Devadūtasutta๑๓๐ เทวทูตสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียก ภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Seyyathāpi, bhikkhave, dve agārā sadvārā, tattha cakkhumā puriso majjhe ṭhito passeyya manusse gehaṁ pavisantepi nikkhamantepi anucaṅkamantepi anuvicarantepi;
sadvārā → sandhidvārā (mr) | anucaṅkamantepi → anusañcarantepi (bj, sya-all) | tattha → tatra (sya-all) | sadvārā → sandhidvārā (cck: ka.) | pavisantepi nikkhamantepi anucaṅkamantepi anuvicarantepi → pavisante pi nikkhamante pi anusañcarante pi anuvicarante pi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเรือน ๒ หลัง มีประตูตรงกัน บุรุษผู้มีตาดี ยืนอยู่ตรงกลางเรือน ๒ หลังนั้น พึงเห็นคนกำลังเดินเข้าเรือนบ้าง กำลังเดินออก จากเรือนบ้าง กำลังเดินมาบ้าง กำลังเดินไปบ้าง
evameva kho ahaṁ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi: ‘ime vata bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu upapannā. Ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā’ti.
bhonto → konto (sya-all) | upapannā → uppannā (sya-all) | paraṁ maraṇā pettivisayaṁ → parammaraṇā pittivisayaṁ (sya-all) | pajānāmi → passāmi (pts) | samannāgatā → (pts) | evameva → evam eva (pts) | vacīsucaritena samannāgatā → vacī (pts) | paraṁ → param (pts) | vacīduccaritena samannāgatā → vacī (pts) | upapannāti → upapannā ti (pts)แม้ฉันใด เราก็ฉันนั้นเหมือนกัน เห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังเกิด ทั้งชั้นต่ำและชั้นสูง งามและไม่งาม เกิดดีและ เกิดไม่ดี ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ รู้ชัดถึงหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมว่า ‘สัตว์เหล่านี้ประกอบกายสุจริต วจีสุจริต และมโนสุจริต ไม่กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นชอบ และชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นชอบ หลังจากตายแล้ว จะไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์ หรือสัตว์เหล่านี้ประกอบกายสุจริต วจีสุจริต และ มโนสุจริต ไม่กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นชอบ และชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรม ตามความเห็นชอบ หลังจากตายแล้ว จะไปเกิดในหมู่มนุษย์ สัตว์เหล่านี้ประกอบ กายทุจริต วจีทุจริต และมโนทุจริต กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นผิด และ ชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นผิด หลังจากตายแล้ว จะไปเกิดในเปรตวิสัย หรือสัตว์เหล่านี้ประกอบกายทุจริต วจีทุจริต และมโนทุจริต กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นผิด และชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นผิด หลังจากตายแล้ว จะไปเกิดในกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ก็หรือว่าสัตว์เหล่านี้ประกอบกายทุจริต วจีทุจริต และมโนทุจริต กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นผิด และชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรม ตามความเห็นผิด หลังจากตายแล้ว จะไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā nānābāhāsu gahetvā yamassa rañño dassenti:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย นายนิรยบาล จับแขนเขาไปแสดงต่อพญายม ว่า
‘ayaṁ, deva, puriso amatteyyo apetteyyo asāmañño abrāhmañño, na kule jeṭṭhāpacāyī.
abrāhmañño → abrahmañño (bj, sya-all, pts) | amatteyyo apetteyyo → ametteyyo (sya-all, pts) | jeṭṭhāpacāyī → jeṭṭhāpaccayī (pts) | kule jeṭṭhāpacāyī → kulejeṭṭhāpacāyī (bjt)‘ขอเดชะ คนผู้นี้ไม่เกื้อกูลมารดา ไม่เกื้อกูลบิดา ไม่เกื้อกูลสมณะ ไม่เกื้อกูล พราหมณ์ และไม่อ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล
Imassa devo daṇḍaṁ paṇetū’ti.
paṇetūti → Sky omit the bracketed passage. (pts note)ขอพระองค์จงลงโทษคนผู้นี้เถิด’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṁ devadūtaṁ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati:
samanugāhati → samanuggāhati (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย พญายมสอบสวนซักไซ้ไล่เลียงเขาถึงเทวทูต ที่ ๑ ว่า
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu paṭhamaṁ devadūtaṁ pātubhūtan’ti?
pātubhūtanti → pātubhūtan ti (pts)‘เจ้า ไม่เคยเห็นเทวทูตที่ ๑ ปรากฏในหมู่มนุษย์บ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)เขาตอบว่า
‘nāddasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)พญายมถามเขาว่า
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu daharaṁ kumāraṁ mandaṁ uttānaseyyakaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānan’ti?
semānanti → semānan ti (pts)‘ในหมู่มนุษย์ เด็กเล็กผู้ยังอ่อนนอนหงายกลิ้งเกลือกอยู่ ในมูตรและกรีสของตน เจ้าไม่เคยเห็นบ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)เขาตอบว่า
‘addasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi—
na → (sya-all) | na → Si omits here and infra. (pts note) | etadahosi → etad ahosi (pts)‘เจ้านั้นเป็นผู้รู้เดียงสา เป็นผู้ใหญ่ ไม่ได้คิดอย่างนี้หรือว่า
ahampi khomhi jātidhammo, jātiṁ anatīto. Handāhaṁ kalyāṇaṁ karomi kāyena vācāya manasā’ti?
ahampi khomhi → aham pi kho mhi (pts) | manasāti → manasā ti (pts)‘ถึงตัวเราก็มี ความเกิดเป็นธรรมดา ไม่ล่วงพ้นความเกิดไปได้ เอาเถิด เราจะทำความดีทางกาย วาจา และใจ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘nāsakkhissaṁ, bhante, pamādassaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยคิด เพราะมัวประมาทอยู่ พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, pamādavatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā.
kalyāṇamakāsi → kalyāṇam akāsi (pts)‘เจ้าไม่ได้ทำความดีทางกาย วาจา และใจ เพราะมัวประมาทอยู่
Taggha tvaṁ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṁ pamattaṁ.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)เอาเถิด เราจะลงโทษเจ้าตามฐานะที่ประมาท
Taṁ kho pana te etaṁ pāpakammaṁ neva mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ, tayāvetaṁ pāpakammaṁ kataṁ, tvaññevetassa vipākaṁ paṭisaṁvedissasī’ti.
