Susīmasutta๒ สุสิมสูตร
Sāvatthiyaṁ.
sāvatthiyaṁ → sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (bj, sya-all); sāvatthiyam viharati jetavane (pts) | + → ekaṁ samayaṁ bhagavā (bjt, th)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุ ทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṁsu.“ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พวกอสูรได้รบกับพวกเทพ
Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṁ devaputtaṁ āmantesi:
susīmaṁ → susimaṁ (sya-all, km, mr) | susīmaṁ → susimaṁ (bj: syā) | susīmaṁ → susimaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | Susīmaṁ → B. susimaṁ always. (pts note) | devānamindo → devānam indo (pts)ครั้งนั้น ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งเรียกสุสิมเทพบุตรมาตรัสว่า
‘ete, tāta susīma, asurā deve abhiyanti.
susīma → susima (sya-all)‘สุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลัง พากันมารบกับพวกเทพ
Gaccha, tāta susīma, asure paccuyyāhī’ti.
susīma → susima (sya-all)ท่านจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’ สุสิมเทพบุตรรับพระบัญชา ของท้าวสักกะจอมเทพแล้วก็เผลอลืมเสีย
‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, susīmo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṁ āpādesi.
susīmo → susimo (sya-all) | bhadanta → B. bhadante. (pts note) | āpādesi → Same remarks as in No. 1. (pts note) | evaṁ bhaddantavāti → evam bhadanta vā ti (pts) | sakkassa devānamindassa → sakassa devānam indassa (pts) | pamādaṁ → pamādam (pts)แม้ครั้งที่ ๒ ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งเรียกสุสิมเทพบุตรมาตรัส ฯลฯ แล้วก็ เผลอลืมเสีย แม้ครั้งที่ ๓ ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งเรียกสุสิมเทพบุตรมาตรัสว่า ‘สุสิมะ พวกอสูรเหล่านี้กำลังพากันมารบกับพวกเทพ ท่านจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’
Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṁ devaputtaṁ āmantesi …pe…
susīmaṁ → susimaṁ (sya-all) | dutiyampi → dutiyam pi (pts) | devānamindo susīmaṁ devaputtaṁ → devānam indo susīmam devaputtam (pts)
dutiyampi pamādaṁ āpādesi.
dutiyampi pamādaṁ → dutiyam pi pamādam (pts)แม้ครั้งที่ ๓
Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṁ devaputtaṁ āmantesi …pe…
susīmaṁ → susimaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (th) | tatiyampi → tatiyam pi (pts) | devānamindo susīmaṁ devaputtaṁ → devānam indo susīmam devaputtam (pts)
tatiyampi pamādaṁ āpādesi.
āpādesi → The abridgments are in B. only. (pts note) | tatiyampi pamādaṁ → tatiyam pi pamādam (pts)สุสิมเทพบุตรรับพระบัญชาของท้าวสักกะจอมเทพแล้วก็เผลอลืมเสีย
Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṁ devaputtaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
susīmaṁ → susimaṁ (sya-all) | devānamindo → devānam indo (pts)ลำดับนั้น ท้าวสักกะจอมเทพได้ตรัสกับสุสิมเทพบุตรด้วยคาถาว่า
‘Anuṭṭhahaṁ avāyāmaṁ, sukhaṁ yatrādhigacchati;
avāyāmaṁ → avāyamaṁ (bj, pts)บุคคลไม่ขยัน ไม่พยายาม แต่ประสบความสุขได้ ณ ที่ใด Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’ti.
susīma → susima (sya-all) pāpayāti alasvassa → pāpayā ti alasassa (pts) | mañca tattheva pāpayāti → mañ ca tatth-eva pāpayā ti (pts)สุสิมะ ท่านจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;
alasvassa → susīmo alasassa (bj); alasvāyaṁ (sya-all)สุสิมเทพบุตรกราบทูลว่า บุคคลผู้เกียจคร้าน ไม่ขยัน ทั้งยังไม่ใช้ใคร ๆ ให้ช่วยทำกิจทั้งหลายอีกด้วย Sabbakāmasamiddhassa, taṁ me sakka varaṁ disā’ti.
