Punabbasusutta๗ ปุนัพพสุสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น
Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṁyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.
nibbānapaṭisaṁyuttāya → nibbāṇapaṭisaṁyuttāya (bj)พระผู้มีพระภาคทรงชี้แจงให้ภิกษุ ทั้งหลายเห็นชัด ชวนใจให้อยากรับเอาไปปฏิบัติ เร้าใจให้อาจหาญแกล้วกล้า ปลอบ ชโลมใจให้สดชื่นร่าเริงด้วยธรรมีกถาอันประกอบด้วยนิพพาน
Te ca bhikkhū aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṁ suṇanti.
aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhikatvā (bj) | sabbacetasā → sabbacetaso (bj) | aṭṭhikatvā → aṭṭhiṁ katvā (bj: machasaṁ) | aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbacetasā → aṭṭhikatvā manasikatvā sabbacetaso (th) | aṭṭhiṁ katvā → aṭṭhi-katvā (pts) | sabbacetasā → sabbaṁ cetasā (pts)ส่วนภิกษุเหล่านั้นต่างก็ใส่ใจให้สำเร็จประโยชน์ น้อมนึกมาด้วยความเต็มใจ เงี่ยโสตสดับธรรมอยู่
Atha kho punabbasumātā yakkhinī puttake evaṁ tosesi:
puttake → puttakaṁ (sya-all) | evaṁ tosesi → evam toseti (pts) | puttake → S1-3 puttakaṁ. (pts note) | punabbasumātā → punabbasu-mātā (pts)ครั้งนั้น นางยักษิณีผู้เป็นมารดาของปุนัพพสุ
“Tuṇhī uttarike hohi, tuṇhī hohi punabbasu;
tuṇhī → tuṇhi (pts)ปลอบบุตรน้อยอย่างนี้ว่า ลูกอุตรา เจ้าจงนิ่งเถิด Yāvāhaṁ buddhaseṭṭhassa, dhammaṁ sossāmi satthuno.ลูกปุนัพพสุ เจ้าจงนิ่งเถิดNibbānaṁ bhagavā āha, sabbaganthappamocanaṁ;
āha → āhu (pts) sabbaganthappamocanaṁ → S1-3 -gandha-; C. gaṇṭha. (pts note)จนกว่าแม่จะฟังพระธรรมของพระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐ Ativelā ca me hoti, asmiṁ dhamme piyāyanā.ผู้เป็นพระศาสดา พระผู้มีพระภาคตรัสนิพพานPiyo loke sako putto, piyo loke sako pati;อันเป็นเครื่องเปลื้องตนจากกิเลสเครื่องร้อยรัดทั้งปวง เวลาที่ปรารถนาในธรรมนี้จะล่วงเลยแม่ไป Tato piyatarā mayhaṁ, assa dhammassa magganā.
piyatarā → piyataraṁ (sya-all) | piyatarā → piyataraṁ (bj: sīmu, syā)ลูกของตนเป็นที่รักในโลก สามีของตนเป็นที่รักในโลกNa hi putto pati vāpi, piyo dukkhā pamocaye;
vāpi → vā pi (pts)แต่ความปรารถนาในธรรมนี้ เป็นที่รักของแม่ยิ่งกว่าลูกและสามีนั้น Yathā saddhammassavanaṁ, dukkhā moceti pāṇinaṁ.
saddhammassavanaṁ → saddhammasavaṇaṁ (bj) | saddhammasavaṇaṁ → saddhammassavaṇaṁ (bj: machasaṁ, syā, sīmu) | saddhammassavanaṁ → saddhammasavanaṁ (pts)เพราะว่าลูกหรือสามีที่รัก จะพึงปลดเปลื้องแม่จากทุกข์ไม่ได้Loke dukkhaparetasmiṁ, jarāmaraṇasaṁyute;
dukkhaparetasmiṁ → dukkhapare tasmiṁ (pts) jarāmaraṇasaṁyute → jarāmaraṇasaṁyutte (bj: sīmu, PTS)ส่วนการฟังธรรมย่อมปลดเปลื้องสัตว์ทั้งหลายจากทุกข์ได้ เมื่อโลกถูกทุกข์ครอบงำอยู่ Jarāmaraṇamokkhāya, yaṁ dhammaṁ abhisambudhaṁ;
abhisambuddhaṁ → abhisambudhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | abhisambuddhaṁ → B. -budhaṁ. (pts note) | dhammaṁ abhisambudhaṁ → dhammam abhisambuddhaṁ (pts)ประกอบแล้วด้วยชราและมรณะ เราต้องการฟังธรรมที่ทำให้ตรัสรู้เพื่อจะพ้นจากชราและมรณะ Taṁ dhammaṁ sotumicchāmi, tuṇhī hohi punabbasū”ti.