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj, pts1ed) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (cck: sī. pī.) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (cck: sī. pī.) | pāpakammaṁ neva → pāpaṁ kammaṁ n eva (pts) | tayāvetaṁ pāpakammaṁ → tayā etaṁ pāpaṁ kammaṁ (pts) | tvaññevetassa → tvañ ñeva etassa (pts)ก็บาปกรรมนี้นั้น บิดามารดา พี่ชายน้องชาย พี่สาวน้องสาว มิตร อำมาตย์ ญาติสาโลหิต สมณพราหมณ์ เทวดา ไม่ได้ ทำให้เจ้าเลย เจ้าทำเองแท้ ๆ เจ้านั่นเองต้องรับผลของบาปกรรมนั้น’ (๑)
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā paṭhamaṁ devadūtaṁ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā dutiyaṁ devadūtaṁ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati:
samanugāhitvā → samanuggāhitvā (th) | samanugāhati → samanuggāhati (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พญายมครั้นสอบสวนซักไซ้ไล่เลียงเขาถึงเทวทูตที่ ๑ แล้ว จึง สอบสวนซักไซ้ไล่เลียง ถึงเทวทูตที่ ๒ ว่า
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu dutiyaṁ devadūtaṁ pātubhūtan’ti?
pātubhūtanti → pātubhūtan ti (pts)‘เจ้าไม่เคยเห็นเทวทูตที่ ๒ ปรากฏ ในหมู่มนุษย์บ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)เขาตอบว่า
‘nāddasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu itthiṁ vā purisaṁ vā (…) jiṇṇaṁ gopānasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ gacchantaṁ āturaṁ gatayobbanaṁ khaṇḍadantaṁ palitakesaṁ vilūnaṁ khalitasiraṁ valinaṁ tilakāhatagattan’ti?
valinaṁ → valitaṁ (bj) | khalitasiraṁ valinaṁ → khalitaṁsiraṁ valīnaṁ (sya-all) | khalitasiraṁ valinaṁ tilakāhatagattanti → khalitaṁsiraṁ valīnaṁ tilakāhatagattan ti (pts) | → (āsītikaṁ vā nāvutikaṁ vā vassasatikaṁ vā jātiyā) (ka. sī. syā. kaṁ. pī.) tikaṅguttarepi (cck note) | khalitasiraṁ → khalitaṁsiro (cck: sī.); khalitaṁsiraṁ (cck: syā. kaṁ. pī.) | jātiyā → Sky omit asītikaṁ . . . jātiyā. (pts note) | khalitaṁsiraṁ → So Si; Sky khalitaṁsirovalinaṁ. (pts note) | + → asītikaṁ vā navutikaṁ vā vassasatikaṁ vā jātiyā (th) | + → asītikam vā navutikaṁ vā vassasatikaṁ vā jātiyā (pts)‘ในหมู่มนุษย์ สตรีหรือบุรุษมีอายุ ๘๐ ปี ... ๙๐ ปี ... หรือ ๑๐๐ ปี เป็นคนชรา มีซี่โครงคด หลังโก่ง หลังค่อม ถือไม้เท้า เดินงก ๆ เงิ่น ๆ เก้ ๆ กัง ๆ หมดความเป็นหนุ่มสาว ฟันหัก ผมหงอก ศีรษะล้าน หนังเหี่ยว ตัวตกกระ เจ้าไม่เคยเห็นบ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘addasaṁ, bhante’ti.
addasaṁ bhanteti → addasam bhante ti (pts)‘เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi—
na → (sya-all) | etadahosi → etad ahosi (pts)‘เจ้านั้นเป็นผู้รู้เดียงสา เป็นผู้ใหญ่ ไม่ได้คิดอย่างนี้หรือว่า
ahampi khomhi jarādhammo, jaraṁ anatīto. Handāhaṁ kalyāṇaṁ karomi kāyena vācāya manasā’ti?
ahampi khomhi → aham pi kho mhi (pts) | manasāti → manasā ti (pts)‘ถึงตัวเราก็มี ความแก่เป็นธรรมดา ไม่ล่วงพ้นความแก่ไปได้ เอาเถิด เราจะทำความดีทางกาย วาจา และใจ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘nāsakkhissaṁ, bhante, pamādassaṁ, bhante’ti.
pamādassaṁ bhanteti → pamādassam bhante ti (pts)‘ไม่เคยคิด เพราะมัวประมาทอยู่ พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, pamādavatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā.
kalyāṇamakāsi → kalyāṇam akāsi (pts)‘เจ้าไม่ได้ทำความดีทางกาย วาจา และใจ เพราะมัวประมาทอยู่
Taggha tvaṁ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṁ pamattaṁ.
pamattaṁ → pāmattaṁ (pts) | yathā taṁ → yathātaṁ (th)เอาเถิด เราจะลงโทษเจ้าตามฐานะที่ประมาท
Taṁ kho pana te etaṁ pāpakammaṁ neva mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ, tayāvetaṁ pāpakammaṁ kataṁ, tvaññevetassa vipākaṁ paṭisaṁvedissasī’ti.
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | tvaññevetassa → tvaññeva etassa (bj) | na samaṇabrāhmaṇehi → nasamaṇabrāhmaṇehi (bjt) | pāpakammaṁ neva → pāpaṁ kammaṁ n eva (pts) | tayāvetaṁ pāpakammaṁ → tayā etaṁ pāpaṁ kammaṁ (pts) | tvaññevetassa → tvañ ñeva etassa (pts)ก็บาปกรรมนี้นั้น บิดามารดา พี่ชายน้องชาย พี่สาวน้องสาว มิตร อำมาตย์ ญาติสาโลหิต สมณพราหมณ์ เทวดา ไม่ได้ ทำให้เจ้าเลย เจ้าทำเองแท้ ๆ เจ้านั่นเองต้องรับผลของบาปกรรมนั้น’ (๒)
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā dutiyaṁ devadūtaṁ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tatiyaṁ devadūtaṁ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati:
samanugāhitvā → samanuggāhitvā (th) | samanugāhati → samanuggāhati (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พญายมครั้นสอบสวนซักไซ้ไล่เลียงเขาถึงเทวทูตที่ ๒ แล้ว จึง สอบสวนซักไซ้ไล่เลียงถึงเทวทูตที่ ๓ ว่า
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu tatiyaṁ devadūtaṁ pātubhūtan’ti?
pātubhūtanti → pātubhūtan ti (pts)‘เจ้าไม่เคยเห็นเทวทูตที่ ๓ ปรากฏใน หมู่มนุษย์บ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)เขาตอบว่า
‘nāddasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
yamo rājā → yamorājā (bjt) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu itthiṁ vā purisaṁ vā ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi saṁvesiyamānan’ti?
saṁvesiyamānanti → pavesiyamānanti (sya-all) | saṁvesiyamānanti → saṁvesiyamānan ti (pts)‘ในหมู่มนุษย์ สตรีหรือบุรุษเจ็บป่วย ประสบทุกข์ เป็นไข้หนัก นอนจมอยู่ ในมูตรและกรีสของตน ผู้อื่นต้องช่วยพยุงให้ลุกขึ้นช่วยป้อนอาหาร เจ้าไม่เคยเห็น บ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘addasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi—
na → (sya-all) | etadahosi → etad ahosi (pts)‘เจ้านั้นเป็นผู้รู้เดียงสา เป็นผู้ใหญ่ ไม่ได้คิดอย่างนี้หรือว่า
ahampi khomhi byādhidhammo, byādhiṁ anatīto.
byādhidhammo byādhiṁ → vyādhidhammo vyādhiṁ (bjt) | ahampi khomhi → aham pi kho mhi (pts)‘ถึงตัวเราก็มี ความป่วยไข้เป็นธรรมดา ไม่ล่วงพ้นความป่วยไข้ไปได้
Handāhaṁ kalyāṇaṁ karomi kāyena vācāya manasā’ti? So evamāha:
manasāti → manasā ti (pts) | evamāha → evam āha (pts)เอาเถิด เราจะทำความดี ทางกาย วาจา และใจ’
‘nāsakkhissaṁ, bhante, pamādassaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยคิด เพราะมัวประมาทอยู่ พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, pamādavatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā.
kalyāṇamakāsi → kalyāṇam akāsi (pts)‘เจ้าไม่ได้ทำความดีทางกาย วาจา และใจ เพราะมัวประมาทอยู่
Taggha tvaṁ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṁ pamattaṁ.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)เอาเถิด เราจะลงโทษเจ้าตามฐานะที่ประมาท
Taṁ kho pana te etaṁ pāpakammaṁ neva mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ, tayāvetaṁ pāpakammaṁ kataṁ, tvaññevetassa vipākaṁ paṭisaṁvedissasī’ti.