disāti → disāti sakko (bj) | varaṁ disāti → varam disan ti (pts) | taṁ me → tamme (bjt) | taṁ → tam (pts)เขาพรั่งพร้อมด้วยกามทุกอย่าง ข้าแต่ท้าวสักกะ ขอพระองค์จงตรัสบอกฐานะอันประเสริฐนั้น แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṁ sukhamedhati;
+ → sakko (bjt) accantaṁ sukhamedhati susīma → accantasukhamedhati susima (sya-all) | sukhamedhati → sukham edhati (pts)ท้าวสักกะตรัสว่า บุคคลผู้เกียจคร้าน ไม่ขยัน ประสบความสุขที่สุดได้ ณ ที่ใด Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’ti.
susīma → susima (th) pāpayāti → pāpayāti susīmo (bj) | pāpayāti akammunā → pāpayā ti akammanā (pts) | tattheva pāpayāti → tatth-eva pāpayā ti (pts)สุสิมะ ท่านจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṁ sukhaṁ;
devaseṭṭha → S3 -seṭṭhaṁ. (pts note) | + → susīmo (bjt) | akammunā → akammanā (pts)สุสิมเทพบุตรกราบทูลว่า ข้าแต่ท้าวสักกะ ผู้ประเสริฐกว่าเทพ ข้าพระองค์ทั้งหลายจะพึงได้ความสุขใด Asokaṁ anupāyāsaṁ, taṁ me sakka varaṁ disā’ti.
asokaṁ → asokam (pts) disāti → disāti sakko (bj) | disāti sace → disan ti sa ce (pts) | taṁ me → tamme (bjt) | taṁ → tam (pts)โดยไม่ต้องทำการงานเลย ข้าแต่ท้าวสักกะ ขอพระองค์จงตรัสบอกความสุขอันประเสริฐนั้น ที่ไม่มีความเศร้าโศก ไม่มีความคับแค้นใจ แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;
+ → sakko (bjt) | sace → sa ce (pts) jīvati → jīyati (pts)ท้าวสักกะตรัสว่า ถ้าความสุขจะมีได้โดยไม่ต้องทำการงาน ไม่ว่าในที่ไหน ๆ ใคร ๆ ก็ดำรงชีพอยู่ไม่ได้ Nibbānassa hi so maggo, susīma tattha gacchāhi;
susīma → susima (sya-all)เพราะนั่นเป็นทางแห่งนิพพาน สุสิมะ ท่านจงไป ณ ที่นั้น Mañca tattheva pāpayā’ti.
ti → Same varieties of reading as in the preceding number besides those noticed here. (pts note) | tattheva pāpayāti → tatth-eva pāpayā ti (pts)และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด
So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṁ puññaphalaṁ upajīvamāno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati.
rajjaṁ kārento uṭṭhānavīriyassa → rajjam karonto uṭṭhānaviriyassa (pts) | devānamindo sakaṁ → devānam indo sakam (pts) | tāvatiṁsānaṁ → tāvatiṁsānam (pts)ภิกษุทั้งหลาย ก็ท้าวสักกะจอมเทพนั้นอาศัยผลบุญของพระองค์เป็นอยู่ เสวยราชสมบัติอันมีความเป็นใหญ่ยิ่งด้วยความเป็นใหญ่แห่งเทพชั้นดาวดึงส์ ยังมา พรรณนาคุณแห่งความเพียรคือความขยันได้
Idha kho taṁ, bhikkhave, sobhetha, yaṁ tumhe evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā”ti.
kho taṁ → khvetaṁ (sya-all) | svākkhāte → svākhyāte (pts) | sacchikiriyāyāti → sacchikiriyāyā ti (pts)ข้อที่พวกเธอบวชในธรรมวินัยที่เรา กล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ขยันหมั่นเพียร พยายามเพื่อบรรลุมรรคผลที่ยังไม่บรรลุ เพื่อได้มรรคผลที่ยังไม่ได้ เพื่อทำให้แจ้งมรรคผลที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง นี้จะพึงงดงาม ในธรรมวินัยนี้โดยแท้” สุสิมสูตรที่ ๒ จบ