasaññaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
yadidaṁ → Sky insert kho. (pts note) | tedha → te dha (pts) | cevāyaṁ → evāyaṁ (pts)‘ในเจโตสมาธินี้ ไม่มีความกระวนกระวายเพราะ อาศัยความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะ ไม่มีความกระวนกระวายเพราะอาศัย ความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะ มีอยู่เพียงความกระวนกระวาย คือ
imameva kāyaṁ paṭicca saḷāyatanikaṁ jīvitapaccayā’ti.
imameva → imam eva (pts) | jīvitapaccayāti → jīvitapaccayā ti (pts)ความเกิดแห่งอายตนะ ๖ ที่อาศัยกายนี้เท่านั้น เพราะมีชีวิตเป็นปัจจัย’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ ākiñcaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ nevasaññānāsaññāyatanasaññāyā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
suññamidaṁ → suññam idaṁ (pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าอากิญจัญญายตนะ’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะ’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
imameva kāyaṁ paṭicca saḷāyatanikaṁ jīvitapaccayā’ti.
imameva → imam eva (pts) | jīvitapaccayāti → jīvitapaccayā ti (pts)ความเกิดแห่งอายตนะ ๖ ที่อาศัยกายนี้ เท่านั้น เหตุมีชีวิตเป็นปัจจัย’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | yaṁ → yam (pts) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่างนั้น ด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ในเจโตสมาธินั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในเจโตสมาธินั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā suññatāvakkanti bhavati.
evampissa → evam pi ssa (pts) | suññatāvakkanti → suññatāvakkan ti (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตาตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu amanasikaritvā ākiñcaññāyatanasaññaṁ, amanasikaritvā nevasaññānāsaññāyatanasaññaṁ, animittaṁ cetosamādhiṁ paṭicca manasi karoti ekattaṁ.
manasi karoti → manasikaroti (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อานนท์ อีกประการหนึ่ง ภิกษุไม่ใส่ใจความสำคัญว่าอากิญจัญญา ยตนะ ไม่ใส่ใจความสำคัญว่าเนวสัญญานาสัญญายตนะ ใส่ใจอยู่อย่างเดียว คือ เจโตสมาธิอันไม่มีนิมิตเท่านั้น
Tassa animitte cetosamādhimhi cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (pts)จิตของเธอจึงแล่นไป เลื่อมใส ตั้งมั่น และน้อมไปใน เจโตสมาธิอันไม่มีนิมิต
So evaṁ pajānāti:ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ayampi kho animitto cetosamādhi abhisaṅkhato abhisañcetayito’.
abhisañcetayito → ābhisañcetasiko (bj) | ayampi → ayaṁ hi (sya-all) | pi → Si hi. (pts note) | cetosamādhi → Sky animittaṁ c--dhiṁ. (pts note) | ayampi → ayam pi (pts) | abhisaṅkhato → abhisaṁkhato (pts)‘เจโตสมาธิอันไม่มีนิมิตนี้ ยังถูกปัจจัยปรุงแต่งจูงใจได้
‘Yaṁ kho pana kiñci abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ tadaniccaṁ nirodhadhamman’ti pajānāti.
abhisañcetayitaṁ → ābhisañcetasikaṁ (bj) | abhisaṁkhataṁ → Sky omit. (pts note) | tadaniccaṁ nirodhadhammanti → tad aniccaṁ nirodhadhamman ti (pts)แต่สิ่งที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งจูงใจได้นั้นไม่เที่ยง มีความดับไปเป็นธรรมดา’
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.
jānato → Sky pajānato. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | kāmāsavāpi → kāmāsavā pi (pts) | bhavāsavāpi → bhavāsavā pi (pts) | avijjāsavāpi → avijjāsavā pi (pts)เมื่อภิกษุ นั้นรู้อยู่อย่างนี้เห็นอยู่อย่างนี้ จิตจึงหลุดพ้นจากกามาสวะ ภวาสวะ และอวิชชาสวะ
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttam iti (pts)เมื่อจิตหลุดพ้นแล้ว ก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์ แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’
So evaṁ pajānāti:ภิกษุนั้นรู้ชัดอย่างนี้ว่า
‘ye assu darathā kāmāsavaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā bhavāsavaṁ paṭicca tedha na santi, ye assu darathā avijjāsavaṁ paṭicca tedha na santi, atthi cevāyaṁ darathamattā yadidaṁ—
tedha → te dha (pts)‘ในญาณนี้ไม่มีความกระวนกระวายเพราะอาศัย กามาสวะ ในญาณนี้ไม่มีความกระวนกระวายเพราะอาศัยภวาสวะ ในญาณนี้ไม่มี ความกระวนกระวายเพราะอาศัยอวิชชาสวะ มีอยู่เพียงความกระวนกระวาย คือ
imameva kāyaṁ paṭicca saḷāyatanikaṁ jīvitapaccayā’ti.
