Найдите Истину

В Палийских Суттах и Винае

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Заметка:Переводы, словари и комментарии сделаны не Благословенным.Сверяйтесь с Пали в 4 основных никаях.

  • Majjhima Nikāya 28Мадджхима Никая 28

MahāhatthipadopamasuttaБольшой пример со следами слона

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)
Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:Здесь уважаемый Сарипутта обратился к монахам так: “āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts)
- Товарищи, монахи!

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
āvusoti → āvuso ti (pts)
- Товарищ, - ответили они.
Āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)
Уважаемый Сарипутта сказал:

“Seyyathāpi, āvuso, yāni kānici jaṅgalānaṁ pāṇānaṁ padajātāni sabbāni tāni hatthipade samodhānaṁ gacchanti, hatthipadaṁ tesaṁ aggamakkhāyati yadidaṁ mahantattena;
jaṅgalānaṁ → jaṅgamānaṁ (pts) | jaṅgalānaṁ → jaṅgamānaṁ (bj: aṭṭhakathā, PTS) | mahantattena → mahantatteta (bj: sīmu, machasaṁ); mahattaneta (bj: bujamu) | yāni kānici → yānikānici (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | aggamakkhāyati → aggam-akkhāyati (pts)
– Товарищи, это как след слона покрывает след любого ходячего живого существа, и след слона считается наибольшим среди них по размеру,
evameva kho, āvuso, ye keci kusalā dhammā sabbete catūsu ariyasaccesu saṅgahaṁ gacchanti.
sabbete catūsu → sabbe te catusu (pts) | ye keci → yekeci (th) | evameva → evam-eva (pts)
– точно так же и все благие явления могут быть включены в Четыре благородные истины.
Katamesu catūsu?
catūsu → catusu (pts)
В какие четыре?
Dukkhe ariyasacce, dukkhasamudaye ariyasacce, dukkhanirodhe ariyasacce, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce.В боль благородную истину, в боли-скапливание благородную истину, в боли-устранение благородную истину, в к боли-устранению ведущую практику благородную истину.

Katamañcāvuso, dukkhaṁ ariyasaccaṁ?
katamañcāvuso → katamañ-c āvuso (pts)
И что такое боль благородная истина?
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ; saṅkhittena, pañcupādānakkhandhā dukkhā.
pañcupādānakkhandhā → paccupādānakkhandhā (sya-all) | saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | maraṇampi → maraṇaṁpi (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi → soka parideva dukkhadomanassu pāyāsāpi (th) | jātipi → jāti pi (pts) | jarāpi → jarā pi (pts) | maraṇampi → maraṇam-pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā pi (pts) | yampicchaṁ → yam-p icchaṁ (pts) | tampi → tam-pi (pts) | pañcupādānakkhandhā → pañc upādānakkhandhā (pts)
Рождение в том числе болезненно, старение в том числе болезненно, умирание в том числе болезненно, страдание-плач-боль-недовольство-тоска в том числе болезненны, то, что желанное не обретать, то в том числе болезненно, сжато, пять-поддерживания-блоков – болезненны.
Katame cāvuso, pañcupādānakkhandhā?
cāvuso pañcupādānakkhandhā → āvuso pañc upādānakkhandhā (pts)
И что такое пять-поддерживания-блоков?
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.
seyyathidaṁ → seyyathidaṁ (bj: machasaṁ) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (pts)
Это именно: материи-поддерживания-блок, ведания-поддерживания-блок, сознавания-поддерживания-блок, составления-поддерживания-блок, различения-поддерживания-блок.

Katamo cāvuso, rūpupādānakkhandho?
rūpupādānakkhandho → rūpūpādānakkhandho (bj, sya-all) | cāvuso → āvuso (pts)
И что такое материи-поддерживания-блок?
Cattāri ca mahābhūtāni, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.
upādāya rūpaṁ katamā → upādārūpaṁ katame (sya-all) | upādāya → upādā (bj: syā) | catunnañca → catunnaṁ ca (th) | catunnañca → catunnañ-ca (pts)
Это четыре великих стихии и четырём стихиям поддающийся объект.

Katamā cāvuso, cattāro mahābhūtā?
katamā → katame (bj) | katamā cāvuso → katame āvuso (pts)
И что это за четыре великие стихии?
Pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts)
Это элемент земли, элемент воды, элемент огня, элемент воздуха.

Katamā cāvuso, pathavīdhātu?
pathavīdhātu pathavīdhātu → paṭhavīdhātu paṭhavīdhātu (bj, sya-all) | cāvuso pathavīdhātu → āvuso paṭhavīdhātu (pts)
И что такое, товарищи, элемент земли?
Pathavīdhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bjt, th, pts)
Элемент земли может быть либо внутренним, либо внешним.
Katamā cāvuso, ajjhattikā pathavīdhātu?
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts) | cāvuso → āvuso (pts)
И что такое внутренний элемент земли?
Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—
kakkhaḷaṁ → kakkhalaṁ (sya-all) | upādinnaṁ seyyathidaṁ → upādiṇṇaṁ seyyathīdaṁ (pts)
Это всё твёрдое и прочное, цепляемое, что находится внутри себя:
kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ.
nhāru → nahāru (bj) | nhāru aṭṭhi → nhārū aṭṭhī (sya-all) | kakkhaḷaṁ → kakkhalaṁ (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahāru aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | upādinnaṁ → upādiṇṇaṁ (pts) | nahāru → nhāru (bj: machasaṁ) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhīmiñjā (bj: sīmu9) | panaññampi → pan aññam-pi (pts)
волосы на голове, волосы на теле, ногти, зубы, кожа, плоть, сухожилия, кости, костный мозг, почки, сердце, печень, диафрагма, селезёнка, лёгкие, толстые кишки, тонкие кишки, содержимое желудка, фекалии и всё иное, что находится внутри, твёрдое, прочное, цепляемое.
Ayaṁ vuccatāvuso, ajjhattikā pathavīdhātu.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
Это называется внутренним элементом земли.
Yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu, yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts) | pathavīdhātu pathavīdhāturevesā → paṭhavīdhātu paṭhavīdhāturevesā (bj, sya-all, pts) | ceva → eva (pts) | pathavīdhātu pathavīdhāturevesā → paṭhavīdhātu paṭhavīdhātur-ev esā (pts)
И внутренний, и внешний элементы земли – это лишь элемент земли.
‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham-asmi (pts) | meso attāti evametaṁ → me so attā ti evam-etaṁ (pts)
И его следует видеть правильным пониманием как-есть: “Это не моё, я не таков, это не моё Я”.
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṁ virājeti.
pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all, pts) | evametaṁ → evam-etaṁ (pts)
Когда кто-либо видит его как-есть правильным пониманием, то он теряет очарованность элементом земли и делает ум беспристрастным по отношению к элементу земли.

Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ bāhirā āpodhātu pakuppati.
bāhirā āpodhātu pakuppati → pathavīdhātu pakuppati (mr) | pakuppati → pathavīdhātu pakuppati (cck: ka.)
И приходит время, когда тревожится внешний элемент воды,
Antarahitā tasmiṁ samaye bāhirā pathavīdhātu hoti.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all, pts)
и в это время внешний элемент земли исчезает.
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya pathavīdhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.
pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all, pts)
Так что, если даже в отношении столь обширного внешнего элемента земли можно увидеть ненадёжность, разрушение, исчезновение, изменение,
Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti.
taṇhupādinnassa → taṇhūpādinnassa (bj); taṇhupādiṇṇassa (pts) | khvāssa notevettha → khvassa no cevettha (bj) | khvassa → athakhvāssa (bj: machasaṁ) | cevettha → no tevettha (bj: machasaṁ, syā); notvettha (bj: PTS) | kiṁ panimassa → kimpanimassa (bjt) | asmīti vā → asmītivā (bjt) | khvāssa notevettha → khvassa no tevettha (th) | panimassa → pan imassa (pts) | taṇhupādinnassa ahanti → taṇhupādiṇṇassa ahan-ti (pts) | notevettha → no t ev ettha (pts)
так что же тогда в этом непродолжительном теле, цеплянием-удерживаемом, может быть “я”, “моим”, “тем, каковым я являюсь”? Ничего.

Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti, so evaṁ pajānāti:
tañce → tañ-ce (pts)
И потому, если другие оскорбляют, бранят, ругают, изводят монаха, он понимает так:
‘uppannā kho me ayaṁ sotasamphassajā dukkhavedanā.
dukkhavedanā → dukkhā vedanā (bj, pts)
“Болезненное чувство, рождённое контактом уха, возникло у меня.
Sā ca kho paṭicca, no apaṭicca.
apaṭicca → appaṭicca (bjt, th, pts)
И оно зависимо, а не независимо.
Kiṁ paṭicca?Зависимо от чего? Phassaṁ paṭicca’.Зависимо от контакта.” So phasso aniccoti passati, vedanā aniccāti passati, saññā aniccāti passati, saṅkhārā aniccāti passati, viññāṇaṁ aniccanti passati.
So → sopi kho (sya-all); sopi (mr) | so → sopi kho (sya-all) | phasso → sopi kho phasso (bj: syā) | So → sopikho (cck: syā.); sopi (cck: ka.) | aniccoti → anicco ti (pts) | aniccāti → aniccā ti (pts) | aniccanti → aniccan-ti (pts)
И он видит, что контакт ненадёжен, чувство ненадёжно, восприятие ненадёжно, составляющие ненадёжны, сознание ненадёжно.
Tassa dhātārammaṇameva cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (sya-all) | adhimuccati → vimuccati (bj: syā) | dhātārammaṇameva → dhātārammaṇam-eva (pts)
Его ум, имея своей опорой элемент, входит [в эту опору] и обретает уверенность, устойчивость, твёрдость.

Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare aniṭṭhehi akantehi amanāpehi samudācaranti—
tañce → tañ-ce (pts)
И если другие нападают на монаха нежеланными, нежелательными, неприятными способами –
pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi.
pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi → pāṇisamphassena pi leḍḍusamphassena pi daṇḍasamphassena pi satthasamphassena pi (pts)
контактами кулаков, камней, палок, ножей –
So evaṁ pajānāti:то монах понимает так: ‘tathābhūto kho ayaṁ kāyo yathābhūtasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamanti, leḍḍusamphassāpi kamanti, daṇḍasamphassāpi kamanti, satthasamphassāpi kamanti.
pāṇisamphassāpi → pāṇisamphassā pi (pts) | leḍḍusamphassāpi → leḍḍusamphassā pi (pts) | daṇḍasamphassāpi → daṇḍasamphassā pi (pts) | satthasamphassāpi → satthasamphassā pi (pts)
Это [моё] тело имеет такую природу, что подвергается контактам от кулаков, камней, палок, ножей.
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā kakacūpamovāde:
kakacūpamovāde → kakacūpame ovāde (sya-all) | kakacūpamovāde → kakacūpame ovāde (bj: syā) | kakacūpame → kakacūpamovādeti dissati (sya-all: yu.) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
Но вот что было сказано Благословенным в его примере с пилой:

“ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṁ, tatrāpi yo mano padūseyya na me so tena sāsanakaro”ti.
padūseyya → padoseyya (bj, sya-all, pts) | tatrāpi → tatra pi (pts) | okanteyyuṁ → okkanteyyuṁ (bj: syā) | ubhatodaṇḍakena → ubhato daṇḍakena (bjt) | sāsanakaroti → sāsanakaro ti (ms2005, pts) | cepi → ce pi (pts)
“Монахи, даже если бы разбойники беспощадно отрезали вам одну часть тела за другой двуручной пилой, тот, кто зародит злой ум по отношению к ним, не будет исполнять моего учения”.
Āraddhaṁ kho pana me vīriyaṁ bhavissati asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | apammuṭṭhā → asammuṭṭhā (bj: sīmu9, machasaṁ) | appammuṭṭhā → asammuṭṭhāti dissati (sya-all: yu.) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
Поэтому неутомимое усердие будет зарождено мной и утверждено неослабевающее памятование, моё тело будет безмятежным и непотревоженным, ум – объединённым и сосредоточенным.
Kāmaṁ dāni imasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamantu, leḍḍusamphassāpi kamantu, daṇḍasamphassāpi kamantu, satthasamphassāpi kamantu, karīyati hidaṁ buddhānaṁ sāsanan’ti.
hidaṁ → hīdaṁ (sya-all) | kāmaṁ dāni → kāmaṁdāni (bjt, th) | pāṇisamphassāpi → pāṇisamphassā pi (pts) | leḍḍusamphassāpi → leḍḍusamphassā pi (pts) | daṇḍasamphassāpi → daṇḍasamphassā pi (pts) | satthasamphassāpi → satthasamphassā pi (pts) | hidaṁ → h idaṁ (pts) | sāsananti → sāsanan-ti (pts)
И пусть теперь тело подвергается контакту [от ударов] кулаков, камней, палок, ножей, ведь [так мною] практикуется это учение будд”.

Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato evaṁ dhammaṁ anussarato evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | upekkhā → upekhā (pts)
Когда этот монах таким образом памятует о Будде, Дхамме, Сангхе, [но] невозмутимость, поддерживаемая благими [качествами ума], не утверждается в нём,
So tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:то он зарождает чувство тревоги так: ‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ,“Это потеря для меня, а не обретение; yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | buddhaṁ → buddham (pts) | upekkhā → upekhā (pts)
плохо для меня, а не хорошо, что, когда я таким образом памятую о Будде, Дхамме, Сангхе, невозмутимость, поддерживаемая благими [качествами ума], не утверждается у меня”.
Seyyathāpi, āvuso, suṇisā sasuraṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;
sasuraṁ → sassuraṁ (bj: syā) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Подобно невестке, которая, завидев свёкра, зарождает чувство тревоги [чтобы угодить ему],
evameva kho, āvuso, tassa ce bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti, so tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:
upekkhā → upekhā (bj: PTS) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | evameva → evam-eva (pts)
точно так же, если этот монах памятует о Будде, Дхамме, Сангхе таким способом,
‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ, yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
upekkhā → upekhā (bj: PTS) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005)
[но] невозмутимость, поддерживаемая благими [качествами ума], не утверждается в нём, то он зарождает чувство тревоги.
Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | upekkhā → upekhā (pts)
Но если, когда он памятует таким образом о Будде, Дхамме, Сангхе, невозмутимость, поддерживаемая благими [качествами ума], утверждается в нём, то он удовлетворён этим.
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.На этом этапе, товарищи, этот монах [уже] осуществил многое.

Katamā cāvuso, āpodhātu?
cāvuso → āvuso (pts)
И что такое, товарищи, элемент воды?
Āpodhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā.Элемент воды может быть либо внутренним, либо внешним. Katamā cāvuso, ajjhattikā āpodhātu?
cāvuso → āvuso (pts)
И что такое внутренний элемент воды?
Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—
upādinnaṁ seyyathidaṁ → upādiṇṇaṁ seyyathīdaṁ (pts)
Это всё жидкое и водянистое, цепляемое, что находится внутри:
pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ—
upādinnaṁ → upādiṇṇaṁ (pts) | panaññampi → pan aññam-pi (pts)
желчь, мокрота, гной, кровь, пот, жир, слёзы, кожное масло, слюна, слизь, суставная жидкость, моча и всё иное, что находится внутри, – жидкое и водянистое, цепляемое.
ayaṁ vuccatāvuso, ajjhattikā āpodhātu.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
Это называется внутренним элементом воды.
Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu yā ca bāhirā āpodhātu, āpodhāturevesā.
ceva → eva (pts) | āpodhāturevesā → āpodhātur-ev esā (pts)
И внутренний, и внешний элементы воды – это лишь элемент воды.
‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham-asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)
И его следует видеть правильным пониманием как-есть: “Это не моё, я не таков, это не моё Я”.
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā āpodhātuyā nibbindati, āpodhātuyā cittaṁ virājeti.
evametaṁ → evam-etaṁ (pts)
Когда кто-либо видит его таким образом правильным пониманием, то он теряет очарованность элементом воды и делает ум беспристрастным по отношению к элементу воды.

Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ bāhirā āpodhātu pakuppati.И приходит время, когда провоцируется внешний элемент воды, Sā gāmampi vahati, nigamampi vahati, nagarampi vahati, janapadampi vahati, janapadapadesampi vahati.
gāmampi → gāmmapi (sya-all) | gāmampi → gāmam-pi (pts) | nagarampi → nagaram-pi (pts) | janapadampi → janapadam-pi (pts) | janapadapadesampi → janapadapadesam-pi (pts)
и он смывает деревни, поселения, города, местности и страны.
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde yojanasatikānipi udakāni ogacchanti, dviyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, tiyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, catuyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, pañcayojanasatikānipi udakāni ogacchanti, chayojanasatikānipi udakāni ogacchanti, sattayojanasatikānipi udakāni ogacchanti.
ogacchanti → oggacchanti (th) | yojanasatikānipi → yojanasatikāni pi (pts) | dviyojanasatikānipi → dviyojanasatikāni pi (pts) | tiyojanasatikānipi → tiyojanasatikāni pi (pts) | catuyojanasatikānipi → catuyojanasatikāni pi (pts) | pañcayojanasatikānipi → pañcayojanasatikāni pi (pts) | chayojanasatikānipi → chayojanasatikāni pi (pts) | sattayojanasatikānipi → sattayojanasatikāni pi (pts)
Приходит время, когда вода в великом океане ниспадает на сто лиг, двести, триста, четыреста, пятьсот, шестьсот, семьсот лиг.
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde sattatālampi udakaṁ saṇṭhāti, chattālampi udakaṁ saṇṭhāti, pañcatālampi udakaṁ saṇṭhāti, catuttālampi udakaṁ saṇṭhāti, titālampi udakaṁ saṇṭhāti, dvitālampi udakaṁ saṇṭhāti, tālamattampi udakaṁ saṇṭhāti.
tālamattampi → tālampi (bj) | tālampi → tālamattampi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | tālamattampi → tālaṁpi (cck: sī.) | chattālampi → chatālampi (bjt, th) | catuttālampi → catutālampi (bjt, th) | sattatālampi → sattatālam-pi (pts) | chattālampi → chatālam-pi (pts) | pañcatālampi → pañcatālam-pi (pts) | catuttālampi → catutālam-pi (pts) | titālampi → titālam-pi (pts) | dvitālampi → dvitālam-pi (pts)
Приходит время, когда вода в великом океане имеет глубину [длины] семи пальмовых деревьев, шести пальмовых деревьев, пяти, четырёх, трёх, двух, одного пальмового дерева.
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde sattaporisampi udakaṁ saṇṭhāti, chapporisampi udakaṁ saṇṭhāti, pañcaporisampi udakaṁ saṇṭhāti, catupporisampi udakaṁ saṇṭhāti, tiporisampi udakaṁ saṇṭhāti, dviporisampi udakaṁ saṇṭhāti, porisamattampi udakaṁ saṇṭhāti.
porisamattampi → porisampi (bj) | porisampi → porisamattampi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | porisamattampi → porisaṁpi (cck: sī.) | chapporisampi → chaporisampi (bjt, th) | catupporisampi → catuporisampi (bjt, th) | sattaporisampi → sattaporisam-pi (pts) | chapporisampi → chaporisam-pi (pts) | pañcaporisampi → pañcaporisam-pi (pts) | catupporisampi → catuporisam-pi (pts) | tiporisampi → tiporisam-pi (pts) | dviporisampi → dviporisam-pi (pts) | porisamattampi → porisamattam-pi (pts)
Приходит время, когда вода в великом океане имеет глубину в семь саженей, шесть саженей, пять, четыре, три, два, в одну сажень.
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde aḍḍhaporisampi udakaṁ saṇṭhāti, kaṭimattampi udakaṁ saṇṭhāti, jāṇukamattampi udakaṁ saṇṭhāti, gopphakamattampi udakaṁ saṇṭhāti.
aḍḍhaporisampi → addhaporisampi (bj, pts) | jāṇukamattampi → jaṇṇumattampi (bj, pts); jannumattampi (sya-all) | gopphakamattampi → goppakamattampi (sya-all); gopphamattampi (pts) | jaṇṇumattampi → jāṇukamatta (bj: machasaṁ); jananumattampi (bj: syā) | aḍḍhaporisampi → addhaporisam-pi (pts) | kaṭimattampi → kaṭimattam-pi (pts) | jāṇukamattampi → jaṇṇumattam-pi (pts) | gopphakamattampi → gopphamattam-pi (pts)
Приходит время, когда вода в великом океане имеет глубину в пол-сажени, по пояс, по колено, по лодыжку.
Hoti kho so, āvuso, samayo, yaṁ mahāsamudde aṅgulipabbatemanamattampi udakaṁ na hoti.
aṅgulipabbatemanamattampi → aṅgulipabbatemanamattam-pi (pts)
Приходит время, когда воды в великом океане не хватает даже для того, чтобы намочить одну фалангу пальца.
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya āpodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.Так что, если даже в отношении столь обширного внешнего элемента воды можно увидеть ненадёжность, разрушение, исчезновение, изменение, Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti …pe…
khvāssa notevettha → khvassa no tevettha (sya-all) | pe → peyyālena saṅkhittaṁ paṭhavīdhātuvāre vuttanayenava veditabbaṁ (bj note)
так что же тогда в этом непродолжительном теле, цеплянием-удерживаемом, может быть “я”, “моим”, “тем, каковым я являюсь”? Ничего…
tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti. So tena attamano hoti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005)
И потому, если другие оскорбляют, бранят, ругают, изводят монаха, он понимает…
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
kho → kho so (sya-all) | ettāvatāpi → ettāvatā pi (pts) | bahukataṁ → bahu kataṁ (pts)
На этом этапе, товарищи, этот монах [уже] осуществил многое.

Katamā cāvuso, tejodhātu?
cāvuso → āvuso (pts)
И что такое, товарищи, элемент огня?
Tejodhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā.Элемент огня может быть либо внутренним, либо внешним. Katamā cāvuso, ajjhattikā tejodhātu?
cāvuso → āvuso (pts)
И что такое внутренний элемент огня?
Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ tejo tejogataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—
upādinnaṁ seyyathidaṁ → upādiṇṇaṁ seyyathīdaṁ (pts)
Это всё горячее и жгучее, цепляемое, что находится внутри себя:
yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ sammā pariṇāmaṁ gacchati, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ tejo tejogataṁ upādinnaṁ—
jīrīyati → jarīyati (bj); jirati (sya-all); jiriyati (pts) | asitapītakhāyitasāyitaṁ → asitapītabhāyitasāyitaṁ (pts) | upādinnaṁ → upādiṇṇaṁ (pts) | jarīyati → jīrīyati (bj: machasaṁ); jīrati (bj: syā); jīrīyati (bj: PTS) | asitapītakhāyitasāyitaṁ → asitapīta khāyita sāyitaṁ (th) | panaññampi → pan aññam-pi (pts)
то, за счёт чего [тело] обогревается, стареет, охватывается [жаром]; и всё то, за счёт чего съеденное, выпитое, поглощённое и распробованное полностью переваривается, и всё иное, что находится внутри себя, – горячее и жгучее, цепляемое.
ayaṁ vuccatāvuso, ajjhattikā tejodhātu.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
Это называется внутренним элементом огня.
Yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tejodhāturevesā.
ceva → eva (pts) | tejodhāturevesā → tejodhātur-ev esā (pts)
И внутренний, и внешний элементы огня – это лишь элемент огня.
‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso hamasmi (pts) | meso attāti evametaṁ → me so attā ti evam-etaṁ (pts)
И его следует видеть правильным пониманием как-есть: “Это не моё, я не таков, это не моё Я”.
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā tejodhātuyā nibbindati, tejodhātuyā cittaṁ virājeti.
evametaṁ → evam-etaṁ (pts)
Когда кто-либо видит его таким образом правильным пониманием, то он теряет очарованность элементом огня и делает ум беспристрастным по отношению к элементу огня.

Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ bāhirā tejodhātu pakuppati.И приходит время, когда провоцируется внешний элемент огня, Sā gāmampi dahati, nigamampi dahati, nagarampi dahati, janapadampi dahati, janapadapadesampi dahati.
dahati → ḍahati (bj, sya-all, pts); ḍahati nagarampi ḍahati (sya-all) | dahati nagarampi dahati → ḍahati (sya-all) | ḍahati → dahati (bj: machasaṁ)
и он сжигает деревни, поселения, города, местности и страны.
Sā haritantaṁ vā panthantaṁ vā selantaṁ vā udakantaṁ vā ramaṇīyaṁ vā bhūmibhāgaṁ āgamma anāhārā nibbāyati.Он гаснет из-за нехватки топлива, только когда подходит к зелёной траве, к дороге, к скале, к воде, к светлой открытой местности. Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ kukkuṭapattenapi nhārudaddulenapi aggiṁ gavesanti.
nhārudaddulenapi → nahārudaddulenapi (bj); nhārudaddalenapi (sya-all) | kukkuṭapattenapi nhārudaddulenapi → kukkuṭapaṭṭena pi nahārudaddulena pi (pts) | nahārudaddulenapi → nhārudaddulenapi (bj: machasaṁ); nhārudaddalepi (bj: syā)
И приходит время, когда люди пытаются разжечь огонь даже петушиным пером или обрезками шкуры.
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya tejodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.Так что если даже в отношении столь обширного внешнего элемента огня можно увидеть ненадёжность, разрушение, исчезновение, изменение, Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā?так что же тогда в этом непродолжительном теле, цеплянием-удерживаемом, может быть “я”, “моим”, “тем, каковым я являюсь”? Ничего. …

Atha khvāssa notevettha hoti …pe… tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato evaṁ dhammaṁ anussarato evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti.
khvāssa notevettha → khvassa no tevettha (sya-all) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005)
И потому, если другие оскорбляют, бранят, ругают, изводят монаха, он понимает…
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
kho → kho so (sya-all) | ettāvatāpi → ettāvatā pi (pts) | bahukataṁ → bahu kataṁ (pts)
На этом этапе, товарищи, этот монах [уже] осуществил многое.

Katamā cāvuso, vāyodhātu?
cāvuso → āvuso (pts)
И что такое, товарищи, элемент воздуха?
Vāyodhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirā.Элемент воздуха может быть либо внутренним, либо внешним. Katamā cāvuso, ajjhattikā vāyodhātu?
cāvuso → āvuso (pts)
И что такое внутренний элемент воздуха?
Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ vāyo vāyogataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—
upādinnaṁ seyyathidaṁ → upādiṇṇaṁ seyyathīdaṁ (pts)
Это всё воздушное и ветреное, цепляемое, что находится внутри:
uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, assāso passāso iti, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ vāyo vāyogataṁ upādinnaṁ—
koṭṭhāsayā → koṭṭhasayā (bj, sya-all, pts1ed) | iti → iti vā (bj, sya-all, pts) | adhogamā → adhogamā vātākucchisayā (pts) | kucchisayā vātā koṭṭhāsayā → koṭṭhasayā (pts) | upādinnaṁ → upādiṇṇaṁ (pts) | koṭṭhasayā → koṭṭhāsayā (bj: machasaṁ) | koṭṭhāsayā → koṭṭhasayā (cck: sī. pī.) | uddhaṅgamā → uddhaṁgamā (pts) | panaññampi → pan aññam-pi (pts)
восходящие ветры, нисходящие ветры, ветры в желудке, ветры в кишечнике, ветры, идущие по членам тела, вдохи и выдохи, и всё иное, что находится внутри, – воздушное и ветреное, цепляемое.
ayaṁ vuccatāvuso, ajjhattikā vāyodhātu.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
Это называется внутренним элементом воздуха.
Yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu, yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā.
ceva → eva (pts) | vāyodhāturevesā → vāyodhātur-ev esā (pts)
И внутренний, и внешний элементы воздуха – это лишь элемент воздуха.
‘Taṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham-asmi (pts) | meso attāti evametaṁ → me so attā ti evam-etaṁ (pts)
И его следует видеть правильным пониманием как-есть: “Это не моё, я не таков, это не моё Я”.
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati vāyodhātuyā cittaṁ virājeti.
evametaṁ → evam-etaṁ (pts)
Когда кто-либо видит его таким образом правильным пониманием, то он теряет очарованность элементом воздуха и делает ум беспристрастным по отношению к элементу воздуха.

Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ bāhirā vāyodhātu pakuppati.И приходит время, когда провоцируется внешний элемент воздуха, Sā gāmampi vahati, nigamampi vahati, nagarampi vahati, janapadampi vahati, janapadapadesampi vahati.
gāmampi → gāmam-pi (pts) | nigamampi → nigamam-pi (pts) | nagarampi → nagaram-pi (pts) | janapadampi → janapadam-pi (pts) | janapadapadesampi → janapadapadesam-pi (pts)
и он сдувает деревни, поселения, города, округа и страны.
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ gimhānaṁ pacchime māse tālavaṇṭenapi vidhūpanenapi vātaṁ pariyesanti, ossavanepi tiṇāni na icchanti.
ossavanepi → ossāvanepi (bj) | icchanti → iñjanti (bj, sya-all) | tālavaṇṭenapi → tālapaṇṇenapi (sya-all) | ossāvanepi → ossavanepi (bj: machasaṁ, syā, PTS) | iñjanti → icchanti (bj: machasaṁ, PTS) | tālavaṇṭenapi vidhūpanenapi → tālavaṇṭena pi vidhūpanena pi (pts) | ossavanepi → ossavane pi (pts)
[Но] приходит время, когда в последний месяц жаркого сезона люди ищут ветра, используя веер или меха, и даже трава у стока соломенной крыши не колышется.
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya vāyodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.
nāma āvuso → nāmāvuso (sya-all)
Так что если даже в отношении столь обширного внешнего элемента воздуха можно увидеть ненадёжность, разрушение, исчезновение, изменение,
Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti.
khvāssa notevettha → khvassa no cevettha (bj); khvassa no tevettha (sya-all) | taṇhupādinnassa → taṇhupādiṇṇassa (pts) | khvassa → khvāssa (bj: machasaṁ) | cevettha → no tevettha (bj: machasaṁ, syā); no tvettha (bj: PTS) | kiṁ panimassa → kimpanimassa (bjt) | panimassa → pan imassa (pts) | taṇhupādinnassa ahanti → taṇhupādiṇṇassa ahan-ti (pts) | mamanti → maman-ti (pts) | notevettha → no t ev ettha (pts)
так что же тогда в этом непродолжительном теле, цеплянием-удерживаемом, может быть “я”, “моим”, “тем, каковым я являюсь”? Ничего. …

Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti.
tañce → tañ-ce (pts)
И потому, если другие оскорбляют, бранят, ругают, изводят монаха, он понимает так:
So evaṁ pajānāti, uppannā kho me ayaṁ sotasamphassajā dukkhā vedanā.“Болезненное чувство, рождённое контактом уха, возникло у меня. Sā ca kho paṭicca, no apaṭicca.
apaṭicca → appaṭicca (bjt, th, pts)
И оно зависимо, а не независимо.
Kiṁ paṭicca?Зависимо от чего? Phassaṁ paṭicca.Зависимо от контакта”. Sopi phasso aniccoti passati, vedanā aniccāti passati, saññā aniccāti passati, saṅkhārā aniccāti passati, viññāṇaṁ aniccanti passati.
phasso → sopi kho phasso (bj: syā); sopi phasso (bj: machasaṁ) | sopi → so (bjt, pts) | aniccoti → anicco ti (pts) | aniccāti → aniccā ti (pts) | aniccanti → aniccan-ti (pts)
И он видит, что контакт ненадёжен, чувство ненадёжно, восприятие ненадёжно, составляющие ненадёжны, сознание ненадёжно.
Tassa dhātārammaṇameva cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
adhimuccati → vimuccati (sya-all) | adhimuccati → vimuccati (bj: syā) | dhātārammaṇameva → dhātārammaṇam-eva (pts)
Его ум, имея своей опорой элемент, входит [в эту опору] и обретает уверенность, устойчивость, твёрдость.

Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare aniṭṭhehi akantehi amanāpehi samudācaranti, pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi.
tañce → tañ-ce (pts) | pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi → pāṇisamphassena pi leḍḍusamphassena pi daṇḍasamphassena pi satthasamphassena pi (pts)
И если другие нападают на монаха нежеланными, нежелательными, неприятными способами – контактами кулаков, камней, палок, ножей –
So evaṁ pajānāti ‘tathābhūto kho ayaṁ kāyo yathābhūtasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamanti, leḍḍusamphassāpi kamanti, daṇḍasamphassāpi kamanti, satthasamphassāpi kamanti.
pāṇisamphassāpi → pāṇisamphassā pi (pts) | leḍḍusamphassāpi → leḍḍusamphassā pi (pts) | daṇḍasamphassāpi → daṇḍasamphassā pi (pts) | satthasamphassāpi → satthasamphassā pi (pts)
то монах понимает так: “Это [моё] тело имеет такую природу, что подвергается контактам от кулаков, камней, палок, ножей.
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā kakacūpamovāde “ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṁ. Tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro”ti.
padūseyya → padoseyya (bj, sya-all, pts) | kakacūpamovāde → kakacūpame ovāde (sya-all) | kakacena → (pts) | tatrāpi → tatra pi (pts) | okanteyyuṁ → okkanteyyuṁ (bj: syā) | sāsanakaroti → sāsanakaro ti (ms2005, pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | cepi → ce pi (pts)
Но вот что было сказано Благословенным в его примере с пилой: “Монахи, даже если бы разбойники беспощадно отрезали вам одну часть тела за другой двуручной пилой, тот, кто зародит злой ум по отношению к ним, не будет исполнять моего учения”.
Āraddhaṁ kho pana me vīriyaṁ bhavissati asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ.
asammuṭṭhā → apammuṭṭhā (bj, sya-all) | apammuṭṭhā → asammuṭṭhā (bj: sīmu9, machasaṁ) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | asammuṭṭhā → appammuṭṭhā (th)
Поэтому неутомимое усердие будет зарождено мной и утверждено неослабевающее памятование, моё тело будет безмятежным и непотревоженным, ум – объединённым и сосредоточенным.
Kāmaṁ dāni imasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamantu, leḍḍusamphassāpi kamantu, daṇḍasamphassāpi kamantu, satthasamphassāpi kamantu. Karīyati hidaṁ buddhānaṁ sāsanan’ti.
hidaṁ → hīdaṁ (sya-all) | kāmaṁ dāni → kāmaṁdāni (th) | pāṇisamphassāpi → pāṇisamphassā pi (pts) | leḍḍusamphassāpi → leḍḍusamphassā pi (pts) | daṇḍasamphassāpi → daṇḍasamphassā pi (pts) | satthasamphassāpi → satthasamphassā pi (pts) | hidaṁ → h idaṁ (pts) | sāsananti → sāsanan-ti (pts)
И пусть теперь тело подвергается контакту [от ударов] кулаков, камней, палок, ножей, ведь [так мною] практикуется это учение будд”.

Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | upekkhā → upekhā (pts)
Когда этот монах таким образом памятует о Будде, Дхамме, Сангхе, [но] невозмутимость, поддерживаемая благими [качествами ума], не утверждается в нём,
So tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:то он зарождает чувство тревоги так: ‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ.“Это потеря для меня, а не обретение; плохо для меня, а не хорошо, Yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | upekkhā → upekhā (pts)
что, когда я таким образом памятую о Будде, Дхамме, Сангхе, невозмутимость, поддерживаемая благими [качествами ума], не утверждается у меня”.
Seyyathāpi, āvuso, suṇisā sasuraṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;
sasuraṁ → sassuraṁ (bj: syā)
Подобно невестке, которая, завидев свёкра, зарождает чувство тревоги [чтобы угодить ему],
evameva kho, āvuso, tassa ce bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | evameva → evam-eva (pts) | upekkhā → upekhā (pts)
So tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati: ‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ. Yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | upekkhā → upekhā (pts)
Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti.
saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | upekkhā → upekhā (pts)
Но если, когда он памятует таким образом о Будде, Дхамме, Сангхе, невозмутимость, поддерживаемая благими [качествами ума], утверждается в нём, то он удовлетворён этим.
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
ettāvatāpi → ettāvatā pi (pts) | bahukataṁ → bahu kataṁ (pts)
На этом этапе, товарищи, этот монах [уже] осуществил многое.

