Chachakkasutta๑๔๘ ฉฉักกสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียก ภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสว่า
“dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmi, yadidaṁ—
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all, pts) | pakāsessāmi → pakāsissāmi (bj, sya-all, pts) | sabyañjanaṁ → savyañjanaṁ (bjt) | + → avoca (pts) | majjhekalyāṇaṁ → majjhe kalyāṇaṁ (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรม มีความงามในเบื้องต้น มีความงามใน ท่ามกลาง มีความงามในที่สุด ประกาศพรหมจรรย์ พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะ บริสุทธิ์บริบูรณ์ครบถ้วน คือธรรม
cha chakkāni.๖ ประการ ๖ หมวด
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (bjt, th, pts)เธอทั้งหลายจงฟัง ธรรม ๖ ประการ ๖ หมวดนั้น จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | bhanteti → bhante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbāni, cha bāhirāni āyatanāni veditabbāni, cha viññāṇakāyā veditabbā, cha phassakāyā veditabbā, cha vedanākāyā veditabbā, cha taṇhākāyā veditabbā.“เธอทั้งหลายพึงทราบอายตนะภายใน ๖ พึงทราบอายตนะภายนอก ๖ พึงทราบหมวดวิญญาณ ๖ พึงทราบหมวดผัสสะ ๖ พึงทราบหมวดเวทนา ๖ พึงทราบหมวดตัณหา ๖
‘Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbānī’ti—เรากล่าวคำนี้ไว้ว่า ‘เธอทั้งหลายพึงทราบอายตนะภายใน ๖’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น คือ
Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ.
cakkhāyatanaṁ → cakkhvāyatanaṁ (sya-all)๑. จักขวายตนะ ๒. โสตายตนะ ๓. ฆานายตนะ ๔. ชิวหายตนะ ๕. กายายตนะ ๖. มนายตนะ
‘Cha ajjhattikāni āyatanāni veditabbānī’ti—คำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘เธอทั้งหลายพึงทราบอายตนะภายใน ๖’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)นั่น เพราะ อาศัยเหตุนี้ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idaṁ paṭhamaṁ chakkaṁ.
paṭhamaṁ chakkaṁ → paṭhamaṁchakkaṁ (th)นี้เป็นหมวดธรรม ๖ หมวดที่ ๑ (๑)
‘Cha bāhirāni āyatanāni veditabbānī’ti—เรากล่าวคำนี้ไว้ว่า ‘พึงทราบอายตนะภายนอก ๖’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
paṭicca → paṭiccaṁ (sya-all) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น คือ
Rūpāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, dhammāyatanaṁ.๑. รูปายตนะ ๒. สัททายตนะ ๓. คันธายตนะ ๔. รสายตนะ ๕. โผฏฐัพพายตนะ ๖. ธัมมายตนะ
‘Cha bāhirāni āyatanāni veditabbānī’ti—คำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘พึงทราบอายตนะภายนอก ๖’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)นั่น เพราะอาศัยเหตุนี้ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idaṁ dutiyaṁ chakkaṁ.นี้เป็นหมวดธรรม ๖ หมวดที่ ๒ (๒)
‘Cha viññāṇakāyā veditabbā’ti—
veditabbāti → veditabbā ti (pts)เรากล่าวคำนี้ไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดวิญญาณ ๖’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)เพราะอาศัยเหตุอะไร เรา จึงกล่าวไว้เช่นนั้น คือ
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ,
cakkhuñca → cakkhuñ ca (pts)๑. เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ,
sotañca → sotañ ca (pts)๒. เพราะอาศัยโสตะและเสียง โสตวิญญาณจึงเกิด
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ,
ghānañca → ghānañ ca (pts)๓. เพราะอาศัยฆานะและกลิ่น ฆานวิญญาณจึงเกิด
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ,
jivhañca → jivhañ ca (pts)๔. เพราะอาศัยชิวหาและรส ชิวหาวิญญาณจึงเกิด
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ,
kāyañca → kāyañ ca (pts)๕. เพราะอาศัยกายและโผฏฐัพพะ กายวิญญาณจึงเกิด
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.
