Suvīrasutta๑ สุวีรสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
āmantesi → amantesi (pts)อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)ณ ที่นั้น
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhadante → B. bhaddante. (pts note) | bhadanteti → bhadante ti (pts)พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมา ตรัสว่า "ภิกษุทั้งหลาย" ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาค จึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṁsu.
asurā → B. asūrā always. (pts note) | abhiyaṁsu → So B. C.; S1-3 abhijiyiṁsu always. (pts note) | bhūtapubbaṁ → bhūtapubbam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว พวกอสูรได้รบกับพวกเทพ
Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṁ devaputtaṁ āmantesi:
Suvīraṁ → B. suviraṁ always. (pts note) | devānamindo → devānam indo (pts) | devaputtaṁ → devaputtam (pts)ครั้งนั้น ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งเรียกสุวีรเทพบุตรมาตรัสว่า
‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti.
Ete → S1-3 etha always. (pts note)‘สุวีระ พวกอสูรเหล่านี้กำลัง พากันมารบกับพวกเทพ
Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti.
paccuyyāhīti → S3 paccuyyāsīti (twice). (pts note)ท่านจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’
‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṁ āpādesi.
āpādesi → āharesi (katthaci) | evaṁ bhaddantavāti → vaṁ bhaddaṁ tavāti (bj) | āpādesi → āharesi (katthaci) navaṅguttare sīhanādasuttepi (cck note) | bhaddanta → S3 bhaddanta always. (pts note) | āpādesi → So B. and C.; S1-3 āharesi always. (pts note) | evaṁ bhaddantavāti → evam bhaddanta vā ti (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts) | pamādaṁ → pamādam (pts)สุวีรเทพบุตรรับพระบัญชา ของท้าวสักกะจอมเทพแล้วก็เผลอลืมเสีย
Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṁ devaputtaṁ āmantesi:
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | devānamindo → devānam indo (pts) | devaputtaṁ → devaputtam (pts)แม้ครั้งที่ ๒ ท้าวสักกะจอมเทพก็รับสั่งเรียกสุวีรเทพบุตรมาตรัสว่า
‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti.‘สุวีระ พวกอสูรเหล่านั้นกำลังพากันมารบกับพวกเทพ
Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti.ท่านจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’
‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā dutiyampi pamādaṁ āpādesi.
dutiyampi pamādaṁ → pamādam (pts) | dutiyampi → dutiyampīti natthi machasaṁ (bj note) | bhaddantavāti → bhaddaṁ tavāti (bjt) | evaṁ bhaddantavāti → evam bhadanta vā ti (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts)แม้ครั้งที่ ๒ สุวีรเทพบุตรรับพระบัญชาของท้าวสักกะจอมเทพแล้วก็เผลอลืมเสีย
Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṁ devaputtaṁ āmantesi:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | devānamindo → devānam indo (pts) | devaputtaṁ → devaputtam (pts)แม้ครั้งที่ ๓ ท้าวสักกะจอมเทพก็รับสั่งเรียกสุวีรเทพบุตรมาตรัสว่า
‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti.‘สุวีระ พวกอสูรเหล่านั้นกำลังพากันมารบกับพวกเทพ
Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti.ท่านจงไปป้องกันพวกอสูรไว้เถิด’
‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā tatiyampi pamādaṁ āpādesi.
tatiyampi pamādaṁ → pamādam (pts) | tatiyampi → tatiyampīti natthi PTS (bj note) | bhaddantavāti → bhaddaṁ tavāti (bjt) | evaṁ bhaddantavāti → evam bhaddanta vā ti (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts)แม้ครั้งที่ ๓ สุวีรเทพบุตรรับพระบัญชาของท้าวสักกะจอมเทพแล้วก็เผลอลืมเสีย
Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṁ devaputtaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
devānamindo → devānam indo (pts)ครั้งนั้น ท้าวสักกะจอมเทพได้ตรัสกับสุวีรเทพบุตรด้วยคาถาว่า
‘Anuṭṭhahaṁ avāyāmaṁ, sukhaṁ yatrādhigacchati;
avāyāmaṁ → avāyamaṁ (bj) | avāyamaṁ → avāyāmaṁ –katthaci, machasaṁ (bj note) | avāyamaṁ → B. avāyāmaṁ always; c. also. (pts note)บุคคลไม่ขยัน ไม่พยายาม แต่ประสบความสุขได้ ณ ที่ใด Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’ti.
pāpayāti alasvassa → pāpayā ti alasassa (pts) | mañca → māñca (pts)สุวีระ ท่านจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;
Alasvassa → alasa’ssa (bj, pts1ed, pts2ed); alasvāyaṁ (sya-all, km) | alasvassa → suvīro alasassa (bj); alasvāyaṁ (sya-all) | alasassa → alasvassa (bj: machasaṁ); alasvāyaṁ (bj: syā) | Alasvassa → alasa’ssa (cck: sī. pī.); alasvāyaṁ (cck: syā. kaṁ.) | alasvāyaṁ → a. evaṁ. yu. alasassa (sya-all note) | Alasassa → B. alasvassa; c. alasvāyam (= alaso ayam). (pts note)สุวีรเทพบุตรกราบทูลว่า บุคคลผู้เกียจคร้าน ไม่ขยัน ทั้งยังไม่ใช้ใคร ๆ ให้ช่วยทำกิจทั้งหลาย Sabbakāmasamiddhassa, taṁ me sakka varaṁ disā’ti.