Seyyathāpi, āvuso, kaṭṭhañca paṭicca valliñca paṭicca tiṇañca paṭicca mattikañca paṭicca ākāso parivārito agārantveva saṅkhaṁ gacchati;
agārantveva → agāranteva (bj, pts) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | agāranteva → agārantveva (bj: machasaṁ, syā) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (bj: syā) | agārantveva → agāraṁ tveva (my) | + → mattikañca paṭicca (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | kaṭṭhañca → kaṭṭhañ-ca (pts) | valliñca → valliñ-ca (pts) | tiṇañca → tiṇañ-ca (pts) | mattikañca → mattikañ-ca (pts) | agārantveva → agāran-t eva (pts)
Товарищи, это как в зависимости от древесины, лозы, травы и глины окружённое ими пространство называют словом “дом”,
evameva kho, āvuso, aṭṭhiñca paṭicca nhāruñca paṭicca maṁsañca paṭicca cammañca paṭicca ākāso parivārito rūpantveva saṅkhaṁ gacchati.
nhāruñca → nahāruñca (bj, pts) | rūpantveva → rūpanteva (bj, pts) | saṅkhaṁ → saṅkhyaṁ (sya-all) | rūpanteva → rūpantveva (bj: machasaṁ, syā) | rūpantveva → rūpaṁ tveva (my) | evameva → evam-eva (pts) | aṭṭhiñca → aṭṭhiṁ ca (pts) | nhāruñca → nahāruñ-ca (pts) | maṁsañca → maṁsañ-ca (pts) | cammañca → cammañ-ca (pts) | rūpantveva → rūpan-t eva (pts)
так и когда пространство окружено костями, сухожилиями, мышцами и кожей, это называют “материальной формой”.

Ajjhattikañceva, āvuso, cakkhuṁ aparibhinnaṁ hoti, bāhirā ca rūpā na āpāthaṁ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
ajjhattikañce → ajjhattikañceva (bj: machasaṁ) | ajjhattikañceva → ajjhattikañ-ce (pts) | neva → n eva (pts)
Если, товарищи, внутренне глаз не повреждён, но внешние формы не попадают в его область [обзора], а также нет соответствующей вовлечённости [ума], то тогда не возникает соответствующего типа сознания.
Ajjhattikañceva, āvuso, cakkhuṁ aparibhinnaṁ hoti bāhirā ca rūpā āpāthaṁ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
ajjhattikañce → ajjhattikañceva (bj: machasaṁ) | Ajjhattikañceva → ajjhattikañce (cck: sī. syā. pī.); ajjhattikañcepi (cck: ?) | neva tāva → nevatāva (bjt) | ajjhattikañceva → ajjhattikañ-ce (pts) | neva → n eva (pts)
Если внутренне глаз не повреждён и внешние формы попадают в его область [обзора], но нет соответствующей вовлечённости, то тогда не возникает соответствующего типа сознания.
Yato ca kho, āvuso, ajjhattikañceva cakkhuṁ aparibhinnaṁ hoti, bāhirā ca rūpā āpāthaṁ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti. Evaṁ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
ajjhattikañce → ajjhantikañceva (bj: sīmu) | ajjhattikañceva → ajjhattikañ-c eva (pts)
Но когда внутренне глаз не повреждён и внешние формы попадают в его область [обзора], и имеется соответствующая вовлечённость, то тогда возникает соответствующий тип сознания.

Yaṁ tathābhūtassa rūpaṁ taṁ rūpupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa vedanā sā vedanupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa saññā sā saññupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, ye tathābhūtassa saṅkhārā te saṅkhārupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchanti, yaṁ tathābhūtassa viññāṇaṁ taṁ viññāṇupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati.
rūpupādānakkhandhe → rūpūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | vedanupādānakkhandhe → vedanūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | saññupādānakkhandhe → saññūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | saṅkhārupādānakkhandhe → saṅkhārūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | viññāṇupādānakkhandhe → viññāṇūpādānakkhandhe (bj, sya-all)
Материальная форма того, что таким образом возникло, относится к форме как совокупности, подверженной цеплянию. Чувство того, что таким образом возникло, относится к чувству как совокупности, подверженной цеплянию. Восприятие того, что таким образом возникло, относится к восприятию как совокупности, подверженной цеплянию. составляющие того, что таким образом возникло, относятся к составляющим как совокупности, подверженной цеплянию. Сознание того, что таким образом возникло, относится к сознанию как совокупности, подверженной цеплянию.

So evaṁ pajānāti:Монах понимает так: ‘evañhi kira imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ saṅgaho sannipāto samavāyo hoti.
evañhi kira imesaṁ → evaṁ kiramesaṁ (bj); evaṁ kirimesaṁ (sya-all) | evañhi → evaṁ (pts) | imesaṁ → mesaṁ (pts) | hoti → hotīti (pts) | kiramesaṁ → evaṁ hi kira imesaṁ (bj: machasaṁ); evaṁ kirimesaṁ (bj: syā)
“Выходит, вот каким образом имеют место вовлечение, скапливание, накопление в этих пяти совокупностях, подверженных цеплянию.
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
И вот как было сказано Благословенным:
“yo paṭiccasamuppādaṁ passati so dhammaṁ passati;“Тот, кто видит зависимое возникновение, тот видит Дхамму; yo dhammaṁ passati so paṭiccasamuppādaṁ passatī”ti.
passatīti → passatī ti (ms2005)
кто видит Дхамму, тот видит зависимое возникновение”.
Paṭiccasamuppannā kho panime yadidaṁ pañcupādānakkhandhā.
panime → pan ime (pts) | pañcupādānakkhandhā → pañc upādānakkhandhā (pts)
И эти пять совокупностей, подверженные цеплянию, возникли зависимо.
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chando ālayo anunayo ajjhosānaṁ so dukkhasamudayo.
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj) | pañcasu → pañcas (pts)
Желание, потакание, предпочтение, удержание, основанное на этих пяти поддерживания блоках, – это боли-скапливание.
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, so dukkhanirodho’ti.
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj) | dukkhanirodhoti ettāvatāpi → dukkhanirodho ettāvatā pi (pts) | pañcasu → pañcas (pts) | chandarāgappahānaṁ → chandarāgapahānaṁ (pts)
Устранение желания и страсти, отбрасывание желания-страсти к этим пяти поддерживания блокам, – это боли-устранение.
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
ettāvatāpi → ettāvatā pi (pts) | bahukataṁ → bahu kataṁ (pts)
На этом этапе тоже, товарищи, этот монах [уже] осуществил многое.