manañca → manañ ca (pts)๖. เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิด
‘Cha viññāṇakāyā veditabbā’ti—
veditabbāti → veditabbā ti (pts)คำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดวิญญาณ ๖’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idaṁ etaṁ (pts)นั่น เพราะอาศัยเหตุนี้ เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idaṁ tatiyaṁ chakkaṁ.นี้เป็นหมวดธรรม ๖ หมวดที่ ๓ (๓)
‘Cha phassakāyā veditabbā’ti—
phassakāyā veditabbāti → phassakāya veditabbā ti (pts)เรากล่าวคำนี้ไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดผัสสะ ๖’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ vuttaṁ kiñcetaṁ → (pts)เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึง กล่าวไว้เช่นนั้น คือ
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
tiṇṇaṁ → taṇṇaṁ (pts) | cakkhuñca → cakkhuñ ca (pts) | tiṇṇaṁ saṅgati → taṇṇaṁ saṁgati (pts)๑. เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่ง ธรรม ๓ เป็นผัสสะ
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
sotañca → sotañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๒. เพราะอาศัยโสตะและเสียง โสตวิญญาณจึงเกิด ความประจวบ แห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
ghānañca → ghānañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๓. เพราะอาศัยฆานะและกลิ่น ฆานวิญญาณจึงเกิด ความประจวบ แห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
jivhañca → jivhañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๔. เพราะอาศัยชิวหาและรส ชิวหาวิญญาณจึงเกิด ความประจวบ แห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
kāyañca → kāyañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๕. เพราะอาศัยกายและโผฏฐัพพะ กายวิญญาณจึงเกิด ความ ประจวบแห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso.
manañca → manañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๖. เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิด ความ ประจวบแห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ
‘Cha phassakāyā veditabbā’ti—
veditabbāti → veditabbā ti (pts)คำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดผัสสะ ๖’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)นั่น เพราะอาศัยเหตุนี้ เรา จึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idaṁ catutthaṁ chakkaṁ.นี้เป็นหมวดธรรม ๖ หมวดที่ ๔ (๔)
‘Cha vedanākāyā veditabbā’ti—
veditabbāti → veditabbā ti (pts)เรากล่าวคำนี้ไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดเวทนา ๖’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kho panetaṁ vuttaṁ kiñcetaṁ → (pts)เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึง กล่าวไว้เช่นนั้น คือ
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññānaṁ (pts) | cakkhuñca → cakkhuñ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๑. เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่ง ธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงเกิด
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
sotañca → sotañ ca (pts)๒. เพราะอาศัยโสตะและเสียง โสตวิญญาณจึงเกิด ...
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
ghānañca → ghānañ ca (pts)๓. เพราะอาศัยฆานะและกลิ่น ฆานวิญญาณจึงเกิด ...
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
jivhañca → jivhañ ca (pts)๔. เพราะอาศัยชิวหาและรส ชิวหาวิญญาณจึงเกิด ...
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
kāyañca → kāyañ ca (pts)๕. เพราะอาศัยกายและโผฏฐัพพะ กายวิญญาณจึงเกิด ...
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā.
manañca → manañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๖. เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิด ความ ประจวบแห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนา จึงเกิด
‘Cha vedanākāyā veditabbā’ti—
vedanākāyā veditabbāti → vedanākāya veditabbā ti (pts)คำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดเวทนา ๖’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)นั่น เพราะอาศัยเหตุนี้ เรา จึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idaṁ pañcamaṁ chakkaṁ.นี้เป็นหมวดธรรม ๖ หมวดที่ ๕ (๕)
‘Cha taṇhākāyā veditabbā’ti—
veditabbāti → veditabbā ti (pts)เรากล่าวคำนี้ไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดตัณหา ๖’
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kho panetaṁ → (pts)เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึง กล่าวไว้เช่นนั้น คือ
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā;
cakkhuñca → cakkhuñ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๑. เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่ง ธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงเกิด เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหา จึงเกิด
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe…
sotañca → sotañ ca (pts)๒. เพราะอาศัยโสตะและเสียง โสตวิญญาณจึงเกิด ...