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ neva → pāpaṁ kammaṁ n eva (pts) | tayāvetaṁ pāpakammaṁ → tayā etaṁ pāpaṁ kammaṁ (pts) | tvaññevetassa → tvañ ñeva tassa (pts)ก็บาปกรรมนี้นั้น บิดามารดา พี่ชายน้องชาย พี่สาวน้องสาว มิตร อำมาตย์ ญาติสาโลหิต สมณพราหมณ์ เทวดา ไม่ได้ ทำให้เจ้าเลย เจ้าทำเองแท้ ๆ เจ้านั่นเองต้องรับผลของบาปกรรมนั้น’ (๓)
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā tatiyaṁ devadūtaṁ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā catutthaṁ devadūtaṁ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati:
samanugāhitvā → samanuggāhitvā (th) | samanugāhati → samanuggāhati (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พญายมครั้นสอบสวนซักไซ้ไล่เลียงเขาถึงเทวทูตที่ ๓ แล้ว จึงสอบ สวนซักไซ้ไล่เลียงถึงเทวทูตที่ ๔ ว่า
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu catutthaṁ devadūtaṁ pātubhūtan’ti?
pātubhūtanti → pātubhūtan ti (pts)‘เจ้าเคยเห็นเทวทูตที่ ๔ ปรากฏในหมู่ มนุษย์บ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)เขาตอบว่า
‘nāddasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu rājāno coraṁ āgucāriṁ gahetvā vividhā kammakāraṇā kārente—‘ในหมู่มนุษย์ พระราชารับสั่งให้จับโจรผู้ประพฤติผิดมาแล้ว ลงอาญาด้วย ประการต่าง ๆ คือ
kasāhipi tāḷente vettehipi tāḷente addhadaṇḍakehipi tāḷente hatthampi chindante pādampi chindante hatthapādampi chindante kaṇṇampi chindante nāsampi chindante kaṇṇanāsampi chindante bilaṅgathālikampi karonte saṅkhamuṇḍikampi karonte rāhumukhampi karonte jotimālikampi karonte hatthapajjotikampi karonte erakavattikampi karonte cīrakavāsikampi karonte eṇeyyakampi karonte baḷisamaṁsikampi karonte kahāpaṇikampi karonte khārāpatacchikampi karonte palighaparivattikampi karonte palālapīṭhakampi karonte tattenapi telena osiñcante sunakhehipi khādāpente jīvantampi sūle uttāsente asināpi sīsaṁ chindante’ti?
baḷisamaṁsikampi → balisamaṁsikampi (bj) | kahāpaṇikampi → kahāpaṇakampi (bj, sya-all) | addhadaṇḍakehipi → aḍḍhadaṇḍakehipi (sya-all) | palighaparivattikampi → palīghaparivattikampi (sya-all)ให้เฆี่ยนด้วยแส้บ้าง ให้เฆี่ยนด้วยหวายบ้าง ให้ตีด้วยไม้พลอง บ้าง ตัดมือบ้าง ตัดเท้าบ้าง ตัดทั้งมือและเท้าบ้าง ตัดใบหูบ้าง ตัดจมูกบ้าง ตัดทั้งใบหูและจมูกบ้าง วางก้อนเหล็กแดงบนศีรษะบ้าง ถลกหนังศีรษะแล้วขัดให้ ขาวเหมือนสังข์บ้าง เอาไฟยัดปากจนเลือดไหลเหมือนปากราหูบ้าง เอาผ้าพันตัว ราดน้ำมันแล้วจุดไฟเผาบ้าง พันมือแล้วจุดไฟต่างคบบ้าง ถลกหนังตั้งแต่คอถึง ข้อเท้าให้ลุกเดินเหยียบหนังจนล้มลงบ้าง ถลกหนังตั้งแต่คอถึงบั้นเอว ทำให้มองดู เหมือนนุ่งผ้าคากรองบ้าง สวมปลอกเหล็กที่ข้อศอกและเข่าแล้วเสียบหลาวทั้ง ๕ ทิศเอาไฟเผาบ้าง ใช้เบ็ดเกี่ยวหนัง เนื้อ เอ็นออกมาบ้าง เฉือนเนื้อออกเป็น แว่น ๆ เหมือนเหรียญกษาปณ์บ้าง เฉือนหนัง เนื้อ เอ็น ออกเหลือไว้แต่ กระดูกบ้าง ใช้หลาวแทงช่องหูให้ทะลุถึงกันบ้าง เสียบให้ติดดินแล้วจับเขาหมุนได้ รอบบ้าง ทุบกระดูกให้แหลกแล้วถลกหนังออกเหลือไว้แต่กองเนื้อเหมือนตั่งใบไม้บ้าง รดตัวด้วยน้ำมันที่กำลังเดือดพล่านบ้าง ให้สุนัขกัดกินจนเหลือแต่กระดูกบ้าง ให้ นอนบนหลาวทั้งเป็นบ้าง ตัดศีรษะออกด้วยดาบบ้าง เจ้าไม่เคยเห็นบ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘addasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi—
na → (sya-all) | etadahosi → etad ahosi (pts)‘เจ้านั้นเป็นผู้รู้เดียงสา เป็นผู้ใหญ่ ไม่ได้คิดอย่างนี้หรือว่า
ye kira, bho, pāpakāni kammāni karonti te diṭṭheva dhamme evarūpā vividhā kammakāraṇā karīyanti, kimaṅgaṁ pana parattha. Handāhaṁ kalyāṇaṁ karomi kāyena vācāya manasā’ti?
kimaṅgaṁ → kimaṅga (bj, cck, pts1ed) | kimaṅgaṁ → kimaṅga (cck: sī. pī.) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts) | manasāti → manasā ti (pts)‘ได้ยินว่า สัตว์ผู้ทำบาปกรรมไว้เหล่านั้น จะถูกลงอาญาด้วยประการต่าง ๆ เห็นปานนี้ใน ปัจจุบัน ไม่จำเป็นต้องกล่าวถึงชาติหน้า เอาเถิด เราจะทำความดีทางกาย วาจา และใจ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘nāsakkhissaṁ, bhante, pamādassaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยคิด เพราะมัวประมาทอยู่ พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, pamādavatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā.
kalyāṇamakāsi → kalyāṇam akāsi (pts)‘เจ้าไม่ได้ทำความดีทางกาย วาจา และใจ เพราะมัวประมาทอยู่
Taggha tvaṁ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṁ pamattaṁ.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)เอาเถิด เราจะลงโทษเจ้าตามฐานะที่ประมาท
Taṁ kho pana te etaṁ pāpakammaṁ neva mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ, tayāvetaṁ pāpakammaṁ kataṁ, tvaññevetassa vipākaṁ paṭisaṁvedissasī’ti.
