Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 146มัชฌิมนิกาย

Nandakovādasutta๑๔๖ นันทโกวาทสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Atha kho mahāpajāpatigotamī pañcamattehi bhikkhunisatehi saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho mahāpajāpatigotamī bhagavantaṁ etadavoca:
mahāpajāpatigotamī → mahāpajāpatī gotamī (bj, sya-all, pts) | bhikkhunisatehi → bhikkhunīsatehi (bj, sya-all, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ครั้งนั้นแล ภิกษุณีมหาปชาบดีโคตมี พร้อม ด้วยภิกษุณีประมาณ ๕๐๐ รูป เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้ว ยืน ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“ovadatu, bhante, bhagavā bhikkhuniyo;“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคโปรดประทานพระโอวาท anusāsatu, bhante, bhagavā bhikkhuniyo;สั่งสอน ภิกษุณีทั้งหลาย karotu, bhante, bhagavā bhikkhunīnaṁ dhammiṁ kathan”ti.
dhammiṁ kathan”ti → dhammikathanti (sya-all, km, pts1ed, mr) | dhammiṁ kathanti → dhammikathanti (sya-all, pts) | katha’’nti → dhammikathanti (cck: syā. kaṁ. ka.) | dhammiṁ kathanti → dhammikathan ti (pts)
โปรดแสดงธรรมีกถาแก่ภิกษุณีทั้งหลายเถิด”

Tena kho pana samayena therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadanti pariyāyena.สมัยนั้นแล ภิกษุผู้เถระทั้งหลาย ย่อมโอวาทภิกษุณีทั้งหลายโดยเวียนกันไป Āyasmā nandako na icchati bhikkhuniyo ovadituṁ pariyāyena.
āyasmā → āyasmā pana (bj, sya-all, pts)
แต่ท่านพระนันทกะ ไม่ปรารถนาจะโอวาทภิกษุณีทั้งหลายโดยเวียนกันไป

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกท่านพระอานนท์มาตรัสถามว่า “kassa nu kho, ānanda, ajja pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṁ pariyāyenā”ti?
pariyāyenāti sabbeheva → pariyayenāti nandakassa (pts) | pariyāyenāti → ito paraṁ nandakassa bhante pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṁ pariyāyenāti vacanaṁ sīhaḷapotthake dissati (sya-all note)
“อานนท์ วันนี้ วาระ ให้โอวาทภิกษุณีเวียนมาถึงใครหนอ”

“Sabbeheva, bhante, kato pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṁ pariyāyena.
Sabbeheva, bhante, kato → nandakassa bhante (bj, pts1ed) | sabbeheva → nandakassa (bj) | kato → (pts) | pariyāyena → sabbeheva bhante, kato pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | kato → nandakassa bhante (cck: sī. pī.) | pariyāyena → So Sky. For Nandakassa . . . parayāyena Si (which notes that Sinhalese reading is as in text) reads: sabbeh'; eva bhante kato pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṁ pariyāyena; ayaṁ(&c.). (pts note)
ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ วาระให้โอวาทภิกษุณี ทั้งหลาย ภิกษุทุกรูปกระทำแล้วโดยเวียนกันไป
Ayaṁ, bhante, āyasmā nandako na icchati bhikkhuniyo ovadituṁ pariyāyenā”ti.
pariyāyenāti → pariyayenāti (pts)
แต่ท่านพระนันทกะรูปนี้ ไม่ ปรารถนาจะให้โอวาทภิกษุณีทั้งหลายโดยเวียนกันไป”

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandakaṁ āmantesi:ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกท่านพระนันทกะมาตรัสว่า “ovada, nandaka, bhikkhuniyo;“นันทกะ เธอจงโอวาท anusāsa, nandaka, bhikkhuniyo;สั่งสอนภิกษุณีทั้งหลาย karohi tvaṁ, brāhmaṇa, bhikkhunīnaṁ dhammiṁ kathan”ti.
dhammiṁ kathanti evaṁ bhanteti → dhammikathanti evambhanteti (sya-all) | dhammiṁ kathanti → dhammikathan ti (pts)
พราหมณ์ เธอจงแสดงธรรมีกถาแก่ภิกษุณี ทั้งหลายเถิด”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nandako bhagavato paṭissutvā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
kho → kho so (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaraṁ ādāya sāvatthim (pts)
ท่านพระนันทกะทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว ในเวลาเช้าจึงครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto attadutiyo yena rājakārāmo tenupasaṅkami.
tenupasaṅkami addasaṁsu → ten upasaṁkami addasāsuṁ (pts)
เที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถีแล้ว กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว ผู้เดียวเข้าไปยังราชการาม
Addasaṁsu kho tā bhikkhuniyo āyasmantaṁ nandakaṁ dūratova āgacchantaṁ.
addasaṁsu → addasāsuṁ (sya-all) | addasaṁsu → addasāsuṁ (bj: PTS) | dūratova → dūrato va (pts)
ภิกษุณีเหล่านั้นเห็นท่านพระนันทกะเดินมาแต่ไกล
Disvāna āsanaṁ paññāpesuṁ, udakañca pādānaṁ upaṭṭhapesuṁ.
paññāpesuṁ udakañca → paññāpesum udakañ ca (pts)
จึงช่วยกันปูลาดอาสนะและตั้ง น้ำล้างเท้าไว้
Nisīdi kho āyasmā nandako paññatte āsane.ท่านพระนันทกะนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้แล้ว Nisajja pāde pakkhālesi.ล้างเท้า Tāpi kho bhikkhuniyo āyasmantaṁ nandakaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
tāpi → tā pi (pts)
แม้ภิกษุณี เหล่านั้นก็พากันกราบท่านพระนันทกะแล้วนั่ง ณ ที่สมควร

Ekamantaṁ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā nandako etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
ท่านพระนันทกะได้กล่าวกับภิกษุณีเหล่านั้นว่า
“paṭipucchakathā kho, bhaginiyo, bhavissati.“น้องหญิงทั้งหลาย การถาม ตอบกันจักมีขึ้น Tattha ājānantīhi: ‘ājānāmā’ tissa vacanīyaṁ, na ājānantīhi: ‘na ājānāmā’ tissa vacanīyaṁ.
ājānantīhi ājānāmā tissa → ājānantīti ājānāmātissa (sya-all) | ājānantīhi → ājānantīti (sya-all) | ājānantīhi → So Sky here and infra. Si reads: tattha ājānantīti ājānāmāti 'ssa v.; na ājānantīti, &c. (pts note)
ในการถามตอบกันนั้น น้องหญิงทั้งหลายเมื่อรู้ พึงตอบว่า ‘ดิฉันทั้งหลายรู้’ เมื่อไม่รู้พึงตอบว่า ‘ดิฉันทั้งหลายไม่รู้’
Yassā vā panassa kaṅkhā vā vimati vā ahameva tattha paṭipucchitabbo:
panassa → pan assa (pts) | ahameva → aham eva (pts)
หรือน้องหญิงรูปใดมี ความเคลือบแคลง หรือความสงสัย น้องหญิงรูปนั้นพึงถามอาตมภาพในเรื่องนั้น ว่า
‘idaṁ, bhante, kathaṁ; imassa kvattho’”ti?
kvatthoti → kvattho ti (pts)
‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เรื่องนี้เป็นอย่างไร เรื่องนี้มีเนื้อความอย่างไร”