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …
ghānañca → ghānañ ca (pts)๓. เพราะอาศัยฆานะและกลิ่น ฆานวิญญาณจึงเกิด ...
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …
jivhañca → jivhañ ca (pts)๔. เพราะอาศัยชิวหาและรส ชิวหาวิญญาณจึงเกิด ...
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ …
kāyañca → kāyañ ca (pts)๕. เพราะอาศัยกายและโผฏฐัพพะ กายวิญญาณจึงเกิด ...
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā.
manañca → manañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)๖. เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิด ความ ประจวบแห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนา จึงเกิด เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหาจึงเกิด
‘Cha taṇhākāyā veditabbā’ti—
veditabbāti → veditabbā ti (pts)คำที่เรากล่าวไว้ว่า ‘พึงทราบหมวดตัณหา ๖’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)นั่น เพราะอาศัยเหตุนี้ เรา จึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Idaṁ chaṭṭhaṁ chakkaṁ.นี้เป็นหมวดธรรม ๖ หมวดที่ ๖ (๖)
‘Cakkhu attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
cakkhu → cakkhuṁ (bj) | yo → yo evaṁ (sya-all) | cakkhu attāti → cakkhuṁ attā ti (pts) | upapajjati → uppajjati (pts) | cakkhuṁ → cakkhu (bj: machasaṁ, sīmu) | upapajjati → uppajjati (bj: PTS)ผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘จักขุเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Cakkhussa uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)จักขุ ย่อมปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
āgataṁ → So Si, -- and Sk infra; Sky here āhataṁ. (pts note) | uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati cakkhu attāti → uppajjati cakkhuṁ attā ti (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘cakkhu attā’ti yo vadeyya.
cakkhu → cakkhuṁ (bj) | cakkhu attāti → cakkhuṁ attā ti (pts)‘จักขุเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti cakkhu anattā.
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts)จักขุเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Rūpā attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘รูปเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Rūpānaṁ uppādopi vayopi paññāyati.รูปย่อมปรากฏทั้ง ความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘rūpā attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘รูปเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti cakkhu anattā, rūpā anattā.
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts)จักขุเป็นอนัตตา รูปเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Cakkhuviññāṇaṁ attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
cakkhuviññāṇaṁ attāti → cakkhuviññānaṁ attā ti (pts) | upapajjati → uppajjati (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘จักขุวิญญาณเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Cakkhuviññāṇassa uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)จักขุวิญญาณ ย่อมปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘cakkhuviññāṇaṁ attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘จักขุวิญญาณเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṁ anattā.
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts)จักขุเป็น อนัตตา รูปเป็นอนัตตา จักขุวิญญาณเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Cakkhusamphasso attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘จักขุสัมผัสเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Cakkhusamphassassa uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vāyo pi (pts)จักขุสัมผัส ย่อมปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘cakkhusamphasso attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘จักขุสัมผัสเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṁ anattā, cakkhusamphasso anattā.
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts)จักขุ เป็นอนัตตา รูปเป็นอนัตตา จักขุวิญญาณเป็นอนัตตา จักขุสัมผัสเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Vedanā attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘เวทนาเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Vedanāya uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)เวทนาย่อม ปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความ เสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะ ฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘vedanā attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘เวทนาเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṁ anattā, cakkhusamphasso anattā, vedanā anattā.
