Paccayasutta๒๗ ปัจจยสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี
“Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā;“ภิกษุทั้งหลาย เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)ชราและมรณะ เป็นอย่างไร
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—
indriyānaṁ → indriyāṇaṁ (pts)คือ ความแก่ ความคร่ำคร่า ความมีฟันหลุด ความมีผมหงอก ความมี หนังเหี่ยวย่น ความเสื่อมอายุ ความแก่หง่อมแห่งอินทรีย์ในหมู่สัตว์นั้น ๆ ของเหล่า สัตว์นั้น ๆ
ayaṁ vuccati jarā.นี้เรียกว่า ชรา
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo;
kaḷevarassa → kalebarassa (bj) | nikkhepo → nikkhepo jīvitindriyassa upacchedo (bj, sya-all) | kalebarassa → kalevarassa (bj: machasaṁ, syā) | cavanatā → All this from katamañca is missing in S3 -- See above 2.4 (pts note) | maccu maraṇaṁ → maccumaraṇaṁ (bjt) | antaradhānaṁ → antaradhānam (pts) | maraṇaṁ → maraṇam (pts) | khandhānaṁ → khandhānam (pts)ความจุติ ความเคลื่อนไป ความทำลายไป ความหายไป ความตายกล่าวคือ มฤตยู การทำกาละ ความแตกแห่งขันธ์ ความทอดทิ้งร่างกาย ความขาดแห่ง ชีวิตินทรีย์ของเหล่าสัตว์นั้น ๆ จากหมู่สัตว์นั้น ๆ
idaṁ vuccati maraṇaṁ.นี้เรียกว่า มรณะ
Iti ayañca jarā idañca maraṇaṁ.
idañca → idaṁ ca (bjt)ชราและมรณะ ดังพรรณนามาฉะนี้
Idaṁ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ.
idaṁ → idam (pts)นี้เรียกว่า ชราและมรณะ
Jātisamudayā jarāmaraṇasamudayo;เพราะชาติเกิด ชราและมรณะจึงเกิด
jātinirodhā jarāmaraṇanirodho.เพราะชาติดับ ชราและมรณะจึงดับ
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā.
ayameva → ayam eva (pts) | jarāmaraṇanirodhagāminī → jarāmaraṇanirodha-gāminī (pts)อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เท่านั้น คือ
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ → seyyathīdam (pts) | sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)๑. สัมมาทิฏฐิ (เห็นชอบ) ๒. สัมมาสังกัปปะ (ดำริชอบ) ๓. สัมมาวาจา (วาจาชอบ) ๔. สัมมากัมมันตะ (กระทำชอบ) ๕. สัมมาอาชีวะ (เลี้ยงชีพชอบ) ๖. สัมมาวายามะ (พยายามชอบ) ๗. สัมมาสติ (ระลึกชอบ) ๘. สัมมาสมาธิ (ตั้งจิตมั่นชอบ) ชื่อว่าปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งชราและมรณะ
Katamā ca, bhikkhave, jāti …pe…
katamā → katamo (pts) | jāti → katamā ca bhikkhave jāti -pe- (bj: machasaṁ, syā) | jāti → Here S1-3 repeats what is said in 2.4 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)ชาติเป็นอย่างไร ฯลฯ
katamo ca, bhikkhave, bhavo …ภพเป็นอย่างไร ...
katamañca, bhikkhave, upādānaṁ …
katamañca → katamañ ca (pts) | upādānaṁ → upādānam (pts)อุปาทานเป็นอย่างไร ...
katamā ca, bhikkhave, taṇhā …ตัณหาเป็น อย่างไร ...
katamā ca, bhikkhave, vedanā …เวทนาเป็นอย่างไร ...
katamo ca, bhikkhave, phasso …ผัสสะเป็นอย่างไร ...
katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṁ …
katamañca → katamaṁ ca (bjt) | katamañca → katamañ ca (pts)สฬายตนะเป็นอย่างไร ...
katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṁ …
katamañca → katamaṁ ca (bjt) | katamañca → katamañ ca (pts)นามรูปเป็นอย่างไร ...
katamañca, bhikkhave, viññāṇaṁ …?