Ajjhattikañceva, āvuso, sotaṁ aparibhinnaṁ hoti …pe…
ajjhattikañceva → ajjhattikañce (bjt, th, pts) | + → bāhirā ca saddā na āpāthaṁ āgacchanti (bjt) | + → ajjhattikañce āvuso (bjt)
Если, товарищи, внутренне ухо не повреждено… …
ghānaṁ aparibhinnaṁ hoti …
pe → spelled out in full (bjt)
Если, друзья, внутренне нос не повреждён… …
jivhā aparibhinnā hoti …
pe → spelled out in full (bjt)
Если, друзья, внутренне язык не повреждён… …
kāyo aparibhinno hoti …
hoti → hoti ajjhattiko ce āvuso (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt)
Если, друзья, внутренне тело не повреждено… …
mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā na āpāthaṁ āgacchanti no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
neva → n eva (pts)
Если, товарищи, внутренне ум не повреждён, но внешние явления не попадают в его область [умственного обзора], а также нет соответствующей вовлечённости, то тогда не возникает соответствующего типа сознания.

Ajjhattiko ceva, āvuso, mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā āpāthaṁ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
ceva → ce (bjt, th, pts) | neva → n eva (pts)
Если внутренне ум не повреждён и внешние явления попадают в его область [умственного обзора], но нет соответствующей вовлечённости, то тогда не возникает соответствующего типа сознания.
Yato ca kho, āvuso, ajjhattiko ceva mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā āpāthaṁ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti, evaṁ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
ce → ceva (bj: machasaṁ, syā, PTS) | ceva → eva (pts)
Но когда внутренне ум не повреждён и явления попадают в его область [умственного обзора], и имеется соответствующая вовлечённость, то тогда возникает соответствующий тип сознания.

Yaṁ tathābhūtassa rūpaṁ taṁ rūpupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa vedanā sā vedanupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa saññā sā saññupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, ye tathābhūtassa saṅkhārā te saṅkhārupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchanti, yaṁ tathābhūtassa viññāṇaṁ taṁ viññāṇupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati.
rūpupādānakkhandhe → rūpūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | vedanupādānakkhandhe → vedanūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | saññupādānakkhandhe → saññūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | saṅkhārupādānakkhandhe → saṅkhārūpādānakkhandhe (bj, sya-all) | viññāṇupādānakkhandhe → viññāṇūpādānakkhandhe (bj, sya-all)
Материальная форма того, что таким образом возникло, относится к форме как совокупности, подверженной цеплянию. Чувство того, что таким образом возникло, относится к чувству как совокупности, подверженной цеплянию. Восприятие того, что таким образом возникло, относится к восприятию как совокупности, подверженной цеплянию. составляющие того, что таким образом возникло, относятся к составляющим как совокупности, подверженной цеплянию. Сознание того, что таким образом возникло, относится к сознанию как совокупности, подверженной цеплянию.
So evaṁ pajānāti:Монах понимает так: ‘evañhi kira imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ saṅgaho sannipāto samavāyo hoti.
evañhi kira imesaṁ → evaṁ kiramesaṁ (bj); evaṁ kirimesaṁ (sya-all) | evañhi → evaṁ (pts) | imesaṁ → mesaṁ (pts) | hoti → hotīti (pts)
“Выходит, вот каким образом имеют место вовлечение, скапливание, накопление в этих пяти совокупностях, подверженных цеплянию.

Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
И вот как было сказано Благословенным:
“yo paṭiccasamuppādaṁ passati so dhammaṁ passati;“Тот, кто видит зависимое возникновение, тот видит Дхамму; yo dhammaṁ passati so paṭiccasamuppādaṁ passatī”ti.
passatīti → passatī ti (ms2005)
кто видит Дхамму, тот видит зависимое возникновение”.
Paṭiccasamuppannā kho panime yadidaṁ pañcupādānakkhandhā.
panime → pan ime (pts) | pañcupādānakkhandhā → pañc upādānakkhandhā (pts)
И эти пять совокупностей, подверженные цеплянию, возникли зависимо.
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chando ālayo anunayo ajjhosānaṁ so dukkhasamudayo.
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj) | pañcasu → pañcas (pts)
Желание, потакание, предпочтение, удержание, основанное на этих пяти поддерживания блоках, – это боли-скапливание.
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ so dukkhanirodho’ti.
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasupādānakkhandhesu (bj) | dukkhanirodhoti ettāvatāpi → dukkhanirodho ettāvatā pi (pts) | pañcasu → pañcas (pts)
Устранение желания и страсти, отбрасывание желания-страсти к этим пяти поддерживания блокам, – это боли-устранение”.
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hotī”ti.
ettāvatāpi → ettāvatā pi (pts) | bahukataṁ → bahu kataṁ (pts)
На этом этапе тоже, товарищи, этот монах [уже] осуществил многое.

Idamavoca āyasmā sāriputto.
idamavoca āyasmā → idamavocāyasmā (bj) | idamavoca → idam-avoca (pts)
Так сказал уважаемый Сарипутта.
Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)
Обрадованные, монахи восхитились словами уважаемого Сарипутты.

Mahāhatthipadopamasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.Сутта Большое Подобие Следа Слона установлена восьмая.

Принципы · Обоснование · Глоссарий · 6 изданий Пали
MP3: пали · русский


Переводы: English · Русский · Deutsch · Italiano · Српски · ไทย