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj)ก็บาปกรรมนี้นั้น บิดามารดา พี่ชายน้องชาย พี่สาวน้องสาว มิตร อำมาตย์ ญาติสาโลหิต สมณพราหมณ์ เทวดา ไม่ได้ทำให้เจ้า เจ้าทำเองแท้ ๆ เจ้านั่นเองต้องรับผลของบาปกรรมนั้น’ (๔)
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā catutthaṁ devadūtaṁ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā pañcamaṁ devadūtaṁ samanuyuñjati samanugāhati samanubhāsati:
samanugāhitvā → samanuggāhitvā (th) | samanugāhati → samanuggāhati (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พญายมครั้นสอบสวนซักไซ้ไล่เลียงเขาถึงเทวทูตที่ ๔ แล้ว จึง สอบสวนซักไซ้ไล่เลียงถึงเทวทูตที่ ๕ ว่า
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu pañcamaṁ devadūtaṁ pātubhūtan’ti?
pātubhūtanti → pātubhūtan ti (pts)‘เจ้าไม่เคยเห็นเทวทูตที่ ๕ ปรากฏใน หมู่มนุษย์บ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evaṁ āha (pts)เขาตอบว่า
‘nāddasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, na tvaṁ addasa manussesu itthiṁ vā purisaṁ vā ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātan’ti?
uddhumātakaṁ → Si uddumātakaṁ. (pts note) | vipubbakajātanti → vipubbakajātan ti (pts)‘ในหมู่มนุษย์ สตรีหรือบุรุษที่ตาย ๑ วัน ๒ วัน หรือ ๓ วัน พองขึ้น เป็นสีเขียว มีน้ำเหลืองแตกซ่าน เจ้าไม่เคยเห็นบ้างหรือ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘addasaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘เคยเห็น พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, tassa te viññussa sato mahallakassa na etadahosi—
na → (sya-all) | etadahosi → etad ahosi (pts)‘เจ้าเป็นผู้รู้เดียงสา เป็นผู้ใหญ่ ไม่ได้คิดอย่างนี้หรือว่า
ahampi khomhi maraṇadhammo, maraṇaṁ anatīto. Handāhaṁ kalyāṇaṁ karomi kāyena vācāya manasā’ti?
ahampi khomhi → aham pi kho mhi (pts) | manasāti → manasā ti (pts)‘ถึงตัวเราก็มีความ ตายเป็นธรรมดา ไม่ล่วงพ้นความตายไปได้ เอาเถิด เราจะทำความดีทางกาย วาจา และใจ’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)
‘nāsakkhissaṁ, bhante, pamādassaṁ, bhante’ti.
bhanteti → bhante ti (pts)‘ไม่เคยคิด เพราะมัวประมาทอยู่ พระเจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā evamāha:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘ambho purisa, pamādavatāya na kalyāṇamakāsi kāyena vācāya manasā.
kalyāṇamakāsi → kalyāṇam akāsi (pts)‘เจ้าไม่ได้ทำความดีทางกาย วาจา และใจ เพราะมัวประมาทอยู่
Taggha tvaṁ, ambho purisa, tathā karissanti yathā taṁ pamattaṁ.
yathā taṁ → yathātaṁ (th)เอาเถิด เราจะลงโทษเจ้าตามฐานะที่ประมาท
Taṁ kho pana te etaṁ pāpakammaṁ neva mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ, tayāvetaṁ pāpakammaṁ kataṁ, tvaññevetassa vipākaṁ paṭisaṁvedissasī’ti.
pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj)ก็บาปกรรมนี้นั้น บิดามารดา พี่ชายน้องชาย พี่สาวน้องสาว มิตร อำมาตย์ ญาติสาโลหิต สมณพราหมณ์ เทวดา ไม่ได้ ทำให้เจ้าเลย เจ้าทำเองแท้ ๆ เจ้านั่นเองต้องรับผลของบาปกรรมนั้น’ (๕)
Tamenaṁ, bhikkhave, yamo rājā pañcamaṁ devadūtaṁ samanuyuñjitvā samanugāhitvā samanubhāsitvā tuṇhī hoti.
samanugāhitvā → sumanugāhitvā (pts) | samanugāhitvā → samanuggāhitvā (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)พญายมครั้นสอบสวนซักไซ้ไล่เลียงเขาถึงเทวทูตที่ ๕ นั้นแล้วก็นิ่งเฉย
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā pañcavidhabandhanaṁ nāma kammakāraṇaṁ karonti—
kammakāraṇaṁ → kāraṇaṁ (bj, pts); kammakaraṇaṁ (sya-all) | pañcavidhabandhanaṁ → pañcavidhābandhanan (pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)นายนิรยบาลจึงลงกรรมกรณ์ชื่อเครื่องพันธนาการ ๕ อย่าง คือ
tattaṁ ayokhilaṁ hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ majjheurasmiṁ gamenti.
ayokhilaṁ → ayokhīlaṁ (sya-all, pts) | ayokhilaṁ majjheurasmiṁ → ayokhīlaṁ majjhe urasmiṁ (sya-all, pts)ตอกตะปู เหล็กร้อนแดงที่มือ ๒ ข้าง ที่เท้า ๒ ข้าง และที่กลางอก
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)เขาเสวยทุกขเวทนา กล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน ณ ที่นั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยัง ไม่สิ้นไป
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā saṁvesetvā kuṭhārīhi tacchanti …pe…
tacchanti → tacchanti so tattha dukkhā (bj, pts) | saṁvesetvā → saṁvesitvā (sya-all, pts) | --pe-- → Si omits throughout the words: so tattha dukkhā --pe-- . (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)นายนิรยบาลฉุดลากเขาไป เอาขวานถาก ฯลฯ
tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā vāsīhi tacchanti …pe…
uddhampādaṁ → uddhapādaṁ (bj, pts) | tacchanti → tacchanti so tattha dukkhā (bj); tacchenti so tattha dukkhā (pts) | gahetvā → ṭhapetvā (pts) | gahetvā → ṭhapetvā (bj: sīmu, PTS) | tacchanti → tacchenti (bj: sīmu, PTS) | ṭhapetvā → Si gahetvā, as Sky infra. (pts note) | uddhampādaṁ → uddhaṁpādaṁ (my, th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)นายนิรยบาลจับเขาเอาเท้าขึ้น เอาศีรษะลง เอามีดเฉือน ฯลฯ
tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi, paccāsārentipi …pe…
pathaviyā → paṭhaviyā (bj); (sya-all) | paccāsārentipi → paccāsārentipi so tattha dukkhā (bj) | yojetvā → yojetvā tattāya bhūmiyā (sya-all) | sajotibhūtāya → sañjotibhūtāya (sya-all) | paṭhaviyā → Si tattāya bhūmiyā ādittāya. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | pe → spelled out in full (pts)จับเขา เทียมรถแล่นกลับไปกลับมาบนพื้นดินอันร้อนลุกเป็นเปลว โชติช่วง ฯลฯ
tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā mahantaṁ aṅgārapabbataṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi …pe…
oropentipi → oropentipi so tattha dukkhā (bj) | sajotibhūtaṁ → sañjotibhūtaṁ (sya-all) | + → tametaṁ (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | pe → spelled out in full (pts)บังคับ เขาขึ้นลงภูเขาถ่านเพลิงลูกใหญ่ที่ไฟลุกโชน ฯลฯ
tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya.
uddhampādaṁ → uddhapādaṁ (bj) | sajotibhūtāya → sañjotibhūtāya (sya-all, pts) | uddhampādaṁ adhosiraṁ → uddhapādaṁ (pts) | uddhampādaṁ → uddhaṁpādaṁ (my, th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)จับเขาเอาเท้าขึ้น เอาศีรษะลง ทุ่มลงในโลหกุมภีอันร้อนแดงลุกเป็นแสงไฟ
So tattha pheṇuddehakaṁ paccati.เขาถูกต้มเดือดจนตัวพองใน โลหกุมภีนั้น
So tattha pheṇuddehakaṁ paccamāno sakimpi uddhaṁ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṁ gacchati.
sakimpi → sakim pi (pts)เขาเมื่อถูกต้มเดือดจนตัวพองในโลหกุมภีนั้น บางครั้งลอยขึ้น บางครั้งจมลง บางครั้งลอยขวาง
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | kālaṁ → kalaṁ (bj) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | kaṭukā → kharā kaṭukā (bj: sīmu, machasaṁ) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในโลหกุมภีอันร้อนแดงนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā mahāniraye pakkhipanti.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)นายนิรยบาลจึงทุ่มเขาลงในมหานรก
So kho pana, bhikkhave, mahānirayo—ก็มหานรกนั้น
Catukkaṇṇo catudvāro, vibhatto bhāgaso mito;มี ๔ มุม ๔ ประตู แบ่งออกเป็นส่วน Ayopākārapariyanto, ayasā paṭikujjito.
paṭikujjito → paṭikkujjito (th)มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ครอบด้วยฝาเหล็กTassa ayomayā bhūmi, jalitā tejasāyutā;
tejasāyutā → tejasā yutā (bjt, pts) | tejasāyutā → tejasā yuttā (th)มหานรกนั้น มีพื้นเป็นเหล็ก ลุกโชนโชติช่วง Samantā yojanasataṁ, pharitvā tiṭṭhati sabbadā.
sabbadā → Si prints these lines as prose, as (putide) p. 167 supra. Cf. 1 Ang. 141. (pts note)แผ่ไปไกลด้านละ ๑๐๐ โยชน์ ตั้งอยู่ทุกเมื่อ
Tassa kho pana, bhikkhave, mahānirayassa puratthimāya bhittiyā acci uṭṭhahitvā pacchimāya bhittiyā paṭihaññati, pacchimāya bhittiyā acci uṭṭhahitvā puratthimāya bhittiyā paṭihaññati, uttarāya bhittiyā acci uṭṭhahitvā dakkhiṇāya bhittiyā paṭihaññati, dakkhiṇāya bhittiyā acci uṭṭhahitvā uttarāya bhittiyā paṭihaññati, heṭṭhā acci uṭṭhahitvā upari paṭihaññati, uparito acci uṭṭhahitvā heṭṭhā paṭihaññati.
bhittiyā → bhittiya (pts) | heṭṭhā → Sk repeats this sentence. (pts note) | heṭṭhā → So Si; Sky heṭṭhimāya; Bu (?) heṭṭhato. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย เปลวไฟแห่งมหานรกนั้น ลุกโพลงขึ้นจากฝาด้าน ทิศตะวันออกจรดฝาด้านทิศตะวันตก ลุกโพลงขึ้นจากฝาด้านทิศตะวันตกจรดฝา ด้านทิศตะวันออก ลุกโพลงขึ้นจากฝาด้านทิศเหนือจรดฝาด้านทิศใต้ ลุกโพลงขึ้น จากฝาด้านทิศใต้จรดฝาด้านทิศเหนือ ลุกโพลงขึ้นจากเบื้องล่างจรดเบื้องบน ลุก โพลงขึ้นจากเบื้องบนจรดเบื้องล่าง
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในมหานรกนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena tassa mahānirayassa puratthimaṁ dvāraṁ apāpurīyati.
apāpurīyati → avāpurīyati (bj) | puratthimaṁ dvāraṁ → puratthimadvāraṁ (pts) | avāpurīyati → apāpurīyati (bj: PTS) | apāpurīyati → avāpurīyati (cck: sī.) | Hoti → So Si; Sky sa kho so. (pts note) | tassa → Si omits. (pts note) | apāpurīyati → Sky avāpurīyati. (pts note) | puratthimaṁ dvāraṁ → pacchimadvāraṁ apāpurīyati uttaradvāraṁ apāpurīyati dakkhiṇadvāraṁ (th)มีสมัยที่บางครั้งบางคราว เมื่อล่วงกาลไปนาน ประตูด้านทิศตะวันออกของ มหานรกนั้นจะถูกเปิด
So tattha sīghena javena dhāvati.เขาจะวิ่งไปที่ประตูนั้นอย่างรวดเร็ว
Tassa sīghena javena dhāvato chavimpi ḍayhati, cammampi ḍayhati, maṁsampi ḍayhati, nhārumpi ḍayhati, aṭṭhīnipi sampadhūpāyanti, ubbhataṁ tādisameva hoti.
nhārumpi → nahārumpi (bj, sya-all, pts) | sampadhūpāyanti → sampadhūmāyanti (sya-all) | aṭṭhīnipi sampadhūpāyanti → aṭṭhīni pi sampadhūmāyanti (pts) | chavimpi → chavim pi (pts) | cammampi → cammam pi (pts) | maṁsampi → maṁsam pi (pts) | nhārumpi → nahārum pi (pts) | tādisameva → tādisam eva (pts)เมื่อเขาวิ่งไปอย่าง รวดเร็วจึงถูกไฟไหม้ผิวบ้าง ไหม้หนังบ้าง ไหม้เนื้อบ้าง ไหม้เอ็นบ้าง แม้กระดูก ทั้งหลายก็มอดไหม้เป็นควัน อวัยวะที่ถูกแยกออกแล้วจะกลับคงรูปเดิมทันที
Yato ca kho so, bhikkhave, bahusampatto hoti, atha taṁ dvāraṁ pidhīyati.
