Timbarukasutta๑๘ ติมพรุกขสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho timbaruko paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
timbaruko → timbarukkho (sya-all) | timbaruko → timbarukkho (bj: syā) | Timbaruko → B Timparuko S1-3 Timbarūko (pts note)ครั้งนั้น ปริพาชกชื่อติมพรุกขะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้สนทนา
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho timbaruko paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | timbaruko → timbarukkho (sya-all) | sammodanīyaṁ → sammodanīyam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถาม พระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Kiṁ nu kho, bho gotama, sayaṅkataṁ sukhadukkhanti?
sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | sayaṅkataṁ → sayaṁkatam (pts)“ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเองหรือ”
Mā hevaṁ, timbarukāti bhagavā avoca.
timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all)“อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ”
Kiṁ pana, bho gotama, paraṅkataṁ sukhadukkhanti?
paraṅkataṁ → parakataṁ (sya-all) | gotama paraṅkataṁ → gotamā paramkataṁ (pts) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, bjt, ms2005) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | kiṁ → kim (pts) | gotama paraṅkataṁ → gotamā param-kataṁ (pts)“ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้หรือ”
Mā hevaṁ, timbarukāti bhagavā avoca.
timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all)“อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ”
Kiṁ nu kho, bho gotama, sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhanti?
paraṅkatañca → parakatañca (sya-all) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca paraṁkatañca (my, bjt, ms2005) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca parakatañca (th) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁ-katañca paraṁ-katañca (pts)“ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่น กระทำให้ด้วยหรือ”
Mā hevaṁ, timbarukāti bhagavā avoca.
timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all)“อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ”
Kiṁ pana, bho gotama, asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhanti?
aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | kiṁ → kim (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁ-kāram aparaṁ-kāram adhicca-samuppannam (pts)“ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และ คนอื่นกระทำให้ก็มิใช่หรือ”
Mā hevaṁ, timbarukāti bhagavā avoca.
timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all)“อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ”
Kiṁ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkhanti?
kiṁ nu → kinnu (bjt)“ท่านพระโคดม สุขและทุกข์ไม่มีหรือ”
Na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṁ;
timbaruka → timbarukkha (sya-all) | sukhadukkhaṁ → sukhadukkham (pts)“ติมพรุกขะ สุขและทุกข์ไม่มีก็มิใช่
atthi kho, timbaruka, sukhadukkhanti.
timbaruka → timbarukkha (sya-all)สุขและทุกข์มีอยู่”
Tena hi bhavaṁ gotamo sukhadukkhaṁ na jānāti, na passatīti?
passatīti na khvāhaṁ → passati nakhvāhaṁ (bj) | passatīti → passati (pts) | tena hi → tenahi (th)“ถ้าอย่างนั้น ท่านพระโคดม ย่อมไม่รู้เห็นสุขและทุกข์หรือ”
Na khvāhaṁ, timbaruka, sukhadukkhaṁ na jānāmi, na passāmi.
timbaruka → timbarukkha (sya-all) | na khvāhaṁ → nakhvāhaṁ (bjt) | sukhadukkhaṁ → sukhadukkham (pts)“ติมพรุกขะ เราไม่รู้เห็นสุขและทุกข์ก็มิใช่
Jānāmi khvāhaṁ, timbaruka, sukhadukkhaṁ;
khvāhaṁ → kho ahaṁ (bj) | timbaruka → timbarukkha (sya-all)เรานี่แหละที่รู้
passāmi khvāhaṁ, timbaruka, sukhadukkhan”ti.
timbaruka → timbarukkha (sya-all) | passāmi khvāhaṁ → passami khvāham (pts)เห็นสุขและทุกข์โดยแท้”
“‘Kiṁ nu kho, bho gotama, sayaṅkataṁ sukhadukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, timbarukā’ti vadesi.
timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all) | sukhadukkhanti → dukkhasukhanti (pts) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | sayaṅkataṁ sukhadukkhanti → sayaṁkataṁ dukkhasukhanti (pts) | hevaṁ timbarukāti vadesi → hevam (pts)“เมื่อข้าพเจ้าทูลถามว่า ‘ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเองหรือ’ ท่านตรัสว่า ‘อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ’
‘Kiṁ pana, bho gotama, paraṅkataṁ sukhadukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, timbarukā’ti vadesi.
paraṅkataṁ → parakataṁ (sya-all) | timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, bjt, ms2005) | kiṁ pana → kimpana (bjt)เมื่อข้าพเจ้าทูลถามว่า ‘ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้หรือ’ ท่านตรัสว่า ‘อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ’
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, timbarukā’ti vadesi.
paraṅkatañca → parakatañca (sya-all) | timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all) | hevaṁ timbarukāti → hevam timbarukā ti (pts) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca paraṁkatañca (my, bjt, ms2005) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca parakatañca (th) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁ-katañca paraṁkatañca (pts)เมื่อข้าพเจ้าทูลถามว่า ‘ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ด้วยหรือ’ ท่านตรัสว่า ‘อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ’
‘Kiṁ pana, bho gotama, asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṁ, timbarukā’ti vadesi.
aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | timbarukāti → timbarukkhāti (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | kiṁ pana → kimpana (bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāram aparaṁ kāram adhicca-samuppannaṁ (pts) | timbarukāti → timbarukā ti (pts)เมื่อข้าพเจ้าทูลถามว่า ‘ท่านพระโคดม สุขและทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่หรือ’ ท่านตรัสว่า ‘อย่ากล่าวอย่างนั้น ติมพรุกขะ’
‘Kiṁ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkhan’ti iti puṭṭho samāno ‘na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṁ;
timbaruka → timbarukkha (sya-all) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | sukhadukkhaṁ → sukhadukkham (pts)เมื่อข้าพเจ้าทูลถามว่า ‘ท่านพระโคดม สุขและทุกข์ไม่มีหรือ’ ท่านตรัสว่า ‘ติมพรุกขะ สุขและทุกข์ไม่มีก็มิใช่
atthi kho, timbaruka, sukhadukkhan’ti vadesi.
timbaruka → timbarukkha (sya-all)สุขและทุกข์มีอยู่’
‘Tena hi bhavaṁ gotamo sukhadukkhaṁ na jānāti, na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṁ, timbaruka, sukhadukkhaṁ na jānāmi, na passāmi.
timbaruka → timbarukkha (sya-all) | tena hi → tenahi (th) | khvāhaṁ → khvāham (pts)เมื่อข้าพเจ้าทูลถามว่า ‘ถ้าอย่างนั้น ท่านพระโคดม ย่อมไม่รู้เห็นสุขและทุกข์หรือ’ ท่านตรัสว่า ‘ติมพรุกขะ เราไม่รู้เห็นสุขและทุกข์ก็มิใช่
Jānāmi khvāhaṁ, timbaruka, sukhadukkhaṁ;
timbaruka → timbarukkha (sya-all) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | sukhadukkhaṁ → sukhadukkham (pts)เรานี่แหละที่รู้
passāmi khvāhaṁ, timbaruka, sukhadukkhan’ti vadesi.
timbaruka → timbarukkha (sya-all) | khvāhaṁ → khvāham (pts)เห็นสุข และทุกข์โดยแท้’
Ācikkhatu ca me bhavaṁ gotamo sukhadukkhaṁ.ขอท่านพระโคดมโปรดตรัสบอกสุขและทุกข์แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด
Desetu ca me bhavaṁ gotamo sukhadukkhan”ti.
ca → ca (bj: na dissate sīmu potthake.) | sukhadukkhanti → sukhadukkhan ti (pts)ขอท่านพระโคดม โปรดแสดงสุขและทุกข์แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด”
“‘Sā vedanā, so vedayatī’ti kho, timbaruka, ādito sato ‘sayaṅkataṁ sukhadukkhan’ti evampāhaṁ na vadāmi.
vedayatīti → vediyatīti (bj, pts) | evampāhaṁ → evampahaṁ (bj); evañcāhaṁ (sya-all) | timbaruka → timbarukkha (sya-all) | evampahaṁ → evampāhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005, pts) | evampāhaṁ → evam pāham (pts)“เมื่อเบื้องต้นมีวาทะว่า ‘นั้นเวทนา ผู้นั้นเสวยเวทนา’ แต่เราไม่กล่าว อย่างนี้ว่า ‘สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง’
‘Aññā vedanā, añño vedayatī’ti kho, timbaruka, vedanābhitunnassa sato ‘paraṅkataṁ sukhadukkhan’ti evampāhaṁ na vadāmi.
vedayatīti → vediyatīti (bj, pts) | evampāhaṁ → evampahaṁ (bj, pts); evañcāhaṁ (sya-all) | timbaruka → timbarukkha (sya-all) | paraṅkataṁ → parakataṁ (sya-all) | evampahaṁ → evampāhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, bjt, ms2005) | paraṅkataṁ → paraṁ kataṁ (pts) | evampāhaṁ → evam pahaṁ (pts)เมื่อบุคคลถูกเวทนาเสียดแทงว่า ‘เวทนาเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลผู้เสวยเวทนาก็อย่างหนึ่ง’ ทั้งเราไม่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘สุขและทุกข์เป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้’
Ete te, timbaruka, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:
timbaruka → timbarukkha (sya-all)ตถาคตไม่เข้าไปใกล้ที่สุด ๒ อย่างนี้ ย่อม แสดงธรรมโดยสายกลางว่า
‘avijjāpaccayā saṅkhārā;‘เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…เพราะ สังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
dukkhakkhandhassa → dukkhakkhandassa (pts) | evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วย ประการฉะนี้
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho;
avijjāya tveva → avijjāyatveva (bjt) | avijjāya → avijjā (pts)อนึ่ง เพราะอวิชชาดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ สังขารจึงดับ
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…
saṅkhāranirodhā → saṅkhārānirodhā (pts)เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’”ti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Evaṁ vutte, timbaruko paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
timbaruko → timbarukkho (sya-all); timbaruka (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ติมพรุกขปริพาชกได้กราบทูลว่า
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
gotama → gotama abhikkantaṁ bho gotama (sya-all)‘ท่าน พระโคดม พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ท่านพระโคดม พระภาษิต ของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ
esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
esāhaṁ → esāhaṁ bhante (sya-all) | esāhaṁ → esāhaṁ bhante (bj: syā, sīmu3) | bhavantaṁ → bhagavantaṁ (bj: katthaci) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | esāhaṁ → esāham (pts) | saraṇaṁ → saraṇam (pts) | dhammañca → dhammañ ca (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์นี้ขอถึงท่าน พระโคดมพร้อมทั้งพระธรรมและพระสงฆ์เป็นสรณะ
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th)ขอท่านพระโคดมโปรดทรงจำ ข้าพระองค์ว่า เป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต’