AssalāyanasuttaК Ассалаяне
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena nānāverajjakānaṁ brāhmaṇānaṁ pañcamattāni brāhmaṇasatāni sāvatthiyaṁ paṭivasanti kenacideva karaṇīyena.
sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts) | kenacideva → kenacid eva (pts)И в то время пятьсот брахманов из разных областей пребывали в Саваттхи по неким делам.
Atha kho tesaṁ brāhmaṇānaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда те брахманы подумали:
“ayaṁ kho samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | paññāpeti → paññapeti (bj: machasaṁ) | paññāpeti → Sk Bm paññapeti. (pts note)“Этот отшельник Готама предписывает очищение для всех четырёх варн.
Ko nu kho pahoti samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti?
paṭimantetunti → patimantetunti (bj, pts) | patimantetun → Bm Si paṭiṁ- (pts note) | paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)Кто смог бы поспорить с ним насчёт этого утверждения?”
Tena kho pana samayena assalāyano nāma māṇavo sāvatthiyaṁ paṭivasati daharo, vuttasiro, soḷasavassuddesiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ, padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo.
lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu → lokāyata mahāpurisalakkhaṇesu (th)И в то время брахманский ученик по имени Ассалаяна пребывал в Саваттхи. Юный, с обритой головой, шестнадцатилетний, он был знатоком Трёх Вед в их словарях, литургии, фонологии, этимологии, и историей как пятое. Он хорошо знал филологию, грамматику и был прекрасно сведущ в натурфилософии и в знаках Великого Человека,
Atha kho tesaṁ brāhmaṇānaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда те брахманы подумали:
“ayaṁ kho assalāyano māṇavo sāvatthiyaṁ paṭivasati daharo, vuttasiro, soḷasavassuddesiko jātiyā, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū …pe… anavayo.
anavayo → Bm omits the whole of this sentence. Atha kho tesaṁ . . . anavayo; Si omits all words between daharo & anavayo, inserting pe. (pts note) | + → sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu (bjt)
So kho pahoti samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti → patimantetun ti (pts)“Есть этот юный брахманский ученик по имени Ассалаяна, который пребывает в Саваттхи. Он юный… и в знаках Великого Человека. Он смог бы поспорить с отшельником Готамой насчёт этого утверждения”.
Atha kho te brāhmaṇā yena assalāyano māṇavo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:
tenupasaṅkamiṁsu → tenupaṅkamiṁsu (bj, cck) | te → Sk omits te here. (pts note) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)И тогда брахманы отправились к брахманскому ученику Ассалаяне и сказали ему:
“ayaṁ, bho assalāyana, samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts) | paññāpeti → paññapeti (bj: machasaṁ)“Этот отшельник Готама предписывает очищение для всех четырёх варн.
Etu bhavaṁ assalāyano samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetū”ti.
paṭimantetū”ti → patimantetunti (bj, pts1ed); paṭimantetunti (mr) | assalāyano → assalāyana (sya-all) | paṭimantetūti → patimantetun ti (pts) | paṭimantetū’’ti → paṭimantetunti (cck: pī. ka.)Пусть господин Ассалаяна поспорит с отшельником Готамой насчёт этого утверждения”.
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахманский ученик Ассалаяна ответил:
“samaṇo khalu, bho, gotamo dhammavādī;“Господа, отшельник Готама – это тот, кто говорит Дхамму.
dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā bhavanti.
duppaṭimantiyā → duppatimantiyā (bj, pts) | duppatimantiyā → Bm Si duppaṭimantiyā. (pts note)Трудно спорить с теми, кто говорит Дхамму.
Nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti → patimantetunti (bj) | paṭimantetunti dutiyampi → patimantetun ti dutiyam pi (pts)Я не смогу поспорить с отшельником Готамой насчёт этого утверждения”.
Dutiyampi kho te brāhmaṇā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:
te → (pts) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)И во второй раз брахманы сказали ему:
“ayaṁ, bho assalāyana, samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts)“Этот отшельник Готама предписывает очищение для всех четырёх варн.
Etu bhavaṁ assalāyano samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetu.
paṭimantetu → patimantetuṁ (bj, pts1ed); paṭimantetuṁ (mr) | assalāyano → assalāyana (sya-all) | paṭimantetu → patimantetuṁ (pts) | paṭimantetu → paṭimantetuṁ (cck: sī. pī. ka.) | paṭimantetu → paṭimantetūti (th)Пусть господин Ассалаяна поспорит с отшельником Готамой насчёт этого утверждения.
Caritaṁ kho pana bhotā assalāyanena paribbājakan”ti.
paribbājakanti → paribbājakan ti (pts)Ведь господин Ассалаяна окончил тренировку странника”.
Dutiyampi kho assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca:
dutiyampi → dutiyaṁ pi (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)И во второй раз брахманский ученик Ассалаяна отказался.
“samaṇo khalu, bho, gotamo dhammavādī;
dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā bhavanti.
duppaṭimantiyā → duppatimantiyā (bj, pts)
Nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetun”ti.
paṭimantetunti → patimantetunti (bj) | paṭimantetunti tatiyampi → patimantetun ti tatiyam pi (pts)
Tatiyampi kho te brāhmaṇā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavocuṁ:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)И в третий раз брахманы сказали ему:
“ayaṁ, bho assalāyana, samaṇo gotamo cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paññapeti.
paññapeti → paññāpeti (bj, sya-all, pts)“Этот отшельник Готама предписывает очищение для всех четырёх варн.
Etu bhavaṁ assalāyano samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetu.
paṭimantetu → patimantetuṁ (bj, pts1ed); paṭimantetuṁ (mr) | assalāyano → assalāyana (sya-all) | paṭimantetu → patimantetuṁ (pts) | paṭimantetu → paṭimantetuṁ (cck: sī. pī. ka.)Пусть господин Ассалаяна поспорит с отшельником Готамой насчёт этого утверждения.
Caritaṁ kho pana bhotā assalāyanena paribbājakaṁ.Ведь господин Ассалаяна окончил тренировку странника.
Mā bhavaṁ assalāyano ayuddhaparājitaṁ parājayī”ti.Пусть не произойдёт так, что господин Ассалаяна потерпел поражение, даже не вступив в битву”.
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo te brāhmaṇe etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахманский ученик Ассалаяна ответил:
“addhā kho ahaṁ bhavanto na labhāmi.
bhavanto → bhante (sya-all); bhavante (pts) | bhavanto → bhante (bj: syā); bhavante (bj: PTS)“Вне сомнений, господа, я не могу достучаться до вас, когда говорю:
Samaṇo khalu, bho, gotamo dhammavādī;“Господа, отшельник Готама – это тот, кто говорит Дхамму.
dhammavādino ca pana duppaṭimantiyā bhavanti.
duppaṭimantiyā → duppatimantiyā (bj, pts)Трудно спорить с теми, кто говорит Дхамму.
Nāhaṁ sakkomi samaṇena gotamena saddhiṁ asmiṁ vacane paṭimantetunti.
paṭimantetunti → patimantetuṁ (bj, pts) | paṭimantetunti api cāhaṁ bhavantānaṁ → paṭimantetuṁ apicāhaṁ bhavataṁ (sya-all)Я не смогу поспорить с отшельником Готамой насчёт этого утверждения”.
Api cāhaṁ bhavantānaṁ vacanena gamissāmī”ti.
bhavantānaṁ → bhavataṁ (bj: syā) | bhavantānaṁ → Si bhavatānaṁ. (pts note)Но всё же, господа, по вашему приказанию я пойду”.