pidhīyati → pithīyati (bj, sya-all, km, pts1ed) | dvāraṁ pidhīyati → dvāram pithīyati (pts) | pithīyati → pathiyati (bj: machasaṁ) | pidhīyati → pithīyati (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bahusampatto → So Si; Sky Bu ("bahūni vassasatasahassāni sampatto") bahūsampatto. (pts note)ใน ขณะที่เขามาถึง ประตูนั้นจะถูกปิด
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | tibbā kharā kaṭukā → tippā kāṭukā (pts) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my)เขาจึงเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในมหานรกนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena tassa mahānirayassa pacchimaṁ dvāraṁ apāpurīyati …pe…
apāpurīyati → avāpurīyati (bj) | pacchimaṁ dvāraṁ → pacchimadvāraṁ (pts) | avāpurīyati → apāpurīyati (bj: PTS) | pacchimaṁ dvāraṁ apāpurīyati → puratthimadvāraṁ (th)มีสมัยที่บางครั้งบางคราว เมื่อล่วงกาลไปนาน ประตูด้านทิศตะวันตกของ มหานรกนั้นจะถูกเปิด ...
uttaraṁ dvāraṁ apāpurīyati …pe…
apāpurīyati → avāpurīyati (bj) | uttaraṁ dvāraṁ → uttaradvāraṁ (pts)ประตูด้านทิศเหนือจะถูกเปิด ...
dakkhiṇaṁ dvāraṁ apāpurīyati.
apāpurīyati → avāpurīyati (bj) | dakkhiṇaṁ dvāraṁ → dakkhiṇadvāraṁ (pts)ประตูด้านทิศใต้จะถูก เปิด ...
So tattha sīghena javena dhāvati.เขาจะวิ่งไปที่ประตูนั้นอย่างรวดเร็ว
Tassa sīghena javena dhāvato chavimpi ḍayhati, cammampi ḍayhati, maṁsampi ḍayhati, nhārumpi ḍayhati, aṭṭhīnipi sampadhūpāyanti, ubbhataṁ tādisameva hoti.
nhārumpi → nahārumpi (bj, sya-all) | sampadhūpāyanti ubbhataṁ tādisameva hoti → sampadhūmāyanti (th)เมื่อเขาวิ่งไปอย่างรวดเร็วจึงถูกไฟ ไหม้ผิวบ้าง ไหม้หนังบ้าง ไหม้เนื้อบ้าง ไหม้เอ็นบ้าง แม้กระดูกทั้งหลายก็มอด ไหม้เป็นควัน อวัยวะที่ถูกแยกออกแล้วจะกลับคงรูปเดิมทันที
Yato ca kho so, bhikkhave, bahusampatto hoti, atha taṁ dvāraṁ pidhīyati.
pidhīyati → pithīyati (bj, pts) | pithīyati → pathiyati (bj: machasaṁ)ในขณะที่เขามาถึง ประตูนั้นจะถูกปิด
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my)เขาจึงเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ใน มหานรกนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṁ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena tassa mahānirayassa puratthimaṁ dvāraṁ apāpurīyati.
apāpurīyati → avāpurīyati (bj) | puratthimaṁ dvāraṁ → puratthimadvāraṁ (pts)มีสมัยที่บางครั้งบางคราว เมื่อล่วงกาลไปนาน ประตูมหานรกด้านทิศ ตะวันออกจะถูกเปิด
So tattha sīghena javena dhāvati.เขาจะวิ่งไปที่ประตูนั้นอย่างรวดเร็ว
Tassa sīghena javena dhāvato chavimpi ḍayhati, cammampi ḍayhati, maṁsampi ḍayhati, nhārumpi ḍayhati, aṭṭhīnipi sampadhūpāyanti, ubbhataṁ tādisameva hoti.
nhārumpi → nahārumpi (bj)เมื่อเขาวิ่งไปอย่างรวดเร็ว จึงถูกไฟไหม้ผิวบ้าง ไหม้หนังบ้าง ไหม้เนื้อบ้าง ไหม้เอ็นบ้าง แม้กระดูกทั้งหลาย ก็มอดไหม้เป็นควัน อวัยวะที่ถูกแยกออกแล้วจะกลับคงรูปเดิมทันที
So tena dvārena nikkhamati.(แต่)เขาจะ ออกทางประตูนั้นได้
Tassa kho pana, bhikkhave, mahānirayassa samanantarā sahitameva mahanto gūthanirayo.
samanantarā sahitameva → samanantarāsahitameva (th) | sahitameva → sahitam eva (pts)ภิกษุทั้งหลาย ๑. รอบ ๆ มหานรกนั้น มีคูถนรกขนาดใหญ่อยู่
So tattha patati.
patati → papatati (bj, pts) | papatati → patati (bj: sīmu, machasaṁ) | papatati → So Bu & (sts.) Sky; Si patati. (pts note)เขาตกลงในคูถนรกนั้น
Tasmiṁ kho pana, bhikkhave, gūthaniraye sūcimukhā pāṇā chaviṁ chindanti, chaviṁ chetvā cammaṁ chindanti, cammaṁ chetvā maṁsaṁ chindanti, maṁsaṁ chetvā nhāruṁ chindanti, nhāruṁ chetvā aṭṭhiṁ chindanti, aṭṭhiṁ chetvā aṭṭhimiñjaṁ khādanti.
nhāruṁ → nahāruṁ (bj, sya-all, pts) | aṭṭhimiñjaṁ → atthimiñjaṁ (pts)ในคูถนรกนั้นแล สัตว์ปากเข็มทั้งหลายย่อมเจาะผิว เจาะผิวแล้ว จึงเจาะหนัง เจาะหนังแล้ว จึงเจาะเนื้อ เจาะเนื้อแล้ว จึงเจาะเอ็น เจาะเอ็นแล้ว จึงเจาะกระดูก เจาะกระดูกแล้ว จึงกินเยื่อในกระดูก
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในมหานรกนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Tassa kho pana, bhikkhave, gūthanirayassa samanantarā sahitameva mahanto kukkulanirayo.
kukkulanirayo → kukkuḷanirayo (pts) | samanantarā sahitameva → samanantarāsahitameva (th) | sahitameva → sahitam eva (pts)๒. รอบ ๆ คูถนรกนั้น มีกุกกุลนรก ขนาดใหญ่อยู่
So tattha patati.
patati → papatati (bj, pts) | papatati → patati (bj: sīmu, machasaṁ)เขาตกลงใน กุกกุลนรกนั้น
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my)จึงเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ใน กุกกุลนรกนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Tassa kho pana, bhikkhave, kukkulanirayassa samanantarā sahitameva mahantaṁ simbalivanaṁ uddhaṁ yojanamuggataṁ soḷasaṅgulakaṇṭakaṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ.
uddhaṁ → uccaṁ (sya-all, km); ubbhato (mr) | simbalivanaṁ → simbalīvanaṁ (bj) | uddhaṁ yojanamuggataṁ soḷasaṅgulakaṇṭakaṁ → uccaṁ yojanasamuggataṁ soḷasaṅgulikaṇṭakaṁ (sya-all) | sajotibhūtaṁ → sañjotibhūtaṁ taṁ (sya-all, pts) | kukkulanirayassa → kukkuḷanirayassa (pts) | uddhaṁ → uccaṁ (bj: syā) | uddhaṁ → uccaṁ (cck: syā. kaṁ.); ubbhato (cck: ka.) | soḷasaṅgulakaṇṭakaṁ → soḷasaṅgulakaṇḍakaṁ (cck: sī.) | uggataṁ → So Sky; Si uccaṁ yojanasamuggataṁ. (pts note) | Taṁ → Sky omit. (pts note) | samanantarā sahitameva → samanantarāsahitameva (th) | sahitameva → sahitam eva (pts) | yojanamuggataṁ → yojanam uggataṁ (pts)๓. รอบ ๆ กุกกุลนรกนั้น มีป่างิ้วขนาดใหญ่สูง ๑ โยชน์ มีหนามยาว ๑๖ องคุลี ร้อนแดงลุกเป็นแสงไฟ
Tattha āropentipi oropentipi.