imameva → imam eva (pts) | jīvitapaccayāti → jīvitapaccayā ti (pts)ความเกิดแห่งอายตนะ ๖ ที่อาศัยกายนี้เท่านั้น เพราะมีชีวิตเป็นปัจจัย’
So ‘suññamidaṁ saññāgataṁ kāmāsavenā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ bhavāsavenā’ti pajānāti, ‘suññamidaṁ saññāgataṁ avijjāsavenā’ti pajānāti, ‘atthi cevidaṁ asuññataṁ yadidaṁ—
suññamidaṁ → suññam idaṁ (pts) | cevidaṁ → ev idaṁ (pts)รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากกามาสวะ’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากภวาสวะ’ รู้ชัดว่า ‘ความสำคัญนี้ว่างจากอวิชชาสวะ’ รู้ชัดว่า ‘ไม่ว่างอยู่อย่างเดียว คือ
imameva kāyaṁ paṭicca saḷāyatanikaṁ jīvitapaccayā’ti.
imameva → imam eva (pts) | jīvitapaccayāti → jīvitapaccayā ti (pts)ความเกิดแห่งอายตนะ ๖ ที่อาศัยกายนี้ เท่านั้น เพราะมีชีวิตเป็นปัจจัย’
Iti yañhi kho tattha na hoti tena taṁ suññaṁ samanupassati, yaṁ pana tattha avasiṭṭhaṁ hoti taṁ ‘santamidaṁ atthī’ti pajānāti.
yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | santamidaṁ atthīti → santaṁ idamatthīti (th) | yaṁ → yam (pts) | santamidaṁ → santaṁ idam (pts)ด้วยอาการอย่างนี้ เธอจึงพิจารณาเห็นความว่าง นั้นด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่ในเจโตสมาธินั้น รู้ชัดสิ่งที่เหลืออยู่ในเจโตสมาธินั้นว่า ‘สิ่งที่ยังมีอยู่นี้มีอยู่’
Evampissa esā, ānanda, yathābhuccā avipallatthā parisuddhā paramānuttarā suññatāvakkanti bhavati.
evampissa → evamassa (bj, sya-all, pts) | evampissa → evam assa (pts) | suññatāvakkanti → suññatāvakkan ti (pts)อานนท์ การก้าวเข้าสู่สุญญตาตามความเป็นจริง ไม่คลาดเคลื่อน บริสุทธิ์ ยอดเยี่ยมอย่างยิ่งของภิกษุนั้น เป็นอย่างนี้
Yepi hi keci, ānanda, atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṁ paramānuttaraṁ suññataṁ upasampajja vihariṁsu, sabbe te imaṁyeva parisuddhaṁ paramānuttaraṁ suññataṁ upasampajja vihariṁsu.
imaṁyeva → imaṁ yeva (bjt, pts) | yepi → ye (pts)อานนท์ ในอดีต สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง เข้าถึง สุญญตา อันบริสุทธิ ยอดเยี่ยมอยู่ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นทั้งหมดก็ได้เข้าถึง สุญญตาอันบริสุทธิ์ยอดเยี่ยมนี้เท่านั้นอยู่
Yepi hi keci, ānanda, anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṁ paramānuttaraṁ suññataṁ upasampajja viharissanti, sabbe te imaṁyeva parisuddhaṁ paramānuttaraṁ suññataṁ upasampajja viharissanti.
Yepi → ye (cck: sī. pī.) | imaṁyeva → imaṁ yeva (pts)ในอนาคต สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งจักเข้าถึงสุญญตาอัน บริสุทธิ์ยอดเยี่ยมอยู่ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นทั้งหมดก็จักเข้าถึงสุญญตาอัน บริสุทธิ์ยอดเยี่ยมนี้เท่านั้นอยู่
Yepi hi keci, ānanda, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā parisuddhaṁ paramānuttaraṁ suññataṁ upasampajja viharanti, sabbe te imaṁyeva parisuddhaṁ paramānuttaraṁ suññataṁ upasampajja viharanti.
Yepi → ye (cck: sī. pī.) | imaṁyeva → imaṁ yeva (pts)ในปัจจุบัน สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งย่อมเข้าถึงสุญญตาอัน บริสุทธิ์ยอดเยี่ยมอยู่ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นทั้งหมดย่อมเข้าถึงสุญญตาอัน บริสุทธิ์ยอดเยี่ยมนี้เท่านั้นอยู่
Tasmātiha, ānanda, ‘parisuddhaṁ paramānuttaraṁ suññataṁ upasampajja viharissāmā’ti—
viharissāmā’ti → viharissāmīti (pts1ed, mr) | viharissāmāti evañhi → viharissāmīti evaṁ hi (pts) | viharissāmā’ti → viharissāmīti (cck: pī. ka.)อานนท์ เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักเข้าถึงสุญญตา อันบริสุทธิ์ยอดเยี่ยมอยู่”
evañhi vo, ānanda, sikkhitabban”ti.
vo → te (mr) | vo → te (cck: ka.) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts) | sikkhitabbanti → sikkhitabban ti (pts)
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.ท่านพระอานนท์มีใจยินดีชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล