Sānusutta๕ สานุสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
samayaṁ → samayam (pts) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี
Tena kho pana samayena aññatarissā upāsikāya sānu nāma putto yakkhena gahito hoti.
sānu → sāṇu (bj: sīmu3)เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น บุตรของอุบาสิกาคนหนึ่งชื่อสานุ ถูกยักษ์เข้าสิง
Atha kho sā upāsikā paridevamānā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi:
upāsikā → upasikā (pts) | velāyaṁ → velāyam (pts)ครั้งนั้น อุบาสิกานั้นได้คร่ำครวญกล่าวคาถาเหล่านี้ว่า ฉันได้สดับคำของพระอรหันต์ทั้งหลายว่า
“Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
pañcadasiṁ yā ca → pañcaddasiṁ yāva (pts) | hūti → MS. hutī. (pts note) | ti → In B. only. (pts note) | + → sā hūti me arahataṁ iti me arahataṁ sutaṁ sā dāni ajja passāmi yakkhā kīḷanti sānunā ti (pts) ca → va (bj) | va → yāva (bj: sīmu3) | yāva → B. catuddasiṁ- -yāca here and further on. (pts note)‘ชนเหล่าใดเข้าอยู่จำอุโบสถอันประกอบ ด้วยองค์ ๘ ประการด้วยดี Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṁ.
pāṭihāriyapakkhañca → pārihārikapakkhañca (sya-all) aṭṭhaṅgasusamāgataṁ → aṭṭhaṅgasusamāhitaṁ (bj: PTS, sī.pavi) | aṭṭhaṅga-susamāhitaṁ → B. aṭṭhaṅgaṁ susamāgataṁ. (pts note) | upavasanti → Here S1-3 intercalate brahmacariyaṁ caranti ye na tehi yakkhā kīḷanti -- which will occur further on. (pts note) | iti → B. iti here and above. (pts note) | pe → spelled out in full (pts)ตลอดดิถีที่ ๑๔ ที่ ๑๕ และที่ ๘ แห่งปักษ์Uposathaṁ upavasanti, brahmacariyaṁ caranti ye;
uposathaṁ → uposatham (pts) ye → S3 ca instead of ye. (pts note)ทั้งตลอดปาฏิหาริยปักษ์ ประพฤติพรหมจรรย์อยู่ Na tehi yakkhā kīḷanti, iti me arahataṁ sutaṁ;
me → B. sāhu vo. (pts note)ยักษ์ทั้งหลายย่อมเข้าสิงชนเหล่านั้นไม่ได้’ เป็นการถูกต้องแล้ว Sā dāni ajja passāmi, yakkhā kīḷanti sānunā”ti.
sā dāni → sādāni (th) sānunāti → sānunāti yakkho (bj)บัดนี้ ฉันเห็นแล้ว ในวันนี้ยักษ์เข้าสิงสามเณรสานุ“Cātuddasiṁ pañcadasiṁ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
+ → yakkho (bjt)ยักษ์กล่าวว่า ท่านได้สดับคำของพระอรหันต์ทั้งหลายว่า Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṁ;
pāṭihāriyapakkhañca → pārihārikapakkhañca (sya-all)‘ชนเหล่าใดเข้าอยู่จำอุโบสถอันประกอบ ด้วยองค์ ๘ ประการด้วยดีUposathaṁ upavasanti, brahmacariyaṁ caranti ye.ตลอดดิถีที่ ๑๔ ที่ ๑๕ และที่ ๘ แห่งปักษ์ Na tehi yakkhā kīḷanti, sāhu te arahataṁ sutaṁ;ทั้งตลอดปาฏิหาริยปักษ์ ประพฤติพรหมจรรย์อยู่
Sānuṁ pabuddhaṁ vajjāsi, yakkhānaṁ vacanaṁ idaṁ;
sānuṁ → sānana (sya-all) | pabuddhaṁ → B. sānupavuddhaṁ. (pts note) | sānuṁ → sāṇuṁ (pts) vacanaṁ idaṁ → vacanam idam (pts)ยักษ์ทั้งหลายย่อมเข้าสิงชนเหล่านั้นไม่ได้’ เป็นการถูกต้องแล้ว Mākāsi pāpakaṁ kammaṁ, āvi vā yadi vā raho.
mākāsi pāpakaṁ kammaṁ → mā kāsi pāpakam kammam (pts) āvi → āviṁ (bj: PTS) | yadi vā → yadivā (pts)ท่านจงบอกสานุผู้ฟื้นขึ้นแล้วว่า ยักษ์สั่งคำนี้ไว้ว่าSace ca pāpakaṁ kammaṁ, karissasi karosi vā;
Sace ca → yañceva (bj); saceva (sya-all, km, pts1ed, mr) | sace ca → yañceva (bj); saceva (sya-all, pts) | yañceva → sace ca (bj: machasaṁ); sace va (bj: syā, PTS) | ca → saceva (cck: syā. kaṁ. pī. ka.); yañceva (cck: sī.) | saceva → S1-3 omit va. (pts note)ท่านอย่าได้กระทำกรรมอันลามกทั้งในที่แจ้งและในที่ลับ ถ้าท่านจักกระทำหรือกำลังกระทำกรรมอันลามก Na te dukkhā pamutyatthi, uppaccāpi palāyato”ti.