āropentipi oropentipi → āropenti pi oropenti pi (pts)นายนิรยบาลบังคับเขาขึ้นลง ที่ป่างิ้วนั้น
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ใน ป่างิ้วนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Tassa kho pana, bhikkhave, simbalivanassa samanantarā sahitameva mahantaṁ asipattavanaṁ.
simbalivanassa → simbalīvanassa (bj) | samanantarā sahitameva → samanantarāsahitameva (th) | sahitameva → sahitam eva (pts)๔. รอบ ๆ ป่างิ้วนั้นมีป่าไม้ที่มีใบเป็นดาบขนาดใหญ่อยู่
So tattha pavisati.เขาเข้าไป ในป่าไม้ที่มีใบเป็นดาบนั้น
Tassa vāteritāni pattāni patitāni hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti.
patitāni → (sya-all) | patitāni hatthampi → hattham pi (pts) | pādampi → pādam pi (pts) | hatthapādampi → hatthapādam pi (pts) | kaṇṇampi → kaṇṇam pi (pts) | nāsampi → nāsam pi (pts) | kaṇṇanāsampi → kaṇṇanāsam pi (pts)ใบไม้ที่เป็นดาบถูกลมพัดแล้วจะตัดมือ เขาบ้าง ตัดเท้าบ้าง ตัดมือและเท้าบ้าง ตัดหูบ้าง ตัดจมูกบ้าง ตัดหูและจมูกบ้าง
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในป่าไม้ที่มีใบเป็นดาบนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรม นั้นยังไม่สิ้นไป
Tassa kho pana, bhikkhave, asipattavanassa samanantarā sahitameva mahatī khārodakā nadī.
khārodakā nadī → khārodikā nadī (bj) | khārodakā → khārodikā (bj) | khārodikā → khāreādakā (bj: PTS, machasaṁ, sīmu) | nadī → khārodikā nadī (cck: sī.) | samanantarā sahitameva → samanantarāsahitameva (th) | sahitameva → sahitam eva (pts)๕. รอบ ๆ ป่าไม้ที่มีใบเป็นดาบนั้นมีแม่น้ำอันมีน้ำเป็นด่างขนาดใหญ่ อยู่
So tattha patati.
patati → papatati (bj, pts)เขาตกลงในแม่น้ำอันมีน้ำเป็นด่างนั้น
So tattha anusotampi vuyhati, paṭisotampi vuyhati, anusotapaṭisotampi vuyhati.
anusotampi → anusotam pi (pts) | paṭisotampi → paṭisotam pi (pts) | anusotapaṭisotampi → anusotapaṭisotam pi (pts)จึงลอยไปในแม่น้ำอันมี น้ำเป็นด่างนั้น ตามกระแสบ้าง ทวนกระแสบ้าง ตามกระแสและ ทวนกระแสบ้าง
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในนรกแม่น้ำอันมีน้ำเป็นด่างนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่ บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā balisena uddharitvā thale patiṭṭhāpetvā evamāhaṁsu:
balisena → baḷisena (bj, sya-all, pts) | patiṭṭhāpetvā evamāhaṁsu → paṭiṭṭhāpetvā evam āhaṁsu (pts) | baḷisena → So Sk Si; Sy balisena. (pts note) | uddharitvā → Si uddaritvā. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย นายนิรยบาลใช้เบ็ดเกี่ยวสัตว์นรกนั้นขึ้นมาวางไว้บนบก แล้วถามเขาอย่างนี้ว่า
‘ambho purisa, kiṁ icchasī’ti?‘พ่อมหาจำเริญ เจ้าต้องการอะไร’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)เขากล่าวอย่างนี้ว่า
‘jighacchitosmi, bhante’ti.
jighacchitosmi bhanteti → jighacchito smi bhante ti (pts)‘ข้าพเจ้าหิว เจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā tattena ayosaṅkunā mukhaṁ vivaritvā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena tattaṁ lohaguḷaṁ mukhe pakkhipanti ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ.
sajotibhūtena → sañjotibhūtena (sya-all, pts) | sajotibhūtaṁ → sañjotibhūtaṁ (sya-all) | sajotibhūtaṁ so → sañjotibhūtaṁ (pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)นายนิรยบาลจึงใช้ขอเหล็กอันร้อนแดงลุกเป็นแสงไฟเกี่ยวปากให้อ้า แล้วใส่ ก้อนโลหะอันร้อนแดงลุกเป็นแสงไฟเข้าไปในปาก
So tassa oṭṭhampi dahati, mukhampi dahati, kaṇṭhampi dahati, urampi dahati, antampi antaguṇampi ādāya adhobhāgā nikkhamati.
tassa → tassa (si, pts1ed); taṁ tassa (mr) | dahati → ḍayhati (bj, sya-all, km, pts1ed) | urampi → udarampi (sya-all, km) | dahati urampi dahati → ḍayhati udarampi ḍayhati (sya-all) | tassa → tassa (bj: sīmu, PTS) | ḍayhati → dahati (bj: machasaṁ) | urampi → udarampi (bj: PTS) | tassa → taṁ tassa (cck: ka.); tassa (cck: sī. pī.) | dahati → ḍayhati (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | urampi → udarampi (cck: sī. syā. kaṁ.) | Tassa → Si: So tassa. (pts note) | uram → Si udaram. (pts note)ก้อนโลหะนั้นจึงไหม้ริมฝีปากบ้าง ไหม้ปากบ้าง ไหม้คอบ้าง ไหม้ท้องบ้าง พาไส้ใหญ่บ้าง ไส้น้อยบ้างของเขา ออกมาทางทวารหนัก
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในนรกนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā evamāhaṁsu:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)นายนิรยบาลถามเขาว่า
‘ambho purisa, kiṁ icchasī’ti?‘พ่อมหาจำเริญ เจ้าต้องการอะไร’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)เขากล่าวอย่างนี้ว่า
‘pipāsitosmi, bhante’ti.
pipāsitosmi bhanteti → pipāsito smi bhante ti (pts)‘ข้าพเจ้ากระหาย เจ้าข้า’
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā tattena ayosaṅkunā mukhaṁ vivaritvā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena tattaṁ tambalohaṁ mukhe āsiñcanti ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ.
sajotibhūtena → sañjotibhūtena (sya-all, pts) | sajotibhūtaṁ → sañjotibhūtaṁ (sya-all, pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)นายนิรยบาลจึงใช้ขอเหล็กอันร้อนแดงลุกเป็นแสงไฟเกี่ยวปากให้อ้า แล้ว กรอกน้ำทองแดงอันร้อนแดงลุกเป็นแสงไฟเข้าไปในปาก
Taṁ tassa oṭṭhampi dahati, mukhampi dahati, kaṇṭhampi dahati, urampi dahati, antampi antaguṇampi ādāya adhobhāgā nikkhamati.
tassa → ettha pana pāṭhabhedo | dahati → ḍayhati (bj, sya-all) | dahati urampi dahati → ḍayhati udarampi ḍayhati (sya-all) | tassa → ettha pana pāṭhabhedo natthi (cck note)น้ำทองแดงนั้นจึงลวก ริมฝีปากบ้าง ลวกปากบ้าง ลวกคอบ้าง ลวกท้องบ้าง พาไส้ใหญ่บ้าง ไส้น้อย บ้างของเขา ออกมาทางทวารหนัก
So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti, na ca tāva kālaṁ karoti, yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
tibbā kharā → tippā (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpaṁ kammaṁ (bj) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | pāpakammaṁ byantīhoti → pāpaṁ kammaṁ byantihoti (pts)เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อน อยู่ในนรกนั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมนั้นยังไม่สิ้นไป
Tamenaṁ, bhikkhave, nirayapālā puna mahāniraye pakkhipanti.