“Ettakenapi mayaṁ, bhante, ayyassa nandakassa attamanā abhiraddhā yaṁ no ayyo nandako pavāretī”ti.
abhiraddhā → abhinandāma (sya-all, km) | abhiraddhā yaṁ no → abhinandāma yanno (sya-all) | abhiraddhā → abhinandāma (cck: syā. kaṁ.) | abhinandāma → abhiraddhā (sya-all: sī.) | abhiraddhā → So Sky; Si abhinandāma, -- adding note that Sinhalese reading is as in text. (pts note) | ettakenapi → ettakena pi (pts) | yaṁ → yan (pts)
ภิกษุณีเหล่านั้นกล่าวว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันทั้งหลายมีใจยินดีชื่นชม พระคุณเจ้านันทกะ ด้วยเหตุที่พระคุณเจ้านันทกะปวารณาแก่ดิฉันทั้งหลายเช่นนี้”

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo,ท่านพระนันทกะถามว่า “น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจ ความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts) | cakkhuṁ → cakkhu (bj: machasaṁ, sīmu) | vāti → vā ti (pts)
จักขุเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccaṁ, bhante”.ภิกษุณีเหล่านั้นตอบว่า “ไม่เที่ยง เจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā ti (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | kallaṁ → kallan (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → (pts) | eso → eso ham asmi so (pts) | attāti → attā ti (pts)
‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo,“ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ sotaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
โสตะเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante …pe…“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ ghānaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“ฆานะเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “jivhā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“ชิวหาเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccā, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “kāyo nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“กายเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Anicco, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “mano nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“มโนเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Anicco, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā ti (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | kallaṁ → kallan (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → (pts) | eso → eso ham asmi so (pts) | attāti → attā ti (pts)
‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Pubbeva no etaṁ, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ:
etaṁ → hetaṁ (bj, sya-all) | pubbeva → pubbe va (pts) | + → h (pts)
“เพราะก่อนนี้ ดิฉันทั้งหลายได้เห็นดีแล้วตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอัน ชอบ ว่า
‘itipime cha ajjhattikā āyatanā aniccā’”ti.
itipime → itipi me (th) | itipime → iti p ime (pts) | aniccāti → aniccā ti (pts)
‘อายตนะภายใน ๖ ของเรา ไม่เที่ยง แม้เพราะเหตุนี้’ เจ้าข้า”

“Sādhu sādhu, bhaginiyo.ท่านพระนันทกะกล่าวว่า “ดีละ Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts)
ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย พระอริยสาวกผู้เห็น ตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้”

Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo,“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ rūpā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccā, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā ti (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ → vipariṇamadhammaṁ kallan (pts) | yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | yaṁ → yam (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → (pts) | eso → eso ham asmi so (pts) | attāti → attā ti (pts)
‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo,“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ saddā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
เสียง เที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccā, bhante …pe…“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ gandhā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“กลิ่นเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccā, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “rasā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“รสเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccā, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “phoṭṭhabbā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“โผฏฐัพพะเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccā, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “dhammā niccā vā aniccā vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“ธรรมารมณ์เที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccā, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā ti (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า” ฯลฯ

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ → vipariṇamadhammaṁ kallan (pts) | yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | samanupassituṁ → attā ti no h (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Pubbeva no etaṁ, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ:
etaṁ → hetaṁ (bj, sya-all) | pubbeva → pubbe va (pts) | + → h (pts)
“เพราะก่อนนี้ ดิฉันทั้งหลายได้เห็นดีแล้วตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอัน ชอบว่า
‘itipime cha bāhirā āyatanā aniccā’”ti.
itipime → itipi me (bjt, th) | itipime → iti p ime (pts) | aniccāti → aniccā ti (pts)
‘อายตนะภายนอก ๖ ของเรา ไม่เที่ยง แม้เพราะเหตุนี้’ เจ้าข้า”

“Sādhu sādhu, bhaginiyo.ท่านพระนันทกะกล่าวว่า “ดีละ Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts)
ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย พระอริยสาวกผู้เห็น ตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล”

Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo,
kiṁ → kim (pts)
“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ
cakkhuviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
จักขุวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā ti (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | kallaṁ → kallan (pts) | samanupassituṁ → attā ti no h (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา” “No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo, sotaviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
kiṁ maññatha → kim maññātha (pts) | vāti → vā ti (pts)
“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ โสตวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante …pe…“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ ghānaviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?“ฆานวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “jivhāviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
aniccaṁ vāti → ti (pts)
“ชิวหาวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “kāyaviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)
“กายวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante” …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “manoviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
niccaṁ → niccaṁ va aniccaṁ (pts) | aniccaṁ vāti → ti (pts)
“มโนวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti”?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | vāti → vā it (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”

“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า”

“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th) | kallaṁ → kallan (pts) | samanupassituṁ → attā ti no h (pts)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”

“No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Pubbeva no etaṁ, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ:
etaṁ → hetaṁ (bj, sya-all) | pubbeva → pubbe va (pts)
“เพราะก่อนนี้ ดิฉันทั้งหลายได้เห็นดีแล้วตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอัน ชอบว่า
‘itipime cha viññāṇakāyā aniccā’”ti.
itipime → itipi me (bjt, th) | itipime → iti p ime (pts) | aniccāti → aniccā ti (pts)
‘หมวดวิญญาณ ๖ ของเรา ไม่เที่ยง แม้เพราะเหตุนี้’ เจ้าข้า”

“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts)
พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล

Seyyathāpi, bhaginiyo, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā, ābhāpi aniccā vipariṇāmadhammā.
vaṭṭipi → vaṭṭī pi (pts) | accipi → accī pi (pts) | telampi → telam pi (pts) | ābhāpi → ābhā pi (pts)
น้องหญิงทั้งหลาย เปรียบเหมือนเมื่อประทีปน้ำมันถูกจุดไว้ น้ำมันก็ดี ไส้ก็ดี เปลวไฟก็ดี แสงสว่างก็ดี ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา
Yo nu kho, bhaginiyo, evaṁ vadeyya:ผู้ใด พึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘amussa telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā;
vaṭṭipi → vattī pi (pts) | accipi → accī pi (pts) | telampi → telam pi (pts)
‘เมื่อประทีปน้ำมันโน้นถูกจุดไว้ น้ำมันก็ดี ไส้ก็ดี เปลวไฟก็ดี ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา
yā ca khvāssa ābhā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti;
khvāssa → khvassa (sya-all) | avipariṇāmadhammāti → avipariṇāmadhammā ti (pts)
แต่ว่าแสงสว่างของประทีปน้ำมันนั้น เที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?ผู้ที่กล่าวนั้นชื่อว่าพึงกล่าว ชอบหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“ไม่ชอบ เจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Amussa hi, bhante, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā;
vaṭṭipi → vaṭṭī pi (pts) | accipi → accī pi (pts) | telampi → telam pi (pts)
“เพราะเมื่อประทีปน้ำมันโน้นถูกจุดไว้ น้ำมันก็ดี ไส้ก็ดี เปลวไฟก็ดี ล้วน ไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา
pagevassa ābhā aniccā vipariṇāmadhammā”ti.
pagevassa → pagev assa (pts) | vipariṇāmadhammāti → vipariṇāmadhammā ti (pts)
ไม่จำเป็นต้องพูดถึงแสงสว่างของประทีปน้ำ มันนั้นซึ่งไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดาเลย เจ้าข้า”

“Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṁ vadeyya:
evameva → evam eva (pts) | evaṁ → evam (pts)
“ฉันนั้นเหมือนกัน น้องหญิงทั้งหลาย บุคคลใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘cha khome ajjhattikā āyatanā aniccā;
ajjhattikā āyatanā aniccā → aniccā vipariṇāmadhammā (?) | aniccā → aniccā vipariṇāmadhammā (cck: ?) | khome → hi kho imā (bjt) | khome → kho me (th, pts)
‘อายตนะ ภายใน ๖ ของเรานี้ ไม่เที่ยง
yañca kho cha ajjhattike āyatane paṭicca paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā taṁ niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhamman’ti;
paṭisaṁvedeti → paṭisaṁvedemi (bj, sya-all, pts) | cha → (sya-all) | yañca → yañ ca (pts) | avipariṇāmadhammanti → avipariṇāmadhamman ti (pts)
แต่เราอาศัยอายตนะภายใน ๖ แล้ว ย่อมเสวย เวทนาใด เป็นสุขก็ตาม เป็นทุกข์ก็ตาม เป็นอทุกขมสุขก็ตาม เวทนานั้น เที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?
sammā → yaṁ sammā (bj: sīmu)
ผู้ที่กล่าวนั้นชื่อว่าพึงกล่าว ชอบหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“ไม่ชอบ เจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Tajjaṁ tajjaṁ, bhante, paccayaṁ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti.
uppajjanti → uppajjati (sya-all) | + → tajjam (pts)
“เพราะอาศัยปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายในนั้น ๆ เวทนาที่เกิดจากอายตนะ ภายในนั้น ๆ จึงเกิดขึ้น
Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti.
nirujjhantīti → nirujjhatīti (sya-all) | nirujjhantīti → So Sky; Si nirujjhatīti and (supra) uppajjati. (pts note)
เพราะปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายในนั้น ๆ ดับ เวทนา ที่เกิดจากอายตนะภายในนั้น ๆ จึงดับ”

“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts)
พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล

Seyyathāpi, bhaginiyo, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, chāyāpi aniccā vipariṇāmadhammā.
mūlampi → mūlam pi (pts) | khandhopi → khandho pi (pts) | sākhāpalāsampi → sākhāpalāsam pi (pts) | chāyāpi → chāyā pi (pts)
น้องหญิงทั้งหลาย เปรียบเหมือนต้นไม้ใหญ่ประเภทยืนต้นมีแก่น มีราก ลำต้น กิ่งและใบ และเงา ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา
Yo nu kho, bhaginiyo, evaṁ vadeyya:ผู้ใด พึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘amussa mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, yā ca khvāssa chāyā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti;
avipariṇāmadhammāti → avipariṇāmadhammoti (bj) | khvāssa → khvassa (sya-all) | mūlampi → mūlam pi (pts) | khandhopi → khandho pi (pts) | sākhāpalāsampi → sākhāpalāsam pi (pts) | avipariṇāmadhammāti → avipariṇāmadhammā ti (pts)
‘ต้นไม้ใหญ่ประเภทยืนต้นมีแก่น มีราก ลำต้น กิ่งและใบ และเงา ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา แต่ว่าเงาของต้นไม้นั้นเที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?ผู้ที่กล่าวนั้นชื่อว่าพึงกล่าว ชอบหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“ไม่ชอบ เจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Amussa hi, bhante, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ;
mūlampi → mūlam pi (pts) | khandhopi → khandho pi (pts) | sākhāpalāsampi → sākhāpalāsam pi (pts)
“เพราะต้นไม้ใหญ่ประเภทยืนต้นมีแก่น มีราก ลำต้น กิ่งและใบล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา
pagevassa chāyā aniccā vipariṇāmadhammā”ti.
pagevassa → pagev assa (pts) | vipariṇāmadhammāti → vipariṇāmadhammā ti (pts)
ไม่จำเป็นต้องพูดถึงเงาของต้นไม้นั้นซึ่งไม่เที่ยง มี ความแปรผันเป็นธรรมดาเลย เจ้าข้า”

“Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṁ vadeyya:
evameva → evam eva (pts)
“ฉันนั้นเหมือนกัน น้องหญิงทั้งหลาย บุคคลใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘cha khome bāhirā āyatanā aniccā.
cha khome bāhirā āyatanā aniccā → aniccā vipariṇāmadhammā (bj, pts1ed) | aniccā → aniccā vipariṇāmadhammā (cck: sī. pī.) | khome → kho me (bjt, th, pts)
‘อายตนะ ภายนอก ๖ ของเรา ไม่เที่ยง
Yañca kho cha bāhire āyatane paṭicca paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā taṁ niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhamman’ti;
cha → (sya-all) | paṭisaṁvedeti → paṭisaṁvedemi (sya-all) | yañca → vipariṇāmadhammā yañ ca (pts) | avipariṇāmadhammanti → avipariṇāmadhamman ti (pts)
แต่เราอาศัยอายตนะภายนอก ๖ แล้ว ย่อม เสวยเวทนาใด เป็นสุขก็ตาม เป็นทุกข์ก็ตาม เป็นอทุกขมสุขก็ตาม เวทนานั้นเที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?ผู้ที่กล่าวนั้นชื่อว่าพึงกล่าว ชอบหรือไม่”

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“ไม่ชอบ เจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Tajjaṁ tajjaṁ, bhante, paccayaṁ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti.
uppajjanti → uppajjati (sya-all)
“เพราะอาศัยปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายนอกนั้น ๆ เวทนาที่เกิดจาก อายตนะภายนอกนั้น ๆ จึงเกิดขึ้น
Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti.
nirujjhantīti → nirujjhatīti (sya-all)
เพราะปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายนอกนั้น ๆ ดับ เวทนาที่เกิดจากอายตนะภายนอกนั้น ๆ จึงดับ เจ้าข้า”

“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th) | evañhetaṁ → evam h etaṁ (pts)
พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล

Seyyathāpi, bhaginiyo, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṁ saṅkanteyya anupahacca antaraṁ maṁsakāyaṁ anupahacca bāhiraṁ cammakāyaṁ.
saṅkanteyya → vikanteyya (bj, sya-all, pts) | vikanteyya → saṅkanteyya (bj: machasaṁ, sīmu)
น้องหญิงทั้งหลาย เปรียบเหมือนคนฆ่าโคหรือลูกมือคนฆ่าโค ผู้ชำนาญ ฆ่าแม่โคแล้ว ใช้มีดแล่เนื้อที่คมชำแหละแม่โค แยกส่วนเนื้อไว้ข้างใน แยกส่วนหนังไว้ข้างนอก
Yaṁ yadeva tattha antarā vilimaṁsaṁ antarā nhāru antarā bandhanaṁ taṁ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya.
vilimaṁsaṁ → vilīmaṁsaṁ (bj); cilīmaṁ (pts1ed); vilimaṁ (mr) | nhāru → nahārū (bj, sya-all, pts) | sampakanteyya → (sya-all, pts) | vilimaṁsaṁ → cilīmaṁ (pts) | bandhanaṁ → bhandhanaṁ (pts) | vilimaṁsaṁ → vilimaṁ (cck: sī. pī. ka.) | yaṁ yadeva → yam yad eva (pts) | tadeva → tad eva (pts) | saṅkanteyya sampakanteyya → saṁkanteyya (pts)
ในส่วนเนื้อนั้น ส่วนใด ๆ เป็นเนื้อสัน เส้นเอ็นใหญ่ เส้นเอ็นเล็กในภายใน ก็ใช้มีดแล่เนื้อที่คมตัดชำแหละเฉือนส่วนนั้น ๆ
Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṁ cammakāyaṁ teneva cammena taṁ gāviṁ paṭicchādetvā evaṁ vadeyya:
sampakantitvā → (sya-all, pts) | vidhunitvā → vidhūnitvā (pts) | saṅkantitvā sampakantitvā → saṁkantitvā (pts) | teneva → ten eva (pts)
แล้วเลาะ ส่วนหนังไว้ข้างนอก ใช้หนังนั้นนั่นแหละคลุมแม่โคนั้นไว้ แล้วพึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘tathevāyaṁ gāvī saṁyuttā imināva cammenā’ti;
gāvī → gavī (pts) | imināva → iminā (th, pts)
‘แม่โคตัวนี้เราประกอบไว้ด้วยหนังผืนนี้เท่านั้น’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?คนฆ่าโคหรือลูกมือคนฆ่าโคนั้น เมื่อกล่าว ชื่อว่าพึงกล่าวชอบหรือไม่