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts)จักขุเป็นอนัตตา รูปเป็นอนัตตา จักขุวิญญาณเป็นอนัตตา จักขุสัมผัสเป็นอนัตตา เวทนาเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Taṇhā attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ตัณหาเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Taṇhāya uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)ตัณหาย่อม ปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppajjati → upapajjati (th) | uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความ เสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะ ฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘taṇhā attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘ตัณหาเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti cakkhu anattā, rūpā anattā, cakkhuviññāṇaṁ anattā, cakkhusamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.
cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts)จักขุเป็นอนัตตา รูปเป็นอนัตตา จักขุวิญญาณเป็นอนัตตา จักขุสัมผัสเป็นอนัตตา เวทนาเป็นอนัตตา ตัณหาเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Sotaṁ attā’ti yo vadeyya …pe…
attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘โสตะเป็นอัตตา’ ...
‘ghānaṁ attā’ti yo vadeyya …pe…
attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ฆานะเป็นอัตตา’ ...
‘jivhā attā’ti yo vadeyya …pe…
attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ชิวหาเป็นอัตตา’ ...
‘kāyo attā’ti yo vadeyya …pe…
attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘กายเป็นอัตตา’ ...
‘mano attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘มโนเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Manassa uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)มโนย่อมปรากฏ ทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | attā → atta (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evaṁ āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดและความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘mano attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘มโนเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti mano anattā.มโนเป็นอนัตตา ด้วยอาการ อย่างนี้
‘Dhammā attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
attāti → attā ti (pts) | upapajjati → uppajjati (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ธรรมารมณ์เป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Dhammānaṁ uppādopi vayopi paññāyati.ธรรมารมณ์ ย่อมปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘dhammā attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘ธรรมารมณ์เป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti mano anattā, dhammā anattā.มโน เป็นอนัตตา ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Manoviññāṇaṁ attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘มโนวิญญาณเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Manoviññāṇassa uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)มโนวิญญาณ ย่อมปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘manoviññāṇaṁ attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘มโนวิญญาณเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṁ anattā.
manoviññāṇaṁ → manoviññaṇaṁ (pts)มโนเป็น อนัตตา ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา มโนวิญญาณเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Manosamphasso attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘มโนสัมผัสเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Manosamphassassa uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)มโนสัมผัส ย่อมปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts) | iccassa evamāgataṁ → assa evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและ ความเสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘manosamphasso attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘มโนสัมผัสเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṁ anattā, manosamphasso anattā.มโนเป็น อนัตตา ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา มโนวิญญาณเป็นอนัตตา มโนสัมผัสเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Vedanā attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
upapajjati → uppajjati (pts) | attāti → attā ti (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘เวทนาเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Vedanāya uppādopi vayopi paññāyati.
uppādopi vayopi → uppādo pi vayo pi (pts)เวทนาย่อม ปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
evamāgataṁ → evam āgataṁ (pts)ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความ เสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะ ฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘vedanā attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘เวทนาเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṁ anattā, manosamphasso anattā, vedanā anattā.มโนเป็นอนัตตา ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา มโนวิญญาณเป็นอนัตตา มโนสัมผัสเป็นอนัตตา เวทนา เป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
‘Taṇhā attā’ti yo vadeyya taṁ na upapajjati.
attāti → anattā ti (pts) | upapajjati → uppajjati (pts)ผู้ใดพึงกล่าวว่า ‘ตัณหาเป็นอัตตา’ คำของผู้นั้นไม่ถูกต้อง
Taṇhāya uppādopi vayopi paññāyati.ตัณหาย่อม ปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.ก็สิ่งใดปรากฏทั้งความเกิดขึ้นและความ เสื่อมไป สิ่งนั้นต้องกล่าวได้ดังนี้ว่า ‘อัตตาของเราย่อมเกิดขึ้นและเสื่อมไป’
Tasmā taṁ na upapajjati:
upapajjati → uppajjati (pts)เพราะ ฉะนั้น คำของผู้ที่กล่าวว่า
‘taṇhā attā’ti yo vadeyya.