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)นายนิรยบาล จึงโยนเขาเข้าไปในมหานรกอีก
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, yamassa rañño etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พญายมได้คิดว่า
‘ye kira, bho, loke pāpakāni akusalāni kammāni karonti te evarūpā vividhā kammakāraṇā karīyanti.
akusalāni → (sya-all, pts) | karīyanti → kāriyanti (sya-all) | karīyanti:-- → So Sky; Si kāriyanti. (pts note)‘ได้ยินว่า ชนเหล่าใดทำ บาปอกุศลกรรมไว้ในโลก ชนเหล่านั้นจึงถูกนายนิรยบาลทรมานด้วยวิธีการต่าง ๆ อย่างนี้
Aho vatāhaṁ manussattaṁ labheyyaṁ. Tathāgato ca loke uppajjeyya arahaṁ sammāsambuddho. Tañcāhaṁ bhagavantaṁ payirupāseyyaṁ.
aho vatāhaṁ → ahovatāhaṁ (bjt) | tañcāhaṁ → tañ cāhaṁ (pts)โอหนอ เราพึงได้ความเป็นมนุษย์ พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า พึงเสด็จอุบัติในโลก เราพึงเข้าไปเฝ้าพระองค์
So ca me bhagavā dhammaṁ deseyya. Tassa cāhaṁ bhagavato dhammaṁ ājāneyyan’ti.
ājāneyyanti → ājāneyyan ti (pts)พระองค์พึงแสดงธรรมแก่เรา และ เราพึงรู้ทั่วถึงธรรมของพระองค์’
Taṁ kho panāhaṁ, bhikkhave, nāññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sutvā vadāmi, api ca yadeva sāmaṁ ñātaṁ sāmaṁ diṭṭhaṁ sāmaṁ viditaṁ tadevāhaṁ vadāmī”ti.
panāhaṁ → pana ahaṁ (bj, pts) | nāññassa → nāññassa kassaci (sya-all) | api ca → apica kho (sya-all) | yadeva → yadeva me (sya-all) | tadevāhaṁ → tam evāhaṁ (pts) | nāññassa → Si adds kassaci. (pts note) | ca → Si adds kho. (pts note) | yadeva sāmaṁ → yad eva me sāmañ (pts)เราได้ฟังความนั้นจากสมณะหรือพราหมณ์อื่นแล้ว จึงกล่าวอย่างนี้ก็หาไม่ แต่เรากล่าวสิ่งที่เรารู้เอง เห็นเอง ทราบเองเท่านั้น”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดาครั้นตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
Idaṁ vatvāna → idaṁ vatvā (bj, pts1ed) | vatvāna → idaṁ vatvā (sī. pī.) evamīdisesu ṭhānesu (cck note) | etadavoca → etad avoca (pts)จึงได้ ตรัสคาถาประพันธ์อื่นอีกต่อไปว่า
“Coditā devadūtehi, ye pamajjanti māṇavā;“มาณพเหล่าใดอันเทวทูตตักเตือนแล้ว ยังประมาทอยู่ Te dīgharattaṁ socanti, hīnakāyūpagā narā.
hīnakāyūpagā → So Sky; Bu h--kā; Si h--upagā. (pts note)มาณพเหล่านั้นเข้าถึงหมู่ที่เลว ย่อมเศร้าโศกตลอดกาลนานYe ca kho devadūtehi, santo sappurisā idha;ส่วนสัตบุรุษเหล่าใดเป็นผู้สงบในโลกนี้ อันเทวทูตตักเตือนแล้ว Coditā nappamajjanti, ariyadhamme kudācanaṁ.ไม่ประมาท ในอริยธรรมในกาลใด ๆ
Upādāne bhayaṁ disvā, jātimaraṇasambhave;
jātimaraṇasambhave → jātimaraṇa sambhave (bjt)เห็นภัยในความยึดมั่นถือมั่น ที่เป็นบ่อเกิดแห่งความเกิดและความตาย Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye.
jātimaraṇasaṅkhaye → jātimaraṇasaṁkhaye (pts)เพราะไม่ยึดมั่นถือมั่น จึงหลุดพ้น ในธรรมเป็นที่สิ้นความเกิดและความตายTe khemappattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā;
khemappattā → khemapattā (bj: sīmu, PTS)สัตบุรุษเหล่านั้นจึงถึงความเกษม มีความสุข ดับสนิทในปัจจุบัน Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṁ upaccagun”ti.
sabbadukkhaṁ → sabbadukkhā (mr) | sabbadukkhaṁ → sabbadukkhā (cck: ka.) | upaccagunti → upaccagun (pts)ล่วงพ้นเวรและภัยทุกอย่าง ข้ามพ้นทุกข์ทั้งสิ้นได้แล้ว” ดังนี้แล
Devadūtasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.เทวทูตสูตรที่ ๑๐ จบ
Suññatavaggo niṭṭhito tatiyo.
tatiyo → tatiyo tassa vaggassa udānaṁ (bj)สุญญตวรรคที่ ๓ จบ
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Dvidhāva suññatā hoti, abbhutadhammabākulaṁ;
dvidhāva suññatā hoti → anuttaro suññatabbhūtadhammo bakkulavīravaro (th) | dvidhāva suññatā hoti → ti (pts) abbhutadhammabākulaṁ aciravatabhūmijanāmo → abbhutadhammabāhulaṁ aciravata bhūmija nāmo (bj)๑. จูฬสุญญตสูตร ๒. มหาสุญญตสูตร ๓. อัจฉริยัพภูตสูตร ๔. พักกุลัตเถรัจฉริยัพภูตสูตร Aciravatabhūmijanāmo, anuruddhupakkilesaṁ;
aciravatabhūmijanāmo → aciravata bhūmija nāmo (bjt) | aciravatabhūmijanāmo → mahināmo (th) anuruddhupakkilesaṁ → anuruddhakilesampajjahantā (th)๕. ทันตภูมิสูตร ๖. ภูมิชสูตร ๗. อนุรุทธสูตร ๘. อุปักกิเลสสูตร Bālapaṇḍito devadūtañca te dasāti.๙. พาลปัณฑิตสูตร ๑๐. เทวทูตสูตร