sotumicchāmi → sotum icchāmi (pts) punabbasūti ammā → punabbasū ti amma (pts)ลูกปุนัพพสุ เจ้าจงนิ่งเถิด“Ammā na byāharissāmi, tuṇhībhūtāyamuttarā;
ammā → punabbasu amma (bj); amma (sya-all) | amma → ammā (bj: machasaṁ) | Amma → B. ammā always. (pts note) | byāharissāmi → vyāharissāmi (pts) tuṇhībhūtāyamuttarā → tuṇhībhūtāyam uttarā (pts)ปุนัพพสุพูดว่า แม่ เราจักไม่พูด อุตรานี้ก็จักนิ่ง Dhammameva nisāmehi, saddhammassavanaṁ sukhaṁ;
dhammameva → dhammam eva (pts) saddhammassavanaṁ → saddhammasavaṇaṁ (bj) | saddhammasavaṇaṁ → saddhammassavaṇaṁ (bj: machasaṁ, syā, sīmu) | saddhammassavanaṁ → saddhamasavanaṁ (pts)ท่านจงใส่ใจถึงธรรมอย่างเดียว การฟังพระสัทธรรมจงเป็นความสุข Saddhammassa anaññāya, ammā dukkhaṁ carāmase.
ammā → amma (bj, sya-all, pts)แม่ เราไม่รู้พระสัทธรรม จึงได้เที่ยวไปลำบากEsa devamanussānaṁ, sammūḷhānaṁ pabhaṅkaro;
sammūḷhānaṁ → sammūḷhānam (pts)พระพุทธเจ้าพระองค์นี้เป็นผู้ทำความสว่างให้ แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายผู้ลุ่มหลง Buddho antimasārīro, dhammaṁ deseti cakkhumā”ti.
antimasārīro → antimasarīro (pts) cakkhumāti → cakkhumāti punabbasumātā (bj) | deseti → S1-3 desesi. (pts note) | cakkhumāti → cakkhumā (pts)พระองค์เหลือแต่พระสรีระในชาติสุดท้าย มีพระจักษุ แสดงธรรมอยู่“Sādhu kho paṇḍito nāma, putto jāto uresayo;
+ → punabbasumātā (bjt) uresayo → ure seyyo (pts) | seyyo → S1 putte jāta-; S1-3 uresayo. (pts note) | uresayo → ure sayo (th)ยักษิณีพูดว่า น่าชื่นชมนัก Putto me buddhaseṭṭhassa, dhammaṁ suddhaṁ piyāyati.
dhammaṁ suddhaṁ → dhammasuddhaṁ (sya-all) | suddham → B. buddham; S1-3 dhammasuddhaṁ. 8 This episode is found also in Cullavagga, VI.4. 1-4. (pts note)บุตรผู้นอนบนอกเป็นคนฉลาด บุตรของเราย่อมรักใคร่พระธรรมของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐPunabbasu sukhī hohi, ajjāhamhi samuggatā;ปุนัพพสุ เจ้าจงมีความสุขเถิด วันนี้เราเป็นผู้ก้าวขึ้นไปดีแล้ว Diṭṭhāni ariyasaccāni, uttarāpi suṇātu me”ti.
uttarāpi → uttarā pi (bjt) | uttarāpi suṇātu meti → uttarā pi suṇatu me ti (pts)เราและเจ้าเห็นอริยสัจแล้ว แม้อุตราก็จงฟังคำของเรา ปุนัพพสุสูตรที่ ๗ จบ