Atha kho assalāyano māṇavo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
mahatā → Bm mahatiyā. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)И тогда брахманский ученик Ассалаяна отправился к Благословенному вместе с большой группой брахманов и обменялся с ним приветствиями.
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho assalāyano māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)После обмена вежливыми приветствиями и любезностями он сел рядом и спросил Благословенного:
“brāhmaṇā, bho gotama, evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts)“Господин Готама, брахманы говорят так:
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)“Брахманы – высшая варна, а те, кто из других варн, – те ниже.
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Брахманы – светлейшая варна, а те, кто из других варн, – те тёмные.
brāhmaṇova sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Только брахманы чисты, а не не-брахманы.
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti.
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Только брахманы – сыновья Брахмы, отпрыски Брахмы, рождённые из его рта, рождённые из Брахмы, созданные Брахмой, наследники Брахмы”.
Idha bhavaṁ gotamo kimāhā”ti?
kimāhāti dissanti → kim āhāti dissante (pts)Что господин Готама скажет на это?”
“Dissanti kho pana, assalāyana, brāhmaṇānaṁ brāhmaṇiyo utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi.
Dissanti → dissante (bj, sya-all, km, pts1ed) | dissanti → dissante (sya-all) | dissante → dissanti (bj: machasaṁ) | Dissanti → dissante (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Dissante → Bm dissanti. (pts note) | utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpi pāyamānāpi → utuniyo pi gabbhiniyo pi vijāyamānā pi pāyamānā pi (pts)“Ассалаяна, можно увидеть, как у брахманских женщин идут месячные, они становятся беременными, рожают, кормят молоком.
Te ca brāhmaṇiyonijāva samānā evamāhaṁsu:
brāhmaṇiyonijāva → brāhmaṇā yonijāva (sya-all, pts) | evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | brāhmaṇiyonijāva → brāhmaṇā yonijā va (pts)И всё же, те брахманы, рождённые из утробы, говорят так:
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all) | añño → aṇṇo (pts) | brāhmaṇova → va (pts)“Брахманы – высшая варна, а те, кто из других варн, – те ниже.
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Брахманы – светлейшая варна, а те, кто из других варн, – те тёмные.
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts)Только брахманы чисты, а не не-брахманы.
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’”ti.
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Только брахманы – сыновья Брахмы, отпрыски Брахмы, рождённые из его рта, рождённые из Брахмы, созданные Брахмой, наследники Брахмы”.
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho (bj, pts) | kho → Bm Si atha kvettha. (pts note) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Хоть господин Готама говорит так, всё равно брахманы считают вот как: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all, pts) | vaṇṇo hīno añño → (sya-all) | añño → aṇṇo (pts) | vaṇṇo → Si omits these three words here. (pts note) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
sutaṁ te: ‘yonakambojesu aññesu ca paccantimesu janapadesu dveva vaṇṇā—ayyo ceva dāso ca; ayyo hutvā dāso hoti, dāso hutvā ayyo hotī’”ti?
sutaṁ te yonakambojesu → sutante yonakakambojesu (sya-all) | yonakambojesu → yonakakambojesu (bj: syā) | Yona-Kambojesu → Si Yonaka-K-. (pts note) | dveva → Sk c'; eva. (pts note) | sutaṁ → sutan (pts)Слышал ли ты, что в Йоне и Камбодже и других внешних странах существуют только две варны – господа и рабы – и что господа становятся рабами, а рабы – господами?”
“Evaṁ, bho, sutaṁ taṁ me: ‘yonakambojesu aññesu ca paccantimesu janapadesu dveva vaṇṇā—ayyo ceva dāso ca; ayyo hutvā dāso hoti, dāso hutvā ayyo hotī’”ti.
taṁ → (sya-all, pts) | yonakambojesu → yonakakambojesu (sya-all) | sutaṁ → Bm add taṁ. (pts note) | yonakambojesu → yona-kambojesu (pts) | ceva → eva (pts)“Я слышал, господин”.
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“В таком случае силой какого [аргумента], или опираясь на [что], брахманы говорят в таком случае так: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”?
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Хоть господин Готама говорит так, всё равно брахманы считают вот как: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
khattiyova nu kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, no brāhmaṇo?
pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj, pts) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | uppajjeyya → Bm Si upapajjayya. (pts note) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyova → khattiyo va (pts) | abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi → abhijjhālū vyāpannacitto micchādiṭṭhī (pts)Это как если бы человек из [варны] знати убивал живых существ, брал то, что не дано, пускался в неблагое поведение в желаниях, лгал, говорил злонамеренно, говорил грубо, пустословил, был бы алчным, имел недоброжелательный ум, придерживался ошибочных взглядов. С распадом тела, после смерти, он переродился бы в состоянии лишений, в неблагом уделе, в погибели, даже в аду. Случилось бы такое только с аристократом, а не с брахманом?
Vessova nu kho …pe…
vessova → vesso ca (pts) | + → suddo (pts)Это как если бы торговец…
suddova nu kho pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya, no brāhmaṇo”ti?
pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | suddova → ca (pts) | abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi → abhijjhālū vyāpannacitto micchādiṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts) | brāhmaṇoti → brāhmaṇo ti (pts)слуга убивал бы живых существ… переродился бы в состоянии лишений, в неблагом уделе, в погибели, даже в аду. Случилось бы такое только с торговцем и слугой, а не с брахманом?
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама.
Khattiyopi hi, bho gotama, pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
pisuṇavāco pharusavāco → pisunāvāco pharusāvāco (bj) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (sya-all) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhi → abhijjhālū vyāpannacitto micchādiṭṭhī (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts)“Нет, господин Готама. Будь то человек из [варны] знати, или брахман, или торговец, или слуга
Brāhmaṇopi hi, bho gotama …pe…
brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)
vessopi hi, bho gotama …pe…
vessopi → vesso pi (pts)
suddopi hi, bho gotama …pe…
suddopi → suddo pi (pts)
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpino abhijjhālū byāpannacittā micchādiṭṭhī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyun”ti.
byāpannacittā → vyāpannacitto (pts) | pāṇātipātī → pāṇātipātino (bj: machasaṁ, syā, PTS) | musāvādino → Sk pāṇātipātī &c. in singular, here as supra. (pts note) | pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino pisuṇavācā pharusavācā samphappalāpino → pāṇātipātī adinnādāyī kāmesu micchācārī musāvādī pisunāvācā pharusāvācā samphappalāpī (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sabbepi → sabbe pi (pts) | kāmesumicchācārino → kāmesu micchācārino (pts) | pisuṇavācā pharusavācā → pisunāvācā pharusāvācā (pts) | byāpannacittā micchādiṭṭhī → vyāpannacittā micchādiṭṭhino (pts) | paraṁ → param (pts) | upapajjeyyunti → uppajjeyyun ti (pts)– каждый из этих четырёх варн, кто убивает живых существ… придерживается ошибочных взглядов с распадом тела, после смерти, переродился бы в состоянии лишений, в неблагом уделе, в погибели, даже в аду”.
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“В таком случае силой какого [аргумента], или опираясь на [что], брахманы говорят в таком случае так: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”?
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
hīno añño vaṇṇo → (bj) | brāhmaṇova → brāhmaṇāva (sya-all) | vaṇṇo → Sk omits these three words here. (pts note) | brāhmaṇova → va (pts)
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Хоть господин Готама говорит так, всё равно брахманы считают вот как: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
brāhmaṇova nu kho pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya, no khattiyo, no vesso, no suddo”ti?
no → no ca (mr) | pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | kāmesumicchācārā → pisunāvācā (pts) | anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi → anabhijjhālū avyāpannacitto sammādiṭṭhī (pts) | upapajjeyya → uppajjeya (pts) | no → no ca (cck: ka.) | va → Sk 'dha. (pts note) | pisunāvācā → Bm Si pisuṇāya vācāya . . . pharusāya vācāya. (pts note) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | brāhmaṇova → brāhmaṇo va (pts) | paraṁ → param (pts) | suddoti → suddo ti (pts)Это как если бы брахман отказался от убийства живых существ, от взятия того, что не было дано, от неблагого поведения в желаниях, от лжи, от злонамеренной речи, от грубой речи, от пустословия, был неалчным, имел ум без недоброжелательности, придерживался правильных взглядов. С распадом тела, после смерти, только лишь он бы переродился в благом уделе, даже в небесном мире – а не знатный, торговец или слуга?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама.
Khattiyopi hi, bho gotama, pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.
pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj, pts) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj, pts) | sammādiṭṭhi → sammādiṭṭhī (sya-all) | pāṇātipātā → paṇātipātā (pts) | anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhi → anabhijjhālū avyāpannacitto sammādiṭṭhī (pts) | upapajjeyya brāhmaṇopi → uppajjeyya brāhmaṇo pi (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | paraṁ → param (pts)“Нет, господин Готама. Будь то человек из [варны] знати, или брахман, или торговец, или слуга
Brāhmaṇopi hi, bho gotama …pe…
brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)
vessopi hi, bho gotama …pe…
vessopi → vesso pi (pts)
suddopi hi, bho gotama …pe…
suddopi → suddo pi (pts)
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā pisuṇāya vācāya paṭiviratā pharusāya vācāya paṭiviratā samphappalāpā paṭiviratā anabhijjhālū abyāpannacittā sammādiṭṭhī kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyun”ti.
pisuṇāya vācāya → pisunāvācā (bj, pts) | pharusāya vācāya → pharusāvācā (bj, pts) | sammādiṭṭhī → sammādiṭṭhi (bj) | pāṇātipātā → pāṇatipātā (pts) | upapajjeyyunti → uppajjeyyun ti (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts) | paraṁ maraṇā → parammaraṇā (bjt, th) | sabbepi → sabbe pi (pts) | abyāpannacittā → avyāpannacittā (pts) | sugatiṁ → suggatiṁ (pts)Каждый из этих четырёх варн, кто отказался от убийства живых существ… придерживается правильных взглядов с распадом тела, после смерти, переродился бы в благом уделе, даже в небесном мире”.
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“В таком случае силой какого [аргумента], или опираясь на [что], брахманы говорят в таком случае так: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”?
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evametaṁ → evamevaṁ (bj) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Хоть господин Готама говорит так, всё равно брахманы считают вот как: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
brāhmaṇova nu kho pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ, no khattiyo, no vesso, no suddo”ti?
abyābajjhaṁ mettacittaṁ → abyāpajjhaṁ mettaṁ cittaṁ (bj) | abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | avyāpajjhaṁ → Bm abyābajjhaṁ throughout. (pts note) | brāhmaṇova → brāhmaṇo va (pts) | suddoti → suddo ti (pts)Только брахман способен развивать доброжелательный ум к этой области, без враждебности, без недоброжелательности, а не знатный, или торговец или слуга?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама.
Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetuṁ;
mettacittaṁ → mettaṁ cittaṁ (bj) | abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | abyābajjhaṁ → avyāpajjhaṁ (pts)Будь то человек из [варны] знати, или брахман, или торговец, или рабочий –
brāhmaṇopi hi, bho gotama …
brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)
vessopi hi, bho gotama …
vessopi → vesso pi (pts)
suddopi hi, bho gotama …
suddopi → suddo pi (pts)
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti asmiṁ padese averaṁ abyābajjhaṁ mettacittaṁ bhāvetun”ti.
abyābajjhaṁ mettacittaṁ → abyāpajjhaṁ mettaṁ cittaṁ (bj) | abyābajjhaṁ → abyāpajjhaṁ (sya-all, pts) | sabbepi → sabbe pi (pts) | abyābajjhaṁ → avyāpajjhaṁ (pts) | bhāvetunti → bhāvetun ti (pts)каждый из этих четырёх варн способен развивать доброжелательный ум к этой области, без враждебности, без недоброжелательности”.
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“В таком случае силой какого [аргумента], или опираясь на [что], брахманы говорят в таком случае так: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”?
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brāhmadāyādā ti (pts)
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | ettha → Sk adds kho & omits evam etam maññanti. (pts note) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Хоть господин Готама говорит так, всё равно брахманы считают вот как: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
brāhmaṇova nu kho pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ, no khattiyo, no vesso, no suddo”ti?
sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj, pts); sottiṁ sinānaṁ (sya-all) | sināniṁ → sotthisināniṁ (bj: machasaṁ); sotthiṁ sināniṁ (bj: sīmu8) | va → Sk 'dha. (pts note) | sināniṁ → Cf. No 81. Sk sotthiṁ sināniṁ; Bm sotthisināni; Si sotthisinānaṁ. (pts note) | brāhmaṇova → brāhmaṇo va (pts) | suddoti → suddo ti (pts)Только брахман способен взять люфу и банный порошок, пойти к реке, смыть пыль и грязь, а не знатный, или торговец, или рабочий?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама.
Khattiyopi hi, bho gotama, pahoti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetuṁ, brāhmaṇopi hi, bho gotama …
sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj); sottiṁ sinānaṁ (sya-all); sotthiṁ sināniṁ (pts) | sināniṁ → sotthisināniṁ (bj: machasaṁ); sotthiṁ sināniṁ (bj: sīmu8) | khattiyopi → khattiyo pi (pts) | brāhmaṇopi → brāhmaṇo pi (pts)
vessopi hi, bho gotama …
pe → Si recites in extenso. (pts note) | vessopi → vesso pi (pts)
suddopi hi, bho gotama …
suddopi → suddo pi (pts)
sabbepi hi, bho gotama, cattāro vaṇṇā pahonti sottisināniṁ ādāya nadiṁ gantvā rajojallaṁ pavāhetun”ti.
sottisināniṁ → sottiṁ sināniṁ (bj); sottiṁ sinānaṁ (sya-all); sotthiṁ sināniṁ (pts) | sabbepi → sabbe pi (pts) | nadiṁ → nadim (pts) | pavāhetunti → pavāhetun ti (pts)Будь то человек из [варны] знати, или брахман, или торговец, или рабочий – каждый из этих четырёх варн способен взять люфу и банный порошок, пойти к реке, смыть пыль и грязь”.
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“В таком случае силой какого [аргумента], или опираясь на [что], брахманы говорят в таком случае так: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”?
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)
brahmadāyādā’”ti?
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)“Хоть господин Готама говорит так, всё равно брахманы считают вот как: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | añño → (pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,“Как ты думаешь, Ассалаяна?
idha rājā khattiyo muddhāvasitto nānājaccānaṁ purisānaṁ purisasataṁ sannipāteyya:
khattiyo → khaṭṭiyo (pts)Это как, Ассалаяна, если бы помазанный на царствование царь из знатного рода собрал бы сотню человек разного рождения и сказал бы им:
‘āyantu bhonto ye tattha khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannā, sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya, aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontu.
sākassa vā sālassa vā → uppannā sālassa vā (bj, pts1ed) | sākassa vā → (bj, pts) | padumakassa → padumassa (bj) | rājaññakulā → rājāññakulā (pts) | vā → sākassa vā salalassa vā (bj: machasaṁ, syā) | padumassa → padumakassa (bj: machasaṁ, syā, PTS) | vā → uppannā sālassa vā (cck: sī. pī.) | uppannā → Bm Si add sākassa vā. (pts note) | padumakassa → So Bm Si & Sk infra & at No. 96; Sk here padumassa. (pts note) | pātukarontu → Bm dhātuṁ karontu. (pts note)“Ну же, почтенные, пусть тот, кто родился в знатном клане, или брахманском клане, или царском клане, возьмёт верхнюю палку для розжига из тика, салового дерева, ладанного дерева, сандалового дерева, падумаки-лотоса, и зажжёт огонь, породит тепло.
Āyantu pana bhonto ye tattha caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannā, sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya, aggiṁ abhinibbattentu, tejo pātukarontū’ti.
venakulā → veṇakulā (bj, pts1ed); veṇukulā (sya-all, km) | pana → puna (bj) | eraṇḍakaṭṭhassa → eḷaṇḍakaṭṭhassa (bj); elaṇḍakaṭṭhassa (sya-all, pts) | ye → ye ca (sya-all) | venakulā → veṇakulā (pts) | veṇakulā → veṇūkulā (bj: syā) | venakulā → veṇakulā (cck: sī. pī.); veṇukulā (cck: syā. kaṁ.) | veṇakulā → Bm Si veṇukulā. (pts note) | elaṇḍakaṭṭhassa → Bm eraṇḍakaṭṭhassa. (pts note)И пусть также тот, кто рождён в клане презренных, в клане охотников, в клане рабочих по плетению, в клане изготовителей повозок, в клане мусорщиков, возьмёт верхнюю палку для розжига, сделанную из собачьей миски, из свиной миски, из мусорного ящика, из касторового дерева, и зажжёт огонь, породит тепло”.
Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
yo evaṁ nu kho so khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato, so eva nu khvāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;
vaṇṇavā → vaṇṇimā (sya-all, km, pts1ed, mr) | ceva → ca (bj, pts1ed) | evaṁ nu kho so → yo ca nu kho (sya-all, km, pts1ed, mr) | sākassa vā → (bj, pts) | padumakassa → padumassa (bj) | ceva → va (bj) | evaṁ → ca (sya-all) | khvāssa → khvassa (sya-all) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (pts) | so → yo ca nu kho (cck: syā. kaṁ. ka.) | ceva → ca (cck: sī. pī.) | vaṇṇavā → vaṇṇimā (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | evan → Bm Si ca for evan. (pts note) | so → Bm omits so. (pts note) | aggi → Sk & Si (here only) aggiṁ. (pts note) | pātukato → Bm dhātakato. (pts note) | eva → Sk evan. (pts note) | ca → Bm Si c'; eva. (pts note) | eva nu khvāssa → evanukhvāssa (bjt)Когда огонь зажжён, и тепло порождено кем-то из первой группы, будет ли этот огонь иметь пламя, цвет, сияние и можно ли будет использовать его для целей, [ради которых разведён] огонь,
yo pana so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato svāssa aggi na ceva accimā na ca vaṇṇavā na ca pabhassaro, na ca tena sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti?
svāssa → so cassa (bj, pts1ed); sopassa (sya-all) | venakulā → veṇakulā (bj, pts); veṇukulā (sya-all) | eraṇḍakaṭṭhassa → eḷaṇḍakaṭṭhassa (bj); elaṇḍakaṭṭhassa (sya-all, pts) | vaṇṇavā → vaṇṇimā (sya-all, pts) | ceva → eva (pts) | kātunti → kātun ti (pts)тогда как огонь зажжён и тепло порождено кем-то из второй группы, у этого огня не будет пламени, цвета, сияния, и его нельзя будет использовать для целей, [ради которых разведён] огонь?”
“No hidaṁ, bho gotama.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин Готама.
Yopi hi so, bho gotama, khattiyakulā brāhmaṇakulā rājaññakulā uppannehi sākassa vā sālassa vā salaḷassa vā candanassa vā padumakassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ;
Yopi hi so → yo so (bj, pts1ed); yopi so (sya-all) | yopi hi → yo (bj, pts) | sākassa vā → (bj, pts) | padumakassa → padumassa (bj) | ceva → ca (bj) | hi → (sya-all) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (sya-all, pts) | so → yo so (cck: sī. pī.) | svāssa → so cassa (cck: sī. pī.); sopissa (cck: syā. kaṁ.)“Нет, господин Готама. Когда огонь зажжён и тепло порождено кем-то из первой группы, у этого огня будет пламя…
yopi so caṇḍālakulā nesādakulā venakulā rathakārakulā pukkusakulā uppannehi sāpānadoṇiyā vā sūkaradoṇiyā vā rajakadoṇiyā vā eraṇḍakaṭṭhassa vā uttarāraṇiṁ ādāya aggi abhinibbatto, tejo pātukato, svāssa aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, tena ca sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātuṁ.
venakulā → veṇakulā (bj, pts); veṇukulā (sya-all) | eraṇḍakaṭṭhassa → eḷaṇḍakaṭṭhassa (bj); elaṇḍakaṭṭhassa (sya-all, pts) | svāssa → so vassa (bj); sopassa (sya-all) | ceva → ca (bj) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (sya-all, pts) | tena → tenapi (sya-all, pts) | agginā → (sya-all) | assa → Bm svāssa; Si so pi 'ssa. (pts note) | yopi → yo pi (pts) | svāssa → so assa (pts)когда огонь зажжён и тепло порождено кем-то из второй группы, у него также будет пламя… можно будет использовать его для целей, [ради которых разведён] огонь.
Sabbopi hi, bho gotama, aggi accimā ceva vaṇṇavā ca pabhassaro ca, sabbenapi sakkā agginā aggikaraṇīyaṁ kātun”ti.
ceva → ca (bj) | sabbenapi → sabbenapi ca (bj, sya-all, pts) | ceva vaṇṇavā → ca vaṇṇimā (sya-all, pts) | sabbopi → sabbo pi (pts) | sabbenapi → sabbena pi ca (pts) | kātunti → kātun ti (pts)Ведь у всякого огня есть пламя, цвет, и сияние, и его можно использовать для целей, [ради которых разведён] огонь”.
“Ettha, assalāyana, brāhmaṇānaṁ kiṁ balaṁ, ko assāso yadettha brāhmaṇā evamāhaṁsu:
brāhmaṇānaṁ → brāhmaṇanaṁ (pts) | evamāhaṁsu brāhmaṇova → evam āhaṁsu brāhmaṇā va (pts) | yadettha → yad ettha brāhmaṇā evam āhaṁsu (pts)“В таком случае силой какого [аргумента], или опираясь на [что], брахманы говорят в таком случае так: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”?
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all) | brāhmaṇova → va (pts)
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā vā (pts)
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’”ti?
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
“Kiñcāpi bhavaṁ gotamo evamāha, atha khvettha brāhmaṇā evametaṁ maññanti:
khvettha → kho ettha (bj, pts) | evamāha → evam āha (pts) | evametaṁ → evam etam (pts)“Хоть господин Готама говорит так, всё равно брахманы считают вот как: “Брахманы – высшая варна… наследники Брахмы”.
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)
brahmadāyādā’”ti.
brahmadāyādāti → brāhmadāyādā ti (pts)
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
idha khattiyakumāro brāhmaṇakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha;
saṁvāsamanvāya → saṁvāsam anvāya (pts)Это как если бы молодой человек из [варны] знати сожительствовал с брахманской девушкой, и от их сожительства родился сын.
yo so khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti?
brāhmaṇakaññāya → brāhmaṇakaṇṇāya (pts) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo brāhmaṇo ti pi (pts) | brāhmaṇotipi vattabboti → ti (pts)Сына, рождённого от молодого человека из [варны] знати и брахманской девушки, нужно было бы называть знатным по отцу или же брахманом по матери?”
“Yo so, bho gotama, khattiyakumārena brāhmaṇakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti.
mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo brāhmaṇo ti pi (pts) | brāhmaṇotipi vattabboti → ti (pts)“Его можно было бы называть и так и так, господин Готама”.
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
idha brāhmaṇakumāro khattiyakaññāya saddhiṁ saṁvāsaṁ kappeyya, tesaṁ saṁvāsamanvāya putto jāyetha;
saṁvāsamanvāya → saṁvāsaṁ anvāya (pts)Это как если бы молодой брахман сожительствовал с девушкой из [варны] знати, и от их сожительства родился сын.
yo so brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti?
brāhmaṇakumārena → brāhmaṇakumāreṇa (pts) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo bhāhmaṇo ti pi (pts) | brāhmaṇotipi vattabboti → ti (pts)Сына, рождённого от молодого брахмана и девушки из [варны] знати, нужно было бы называть брахманом по отцу или же знатным по матери?”
“Yo so, bho gotama, brāhmaṇakumārena khattiyakaññāya putto uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘khattiyo’tipi vattabbo ‘brāhmaṇo’tipi vattabbo”ti.
brāhmaṇotipi vattabboti → brāhmaṇo ti pi vattabbo (pts) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | khattiyotipi → khattiyo ti pi vattabbo brāhmaṇo ti pi (pts)“Его можно было бы называть и так и так, господин Готама”.
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
idha vaḷavaṁ gadrabhena sampayojeyyuṁ, tesaṁ sampayogamanvāya kisoro jāyetha;
sampayojeyyuṁ → saṁyojeyya (mr) | vaḷavaṁ → valavaṁ (sya-all) | sampayogamanvāya kisoro → saṁpayogamanvāya kissaro (sya-all) | sampayojeyyuṁ → saṁyojeyya (cck: ka.) | vaḷavaṁ → Bm vaḷavā. (pts note) | sampayojeyyuṁ → Bm saṁyojeyyaṁ . . . saṁyojaṁ. (pts note) | kisoro → Sk kisero; Bm kissero Si kissaro. (pts note) | sampayogamanvāya → sampayogaṁ anvāya (pts)Это как если бы кобылу спарили с ослом, и в результате родился бы жеребёнок.
yo so vaḷavāya gadrabhena kisoro uppanno, siyā so mātupi sadiso pitupi sadiso, ‘asso’tipi vattabbo ‘gadrabho’tipi vattabbo”ti?
so vaḷavāya → sopi valavāya (sya-all) | kisoro → kissaro (sya-all) | vattabboti kuṇḍañhi → vattabbo so kumāraṇḍupi (sya-all) | Vekurañjāya → So Sk & Pischel's edition (1880) of this sutta; Bm kuṇḍaṁ hi; Si so kumāraṇḍu pi. (pts note) | assotipi → assoti (bjt) | gadrabhotipi → gadrabhoti (bjt) | mātupi → mātu pi (pts) | pitupi → pitu pi (pts) | assotipi → asso ti pi vattabbo gadrabho ti pi (pts) | gadrabhotipi vattabboti → ti vekurañjāya (pts)Жеребёнка нужно было бы называть лошадью по матери или же ослом по отцу?”
“Kuṇḍañhi so, bho gotama, assataro hoti.
Kuṇḍañhi so → vekurañjāya hi so (bj, pts1ed); so kumāraṇḍupi so (sya-all, km); vekulajo hi so (?) | kuṇḍañhi → vekurañjāya hi (bj) | hi → kuṇḍaṁhi (bj: machasaṁ); kumāraṇḍupihi (bj: syā) | so → vekurañjāya hi so (cck: sī. pī.); so kumāraṇḍupi so (cck: syā. kaṁ.); vekulajo hi so (cck: ?) | kumāraṇḍupi → vekurañjāyāti dissati. ba. kuṇḍanti dissati (sya-all: yu.)“Это мул, господин Готама, ведь он не принадлежит ни к одному из видов.
Idaṁ hissa, bho gotama, nānākaraṇaṁ passāmi;
hissa → hi ssa (pts)Я вижу разницу в этом последнем случае,
amutra ca panesānaṁ na kiñci nānākaraṇaṁ passāmī”ti.
panesānaṁ → pana sānaṁ (sya-all) | ca panesānaṁ → pana sānaṁ (pts) | panesānaṁ → amutra ca pana sānaṁ (bj: syā) | nānākaraṇaṁ → nānākāraṇaṁ (bj: sīmu8) | sānaṁ → So Sk Si & Pischel's MSS; Bm amutra ca pan'; esānaṁ. (pts note)но не вижу разницы в предыдущих случаях”.
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
idhāssu dve māṇavakā bhātaro sodariyā, eko ajjhāyako upanīto eko anajjhāyako anupanīto.
idhāssu → idhassu (bj) | sodariyā → saudariyā (bj, cck, pts) | sa-udariyā → Si sodariyā; as Bm infra. (pts note) | upanīto → Bm upanito. (pts note)Это как, Ассалаяна, два брахманских ученика, которые были бы братьями, рождёнными от одной матери. Один был бы старательным, сообразительным, а другой не был бы ни старательным, ни сообразительным.
Kamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | pāhune → pāhune (bj: sīmu8, PTS) | pāhuṇe → Bm pāhunake. (pts note) | kamettha → kam ettha (pts)Кого бы из них брахманы кормили первым на похоронном пиршестве, или церемониальном подношении молочного риса, или на жертвенном пиршестве, или на пиршестве для гостей?”
“Yo so, bho gotama, māṇavako ajjhāyako upanīto tamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā.
pāhune → pāhuṇe (pts) | tamettha → tam ettha (pts)“По таким случаям брахманы вначале кормили бы того, кто старательный и сообразительный, господин Готама.
Kiñhi, bho gotama, anajjhāyake anupanīte dinnaṁ mahapphalaṁ bhavissatī”ti?
anupanīte → Si anūp- {always}. (pts note) | kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)Ведь как может принести великий плод дар, который дан тому, кто ни старателен, ни сообразителен?”
“Taṁ kiṁ maññasi, assalāyana,
kiṁ → kim (pts)“Как ты думаешь, Ассалаяна?
idhāssu dve māṇavakā bhātaro sodariyā, eko ajjhāyako upanīto dussīlo pāpadhammo, eko anajjhāyako anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo.
idhāssu → idhassu (bj) | sodariyā → saudariyā (bj, cck, pts) | sodariyā → sa-udariyā (pts)Это как, Ассалаяна, два брахманских ученика, которые были бы братьями, рождёнными от одной матери. Один был бы старательным, сообразительным, но безнравственным, с плохим характером, а другой не был бы ни старательным, ни сообразительным, но был бы нравственным, с хорошим характером.
Kamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā”ti?
pāhune vāti → pāhuṇe vā ti (pts) | kamettha → kam ettha (pts)Кого бы из них брахманы кормили первым на похоронном пиршестве, или церемониальном подношении молочного риса, или на жертвенном пиршестве, или на пиршестве для гостей?”
“Yo so, bho gotama, māṇavako anajjhāyako anupanīto sīlavā kalyāṇadhammo tamettha brāhmaṇā paṭhamaṁ bhojeyyuṁ saddhe vā thālipāke vā yaññe vā pāhune vā.
pāhune → pāhuṇe (pts) | tamettha → tam ettha (pts)“По таким случаям брахманы вначале кормили бы того, кто ни старательный, ни сообразительный, но нравственный, с хорошим характером, господин Готама.
Kiñhi, bho gotama, dussīle pāpadhamme dinnaṁ mahapphalaṁ bhavissatī”ti?
kiñhi → kiṁ hi (bjt, th, pts)Ведь как может принести великий плод дар, который дан тому, кто безнравственен и обладает плохим характером?”