viññāṇaṁ katame → viññāṇam katamā (pts) | pe → “katamoca bhikkhave bhavo -pe-” iccādīsu peyyālamukhena saṅkhitto paccayavibhāgo buddhavagge vibhaṅgasutte vuttanayānusārena veditabbo (bj: pi. 4, 6.) | katamañca → katamaṁ ca (bjt) | katamañca → katamañ ca (pts)วิญญาณเป็นอย่างไร
Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā?
katame → katamā (pts)สังขารทั้งหลาย มีเท่าไร
Tayome, bhikkhave, saṅkhārā—
tayome → tayo me (bjt, pts)สังขารมี ๓ ประการนี้ คือ
kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro.
vacīsaṅkhāro → vācīsaṅkhāro (pts)๑. กายสังขาร (สภาวะที่ปรุงแต่งกาย) ๒. วจีสังขาร (สภาวะที่ปรุงแต่งวาจา) ๓. จิตตสังขาร (สภาวะที่ปรุงแต่งใจ)
Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.
vuccanti → vaccanti (pts)นี้เรียกว่า สังขารทั้งหลาย
Avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo;
avijjāsamudayā → avijjasamudayā (pts) | avijjāsamudayā saṅkhārasamudayo → avijjasamudayā saṅkhāra-samudayo (pts)เพราะอวิชชาเกิด สังขารจึงเกิด
avijjānirodhā saṅkhāranirodho.
avijjānirodhā saṅkhāranirodho → avijjā-nirodhā saṅkhāra-nirodho (pts)เพราะอวิชชาดับ สังขารจึงดับ
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā.
ayameva → ayam eva (pts) | saṅkhāranirodhagāminī → saṅkhāra-nirodha-gāminī (pts)อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เท่านั้น คือ
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
seyyathidaṁ sammādiṭṭhi → seyyathīdaṁ (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdam (pts)๑. สัมมาทิฏฐิ ฯลฯ ๘. สัมมาสมาธิ ชื่อว่าปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งสังขาร
Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṁ paccayaṁ pajānāti, evaṁ paccayasamudayaṁ pajānāti, evaṁ paccayanirodhaṁ pajānāti, evaṁ paccayanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti.
paccayaṁ → paccayaṁ pana (bj: sīmu3) | evaṁ paccayaṁ → evam paccayam (pts) | evaṁ → evam (pts) | evaṁ paccayanirodhaṁ → evam paccayanirodham (pts)ภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดอริยสาวกรู้ชัดปัจจัยอย่างนี้ รู้ชัดความเกิดแห่งปัจจัย อย่างนี้ รู้ชัดความดับแห่งปัจจัยอย่างนี้ รู้ชัดปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งปัจจัย
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako diṭṭhisampanno itipi, dassanasampanno itipi, āgato imaṁ saddhammaṁ itipi, passati imaṁ saddhammaṁ itipi, sekkhena ñāṇena samannāgato itipi, sekkhāya vijjāya samannāgato itipi, dhammasotaṁ samāpanno itipi, ariyo nibbedhikapañño itipi, amatadvāraṁ āhacca tiṭṭhati itipī”ti.
sekhena → sekkhena (bj: machasaṁ, syā) | sekhāya → sekkhāya (bj: machasaṁ, syā) | dhammasotaṁ → S1-3 dhammaṁ sotaṁ- C dhammaṁ sota- and dhammasotaṁ- (pts note) | āhacca → B āpacca here only (pts note) | itipi → iti pi (pts) | saddhammaṁ itipi → saddhammam iti pi (pts) | saddhammaṁ itipi sekkhena ñāṇena → saddhammam iti pi sekhena ñānena (pts) | itipi sekkhāya → iti pi sekhāya (pts) | itipi amatadvāraṁ → iti pi amatadvāram (pts) | itipīti → iti pīti (pts)อย่างนี้ เมื่อนั้นอริยสาวกนี้เราเรียกว่า เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิบ้าง ผู้ถึงพร้อมด้วย ทัศนะบ้าง ผู้ถึงสัทธรรมนี้บ้าง เห็นสัทธรรมนี้บ้าง ประกอบด้วยญาณอันเป็นเสขะบ้าง ประกอบด้วยวิชชาอันเป็นเสขะบ้าง บรรลุกระแสแห่งธรรมบ้าง เป็นพระอริยะผู้มี ปัญญาเพิกถอนกิเลสบ้าง ดำรงอยู่ใกล้ประตูอมตนิพพานบ้าง”