pamutyatthi → pamuty-atthi (pts) palāyatoti → palāyatoti sānu (bj) | uppaccāpi → S1-3 -ti; B. upeccāpi. (pts note) | palāyatoti → palāyato ti (pts)ถึงท่านจะเหาะหนีไปก็ไม่พ้นจากความทุกข์ สามเณรสานุฟื้นขึ้นแล้วกล่าวว่า“Mataṁ vā amma rodanti, yo vā jīvaṁ na dissati;
vā → va (pts) | + → sānu (bjt) yo → B. vā; S1-3 ye. (pts note)โยมแม่ ญาติและมิตรทั้งหลาย ย่อมร้องไห้ถึงคนที่ตายแล้ว หรือยังมีชีวิตอยู่แต่ไม่ปรากฏ Jīvantaṁ amma passantī, kasmā maṁ amma rodasī”ti.
jīvantaṁ → jīvantam (pts) rodasīti → rodasīti upāsikā (bj) | maṁ → mam (pts)ท่านยังเห็นฉันซึ่งมีชีวิตอยู่แท้ ๆ เพราะเหตุไรจึงร้องไห้ถึงฉันเล่า“Mataṁ vā putta rodanti, yo vā jīvaṁ na dissati;
vā putta → va puttam (pts) | putta → puttaṁ (bj: PTS) | rodanti → rodantī (bj: machasaṁ, syā, PTS) | puttam → B. putta. (pts note) | + → upāsikā (bjt) vā → sova (bj: sīmu); sovā (bj: PTS) | jīvaṁ → jīvam (pts)อุบาสิกากล่าวว่า ลูกเอ๋ย ญาติและมิตรทั้งหลาย ย่อมร้องไห้ถึงคนที่ตายแล้ว Yo ca kāme cajitvāna, punarāgacchate idha;
kāme cajitvāna punarāgacchate → kāmeva jitvāna punar āgacchate (pts) | cajitvāna → vajitvāna (bj: PTS) | kāmeva → B. and S1 (perhaps S3) ca; C. pa- (?). (pts note) punarāgacchate → punar āgacchate (pts)หรือยังมีชีวิตอยู่แต่ไม่ปรากฏ แต่คนใดละกามแล้วยังคิดจะกลับมาในกามนี้อีก Taṁ vāpi putta rodanti, puna jīvaṁ mato hi so.
mato → S1-3 jīvamano. (pts note)ลูกเอ๋ย ญาติและมิตรทั้งหลายย่อมร้องไห้ถึงคนนั้น เพราะเขาเป็นอยู่ต่อไปอีกก็เหมือนตายแล้วKukkuḷā ubbhato tāta, kukkuḷaṁ patitumicchasi;
kukkuḷā → kukkulā (sya-all) | kukkuḷā → kukkulo (bj: sīmu) kukkuḷaṁ → kukkulā (bj); kukkulaṁ (sya2ed) | kukkuḷaṁ → kukkulaṁ (sya-all) | kukkuḷaṁ → kukkulā (bj: sīmu) | kukkuḷaṁ → kukkuḷe (cck: sī.) | kukkuḷaṁ patitumicchasi → kukkuḷam patitum icchasi (pts)พ่อ เรายกท่านขึ้นจากการครองเรือนที่รุ่มร้อนแล้ว ท่านยังปรารถนาจะตกลงไปสู่การครองเรือนอีก Narakā ubbhato tāta, narakaṁ patitumicchasi.
ubbhato → ubhato (th) narakaṁ patitumicchasi → narakam patitum icchasi (pts)พ่อ เรายกท่านขึ้นจากเหวแล้ว ท่านยังปรารถนาจะตกลงไปสู่เหวอีกหรือAbhidhāvatha bhaddante, kassa ujjhāpayāmase;
abhidhāvatha → So B. and C. ; S1-3 abhiyāvata. (pts note) | bhaddante → bhaddaṁ te (bjt) | bhaddante → bhaddan-te (pts)เราจะโพนทะนาแก่ใครเล่าว่า ขอท่านจงช่วยกัน ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน Ādittā nīhataṁ bhaṇḍaṁ, puna ḍayhitumicchasī”ti.
nīhataṁ → nīhaṭaṁ (bj); nibbhataṁ (sya-all, km, mr); nibhataṁ (pts1ed, mr) | nīhataṁ → nibhataṁ (pts) | nīhaṭaṁ → nīhati (bj: machasaṁ); nibbhataṁ (bj: syā, PTS) | nīhataṁ → nibbhataṁ (cck: syā. kaṁ. ka.); nibhataṁ (cck: pī. ka.) | nibhataṁ → S3 nihataṁ. (pts note) icchasīti → Cf. Dhammapada, p. 402-6. (pts note) | ḍayhitumicchasīti → ḍayhitum icchasīti (pts)ดุจสิ่งของที่ขนออกแล้วจากเรือนที่ไฟไหม้ แต่ท่านปรารถนาจะเผามันอีก สานุสูตรที่ ๔ จบ