“Pubbe kho tvaṁ, assalāyana, jātiṁ agamāsi;“Вначале, Ассалаяна, ты придал значение рождению,
jātiṁ gantvā mante agamāsi;потом ты придал значение изучению,
mante gantvā tape agamāsi;
tape agamāsi tape gantvā → tameva ṭhapetvā (sya-all); tam etaṁ tvaṁ (pts)а после ты придал значение скромному поведению.
tape gantvā cātuvaṇṇiṁ suddhiṁ paccāgato, yamahaṁ paññapemī”ti.
paññapemīti → paññāpemīti (bj) | yamahaṁ paññapemīti → yam ahaṁ paññāpemīti (pts) | gantvā → mante gantvā tametaṁ tvaṁ (cck: sī. pī.); mante gantvā tameva ṭhapetvā (cck: syā. kaṁ.) | tvaṁ → So Sk & Pischei; Bm mante gantvā tape agamāsi, tape gantvā c-; Si mante gantvā tam eva ṭhapetvā c-. (pts note) | paccāgato → Sk pabbājāto. (pts note)Теперь же ты придал значение основанию о том, что очищение [возможно] для всех четырёх варн, как я это и описываю”.
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.
appaṭibhāno → appaṭibhāṇo (sya-all) | appaṭibhāno → apaṭibhāno (bj: PTS) | apaṭibhāno → Bm appatibhāno; Si appatibhāno; Sk apatibhāno. (pts note)Когда так было сказано, брахманский ученик Ассалаяна замолк, смутился, сидел с опущенными плечами и поникшей головой, угрюмый, без ответа.
Atha kho bhagavā assalāyanaṁ māṇavaṁ tuṇhībhūtaṁ maṅkubhūtaṁ pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhānaṁ viditvā assalāyanaṁ māṇavaṁ etadavoca:
appaṭibhānaṁ → appaṭibhāṇaṁ (sya-all) | appaṭibhānaṁ → apaṭibhānaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Осознав это, Благословенный сказал ему:
“bhūtapubbaṁ, assalāyana, sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
sammantānaṁ → vasantānaṁ (cck: sī.) | brāhmaṇisīnaṁ → Sk b-īsīnaṁ. (pts note) | paṇṇakuṭīsu → Bm p-kūṭīsu. (pts note) | sammantānaṁ → Bm samantanaṁ. (pts note)“Однажды, Ассалаяна, когда семь брахманских провидцев совещались вместе в хижинах из листьев в лесу, такой пагубный взгляд возник у них:
‘brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo …
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)“Брахманы – высшая варна, а те, кто из других варн, – те ниже.
pe…Брахманы – светлейшая варна, а те, кто из других варн, – те тёмные. Только брахманы чисты, а не не-брахманы.
brahmadāyādā’ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Только брахманы – сыновья Брахмы, отпрыски Брахмы, рождённые из его рта, рождённые из Брахмы, созданные Брахмой, наследники Брахмы”.
Assosi kho, assalāyana, asito devalo isi:И тогда провидец Девала Тёмный услышал об этом.
‘sattannaṁ kira brāhmaṇisīnaṁ araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ—
brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo …pe…
brāhmaṇova → hoti brāhmaṇāva (bj, pts); brāhmaṇāva (sya-all) | seṭṭho → seṭṭho vaṇṇo hīno añño (bj) | vaṇṇo → vaṇṇo hīno añño vaṇṇo (pts)
brahmadāyādā’ti.
brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)
Atha kho, assalāyana, asito devalo isi kesamassuṁ kappetvā mañjiṭṭhavaṇṇāni dussāni nivāsetvā paṭaliyo upāhanā āruhitvā jātarūpamayaṁ daṇḍaṁ gahetvā sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthaṇḍile pāturahosi.
paṭaliyo → aṭaliyo (bj, pts1ed); agaliyo (sya-all, km) | mañjiṭṭhavaṇṇāni → mañjeṭṭhavaṇṇāni (bj, sya-all, pts) | āruhitvā → ārohitvā (sya-all, pts) | patthaṇḍile → patthiṇḍile (sya-all) | paṭaliyo → aṭaliyo (pts) | aṭaliyo → paṭaliyo (bj: machasaṁ); agaliyo (bj: syā) | paṭaliyo → aṭaliyo (cck: sī. pī.); agaliyo (cck: syā. kaṁ.) | mañjeṭṭhavaṇṇāni → Bm majjhimavaṇṇaṁ. (pts note) | aṭaliyo → So Sk Bu; Bm paṭaliye; Si agaliyo. (pts note) | patthaṇḍile → So Bm Bu & Sk infra; Sk here patthaṇde; Si patthiṇḍile. (pts note)Тогда он привёл в порядок волосы и бороду, надел жёлтые одежды, надел прочные сандалии, взял золотой посох, и появился во дворе семи брахманских провидцев.
Atha kho, assalāyana, asito devalo isi sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthaṇḍile caṅkamamāno evamāha:
patthaṇḍile → patthiṇḍile (sya-all) | evamāha → evam āha (pts)И тогда, прохаживаясь вперёд и назад по двору семи брахманских провидцев, провидец Девала Тёмный сказал так:
‘handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatā;
gatā → gantā (sya-all, km, mr) | ko → kva (bj) | kho → handa ko nu ko (bj: machasaṁ, syā, PTS) | gatā → gantā (cck: syā. kaṁ. ka.) | gantā → gatā (sya-all: sī.) | gatā → Si gantā with note that the Sinh. reading is gatā. (pts note)“Куда ушли эти почтенные брахманские провидцы?
handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatā’ti?
ko → kva (bj) | gatāti → gantāti (sya-all) | kho → handa ko nu ko (bj: machasaṁ, syā, PTS) | gatā’ti → gantā (bj: syā) | handa → Bm omits handa. (pts note) | gatāti → gatā ti (pts)Куда ушли эти почтенные брахманские провидцы?”
Atha kho, assalāyana, sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi:
kho → Bm omits kho. (pts note) | sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi → satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ etadavocuṁ (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)И тогда те семь брахманских провидцев подумали:
‘ko nāyaṁ gāmaṇḍalarūpo viya sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ patthaṇḍile caṅkamamāno evamāha:
patthaṇḍile → patthiṇḍile (sya-all) | nāyaṁ → Bm ko panāhaṁ. (pts note) | ko nāyaṁ → konāyaṁ (bjt) | evamāha → evam āha (pts)“Кто ходит вперёд и назад по двору семи брахманских провидцев, точно неотёсанная деревенщина, и говорит так: “Куда ушли эти почтенные брахманские провидцы? Куда ушли эти почтенные брахманские провидцы?”
“handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatā;
ko → kva (bj) | gatā → gantā (sya-all)
handa ko nu kho ime bhavanto brāhmaṇisayo gatāti?
ko → kva (bj) | gatāti → gantāti (sya-all) | gatāti → gatā ti (pts)
Handa naṁ abhisapāmā”’ti.
abhisapāmāti → abhisapissāmāti (sya-all) | abhisapāmā’ti → abhisapissāmāti (bj: syā) | abhisapāmāti → Si abhisapissāmāti. (pts note) | abhisapāmāti → abhisapāmā ti (ms2005)Что, если мы нашлём на него проклятие!”