“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etam (pts)
“ไม่ชอบ เจ้าข้า”
“Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Amu hi, bhante, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṁ saṅkanteyya anupahacca antaraṁ maṁsakāyaṁ anupahacca bāhiraṁ cammakāyaṁ.
amu → asu (bj, sya-all, pts) | saṅkanteyya → vikanteyya (bj, sya-all)
“เพราะคนฆ่าโคหรือลูกมือคนฆ่าโคผู้ชำนาญโน้น ฆ่าแม่โคแล้ว ใช้มีดแล่ เนื้อที่คมชำแหละแม่โค แยกส่วนเนื้อไว้ข้างใน แยกส่วนหนังไว้ข้างนอก
Yaṁ yadeva tattha antarā vilimaṁsaṁ antarā nhāru antarā bandhanaṁ taṁ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya.
vilimaṁsaṁ → vilīmaṁsaṁ (bj) | nhāru → nahārū (bj, sya-all) | sampakanteyya → (sya-all)
ในส่วน เนื้อนั้น ส่วนใด ๆ เป็นเนื้อสัน เส้นเอ็นใหญ่ เส้นเอ็นเล็กในภายใน ก็ใช้มีดแล่ เนื้อที่คมตัดชำแหละเฉือนส่วนนั้น ๆ
Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṁ cammakāyaṁ teneva cammena taṁ gāviṁ paṭicchādetvā kiñcāpi so evaṁ vadeyya:
sampakantitvā → (sya-all) | vadeyya → vadeyyatathevāyaṁ (th)
แล้วเลาะส่วนหนังไว้ข้างนอก ใช้หนังนั้น นั่นแหละคลุมแม่โคนั้นไว้ พึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘tathevāyaṁ gāvī saṁyuttā imināva cammenā’ti;
imināva → iminā (th, pts)
‘แม่โคตัวนี้เราประกอบไว้ด้วยหนัง ผืนนี้เท่านั้น’
atha kho sā gāvī visaṁyuttā teneva cammenā”ti.
cammenāti → cammena (sya-all) | teneva → tena (pts) | cammenāti → Sky Si cammena. (pts note)
แม้ก็จริง ถึงอย่างนั้น แม่โคนั้นก็แยกกันแล้วจากหนังผืนนั้นนั่นเอง เจ้าข้า”

“Upamā kho me ayaṁ, bhaginiyo, katā atthassa viññāpanāya.“น้องหญิงทั้งหลาย อาตมภาพทำอุปมานี้เพื่อให้เข้าใจเนื้อความชัดเจนขึ้น Ayamevettha attho;
ayamevettha → ayam ev ettha (pts)
เนื้อความในอุปมานั้นดังต่อไปนี้
‘antarā maṁsakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ;
antarā → antaro (sya-all) | antarā maṁsakāyoti → antaro maṁsakāyo ti (pts)
คำว่า ส่วนเนื้อข้างใน นั้น เป็นชื่อของอายตนะภายใน ๖
‘bāhiro cammakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ;
cammakāyoti → cammakāyo ti (pts)
คำว่า ส่วนหนังข้างนอก นั้น เป็นชื่อของอายตนะภายนอก ๖
‘antarā vilimaṁsaṁ, antarā nhāru, antarā bandhanan’ti kho, bhaginiyo, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ;
vilimaṁsaṁ → vilīmaṁsaṁ (bj); cilīmaṁ (pts) | nhāru → nahārū (bj, sya-all, pts) | nandīrāgassetaṁ → nandirāgassetaṁ (sya-all, pts) | bandhananti → bandhanan ti (pts) | nandīrāgassetaṁ → nandirāgass etaṁ (pts)
คำว่า เนื้อสัน เส้นเอ็นใหญ่ เส้นเอ็นเล็ก นั้น เป็นชื่อของนันทิราคะ
‘tiṇhaṁ govikantanan’ti kho, bhaginiyo, ariyāyetaṁ paññāya adhivacanaṁ;
govikantananti → govikantanaṁ ti (pts) | ariyāyetaṁ → ariyāy etaṁ (pts)
คำว่า มีดแล่เนื้อที่คม นั้น เป็นชื่อของอริยปัญญา
yāyaṁ ariyā paññā antarā kilesaṁ antarā saṁyojanaṁ antarā bandhanaṁ sañchindati saṅkantati sampakantati samparikantati.
sampakantati → (sya-all, pts) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th) | saṅkantati sampakantati → saṁkantati (pts)
ที่ตัด ชำแหละ เฉือน กิเลสในภายใน สังโยชน์ในภายใน และเครื่องผูกในภายใน

Satta kho panime, bhaginiyo, bojjhaṅgā, yesaṁ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
panime → ime (sya-all, pts) | diṭṭheva dhamme → diṭṭhevadhamme (bjt) | diṭṭheva → diṭṭh eva (pts)
น้องหญิงทั้งหลาย เพราะโพชฌงค์ ๗ ประการนี้ที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ภิกษุจึงทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญา วิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน
Katame satta?โพชฌงค์ ๗ ประการ อะไรบ้าง Idha, bhaginiyo, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
vossaggapariṇāmiṁ → vossaggapariṇāmaṁ (sya-all) | vossaggapariṇāmaṁ → sī.vossaggapariṇāmiṁ (sya-all note) | vossaggapariṇāmiṁ → So Sky; Si v--aṁ, -- with note that the Sinhalese reading is as in text. (pts note)
คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ๑. ย่อมเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก(ความสงัด) อาศัยวิราคะ (ความคลายกำหนัด) อาศัยนิโรธ(ความดับ) น้อมไปใน โวสสัคคะ(ความสละคืน)
Dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…๒. ย่อมเจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ ... vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …
vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt, th, pts)
๓. ย่อมเจริญวิริยสัมโพชฌงค์ ...
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …๔. ย่อมเจริญปีติสัมโพชฌงค์ ... passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …๕. ย่อมเจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ ... samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …๖. ย่อมเจริญสมาธิสัมโพชฌงค์ ... upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
vossaggapariṇāmiṁ → vossaggapariṇāmaṁ (sya-all) | upekkhāsambojjhaṅgaṁ → upekhāsambojjhaṅgaṁ (pts)
๗. ย่อมเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัย นิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
Ime kho, bhaginiyo, satta bojjhaṅgā, yesaṁ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.เพราะโพชฌงค์ ๗ ประการนี้แล ที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว เพราะ อาสวะทั้งหลายสิ้นไป ภิกษุจึงทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน”