attāti → attā ti (pts)‘ตัณหาเป็นอัตตา’ นั้นจึงไม่ถูกต้อง
Iti mano anattā, dhammā anattā, manoviññāṇaṁ anattā, manosamphasso anattā, vedanā anattā, taṇhā anattā.มโนเป็นอนัตตา ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา มโนวิญญาณเป็นอนัตตา มโนสัมผัสเป็นอนัตตา เวทนา เป็นอนัตตา ตัณหาเป็นอนัตตา ด้วยอาการอย่างนี้
Ayaṁ kho pana, bhikkhave, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā—
sakkāyasamudayagāminī → sakkāya samudayagāminī (bjt)ภิกษุทั้งหลาย ก็ปฏิปทานี้แลเป็นข้อปฏิบัติให้ถึงสักกายสมุทัย(ความ เกิดขึ้นแห่งสักกายะ)
cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)คือ บุคคลพิจารณาเห็น จักขุว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตา ของเรา’
rūpe ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
cakkhuviññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นจักขุวิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
cakkhusamphassaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นจักขุสัมผัสว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
vedanaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → attā ti (pts) | Vedanaṁ → Sky rūpe vedanaṁ. (pts note)พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
taṇhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
esohamasmi eso me attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นตัณหาว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
sotaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นโสตะว่า ‘นั่นของเรา ...
ghānaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นฆานะว่า ‘นั่นของเรา ...
jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นชิวหาว่า ‘นั่นของเรา ...
kāyaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นกายว่า ‘นั่นของเรา ...
manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, dhamme ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, manoviññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, manosamphassaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, vedanaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, taṇhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.
esohamasmi eso me attāti → attā ti (pts); (pts) | samanupassati → Si omits all down to taṇhaṁ. (pts note) | vedanaṁ → vedanam (pts)พิจารณาเห็นมโนว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ พิจารณาเห็นธรรมารมณ์ว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ พิจารณาเห็นมโนวิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ พิจารณาเห็นมโนสัมผัสว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ พิจารณาเห็นตัณหาว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
Ayaṁ kho pana, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā—
sakkāyanirodhagāminī → sakkāya nirodhagāminī (bjt)ภิกษุทั้งหลาย ส่วนปฏิปทานี้เป็นข้อปฏิบัติให้ถึงสักกายนิโรธ (ความดับสักกายะ) คือ บุคคลพิจารณาเห็น
cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)จักขุว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ อัตตาของเรา’
Rūpe ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Cakkhuviññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นจักขุวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ อัตตาของเรา’
Cakkhusamphassaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นจักขุสัมผัสว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตา ของเรา’
Vedanaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Taṇhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
nesohamasmi na meso attāti → (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)พิจารณาเห็นตัณหาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Sotaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นโสตะว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ
ghānaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นฆานะว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ...
jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นชิวหาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ...
kāyaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…พิจารณาเห็นกายว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ...
manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นมโนว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
nesohamasmi na meso attāti → (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)พิจารณาเห็นธรรมารมณ์ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตา ของเรา’
Manoviññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
nesohamasmi na meso attāti → (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)พิจารณาเห็นมโนวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตา ของเรา’
Manosamphassaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นมโนสัมผัสว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตา ของเรา’
Vedanaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Taṇhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.พิจารณาเห็นตัณหาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Cakkhuñca, bhikkhave, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด ความ ประจวบแห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย สุข ทุกข์ หรืออทุกขมสุข ที่สัตว์เสวยจึงเกิด
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
sukhāya → sukhānaṁ (pts)เขาอันสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติด
Tassa rāgānusayo anuseti.บุคคลนั้นมีราคานุสัย(กิเลสอันนอนเนื่องอยู่ในสันดานคือราคะ) นอนเนื่องอยู่
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.
