Bāhitikasutta
Bāhitikasutta → bāhitiyasuttaṁ (sya-all)Плащ
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики.
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṁ piṇḍāya pāvisi.
pattacīvaramādāya sāvatthiyaṁ → pattacīvaraṁ ādāya sāvatthiṁ (bj, pts) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiṁ (sya-all) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (bj: sīmu8, machasaṁ)И затем, утром, уважаемый Ананда оделся, взял чашу и внешнее одеяние и отправился в Саваттхи за подаяниями.
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya.
migāramātupāsādo → migāramātuyā pāsādo (sya-all) | migāramātu → migāramātuyā (bj: syā) | Migāramātu → So St Bm; Si migāramātuyā; Sk miṅgāramātu. (pts note) | migāramātupāsādo → migāramātu pāsādo (bjt) | pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | migāramātupāsādo tenupasaṅkami → migāramātu pāsādo ten upasaṁkami (pts)Походив за подаяниями по Саваттхи, вернувшись с хождения за подаяниями, после принятия пищи он привёл жилище в порядок, взял чашу и внешнее одеяние, и отправился в Восточный парк во дворец Мигараматы, чтобы провести там остаток дня.
Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo ekapuṇḍarīkaṁ nāgaṁ abhiruhitvā sāvatthiyā niyyāti divā divassa.
niyyāti divā divassa → niyyāsi divādivassa (bj) | nāgaṁ → So St Bm Si; Sk Bu nāngaṁ. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (th, pts)И в то время царь Пасенади Косальский взобрался на слона Экапундарику и выехал из Саваттхи средь бела дня.
Addasā kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dūratova → dūrato va (pts)Он издали увидел уважаемого Ананду
Disvāna sirivaḍḍhaṁ mahāmattaṁ āmantesi:
Sirivaḍḍhaṁ → Bm Sīr-. (pts note) | disvāna → disvā (th)и спросил министра Сириваддху:
“āyasmā no eso, samma sirivaḍḍha, ānando”ti.
no → nu kho (bj) | ānandoti → ānando ti (pts)“Это уважаемый Ананда, не так ли?”
“Evaṁ, mahārāja, āyasmā eso ānando”ti.
ānandoti → ānando ti (pts)“Да, ваше величество, это уважаемый Ананда”.
Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṁ purisaṁ āmantesi:Тогда царь Пасенади Косальский сказал [некоему] человеку:
“ehi tvaṁ, ambho purisa, yenāyasmā ānando tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato ānandassa pāde sirasā vandāhi:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)“Ну же, почтенный, подойди к уважаемому Ананде, вырази ему почтение от моего имени, упав ему в ноги, и скажи:
‘rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandatī’ti;
vandatī’ti → vandati (bj: sīmu8)“Почтенный, царь Пасенади Косальский выражает почтение уважаемому Ананде, припадая к его ногам”.
evañca vadehi:
vadehi → vadeti (bj: sīmu8) | evañca → evañ ca (pts)И далее скажи:
‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṁ anukampaṁ upādāyā’”ti.
āyasmā → (sya-all)“Почтенный, если у уважаемого Ананды нет срочных дел, то, быть может, уважаемый Ананда подождёт немного из сострадания?”
“Evaṁ, devā”ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho so puriso āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
paṭissutvā yenāyasmā → paṭisutvā yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)“Да, ваше величество” – ответил тот человек, отправился к уважаемому Ананде… “Уважаемый, если у уважаемого Ананды нет срочных дел, то, быть может, уважаемый Ананда подождёт немного из сострадания?”
“rājā, bhante, pasenadi kosalo āyasmato ānandassa pāde sirasā vandati;
evañca vadeti:
evañca → evañ ca (pts)
‘sace kira, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ, āgametu kira, bhante, āyasmā ānando muhuttaṁ anukampaṁ upādāyā’”ti.
Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.Уважаемый Ананда молча согласился.
Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
pattikova yenāyasmā → pattiko va yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда царь Пасенади проехал на слоне дотуда, докуда слон мог пройти, затем спешился и пошёл пешком к уважаемому Ананде. Поклонившись ему, он встал рядом и сказал уважаемому Ананде:
“sace, bhante, āyasmato ānandassa na kiñci accāyikaṁ karaṇīyaṁ, sādhu, bhante, āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.
nadiyā → Bm Acīravatīyā nadīyā (bis). (pts note) | tenupasaṅkamatu → ten upasaṁkamatu (pts)“Почтенный, если у уважаемого Ананды нет срочных дел, то было бы хорошо, если бы он отправился из сострадания на берег реки Ачиравати”.
Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.Уважаемый Ананда молча согласился.
Atha kho āyasmā ānando yena aciravatiyā nadiyā tīraṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aññatarasmiṁ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi.
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Он отправился на берег реки Ачиравати и сел у подножья дерева на подготовленное сиденье.
Atha kho rājā pasenadi kosalo yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā nāgā paccorohitvā pattikova yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
nāgena → Sk nāg- twice but usually nāṅg-. (pts note) | pattikova yenāyasmā → pattiko va yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И тогда царь Пасенади проехал на слоне дотуда, докуда слон мог пройти, затем спешился и пошёл пешком к уважаемому Ананде. Поклонившись ему, он встал рядом и сказал уважаемому Ананде:
“idha, bhante, āyasmā ānando hatthatthare nisīdatū”ti.
hatthatthare → kaṭṭhatthare (sya-all)“Вот, почтенный, коврик-накидка на слона. Пусть уважаемый Ананда сядет на него”.
“Alaṁ, mahārāja.
alaṁ → alam (pts)“Нет в этом необходимости, великий царь.
Nisīda tvaṁ;Садись.
nisinno ahaṁ sake āsane”ti.
āsaneti → āsane ti (pts)Я сижу на своём собственном коврике”.
Nisīdi kho rājā pasenadi kosalo paññatte āsane.И тогда царь Пасенади Косальский сел на подготовленное сиденье
Nisajja kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)и сказал:
“kiṁ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṁ kāyasamācāraṁ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī”ti?
brāhmaṇehī”ti → brāhmaṇehi viññūhīti (si, sya-all, pts1ed) | yvāssa → yvāyaṁ (sya-all) | brāhmaṇehīti → brāhmaṇehi viññūhīti (sya-all, pts) | yvāssa → yvāyaṁ (bj: syā) | brāhmaṇehīti → brāhmaṇehi viññūhīti (bj: sīmu8, PTS) | brāhmaṇehī’’ti → brāhmaṇehi viññūhīti (sabbattha) aṭṭhakathā ṭīkā oloketabbā (cck note) | yvāssa → So Bm & Skt infra; Sk here yassa; St here yāvassa; Si yvayaṁ. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | kiṁ → kin (pts)“Почтенный Ананда, стал бы Благословенный вести себя телом, речью и умом так, что его могли бы порицать шраманы и брахманы?”
“Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṁ kāyasamācāraṁ samācareyya, yvāssa kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.
yvāssa → yvāyaṁ (sya-all)“Великий царь, Благословенный не стал бы вести себя телом, речью и умом так, что его могли бы порицать шраманы и брахманы”.
“Kiṁ pana, bhante ānanda, so bhagavā tathārūpaṁ vacīsamācāraṁ …pe…
kiṁ pana → kimpana (bjt)
manosamācāraṁ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehī”ti?
brāhmaṇehī”ti → brāhmaṇehi viññūhīti (si, sya-all, pts1ed) | yvāssa → yvāyaṁ (sya-all) | brāhmaṇehīti → brāhmaṇehi viññūhīti (sya-all, pts) | yvāssa → yvāyaṁ (bj: syā) | brāhmaṇehīti → brāhmaṇehi viññūhīti (bj: sīmu8, PTS) | brāhmaṇehī’’ti → brāhmaṇehi viññūhīti (sabbattha) aṭṭhakathā ṭīkā oloketabbā (cck note)
“Na kho, mahārāja, so bhagavā tathārūpaṁ manosamācāraṁ samācareyya, yvāssa manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.
yvāssa → yvāyaṁ (sya-all)
“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)“Удивительно, почтенный! Поразительно,
Yañhi mayaṁ, bhante, nāsakkhimhā pañhena paripūretuṁ taṁ, bhante, āyasmatā ānandena pañhassa veyyākaraṇena paripūritaṁ.
nāsakkhimhā → nāsakkhimha (pts) | nāsakkhimha → So Sk Bu; Bm Si nās-hā. (pts note) | yañhi → yaṁ hi (bjt, pts)То, чего мы не могли завершить вопросом, было завершено уважаемым Анандой ответом на вопрос.
Ye te, bhante, bālā abyattā ananuvicca apariyogāhetvā paresaṁ vaṇṇaṁ vā avaṇṇaṁ vā bhāsanti, na mayaṁ taṁ sārato paccāgacchāma;
apariyogāhetvā → appariyogāhetvā (th) | mayaṁ taṁ → mayantaṁ (th) | abyattā → avyattā (pts) | mayaṁ → mayan (pts)Мы не видим ничего ценного в похвале или порицании других, высказанных глупыми невежественными людьми, которые говорят, не рассмотрев и не изучив.
ye pana te, bhante, paṇḍitā viyattā medhāvino anuvicca pariyogāhetvā paresaṁ vaṇṇaṁ vā avaṇṇaṁ vā bhāsanti, mayaṁ taṁ sārato paccāgacchāma.
viyattā → byattā (bj); byattā viyattā (sya-all); vyattā (pts1ed) | pana → ye ca kho (bj, sya-all, km, pts1ed) | paṇḍitā → paṇḍitā byattā (sya-all) | pana → ca kho (pts) | viyattā → vyattā (pts) | te → ye pana te (bj: machasaṁ) | byattā → viyattā (bj: machasaṁ) | pana → ye ca kho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | viyattā → byattā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kho → Bm ye pana. (pts note) | vyattā → Bm viyattā; Si byattā viyattā. (pts note) | + → taṁ (bjt, th, pts)Но мы видим ценными похвалу и порицание других, высказанные мудрыми, умными, проницательными людьми, которые говорят, рассмотрев и изучив.
Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?
viññūhīti → vinnūhīti (pts)И какой вид телесного поведения, уважаемый Ананда, порицается мудрыми шраманами и брахманами?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro akusalo”.“Любое неблагое телесное поведение, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro akusalo”?“Почтенный, какой вид телесного поведения является неблагим?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sāvajjo”.
Yo → Sk infra So. (pts note)“Любое телесное поведение, которое достойно порицания, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sāvajjo”?“Почтенный, какой вид телесного поведения достоин порицания?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sabyābajjho”.
sabyābajjho → sabyāpajjho (bj, sya-all, km); savyāpajjho (pts1ed); sabyāpajjo (mr) | sabyābajjho → savyāpajjho (pts) | sabyāpajjho → sabyābajjho (bj: machasaṁ) | sabyābajjho → sabyāpajjho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.); sabyāpajjo (cck: ka.) | savyāpajjho → So Sk Si; Bm sabyābajjho; Bu savyāpajjho ti sadukkho. (pts note)“Любое телесное поведение, которое приносит болезненность, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sabyābajjho”?
sabyābajjho → sabyāpajjho (bj, sya-all, pts) | sabyābajjho → savyāpajjho (pts)“Почтенный, какой вид телесного поведения приносит болезненность?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro dukkhavipāko”.“Любое телесное поведение, которое имеет болезненные результаты, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro dukkhavipāko”?“Почтенный, какой вид телесного поведения имеет болезненные результаты?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.
attabyābādhāyapi → attavyābādhāyapi (bjt) | parabyābādhāyapi → paravyābādhāyapi (bjt) | ubhayabyābādhāyapi → ubhayavyābādhāyapi (bjt) | attabyābādhāyapi → attabyābādhāya pi (pts) | parabyābādhāyapi → parabyābādhāya pi (pts) | ubhayabyābādhāyapi → ubhayabyābādhāya pi (pts)“Любое телесное поведение, великий царь, которое ведёт к собственной болезненности, болезненности других, или к болезненности обоих,
Tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;и из-за которого неблагие состояния [ума] увеличиваются, а благие состояния уменьшаются.
evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.
kho → kho pana (sya-all)Такое телесное поведение порицается мудрыми шраманами и брахманами, великий царь”.
“Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro …pe…“Почтенный Ананда, какой вид словесного поведения является благим?”… manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?“Почтенный Ананда, какой вид умственного поведения является неблагим?”…
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro akusalo”.
“Katamo pana, bhante, manosamācāro akusalo”? “Yo kho, mahārāja, manosamācāro sāvajjo”.
“Katamo pana, bhante, manosamācāro sāvajjo”?
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro sabyābajjho”.
sabyābajjho → sabyāpajjho (bj, sya-all, pts) | sabyābajjho → savyāpajjho (pts)
“Katamo pana, bhante, manosamācāro sabyābajjho”?
sabyābajjho → sabyāpajjho (bj, sya-all, pts) | sabyābajjho → savyāpajjho (pts)
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro dukkhavipāko”.
“Katamo pana, bhante, manosamācāro dukkhavipāko”?
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro attabyābādhāyapi saṁvattati, parabyābādhāyapi saṁvattati, ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.
saṁvattati → Skt substitute pe for parabyābādhāya pi saṁvattati. (pts note) | attabyābādhāyapi → attavyābādhāyapi (bjt) | attabyābādhāyapi → attabyābādhāya pi (pts) | ubhayabyābādhāyapi → ubhayabyābādhāya pi (pts)“Любое умственное поведение, великий царь, которое ведёт к собственной болезненности, болезненности других, или к болезненности обоих,
Tassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;и из-за которого неблагие состояния [ума] увеличиваются, а благие состояния уменьшаются.
evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro opārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.Такое умственное поведение порицается мудрыми шраманами и брахманами, великий царь”.
“Kiṁ nu kho, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṁyeva akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ vaṇṇetī”ti?
vaṇṇetīti → So Skt Si Bu; Bm saṁvaṇṇetīti. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)“Почтенный Ананда, хвалит ли Благословенный только лишь оставление всех неблагих состояний [ума]?”
“Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato”ti.
sabbā’kusaladhammapahīno → sabbā akusalā dhammā pahīṇo (bj: sīmu8) | kusaladhammasamannāgatoti → kusaladhammasamannāgato (th) | kusaladhammasamannāgatoti → kusaladhammasamannāgato ti (pts)“Татхагата, великий царь, отбросил все неблагие состояния и наделён благими состояниями”.
“Katamo pana, bhante ānanda, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?“И какой вид телесного поведения, уважаемый Ананда, не порицается мудрыми шраманами и брахманами?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro kusalo”.“Любое благое телесное поведение, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro kusalo”?“Почтенный, какой вид телесного поведения является благим?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro anavajjo”.“Любое телесное поведение, которое безупречное, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro anavajjo”?“Почтенный, какой вид телесного поведения является безупречным?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro abyābajjho”.
abyābajjho → abyāpajjho (bj, sya-all, pts) | abyāpajjho → abyābajjho (bj: machasaṁ) | abyābajjho → avyāpajjho (pts)“Любое телесное поведение, которое не приносит болезненности, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro abyābajjho”?
abyābajjho → abyāpajjho (bj, sya-all, pts) | abyābajjho → avyāpajjho (pts)“Почтенный, какой вид телесного поведения не приносит болезненности?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro sukhavipāko”.“Любое телесное поведение, которое имеет приятные результаты, великий царь”.
“Katamo pana, bhante, kāyasamācāro sukhavipāko”?“Почтенный, какой вид телесного поведения имеет приятные результаты?”
“Yo kho, mahārāja, kāyasamācāro nevattabyābādhāyapi saṁvattati, na parabyābādhāyapi saṁvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.
saṁvattati → Sk omits these four words here & pi in the surrounding clauses both here & infra. (pts note) | nevattabyābādhāyapi → nevattavyābādhāyapi (bjt) | parabyābādhāyapi → paravyābādhāyapi (bjt) | ubhayabyābādhāyapi → ubhayavyābādhāyapi (bjt) | nevattabyābādhāyapi → n ev attabyābādhāya pi (pts) | parabyābādhāyapi → parabyābādhāya pi (pts) | ubhayabyābādhāyapi → ubhayabyābādhāya pi (pts)“Любое телесное поведение, великий царь, которое не ведёт к собственной болезненности, болезненности других, или к болезненности обоих,
Tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.и из-за которого неблагие состояния [ума] уменьшаются, а благие состояния увеличиваются.