Atha kho āyasmā nandako tā bhikkhuniyo iminā ovādena ovaditvā uyyojesi:ครั้งนั้น ท่านพระนันทกะกล่าวสอนภิกษุณีเหล่านั้นด้วยโอวาทนี้แล้ว จึงส่งไปด้วยคำว่า “gacchatha, bhaginiyo; kālo”ti.
kāloti → kālo ti (pts)
“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงไปเถิด สมควรแก่เวลาแล้ว”

Atha kho tā bhikkhuniyo āyasmato nandakassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ nandakaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
ลำดับนั้น ภิกษุณีเหล่านั้น ชื่นชมยินดีภาษิตของท่านพระนันทกะ แล้วลุก ขึ้นจากอาสนะ กราบท่านพระนันทกะ กระทำประทักษิณ แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว ยืน ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ ตรัสกับภิกษุณีเหล่านั้นดังนี้ว่า
“gacchatha, bhikkhuniyo; kālo”ti.
kāloti → kālo ti (pts)
“ภิกษุณีทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงไปเถิด สมควร แก่เวลาแล้ว”

Atha kho tā bhikkhuniyo bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.ครั้งนั้น ภิกษุณีเหล่านั้น ได้ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค กระทำประทักษิณ แล้วจากไป

Atha kho bhagavā acirapakkantīsu tāsu bhikkhunīsu bhikkhū āmantesi:
acirapakkantīsu → acirapakkantāsu (sya-all, pts)
เมื่อภิกษุณีเหล่านั้นจากไปแล้วไม่นาน พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุ ทั้งหลายมาตรัสว่า
“seyyathāpi, bhikkhave, tadahuposathe cātuddase na hoti bahuno janassa kaṅkhā vā vimati vā:
bahuno janassa → bahunojanassa (my, bjt) | tadahuposathe → tadahu posathe (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย ในวันอุโบสถ ๑๔ ค่ำนั้น ชนเป็นอันมากไม่ มีความเคลือบแคลงหรือความสงสัยเลยว่า
‘ūno nu kho cando, puṇṇo nu kho cando’ti, atha kho ūno cando tveva hoti.
cando tveva → candotveva (my) | candoti → cando ti (pts)
‘ดวงจันทร์ไม่เต็มดวงหรือเต็มดวงหนอ’ แต่ที่แท้ ดวงจันทร์ก็ยังไม่เต็มดวงนั่นเอง

Evameva kho, bhikkhave, tā bhikkhuniyo nandakassa dhammadesanāya attamanā honti no ca kho paripuṇṇasaṅkappā”ti.
bhikkhuniyo → (sya-all) | attamanā → attamanā ceva (sya-all, pts) | paripuṇṇasaṅkappāti → paripuṇṇa saṅkappāti (bjt) | evameva → evam eva (pts) | paripuṇṇasaṅkappāti → paripuṇṇasaṁkappā ti (pts)
แม้ฉันใด ภิกษุณีเหล่านั้น ก็ฉันนั้น เหมือนกัน ย่อมเป็นผู้มีใจยินดีต่อธรรมเทศนาของนันทกะ ทั้งที่ยังมีความดำริไม่ บริบูรณ์”

Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandakaṁ āmantesi:ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกท่านพระนันทกะมาตรัสว่า “tena hi tvaṁ, nandaka, svepi tā bhikkhuniyo tenevovādena ovadeyyāsī”ti.
tena hi → tenahi (th) | svepi → sve pi (pts) | tenevovādena → ten ev ovādena (pts)
“นันทกะ ถ้าเช่นนั้น วันพรุ่งนี้ เธอพึงโอวาทภิกษุณีเหล่านั้นด้วยโอวาทนั้น นั่นแหละ”

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nandako bhagavato paccassosi.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | bhanteti → bhante ti (pts)
ท่านพระนันทกะทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Atha kho āyasmā nandako tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi → (sya-all) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)
เมื่อล่วงราตรีนั้นไป ครั้นเวลาเช้า ท่านพระนันทกะครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto attadutiyo yena rājakārāmo tenupasaṅkami.
tenupasaṅkami addasaṁsu → ten upasaṁkami addasāsuṁ (pts)
เที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถีแล้ว กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว ผู้เดียวเข้าไปยังราชการาม
Addasaṁsu kho tā bhikkhuniyo āyasmantaṁ nandakaṁ dūratova āgacchantaṁ.
addasaṁsu → addasāsuṁ (sya-all) | dūratova → dūrato va (pts)
ภิกษุณีเหล่านั้นเห็นท่านพระนันทกะเดินมาแต่ไกล
Disvāna āsanaṁ paññāpesuṁ, udakañca pādānaṁ upaṭṭhapesuṁ.
udakañca pādānaṁ → udakañ ca pādānamu (pts)
จึงช่วยกันปูลาดอาสนะและตั้ง น้ำล้างเท้าไว้
Nisīdi kho āyasmā nandako paññatte āsane.ท่านพระนันทกะนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ Nisajja pāde pakkhālesi.แล้วล้างเท้า Tāpi kho bhikkhuniyo āyasmantaṁ nandakaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
tāpi → tā pi (pts)
แม้ภิกษุณี เหล่านั้นกราบท่านพระนันทกะแล้วนั่ง ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā nandako etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
ท่านพระนันทกะได้กล่าวกับ ภิกษุณีเหล่านั้นว่า
“paṭipucchakathā kho, bhaginiyo, bhavissati.“น้องหญิงทั้งหลาย การถามตอบกันจักมีขึ้น Tattha ājānantīhi ‘ājānāmā’ tissa vacanīyaṁ, na ājānantīhi ‘na ājānāmā’ tissa vacanīyaṁ.
ājānantīhi ājānāmā tissa → ājānantīti ājānāmātissa (sya-all) | ājānantīhi → ājānantīti (sya-all) | ājānāmā tissa → ājānāmāti ssa (pts)
ในการถามตอบกันนั้น น้อง หญิงทั้งหลายเมื่อรู้ พึงตอบว่า ‘ดิฉันทั้งหลายรู้’ เมื่อไม่รู้พึงตอบว่า ‘ดิฉัน ทั้งหลายไม่รู้’
Yassā vā panassa kaṅkhā vā vimati vā, ahameva tattha paṭipucchitabbo:
panassa → pan assa (pts) | ahameva → aham eva (pts)
หรือน้องหญิงรูปใดมีความเคลือบแคลง หรือความสงสัย น้องหญิง รูปนั้นพึงถามอาตมภาพในเรื่องนั้นว่า
‘idaṁ, bhante, kathaṁ; imassa kvattho’”ti.
kvatthoti → kvattho ti (pts)
‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เรื่องนี้เป็นอย่างไร เรื่องนี้ มีเนื้อความอย่างไร”
“Ettakenapi mayaṁ, bhante, ayyassa nandakassa attamanā abhiraddhā yaṁ no ayyo nandako pavāretī”ti.
abhiraddhā yaṁ no → abhinandāma yanno (sya-all) | ettakenapi → ettakena pi (pts) | yaṁ → yan (pts)
ภิกษุณีเหล่านั้นกล่าวว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันทั้งหลายมีใจยินดีชื่นชม พระคุณเจ้านันทกะ ด้วยเหตุที่พระคุณเจ้านันทกะปวารณาแก่ดิฉันทั้งหลายเช่นนี้”

“Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo, cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
cakkhu → cakkhuṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)
“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ จักขุเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา” “No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo, sotaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?“ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ โสตะเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante …pe…“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ ghānaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?“ฆานะเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ jivhā …
+ → niccā vā aniccā vāti aniccā bhante (bjt)
“ชิวหาเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ
kāyo …
+ → niccovā anicco vāti anicco bhante (bjt)
“กายเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ
mano nicco vā anicco vā”ti?“มโนเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Anicco, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา” “No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Pubbeva no etaṁ, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ:
etaṁ → hetaṁ (sya-all)
“เพราะก่อนนี้ ดิฉันทั้งหลายได้เห็นดีแล้วตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอัน ชอบว่า
‘itipime cha ajjhattikā āyatanā aniccā’”ti.
itipime → itipi me (bjt, th)
‘อายตนะภายใน ๖ ของเรา ไม่เที่ยง แม้เพราะเหตุนี้’ เจ้าข้า”
“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th)
พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้

Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo, rūpā niccā vā aniccā vā”ti?น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือรูป เที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccā, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา” “No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo, saddā niccā vā aniccā vā”ti?“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ เสียง เที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccā, bhante …pe…“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ gandhā niccā vā aniccā vā”ti?“กลิ่นเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccā, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ rasā niccā vā aniccā vā”ti?“รสเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccā, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ phoṭṭhabbā niccā vā aniccā vā”ti?“โผฏฐัพพะเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccā, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ dhammā niccā vā aniccā vā”ti?“ธรรมารมณ์เที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccā, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา” “No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Pubbeva no etaṁ, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ:
etaṁ → hetaṁ (sya-all)
“เพราะก่อนนี้ ดิฉันทั้งหลายได้เห็นดีแล้วตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอัน ชอบว่า
‘itipime cha bāhirā āyatanā aniccā’”ti.
itipime → itipi me (bjt, th)
‘อายตนะภายนอก ๖ ของเรา ไม่เที่ยง แม้เพราะเหตุนี้’ เจ้าข้า”
“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th)
น้องหญิงทั้งหลายพระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล

Taṁ kiṁ maññatha, bhaginiyo, cakkhuviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ จักขุวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” “ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข” “เป็นทุกข์ เจ้าข้า” “ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา” “ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “เพราะก่อนนี้ ดิฉันทั้งหลายได้เห็นตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบว่า ‘หมวดวิญญาณ ๖ ของเรา ไม่เที่ยง แม้เพราะเหตุนี้’ เจ้าข้า” “ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล
sotaviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร คือ โสตวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ ghānaviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?“ฆานวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ jivhāviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?“ชิวหาวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ kāyaviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?“กายวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante …“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” ฯลฯ manoviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?“มโนวิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง” “Aniccaṁ, bhante”.“ไม่เที่ยง เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.“เป็นทุกข์ เจ้าข้า” “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (th)
“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา ควรหรือที่จะ พิจารณาเห็นสิ่งนั้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → esohasmi (th)
‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”
“No hetaṁ, bhante”.“ข้อนั้นไม่ควรเลย เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Pubbeva no etaṁ, bhante, yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ:
etaṁ → hetaṁ (sya-all)
“เพราะก่อนนี้ ดิฉันทั้งหลายได้เห็นดีแล้วตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอัน ชอบว่า
‘itipime cha viññāṇakāyā aniccā’”ti.
itipime → itipi me (bjt, th)
‘หมวดวิญญาณ ๖ ของเรา ไม่เที่ยง แม้เพราะเหตุนี้’ เจ้าข้า”
“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th)
พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล

Seyyathāpi, bhaginiyo, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā, ābhāpi aniccā vipariṇāmadhammā.น้องหญิงทั้งหลาย เมื่อประทีปน้ำมันถูกจุดไว้ น้ำมันก็ดี ไส้ก็ดี เปลวไฟก็ดี แสงสว่างก็ดี ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา Yo nu kho, bhaginiyo, evaṁ vadeyya:ผู้ใดพึงกล่าว อย่างนี้ว่า ‘amussa telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā;‘เมื่อประทีปน้ำมันโน้นถูกจุดไว้ น้ำมันก็ดี ไส้ก็ดี เปลวไฟก็ดี ล้วน ไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา yā ca khvāssa ābhā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti;
khvāssa → khvassa (sya-all)
แต่ว่าแสงสว่างของประทีปน้ำมันนั้น เที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?ผู้ที่กล่าวนั้นชื่อว่าพึงกล่าว ชอบหรือไม่” “No hetaṁ, bhante”.“ไม่ชอบ เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Amussa hi, bhante, telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā, accipi aniccā vipariṇāmadhammā;“เพราะเมื่อประทีปน้ำมันโน้นถูกจุดไว้ น้ำมันก็ดี ไส้ก็ดี เปลวไฟก็ดี ล้วน ไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา pagevassa ābhā aniccā vipariṇāmadhammā”ti.ไม่จำเป็นต้องพูดถึงแสงสว่างของประทีป น้ำมันนั้นซึ่งไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดาเลย เจ้าข้า” “Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṁ vadeyya:“ฉันนั้นเหมือนกัน น้องหญิงทั้งหลาย บุคคลใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘cha khome ajjhattikā āyatanā aniccā.
khome → kho me (th)
‘อายตนะ ภายใน ๖ ของเรานี้ ไม่เที่ยง
Yañca kho cha ajjhattike āyatane paṭicca paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā taṁ niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhamman’ti;
paṭisaṁvedeti → paṭisaṁvedemi (sya-all)
แต่เราอาศัยอายตนะภายใน ๖ แล้ว ย่อมเสวย เวทนาใด เป็นสุขก็ตาม เป็นทุกข์ก็ตาม เป็นอทุกขมสุขก็ตาม เวทนานั้น เที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?
so → (sya-all)
ผู้ที่กล่าวนั้น ชื่อว่าพึงกล่าว ชอบหรือไม่”
“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ชอบ เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Tajjaṁ tajjaṁ, bhante, paccayaṁ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti.
uppajjanti → uppajjati (sya-all)
“เพราะอาศัยปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายในนั้น ๆ เวทนาที่เกิดจากอายตนะ ภายในนั้น ๆ จึงเกิดขึ้น
Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti.
nirujjhantīti → nirujjhatīti (sya-all)
เพราะปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายในนั้น ๆ ดับ เวทนา ที่เกิดจากอายตนะภายในนั้น ๆ จึงดับ”
“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th)
พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล

Seyyathāpi, bhaginiyo, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, chāyāpi aniccā vipariṇāmadhammā.น้องหญิงทั้งหลาย ต้นไม้ใหญ่ประเภทยืนต้นมีแก่น มีราก ลำต้น กิ่งและใบ และเงา ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา Yo nu kho, bhaginiyo, evaṁ vadeyya:ผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘amussa mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ;‘รากก็ดี ลำต้นก็ดี กิ่งและใบก็ดี เงาก็ดี ของต้นไม้ใหญ่ประเภทยืนต้น มีแก่น ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา yā ca khvāssa chāyā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā’ti;
khvāssa → khvassa (sya-all) | avipariṇāmadhammāti → avipariṇāmadhammoti (bjt)
แต่ว่าเงาของต้นไม้นั้นเที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ ไม่มีความแปรผันเป็นธรรมดา’
sammā nu kho so bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?ผู้ที่กล่าวนั้นชื่อว่าพึงกล่าวชอบ หรือไม่” “No hetaṁ, bhante”.“ไม่ชอบ เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Amussa hi, bhante, mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ, khandhopi anicco vipariṇāmadhammo, sākhāpalāsampi aniccaṁ vipariṇāmadhammaṁ;“เพราะต้นไม้ใหญ่ประเภทยืนต้นมีแก่น มีราก ลำต้น กิ่งและใบ ล้วนไม่เที่ยง มีความแปรผันเป็นธรรมดา pagevassa chāyā aniccā vipariṇāmadhammā”ti.ไม่จำเป็นต้องพูดถึงเงาของต้นไม้นั้นซึ่งไม่เที่ยง มี ความแปรผันเป็นธรรมดาเลย เจ้าข้า” “Evameva kho, bhaginiyo, yo nu kho evaṁ vadeyya:“ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘cha khome bāhirā āyatanā aniccā.
khome → kho me (bjt, th) | + → vipariṇāmadhammā (bjt)
‘อายตนะภายนอก ๖ ของ เรานี้ ไม่เที่ยง
Yañca kho bāhire āyatane paṭicca paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā taṁ niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhamman’ti;
paṭisaṁvedeti → paṭisaṁvedemi (sya-all) | + → cha (bjt)
แต่เราอาศัยอายตนะภายนอก ๖ แล้ว ย่อมเสวยเวทนาใด เป็น สุขก็ตาม เป็นทุกข์ก็ตาม เป็นอทุกขมสุขก็ตาม เวทนานั้นเที่ยง ยั่งยืน เป็นไปติดต่อ มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?ผู้ที่กล่าวนั้นชื่อว่าพึงกล่าวชอบ หรือไม่” “No hetaṁ, bhante”.“ไม่ชอบ เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Tajjaṁ tajjaṁ, bhante, paccayaṁ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti.
uppajjanti → uppajjati (sya-all)
“เพราะอาศัยปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายนอกนั้น ๆ เวทนาที่เกิดจาก อายตนะภายนอกนั้น ๆ จึงเกิดขึ้น
Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī”ti.
nirujjhantīti → nirujjhatīti (sya-all)
เพราะปัจจัยที่เกิดจากอายตนะภายนอกนั้น ๆ ดับ เวทนาที่เกิดจากอายตนะภายนอกนั้น ๆ จึงดับ”
“Sādhu sādhu, bhaginiyo.“ดีละ ดีละ น้องหญิงทั้งหลาย Evañhetaṁ, bhaginiyo, hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṁ sammappaññāya passato.
evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt, th)
พระอริยสาวกผู้เห็นตามความเป็นจริงด้วย ปัญญาอันชอบ ย่อมมีความเห็นเรื่องนี้อย่างนี้แล

Seyyathāpi, bhaginiyo, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṁ saṅkanteyya anupahacca antaraṁ maṁsakāyaṁ anupahacca bāhiraṁ cammakāyaṁ.
saṅkanteyya anupahacca → vikanteyya anūpahacca (sya-all) | anupahacca → anūpahacca (sya-all)
น้องหญิงทั้งหลาย เปรียบเหมือนคนฆ่าโคหรือลูกมือคนฆ่าโคผู้ชำนาญ ฆ่าแม่โคแล้ว ใช้มีดแล่เนื้อที่คมชำแหละแม่โค แยกส่วนเนื้อไว้ข้างใน แยกส่วน หนังไว้ข้างนอก
Yaṁ yadeva tattha antarā vilimaṁsaṁ antarā nhāru antarā bandhanaṁ taṁ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya.
nhāru → nahārū (sya-all) | sampakanteyya → (sya-all) | vilimaṁsaṁ → vilīmaṁsaṁ (bjt)
ในส่วนเนื้อนั้น ส่วนใด ๆ เป็นเนื้อสัน เส้นเอ็นใหญ่ เส้นเอ็น เล็กในภายใน ก็ใช้มีดแล่เนื้อที่คมตัด ชำแหละ เฉือนส่วนนั้น ๆ
Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṁ cammakāyaṁ teneva cammena taṁ gāviṁ paṭicchādetvā evaṁ vadeyya:
sampakantitvā → (sya-all)
แล้วเลาะส่วนหนัง ไว้ข้างนอก ใช้หนังนั้นนั่นแหละคลุมแม่โคนั้นไว้ แล้วพึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘tathevāyaṁ gāvī saṁyuttā imināva cammenā’ti;
imināva → iminā (bjt, th)
‘แม่โคตัวนี้ เราประกอบไว้ด้วยหนังผืนนี้เท่านั้น’
sammā nu kho so, bhaginiyo, vadamāno vadeyyā”ti?คนฆ่าโคหรือลูกมือคนฆ่าโคนั้นเมื่อกล่าว ชื่อว่าพึงกล่าวชอบหรือไม่” “No hetaṁ, bhante”.“ไม่ชอบ เจ้าข้า” “Taṁ kissa hetu”?“ข้อนั้นเพราะเหตุไร” “Amu hi, bhante, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṁ saṅkanteyya anupahacca antaraṁ maṁsakāyaṁ anupahacca bāhiraṁ cammakāyaṁ.
saṅkanteyya → vikanteyya (sya-all) | cammakāyaṁ → maṁsakāyaṁ (sya-all) | amu → asu (bjt)
“เพราะคนฆ่าโคหรือลูกมือคนฆ่าโคผู้ชำนาญโน้น ฆ่าแม่โคแล้ว ใช้มีดแล่ เนื้อที่คมชำแหละแม่โค แยกส่วนเนื้อไว้ข้างใน แยกส่วนหนังไว้ข้างนอก
Yaṁ yadeva tattha antarā vilimaṁsaṁ antarā nhāru antarā bandhanaṁ taṁ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya.
nhāru → nahārū (sya-all) | govikantanena → govikantanena gāviṁ (sya-all) | sampakanteyya → (sya-all) | vilimaṁsaṁ → vilīmaṁsaṁ (bjt)
ในส่วน เนื้อนั้น ส่วนใด ๆ เป็นเนื้อสัน เส้นเอ็นใหญ่ เส้นเอ็นเล็กในภายใน ก็ใช้มีด แล่เนื้อที่คมตัด ชำแหละ เฉือนส่วนนั้น ๆ
Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṁ cammakāyaṁ teneva cammena taṁ gāviṁ paṭicchādetvā kiñcāpi so evaṁ vadeyya:
sampakantitvā → (sya-all)
แล้วเลาะส่วนหนังไว้ข้างนอก ใช้หนังนั้น นั่นแหละคลุมแม่โคนั้นไว้ พึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘tathevāyaṁ gāvī saṁyuttā imināva cammenā’ti;
imināva → iminā (bjt, th)
‘แม่โคตัวนี้เราประกอบไว้ด้วยหนัง ผืนนี้เท่านั้น’
atha kho sā gāvī visaṁyuttā teneva cammenā”ti.
cammenāti → cammena (sya-all)
แม้ก็จริง ถึงอย่างนั้น แม่โคนั้นก็แยกกันแล้วจากหนังผืนนั้นนั่นเอง”