Atha kho, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ abhisapiṁsu:
satta brāhmaṇisayo → sattabrāhmaṇisayo (bjt)И семь брахманских провидцев наслали проклятие на Девалу Тёмного:
‘bhasmā, vasala, hohi;
vasala → capalī (sya-all, km); vasalī (pts1ed); vasali (mr) | vasala hohi bhasmā vasala → vasalī (pts) | vasala → vasalī (cck: pī.); vasali (cck: ka.); capalī (cck: syā. kaṁ.) | Bhasmā → So Bm Si always & Sk eventually; Sk here bhasmañ. (pts note) | vasalī → So Si; Bm vasali; Sk casalā. Also, Bm Si insert hohi, bhasmā vasali hohi, bhasmā vasalī. (pts note)“Стань пеплом, подлый!
bhasmā, vasala, hohī’ti.
vasala → capalī hohi bhasmā capalī (sya-all) | hohīti → bhasmā vasaḷa hotīti (bj: sīmu8); bhasmā vasala hoti bhasmā vasala hohīti (bj: machasaṁ); bhasmā capalī hoti bhasmā capalī hoti bhasmā capalī hohīti (bj: syā); bhasmā vasalī hohīti (bj: PTS) | hohī’ti → bhasmā vasala hohīti abhisapavacanaṁ sī. pī. potthakesu sakideva āgataṁ (cck note)Стань пеплом, подлый!”
Yathā yathā kho, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ abhisapiṁsu tathā tathā asito devalo isi abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca.
dassanīyataro → Bm dassaniyataro. (pts note) | ceva → eva (pts)Но чем больше семь брахманских провидцев проклинали его, тем более миловидным, красивым, привлекательным становился провидец Девала Тёмный.
Atha kho, assalāyana, sattannaṁ brāhmaṇisīnaṁ etadahosi:
sattannaṁ → sattānnaṁ (pts) | etadahosi → etam ahosi (pts)И тогда те семь брахманских провидцев подумали:
‘moghaṁ vata no tapo, aphalaṁ brahmacariyaṁ.
aphalaṁ → Bm apphalaṁ. (pts note)“Тщетна наша аскеза! Бесплодна наша святая жизнь!
Mayañhi pubbe yaṁ abhisapāma—
mayañhi → mayaṁ hi (bjt, th, pts)Ведь прежде, когда мы проклинали кого-либо так:
bhasmā, vasala, hohi;
hohi bhasmā vasala hohīti → hohiti (bj) | vasala hohi → capalī hohīti (sya-all); vasalī hohīti (pts) | hohīti → Bm repeats bh. v. hohi. (pts note)“Стань пеплом, подлый! Стань пеплом, подлый!” –
bhasmā, vasala, hohīti bhasmāva bhavati ekacco.
vasala hohīti bhasmāva → (sya-all); va (pts) | hohīti → hohiti (bjt)он всегда становился пеплом.
Imaṁ pana mayaṁ yathā yathā abhisapāma tathā tathā abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro cā’ti.
ceva → eva (pts)Но чем больше мы проклинаем этого, тем более миловидным, красивым, привлекательным он становится”.
‘Na bhavantānaṁ moghaṁ tapo, nāphalaṁ brahmacariyaṁ.
nāphalaṁ → na panāpphalaṁ (sya-all, pts) | nāphalaṁ → na panāphalaṁ (bj: PTS) | panāphalaṁ → Sk naphalaṁ. (pts note)“Ваша аскеза не тщетна, почтенные, ваша святая жизнь не бесплодна.
Iṅgha bhavanto, yo mayi manopadoso taṁ pajahathā’ti.
Iṅgha → So Bm Si & a Sinh. MS. of Pischel; Sk here isa. (pts note)Но, почтенные, устраните свою злобу по отношению ко мне”.
‘Yo bhavati manopadoso taṁ pajahāma.“Мы устранили свою злобу к тебе, почтенный. Ko nu bhavaṁ hotī’ti?Кто ты?”
‘Suto nu bhavataṁ—
nu → no (bj, sya-all, pts) | no → Bm nu. (pts note)“Слышали ли вы
asito devalo isī’ti?о провидце Девале Тёмном, почтенные?”
‘Evaṁ, bho’.
bho → bhoti (sya-all)“Да, господин”.
‘So khvāhaṁ, bho, homī’ti.
bho → (bj) | khvāhaṁ → kvāhaṁ (pts) | bho → Sk omits bho. (pts note)“Я – это он, господа”.
Atha kho, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitaṁ devalaṁ isiṁ abhivādetuṁ upakkamiṁsu.
upakkamiṁsu → upasaṅkamiṁsu (bj, pts) | upakkamiṁsu → upasaṁkamiṁsu (pts)“И тогда семь брахманских провидцев подошли к провидцу Девале Тёмному и поклонились ему.
Atha kho, assalāyana, asito devalo isi satta brāhmaṇisayo etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Тогда он сказал им:
‘sutaṁ metaṁ, bho, sattannaṁ kira brāhmaṇisīnaṁ araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammantānaṁ evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ—
sammantānaṁ → vasantānaṁ (bj) | taṁ → Si sutam etaṁ. (pts note) | sutaṁ metaṁ → sutametaṁ (th) | metaṁ → me taṁ (pts)“Господа, я слышал, что когда семь брахманских провидцев совещались вместе в хижинах из листьев в лесу, такой пагубный взгляд возник у них:
brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo, hīno añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)“Брахманы – высшая варна, а те, кто из других варн, – те ниже.
brāhmaṇova sukko vaṇṇo, kaṇho añño vaṇṇo;
brāhmaṇova → brāhmaṇāva (bj, sya-all, pts) | brāhmaṇova → brāhmaṇā va (pts)Брахманы – светлейшая варна, а те, кто из других варн, – те тёмные.
brāhmaṇāva sujjhanti, no abrāhmaṇā;
brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts)Только брахманы чисты, а не не-брахманы.
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā’ti.
puttā → putto (pts) | puttā → putto (bj: PTS) | brāhmaṇāva → brāhmaṇā va (pts) | brahmadāyādāti → brahmadāyādā ti (pts)Только брахманы – сыновья Брахмы, отпрыски Брахмы, рождённые из его рта, рождённые из Брахмы, созданные Брахмой, наследники Брахмы”.
‘Evaṁ, bho’.
bho → bhoti (sya-all) | evaṁ bho → evaṁmbho (bjt) | evaṁ → evam (pts)“Это так, господин”.
‘Jānanti pana bhonto—“Но, господа, уверены ли вы в том,
yā janikā mātā brāhmaṇaṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇan’ti?
janikā mātā → janimātā (sya-all, km); janīmātā (pts1ed) | janikā mātā brāhmaṇaṁyeva → janīmātā brāhmaṇaṁ yeva (pts) | mātā → janimātā (bj: syā); janīmātā (bj: PTS) | mātā → janimātā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīmātā → So Sk Bu; Si janimātā; Bm janikā mātā. (pts note) | abrāhmaṇanti → abrāhmaṇan ti (pts)что мать, которая выносила вас, общалась только с брахманом, и никогда [не общалась] с не-брахманом?”
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин”.
‘Jānanti pana bhonto—“Но, господа, уверены ли вы в том,
yā janikāmātu mātā yāva sattamā mātumātāmahayugā brāhmaṇaṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇan’ti?
janikāmātu → janimātu (sya-all, km); janīmātu (pts1ed) | mātumātāmahayugā brāhmaṇaṁyeva → mātāmahayugā brāhmaṇaṁ yeva (bj, pts) | janikāmātu → janīmātu (pts) | yāva → yāvā (pts) | janikāmātu → janimātu (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīmātu → So Sk Bu; Si janimātu; Bm janikāmātu. (pts note) | sattamā → Bm Si add mātu. (pts note) | janikāmātu mātā → janikāmātumātā (bjt) | mātumātāmahayugā → mātu mātāmahayugā (th) | abrāhmaṇanti → abrāhmaṇan ti (pts)что матери вашей матери до седьмого колена общались только с брахманами, и никогда [не общались] с не-брахманами?”
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин”.