urattāḷiṁ kandati → urattāḷiṁkandati (bjt)อัน ทุกขเวทนาถูกต้องแล้วย่อมเศร้าโศก ลำบาก ร่ำไร ทุบอกคร่ำครวญ ถึงความ ลุ่มหลง
Tassa paṭighānusayo anuseti.เขามีปฏิฆานุสัย(กิเลสนอนเนื่องอยู่ในสันดานคือปฏิฆะ) นอนเนื่องอยู่
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.
samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca → samudayañ ca atthaṅgamañ ca assādañ ca ādīnavañ ca nissaraṇañ ca (pts)อันอทุกขมสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมไม่รู้ชัดถึงความเกิดขึ้น ความเสื่อมไป คุณ โทษ และธรรมเป็นเครื่องสลัดออกจากเวทนานั้น ตามความเป็นจริง
Tassa avijjānusayo anuseti.เขามี อวิชชานุสัย(กิเลสนอนเนื่องอยู่ในสันดานคืออวิชชา) นอนเนื่องอยู่
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ appahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ appaṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ asamūhanitvā avijjaṁ appahāya vijjaṁ anuppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | dukkhassantakaro → dukkhass antakaro (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts)ภิกษุทั้งหลาย เป็นไปไม่ได้ที่บุคคลนั้นยังละราคานุสัยเพราะสุขเวทนา ไม่ได้ ยังบรรเทาปฏิฆานุสัยเพราะทุกขเวทนาไม่ได้ ยังถอนอวิชชานุสัยเพราะ อทุกขมสุขเวทนาไม่ได้ ยังละอวิชชาแล้วทำวิชชาให้เกิดไม่ได้ จักเป็นผู้กระทำที่สุด ทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Sotañca, bhikkhave, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe…ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยโสตะและเสียง โสตวิญญาณจึงเกิด ...
ghānañca, bhikkhave, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …pe…เพราะอาศัยฆานะและกลิ่น ฆานวิญญาณจึงเกิด ...
jivhañca, bhikkhave, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …pe…เพราะอาศัยชิวหาและรส ชิวหาวิญญาณจึงเกิด ...
kāyañca, bhikkhave, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ …pe…เพราะอาศัยกายและโผฏฐัพพะ กายวิญญาณจึงเกิด ...
manañca, bhikkhave, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่ง ธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย สุข ทุกข์ หรืออทุกขมสุขที่สัตว์ เสวยจึงเกิด
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.เขาอันสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมเพลิดเพลิน ชมเชย ยึดติด
Tassa rāgānusayo anuseti.บุคคลนั้นมีราคานุสัยนอนเนื่องอยู่
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.
urattāḷiṁ kandati → urattāḷiṁkandati (bjt)อันทุกขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมเศร้าโศก ลำบาก ร่ำไร ทุบอกคร่ำครวญ ถึงความลุ่มหลง
Tassa paṭighānusayo anuseti.เขามีปฏิฆานุสัยนอนเนื่องอยู่
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.อันอทุกขมสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมไม่รู้ชัดถึงความเกิดขึ้น ความเสื่อมไป คุณ โทษ และธรรมเป็นเครื่องสลัดออกจากเวทนานั้น ตามความเป็นจริง
Tassa avijjānusayo anuseti.เขามี อวิชชานุสัยนอนเนื่องอยู่
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ appahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ appaṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ asamūhanitvā avijjaṁ appahāya vijjaṁ anuppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.ภิกษุทั้งหลาย เป็นไปไม่ได้ที่บุคคลนั้นยังละราคานุสัยเพราะสุขเวทนา ไม่ได้ ยังบรรเทาปฏิฆานุสัยเพราะทุกขเวทนาไม่ได้ ยังถอนอวิชชานุสัยเพราะ อทุกขมสุขเวทนาไม่ได้ ยังละอวิชชาแล้วทำวิชชาให้เกิดไม่ได้ จักเป็นผู้กระทำที่สุด ทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Cakkhuñca, bhikkhave, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.