disāti → disāti sakko (bj); disan ti (pts) | disāti → disanti (bj: PTS) | ti → S1-3 disāti. (pts note) | taṁ me → tamme (bjt, th)เขาพรั่งพร้อมด้วยกามทุกอย่าง ข้าแต่ท้าวสักกะ ขอพระองค์จงตรัสบอกฐานะอันประเสริฐนั้น แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṁ sukhamedhati;
+ → sakko (bjt) accantaṁ sukhamedhati → accantasukhamedhati (sya-all) | accantaṁ → accantasukhamedhati (bj: syā) | edhati → S1-3 yattha alaso -accanta-. (pts note) | sukhamedhati → sukham edhati (pts)ท้าวสักกะตรัสตอบว่า บุคคลผู้เกียจคร้าน ไม่ขยัน ประสบความสุขที่สุดได้ ณ ที่ใด Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’ti.
pāpayāti → pāpayāti suvīro (bj) | pāpayāti akammunā → pāpayā ti akammanā (pts) | tattheva pāpayāti → tatth-eva pāpayā ti (pts)สุวีระ ท่านจงไป ณ ที่นั้น และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṁ sukhaṁ;
akammunā → akammanā (bj: PTS) | Akammunā → akammanā (cck: sī. pī.) | Akammanā → S1-3 akammunā. (pts note) | + → suvīro (bjt)สุวีรเทพบุตรกราบทูลว่า ข้าแต่ท้าวสักกะ ผู้ประเสริฐกว่าเทพ ข้าพระองค์ทั้งหลายจะพึงได้ความสุขใด Asokaṁ anupāyāsaṁ, taṁ me sakka varaṁ disā’ti.
asokaṁ → asokam (pts) disāti → disāti sakko (bj) | disāti sace → disan ti sa ce (pts) | taṁ me → tamme (th) | taṁ → tam (pts)โดยไม่ต้องทำการงาน ข้าแต่ท้าวสักกะ ขอพระองค์จงตรัสบอกความสุขอันประเสริฐนั้น ที่ไม่มีความเศร้าโศก ไม่มีความคับแค้นใจ แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;
akammena → S1-3 akārāna here only. (pts note) | + → sakko (bjt) | sace → sa ce (pts) jīvati → jīyati (pts) | jīyati → B. jīvati. (pts note)ท้าวสักกะตรัสว่า ถ้าความสุขจะมีได้โดยไม่ต้องทำการงาน ไม่ว่าในที่ไหน ๆ ใคร ๆ ก็ดำรงชีพอยู่ไม่ได้ Nibbānassa hi so maggo, suvīra tattha gacchāhi;เพราะนั่นเป็นทางแห่งนิพพาน สุวีระ ท่านจงไป ณ ที่นั้น Mañca tattheva pāpayā’ti.
ti → These gāthās will be found again in the next sutta. (pts note) | tattheva pāpayāti → tatth-eva pāpayā ti (pts)และจงพาเราไปให้ถึงที่นั้นด้วยเถิด
So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṁ puññaphalaṁ upajīvamāno devānaṁ tāvatiṁsānaṁ issariyādhipaccaṁ rajjaṁ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati.
kārento uṭṭhānavīriyassa → karonto uṭṭhānaviriyassa (pts) | kārento → karonto (bj: PTS) | sakam → S1-3 saka-. (pts note) | devānamindo sakaṁ puññaphalaṁ → devānam indo sakam puññaphalam (pts) | tāvatiṁsānaṁ issariyādhipaccaṁ → tāvatiṁsānam issariyādhipaccam (pts) | kārento uṭṭhānavīriyassa → karonto uṭṭhāna-viriyassa (pts)ภิกษุทั้งหลาย ก็ท้าวสักกะจอมเทพนั้นอาศัยผลบุญของพระองค์เป็นอยู่ เสวย ราชสมบัติอันมีความเป็นใหญ่ยิ่งด้วยความเป็นใหญ่แห่งเทพชั้นดาวดึงส์ ยังมา พรรณนาคุณแห่งความเพียรคือความขยันได้
Idha kho taṁ, bhikkhave, sobhetha, yaṁ tumhe evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā”ti.
kho taṁ → khvetaṁ (sya-all) | svākkhāte → svākhyāte (pts) | anadhigatassa → andhigatassa (pts) | sacchikiriyāyāti → sacchikariyāyā ti (pts) | svākhyāte → S1-3 svākkhāte always. (pts note) | ti → S1-3 add --pe-- here and further on. (pts note) | vāyameyyātha → vā yameyyātha (pts)ข้อที่พวกเธอบวชในธรรมวินัยที่เรา กล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ขยันหมั่นเพียร พยายามเพื่อบรรลุมรรคผลที่ยังไม่บรรลุ เพื่อได้มรรคผลที่ยังไม่ได้ เพื่อทำให้แจ้งมรรคผลที่ยังไม่ได้ทำให้แจ้ง นี้จะพึงงดงาม ในธรรมวินัยนี้โดยแท้” สุวีรสูตรที่ ๑ จบ