Evarūpo kho, mahārāja, kāyasamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.Такое телесное поведение не порицается мудрыми шраманами и брахманами, великий царь”.
“Katamo pana, bhante ānanda, vacīsamācāro …pe…“Почтенный Ананда, какой вид словесного поведения является благим?”…
manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti?
brāhmaṇehi → brāhmāṇehi (pts)“Почтенный Ананда, какой вид умственного поведения является благим?”…
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro kusalo”.
“Katamo pana, bhante, manosamācāro kusalo”? “Yo kho, mahārāja, manosamācāro anavajjo”.
“Katamo pana, bhante, manosamācāro anavajjo”?
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro abyābajjho”.
abyābajjho → abyāpajjho (bj, sya-all, pts) | abyābajjho → avyāpajjho (pts)
“Katamo pana, bhante, manosamācāro abyābajjho”?
abyābajjho → abyāpajjho (bj, sya-all, pts) | abyābajjho → avyāpajjho (pts)
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro sukhavipāko”.
“Katamo pana, bhante, manosamācāro sukhavipāko”?
“Yo kho, mahārāja, manosamācāro nevattabyābādhāyapi saṁvattati, na parabyābādhāyapi saṁvattati, na ubhayabyābādhāyapi saṁvattati.
nevattabyābādhāyapi → nevattavyābādhāyapi (bjt) | parabyābādhāyapi → paravyābādhāyapi (bjt) | ubhayabyābādhāyapi → ubhayavyābādhāyapi (bjt) | nevattabyābādhāyapi → n ev attabyābādhāya pi (pts) | parabyābādhāyapi → parabyābādhāya pi (pts) | ubhayabyābādhāyapi → ubhayabyābādhāya (pts)“Любое умственное поведение, великий царь, которое не ведёт к собственной болезненности, болезненности других, или к болезненности обоих,
Tassa akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.
parihāyanti → Sk parihāsanāyanti. (pts note)и из-за которого неблагие состояния [ума] уменьшаются, а благие состояния увеличиваются.
Evarūpo kho, mahārāja, manosamācāro anopārambho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhī”ti.Такое умственное поведение не порицается мудрыми шраманами и брахманами, великий царь”.
“Kiṁ pana, bhante ānanda, so bhagavā sabbesaṁyeva kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ vaṇṇetī”ti?
kiṁ → kinnu kho (sya-all) | pana → kiṁ nukho pana (bj: syā) | pana → Si kin nu kho pana. (pts note) | yeva → Bm adds ca. (pts note) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)“Почтенный Ананда, хвалит ли Благословенный только лишь осуществление всех благих состояний [ума]?”
“Sabbākusaladhammapahīno kho, mahārāja, tathāgato kusaladhammasamannāgato”ti.
kusaladhammasamannāgatoti → kusaladhammasamannāgato ti (pts)“Татхагата, великий царь, отбросил все неблагие состояния и наделён благими состояниями”.
“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | acchariyaṁ → acchariyam (pts)“Удивительно, почтенный! Поразительно,
Yāva subhāsitañcidaṁ, bhante, āyasmatā ānandena.
yāvasubhāsitañcidaṁ → subhāsitamidaṁ (bj: sīmu8) | cidaṁ → subhāsitamidaṁ (cck: sī.) | yāva → Skt yāvaṁ. (pts note) | idaṁ → Bm cīdaṁ. (pts note) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ idaṁ (pts)как хорошо это было сказано уважаемым Анандой!
Iminā ca mayaṁ, bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena attamanābhiraddhā.
attamanābhiraddhā → Skt att-ravā (bis). (pts note)Мы удовлетворены и довольны тем, что было столь хорошо сказано им.