dukkhaṁ → adukkhaṁ (pts) | + → kho (bjt, th) | saṅgati → saṁgati (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด ความ ประจวบแห่งธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย สุข ทุกข์ หรืออทุกขมสุข ที่สัตว์เสวยจึงเกิด
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.เขาอันสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติด
Tassa rāgānusayo nānuseti.บุคคลนั้นไม่มีราคานุสัยนอนเนื่องอยู่
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.
na → (cck) | urattāḷiṁ kandati → urattāḷiṁkandati (bjt)อันทุกขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมไม่ เศร้าโศก ไม่ลำบาก ไม่ร่ำไร ไม่ทุบอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความลุ่มหลง
Tassa paṭighānusayo nānuseti.บุคคลนั้น ไม่มีปฏิฆานุสัยนอนเนื่องอยู่
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.
samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca → samudayañ ca atthaṅgamañ ca assādañ ca ādīnavañ ca nissaraṇañ ca (pts)อันอทุกขมสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมรู้ชัดถึงความ เกิดขึ้น ความเสื่อมไป คุณ โทษ และธรรมเป็นเครื่องสลัดออกจากเวทนานั้น ตามความเป็นจริง
Tassa avijjānusayo nānuseti.บุคคลนั้นไม่มีอวิชชานุสัยนอนเนื่องอยู่
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ pahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ paṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ samūhanitvā avijjaṁ pahāya vijjaṁ uppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
dukkhassantakaro → dukkhassa antakaro (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts) | ṭhānametaṁ → ṭhānam etaṁ (pts)เป็นไปได้ที่บุคคลนั้นละราคานุสัยเพราะสุขเวทนาได้ บรรเทาปฏิฆานุสัย เพราะทุกขเวทนาได้ ถอนอวิชชานุสัยเพราะอทุกขมสุขเวทนาได้ ละอวิชชาแล้วทำ วิชชา ให้เกิดขึ้นได้แล้ว จักเป็นผู้กระทำที่สุดทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Sotañca, bhikkhave, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe….
sotañca → sotañ ca (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยโสตะและเสียง โสตวิญญาณจึงเกิด ...
Ghānañca, bhikkhave, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …pe….
ghānañca → ghānañ ca (pts) | ghānaviññāṇaṁ → gandhaviññāṇaṁ (pts)เพราะอาศัยฆานะและกลิ่น ฆานวิญญาณจึงเกิด ...
Jivhañca, bhikkhave, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …pe….
jivhañca → jivhañ ca (pts)เพราะอาศัยชิวหาและรส ชิวหาวิญญาณจึงเกิด ...
Kāyañca, bhikkhave, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ …pe….
kāyañca → kāyañ ca (pts)เพราะอาศัยกายและโผฏฐัพพะ กายวิญญาณจึงเกิด ...
“Manañca, bhikkhave, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.
manañca → manañ ca (pts) | saṅgati → saṁgati (pts)เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่ง ธรรม ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย สุข ทุกข์ หรืออทุกขมสุขที่สัตว์ เสวยจึงเกิด
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.เขาอันสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติด
Tassa rāgānusayo nānuseti.