‘Jānanti pana bhonto—“Но, господа, уверены ли вы в том,
yo janako pitā brāhmaṇiṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇin’ti?
janako pitā → janipitā (sya-all, km); janīpitā (pts1ed) | janako pitā brāhmaṇiṁyeva → janīpitā brāhmaṇiṁ yeva (pts) | pitā → janīpitā (bj: syā, PTS) | pitā → janipitā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīpitā → So Sk Bu; Si janipitā; Bm janiko pitā. (pts note) | abrāhmaṇinti → abrāhmaṇin ti (pts)что отец, который зачал вас, общался только с брахманкой, и никогда [не общался] с не-брахманкой?”
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин”.
‘Jānanti pana bhonto—“Но, господа, уверены ли вы в том,
yo janakapitu pitā yāva sattamā pitupitāmahayugā brāhmaṇiṁyeva agamāsi, no abrāhmaṇin’ti?
janakapitu → janipitu (sya-all, km); janīpitu (pts1ed) | janakapitu → janīpitu (pts) | pitupitāmahayugā brāhmaṇiṁyeva → pitāmahayugā brāhmaṇiṁ yeva (pts) | janakapitu → janipitu (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | janīpitu → So Sk Bu; Si janipitu; Bm janiko (for? janikassa pitu). Bu, after paraphrasing by the (Bm) janika readings, says: te va vā pāṭho. (pts note) | sattamā → Bm Si add pitu. (pts note) | janakapitu pitā yāva sattamā pitupitāmahayugā → janakapitupitā yāvasattamā pitāmahayugā (bjt) | pitupitāmahayugā → pitu pitāmahayugā (th) | abrāhmaṇinti → abrāhmaṇin ti (pts)что отцы вашего отца до седьмого колена общались только с брахманками, и никогда [не общались] с не-брахманками?”
‘No hidaṁ, bho’.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“Нет, господин”.
‘Jānanti pana bhonto—“Но, господа, уверены ли вы в том,
yathā gabbhassa avakkanti hotī’ti?
hotī’ti → na mayaṁ jānāma bho yathā gabbhassa avakkanti hotīti. yathā kathaṁ pana bho gabbhassa avakkanti hotīti (cck: ka.) | avakkanti → Bm avakkanti. (pts note)как происходит нисхождение эмбриона?”
‘Jānāma mayaṁ, bho—“Господин, мы знаем как происходит нисхождение эмбриона.
yathā gabbhassa avakkanti hoti.
hoti → na mayaṁ jānāma bho yathā gabbhassa avakkanti hotīti. yathā kathaṁ pana bho gabbhassa avakkanti hotīti (cck: ka.) | hoti → Instead of this sentence, Bm reads: Na mayaṁ jānāma, bho, yathā g. av. hotīti. Yathā kathaṁ pana, bho, gabbhassa avakkanti hotīti. Idha . . . (pts note)
Idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti; evaṁ tiṇṇaṁ sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ti.
ca → va (pts) | va → Bm Si ca. (pts note) | sannipatitā → Sk vasantipatitā. (pts note) | mātā → Sk omits honti mātā. (pts note) | utunī → Bm utuni. (pts note) | hoti → Sk omits hoti. (pts note)Вот есть единение отца и матери, мать находится в [подходящем] периоде [для зачатия], и присутствует гандхабба. Так, нисхождение эмбриона происходит посредством единения этих трёх явлений”.
‘Jānanti pana bhonto—
pana → pano (pts)“Но, господа, уверены ли вы в том,
taggha, so gandhabbo khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā’ti?
taggha → yagghe (bj, sya-all, km, pts1ed) | taggha → yagghe (pts) | yagghe → tagghe (bj: machasaṁ) | taggha → yagghe (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yagghe → Sk & Pischel yagghi; Bm taggha. (pts note) | vāti → vā ti (pts)что этот гандхабба является знатным, брахманом, торговцем, или рабочим?”
‘Na mayaṁ, bho, jānāma—“Нет, господин”.
taggha so gandhabbo khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā’ti.
taggha → yagghe (bj, sya-all, pts) | vāti → vā ti (pts)
‘Evaṁ sante, bho, jānātha—
bho → bhonto (sya-all) | sante → Sk omits evaṁ sante here, as does Pischel. (pts note)“Если это так, господа,
ke tumhe hothā’ti?
hothāti → hotīti (bj: sīmu8)то тогда кто вы?”
‘Evaṁ sante, bho, na mayaṁ jānāma—“Если это так, господин,
ke mayaṁ homā’ti.
ke → ke ca (bj); keci (sya-all, pts) | mayaṁ → Bm kesamayaṁ. (pts note)то мы не знаем кто мы”.
Te hi nāma, assalāyana, satta brāhmaṇisayo asitena devalena isinā sake jātivāde samanuyuñjīyamānā samanuggāhīyamānā samanubhāsīyamānā na sampāyissanti;
samanuyuñjīyamānā samanuggāhīyamānā samanubhāsīyamānā → samanuyuñjiyamānā samanubhāsiyamānā samanugāhiyamānā (bj, pts); samanuyuñjiyamānā samanuggāhiyamānā samanubhāsiyamānā (sya-all) | Te → Bm Tena. (pts note) | sake → Bm saka-. (pts note) | samanuggāhiyamānā → Bm Si place this word before the preceding word, as does Sk infra. (pts note) | samanuyuñjīyamānā samanuggāhīyamānā samanubhāsīyamānā → samanuyuñjiyamānā samanubhāsiyamānā samanuggāhiyamānā (pts)Так, Ассалаяна, даже эти семь брахманских провидцев не смогли это обосновать, когда на них надавил, расспросил, допросил разными путями провидец Девала Тёмный насчёт их утверждения о рождении.
kiṁ pana tvaṁ etarahi mayā sakasmiṁ jātivāde samanuyuñjīyamāno samanuggāhīyamāno samanubhāsīyamāno sampāyissasi, yesaṁ tvaṁ sācariyako na puṇṇo dabbigāho”ti.
samanuyuñjīyamāno samanuggāhīyamāno samanubhāsīyamāno → samanuyuñjiyamāno samanubhāsiyamāno samanugāhiyamāno (bj, pts); samanuyuñjiyamāno samanuggāhiyamāno samanubhāsiyamāno (sya-all) | sakasmiṁ → So all MSS. (pts note) | dabbigāho → Sk dabbihā. (pts note) | samanuyuñjīyamāno samanuggāhīyamāno samanubhāsīyamāno → samanuyuñjiyamāno samanubhāsiyamāno samanuggāhiyamāno (pts) | dabbigāhoti → dabbigāho ti (pts)Так как можешь ты, когда я на тебя надавил, расспросил, допросил разными путями насчёт твоего утверждения о рождении, обосновать это? Ты, тот, кто опирается на доктрины [этих семи] учителей, [не годишься] быть даже их держателем ложки Пунной”.
Evaṁ vutte, assalāyano māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Когда так было сказано, брахманский ученик Ассалаяна сказал Благословенному:
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
Gotama → Bm Si omit these three words. (pts note) | + → abhikkantaṁ bho gotama (pts)Великолепно, господин Готама! Великолепно, господин Готама! Как если бы он поставил на место то, что было перевёрнуто, раскрыл спрятанное, показал путь тому, кто потерялся, внёс лампу во тьму, чтобы зрячий да мог увидеть, точно так же господин Готама различными способами прояснил Дхамму. Я принимаю прибежище в господине Готаме, прибежище в Дхамме, и прибежище в Сангхе монахов.
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts) | gatanti → gatan ti (pts)Пусть Благословенный помнит меня как мирского последователя, принявшего в нём прибежище с этого дня и на всю жизнь”.