Evaṁ attamanābhiraddhā ca mayaṁ, bhante, āyasmato ānandassa subhāsitena.
ca → (sya-all)Почтенный, мы настолько удовлетворены и довольны тем, что было столь хорошо сказано уважаемым Анандой,
Sace, bhante, āyasmato ānandassa hatthiratanaṁ kappeyya, hatthiratanampi mayaṁ āyasmato ānandassa dadeyyāma.
hatthiratanampi → hatthiratanam pi (pts)что если бы слон-сокровище был бы позволителен ему, мы бы дали его ему.
Sace, bhante, āyasmato ānandassa assaratanaṁ kappeyya, assaratanampi mayaṁ āyasmato ānandassa dadeyyāma.
assaratanampi → assaratanam pi (pts)Если бы конь-сокровище был бы позволителен ему, мы бы дали его ему.
Sace, bhante, āyasmato ānandassa gāmavaraṁ kappeyya, gāmavarampi mayaṁ āyasmato ānandassa dadeyyāma.
kappeyya → Skt omit gām. kap. (pts note) | gāmavarampi → gāmavaram pi (pts)Если бы подарочная деревня была бы позволительна ему, мы бы дали её ему.
Api ca, bhante, mayampetaṁ jānāma:
mayampetaṁ → mayampetaṁ taṁ (si); mayampanetaṁ (sya-all, km) | mayampetaṁ → mayampetaṁ taṁ (bj: sīmu8) | mayampetaṁ → mayameva taṁ (cck: sī.); mayampanetaṁ (cck: syā. kaṁ.) | api ca → apica (th) | mayampetaṁ → mayam p etaṁ (pts)Но мы знаем, почтенный,
‘netaṁ āyasmato ānandassa kappatī’ti.
etaṁ → Bm mayaṁ n'; etaṁ jānama āy. Ā-ssa K. (pts note)что эти [вещи] не позволительны уважаемому Ананде.
Ayaṁ me, bhante, bāhitikā raññā māgadhena ajātasattunā vedehiputtena vatthanāḷiyā pakkhipitvā pahitā soḷasasamā āyāmena, aṭṭhasamā vitthārena.
vatthanāḷiyā → chattanāḷiyā (sya-all, km, pts1ed) | vatthanāḷiyā → chattanāḷiyā (pts) | raññā → rañño (bj: PTS) | vatthanāḷiyā → chattanāḷīyā (bj: syā, PTS) | vatthanāḷiyā → chattanāḷiyā (cck: syā. kaṁ. pī.) | chattanāḷiyā → So Si; Skt chatta nāḷiya; Bm vattanāḷiyā. (pts note) | pakkhipitvā → Skt pakkhipiṁ no. (pts note)Но есть вот этот мой плащ, почтенный, который мне прислал упакованным в царский зонт царь Аджатасатту из Магадхи. Он шестнадцать ладоней в длину и восемь в ширину.
Taṁ, bhante, āyasmā ānando paṭiggaṇhātu anukampaṁ upādāyā”ti.
paṭiggaṇhātu → patiggaṇhātu (bj) | paṭiggaṇhātu → paṭigaṇhātu (pts)Пусть уважаемый Ананда примет его из сострадания”.
“Alaṁ, mahārāja, paripuṇṇaṁ me ticīvaran”ti.
ticīvaranti → ticīvaran ti (pts)“Довольно, великий царь, мой [комплект] из трёх одежд полон”.
“Ayaṁ, bhante, aciravatī nadī diṭṭhā āyasmatā ceva ānandena amhehi ca.
ceva → eva (pts)“Почтенный, и мы и уважаемый Ананда видели эту реку Ачиравати,
Yadā uparipabbate mahāmegho abhippavuṭṭho hoti, athāyaṁ aciravatī nadī ubhato kūlāni saṁvissandantī gacchati;
yadā uparipabbate → yathā upari pabbate (sya-all) | kūlāni saṁvissandantī → kullāni saṁvisandantī (sya-all) | hoti → abhippavā hoti (bj: sīmu8) | yadā → Bm Si yathā. (pts note) | saṁvissandantī → Si saṁvisandantī (bis). (pts note)когда большое облако мощным дождём пролилось на горы. И тогда эта река Ачиравати вышла из обоих своих берегов.
evameva kho, bhante, āyasmā ānando imāya bāhitikāya attano ticīvaraṁ karissati.
evameva → evam eva (pts)Почтенный, точно так же уважаемый Ананда мог бы сделать три одежды для себя из этого плаща,
Yaṁ panāyasmato ānandassa purāṇaṁ ticīvaraṁ taṁ sabrahmacārīhi saṁvibhajissati.
panāyasmato → pana āyasmato (sya-all) | yaṁ panāyasmato → yampanāyasmato (bjt) | panāyasmato → pan āyasmato (pts)и он мог бы поделиться своими старыми тремя одеждами со своими товарищами по святой жизни.
Evāyaṁ amhākaṁ dakkhiṇā saṁvissandantī maññe gamissati.
maññe → Sk adds ko. (pts note) | saṁvissandantī → saṁvisandantī (th)Таким образом, наше подношение выйдет из берегов.
Paṭiggaṇhātu, bhante, āyasmā ānando bāhitikan”ti.
Paṭigaṇhātu → Si paṭigg-(bis). (pts note) | bāhitikanti → bāhitikan ti (pts)Почтенный, пусть уважаемый Ананда примет плащ”.
Paṭiggahesi kho āyasmā ānando bāhitikaṁ.
Paṭiggahesi → So all MSS. (pts note)Уважаемый Ананда принял плащ.
Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)И тогда царь Пасенади Косальский сказал:
“handa ca dāni mayaṁ, bhante ānanda, gacchāma;
ca → va (pts) | va → Bm pana. (pts note) | ca dāni → cadāni (bjt, th)“А теперь, почтенный, нам нужно идти.
bahukiccā mayaṁ bahukaraṇīyā”ti.
bahukaraṇīyāti → bahukaraṇīyā ti (pts)Мы очень заняты, у нас много дел”.
“Yassadāni tvaṁ, mahārāja, kālaṁ maññasī”ti.
yassadāni → yassa dāni (pts) | kālaṁ → kālam (pts)“Можешь идти, великий царь, когда сочтёшь нужным”.
Atha kho rājā pasenadi kosalo āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
anumoditvā → (sya-all) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)И тогда царь Пасенади Косальский, восхитившись и возрадовавшись словам уважаемого Ананды, встал с сиденья и, поклонившись уважаемому Ананде, обойдя его с правой стороны, ушёл.
Atha kho āyasmā ānando acirapakkantassa rañño pasenadissa kosalassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
rañño → (sya-all) | rañño pasenadissa → raññopasenadissa (bjt) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)И вскоре после того как он ушёл, уважаемый Ананда отправился к Благословенному, поклонился ему, сел рядом,
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako ahosi raññā pasenadinā kosalena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
kathāsallāpo → kathāsaslāpo (sya-all) | kho → (pts) | Pasenadinā → So Si; Sk Pasenadī; Bm Passanadīna. (pts note)и рассказал ему обо всей своей беседе с царём Пасенади Косальским,
Tañca bāhitikaṁ bhagavato pādāsi.
tañca → tañ ca (pts)и подарил плащ Благословенному.
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:И тогда Благословенный обратился к монахам:
“lābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa, suladdhalābhā, bhikkhave, rañño pasenadissa kosalassa;
suladdhalābhā → suladdhaṁ (sya-all)“Благо, монахи, для царя Пасенади Косальского, великое благое для царя Пасенади Косальского,
yaṁ rājā pasenadi kosalo labhati ānandaṁ dassanāya, labhati payirupāsanāyā”ti.
rājā → ayaṁ rājā (bj: sīmu8) | payirupāsanāyāti → Si here payirup-; Bm payirūp-; Skt payurūp-. Cf. p. 65 supra. 9 Bm Si Bu Bāhitiyas-. In the text of the Sutta all MSS read bāhitika, but the form cited by Bu for comment is bāhitiya. (pts note)что ему подвернулся случай увидеть Ананду и выразить ему почтение”.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)Монахи были довольны и восхитились словами Благословенного.
Bāhitikasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
bāhitikasuttaṁ → bāhitiyasuttaṁ (th)