nānuseti → nānuseti so (bj)บุคคลนั้นไม่มีราคานุสัยนอนเนื่องอยู่
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.อันทุกขเวทนาถูกต้องแล้วย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ลำบาก ไม่ร่ำไร ไม่ทุบอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความลุ่มหลง
Tassa paṭighānusayo nānuseti.บุคคลนั้นไม่มี ปฏิฆานุสัยนอนเนื่องอยู่
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.อันอทุกขมสุขเวทนาถูกต้องแล้ว ย่อมรู้ชัดถึงความเกิดขึ้น ความเสื่อมไป คุณ โทษ และธรรมเป็นเครื่องสลัดออกจากเวทนานั้น ตามความ เป็นจริง
Tassa avijjānusayo nānuseti.บุคคลนั้นไม่มีอวิชชานุสัยนอนเนื่องอยู่
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ pahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ paṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ samūhanitvā avijjaṁ pahāya vijjaṁ uppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
vijjati → vijjatīti (sya-all)ภิกษุทั้งหลาย เป็นไปได้ที่บุคคลนั้นละราคานุสัยเพราะสุขเวทนาได้ บรรเทา ปฏิฆานุสัยเพราะทุกขเวทนาได้ ถอนอวิชชานุสัยเพราะอทุกขมสุขเวทนาได้ ละ อวิชชาแล้วทำวิชชาให้เกิดขึ้นได้แล้ว จักเป็นผู้กระทำที่สุดทุกข์ได้ในปัจจุบัน
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmiṁ nibbindati, rūpesu nibbindati, cakkhuviññāṇe nibbindati, cakkhusamphasse nibbindati, vedanāya nibbindati, taṇhāya nibbindati.
cakkhusmiṁ → cakkhusmiṁpi (sya-all, km) | rūpesu → rūpesupi (sya-all) | cakkhuviññāṇe → cakkhuviññāṇepi (sya-all) | cakkhusamphasse → cakkhusamphassepi (sya-all) | vedanāya → vedanāyapi (sya-all) | taṇhāya → taṇhāyapi (sya-all) | cakkhusmiṁ → cakkhusmimpi (syā. kaṁ.) evamitaresupi (cck note)ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่าย แม้ในจักขุ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักขุวิญญาณ ย่อม เบื่อหน่ายแม้ในจักขุสัมผัส ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในเวทนา ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในตัณหา
Sotasmiṁ nibbindati, saddesu nibbindati …pe…
sotasmiṁ → sotasmiṁpi (sya-all) | saddesu → saddesupi (sya-all) | + → ghānasmiṁpi (th)ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในโสตะ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในเสียง ...
ghānasmiṁ nibbindati, gandhesu nibbindati …
gandhesu → gandhesupi (sya-all)ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในฆานะ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในกลิ่น ...
jivhāya nibbindati, rasesu nibbindati …
jivhāya → jivhāyapi (sya-all) | rasesu → rasesupi (sya-all)ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในชิวหา ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรส ...
kāyasmiṁ nibbindati, phoṭṭhabbesu nibbindati …
kāyasmiṁ → kāyasmiṁpi (sya-all) | phoṭṭhabbesu → phoṭṭhabbesupi (sya-all)ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในกาย ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในโผฏฐัพพะ ...
manasmiṁ nibbindati, dhammesu nibbindati, manoviññāṇe nibbindati, manosamphasse nibbindati, vedanāya nibbindati, taṇhāya nibbindati.
manasmiṁ → manasmiṁpi (sya-all) | dhammesu → dhammesupi (sya-all) | manoviññāṇe → manoviññāṇepi (sya-all) | manosamphasse → manosamphassepi (sya-all) | vedanāya → vedanāyapi (sya-all) | taṇhāya → taṇhāyapi (sya-all)ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในมโน ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในธรรมารมณ์ ย่อมเบื่อหน่าย แม้ในมโนวิญญาณ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในมโนสัมผัส ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในเวทนา ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในตัณหา
Nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttam iti (pts)เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด จิตย่อมหลุดพ้น เมื่อจิตหลุดพ้นแล้ว ก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์ แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค
Imasmiṁ kho pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsūti.
imasmiṁ kho → imasmiñca (sya-all)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสเวยยากรณภาษิตนี้อยู่ จิตของ ภิกษุประมาณ ๖๐ รูป ได้หลุดพ้นแล้วจากอาสวะทั้งหลาย เพราะไม่ยึดมั่น ดังนี้แล
Chachakkasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
chachakkasuttaṁ niṭṭhitaṁ → cha chakka suttaṁ (bjt)ฉฉักกสูตรที่ ๖ จบ