“Upamā kho me ayaṁ, bhaginiyo, katā atthassa viññāpanāya ayamevettha attho.“น้องหญิงทั้งหลาย อาตมภาพทำอุปมานี้เพื่อให้เข้าใจเนื้อความได้ชัดเจนขึ้น เนื้อความในอุปมานั้นดังต่อไปนี้ ‘Antarā maṁsakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ;
antarā → antaro (sya-all)
คำว่า ส่วนเนื้อข้างใน นั้น เป็นชื่อของอายตนะภายใน ๖
‘bāhiro cammakāyo’ti kho, bhaginiyo, channetaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ;คำว่า ส่วนหนังข้างนอก นั้น เป็นชื่อของอายตนะภายนอก ๖ ‘antarā vilimaṁsaṁ antarā nhāru antarā bandhanan’ti kho, bhaginiyo, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ;
nhāru → nahārū (sya-all) | nandīrāgassetaṁ → nandirāgassetaṁ (sya-all) | vilimaṁsaṁ → vilīmaṁsaṁ (bjt)
คำว่า เนื้อสัน เส้นเอ็นใหญ่ เส้นเอ็นเล็ก นั้น เป็นชื่อของนันทิราคะ
‘tiṇhaṁ govikantanan’ti kho, bhaginiyo, ariyāyetaṁ paññāya adhivacanaṁ;คำว่า มีดแล่เนื้อที่คม นั้น เป็นชื่อของอริยปัญญา yāyaṁ ariyā paññā antarā kilesaṁ antarā saṁyojanaṁ antarā bandhanaṁ sañchindati saṅkantati sampakantati samparikantati.
sampakantati → (sya-all) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th)
ที่ตัด ชำแหละ เฉือน กิเลสในภายใน สังโยชน์ในภายใน และเครื่องผูกในภายใน

Satta kho panime, bhaginiyo, bojjhaṅgā, yesaṁ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.
panime → ime (sya-all) | diṭṭheva dhamme → diṭṭhevadhamme (bjt)
น้องหญิงทั้งหลาย เพราะโพชฌงค์ ๗ ประการนี้ ที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ภิกษุจึงทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญา วิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน
Katame satta?โพชฌงค์ ๗ ประการ อะไรบ้าง Idha, bhaginiyo, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
vossaggapariṇāmiṁ → vossaggapariṇāmaṁ (sya-all)
คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ๑. ย่อมเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
Dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…๒. ย่อมเจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ ... vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …
vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt, th)
๓. ย่อมเจริญวิริยสัมโพชฌงค์ ...
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …๔. ย่อมเจริญปีติสัมโพชฌงค์ ... passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …๕. ย่อมเจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ ... samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …๖. ย่อมเจริญสมาธิสัมโพชฌงค์ ... upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
vossaggapariṇāmiṁ → vossaggapariṇāmaṁ (sya-all)
๗. ย่อมเจริญอุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัย นิโรธ น้อมไปในโวสสัคคะ
Ime kho, bhaginiyo, satta bojjhaṅgā yesaṁ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī”ti.
diṭṭheva dhamme → diṭṭhevadhamme (bjt)
เพราะโพชฌงค์ ๗ ประการนี้ ที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว เพราะอาสวะ ทั้งหลายสิ้นไป ภิกษุจึงทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ ด้วยปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน”

Atha kho āyasmā nandako tā bhikkhuniyo iminā ovādena ovaditvā uyyojesi:ครั้งนั้น ท่านพระนันทกะโอวาทภิกษุณีเหล่านั้นด้วยโอวาทนี้แล้ว จึงส่งไปด้วยคำว่า “gacchatha, bhaginiyo; kālo”ti.“น้องหญิงทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงไปเถิด สมควรแก่เวลาแล้ว” Atha kho tā bhikkhuniyo āyasmato nandakassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ nandakaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca:ลำดับนั้น ภิกษุณีเหล่านั้นชื่นชมยินดีภาษิตของท่านพระนันทกะ แล้ว ลุกขึ้นจากอาสนะ กราบท่านพระนันทกะ กระทำประทักษิณ แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้ มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว ยืน ณ ที่สมควร พระผู้มีพระภาคได้ ตรัสกับภิกษุณีเหล่านั้นดังนี้ว่า “gacchatha, bhikkhuniyo; kālo”ti.
kāloti → kālo ti (pts)
“ภิกษุณีทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงไปเถิด สมควร แก่เวลาแล้ว”
Atha kho tā bhikkhuniyo bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu.ครั้งนั้น ภิกษุณีเหล่านั้นได้ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาค กระทำประทักษิณ แล้วจากไป

Atha kho bhagavā acirapakkantīsu tāsu bhikkhunīsu bhikkhū āmantesi:
acirapakkantīsu → acirapakkantāsu (sya-all, pts)
เมื่อภิกษุณีเหล่านั้นจากไปแล้วไม่นาน พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุ ทั้งหลายมาตรัสว่า
“seyyathāpi, bhikkhave, tadahuposathe pannarase na hoti bahuno janassa kaṅkhā vā vimati vā:
pannarase → paṇṇarase (sya-all) | tadahuposathe → tadahu posathe (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย ในวันอุโบสถ ๑๕ ค่ำนั้น ชนเป็นอันมากไม่ มีความเคลือบแคลงหรือความสงสัยเลยว่า
‘ūno nu kho cando, puṇṇo nu kho cando’ti, atha kho puṇṇo cando tveva hoti;
cando tveva → candotveva (my, bjt) | candoti → cando ti (pts)
‘ดวงจันทร์ไม่เต็มดวงหรือเต็มดวง หนอ’ แต่ที่แท้ ดวงจันทร์ก็เต็มดวงแล้ว
evameva kho, bhikkhave, tā bhikkhuniyo nandakassa dhammadesanāya attamanā ceva paripuṇṇasaṅkappā ca.
evameva → evam eva (pts) | ceva paripuṇṇasaṅkappā → eva paripuṇṇasaṁkappā (pts)
ฉันใด ภิกษุณีเหล่านั้นก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเป็นผู้มีใจยินดีต่อธรรมเทศนาของพระนันทกะและมีความดำริบริบูรณ์แล้ว
Tāsaṁ, bhikkhave, pañcannaṁ bhikkhunisatānaṁ yā pacchimikā bhikkhunī sā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā”ti.
sā → sā (bj, pts1ed); sā (cck); tā bhikkhuniyo (mr) | bhikkhunisatānaṁ → bhikkhunīsatānaṁ (bj, sya-all, pts) | pacchimikā → pacchimā (bj, pts); pacchimitā (cck) | sambodhiparāyanāti → sambodhiparāyaṇāti (bj) | sotāpannā → sotapannā (pts) | pacchimā → pacchimikā (bj: machasaṁ) | sotāpannā → tā bhikkhuniyo sotāpannā (bj: machasaṁ) | sā → yā pacchimā bhikkhunī, sā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); yā pacchimikā, tā bhikkhuniyo (cck: ka.) | sambodhiparāyanāti → sambodhiparāyanā ti (pts)
ภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุณี ๕๐๐ รูปนั้น รูปที่ได้คุณธรรมชั้นต่ำที่สุดเป็น โสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวันข้างหน้า”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)
ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Nandakovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
nandakovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ → nandakovāda suttaṁ (bjt)
นันทโกวาทสูตรที่ ๔ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · ไทย