Upavāṇasutta
Upavāṇasutta → upavāno (pts1ed, pts2ed)๒๖ อุปวาณสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṁ etadavoca:
Upavāṇo → So1-3 C B Upavāno (pts note) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ท่านพระอุปวาณะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Santi pana, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti.
pana → hi (bj); (cck, pts) | paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | bhante → santi pana bhante (bj: machasaṁ, syā) | bhante → santi pana bhante (bj: machasaṁ, syā) | pana → sabbavāresu santi hīti pāṭhadvayena bhavitabbaṁ (sya-all note) | Santi → S1-3 add hi always (pts note) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, th, ms2005) | + → hi bhante eke samaṇabrāhmaṇā sayaṁkataṁ dukkhaṁ paññāpenti santi hi (bjt) | sayaṅkataṁ → paraṁkataṁ (bjt) | sayaṅkataṁ → sayaṁ-kataṁ (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่ตน กระทำเอง
Santi pana, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti.
santi → santi hi (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | paraṅkataṁ → parakataṁ (sya-all) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇabrāhmanā (pts) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, ms2005) | + → hi bhante eke samaṇabrāhmaṇā sayaṁkatañca paraṁkatañca dukkhaṁ paññāpenti santi hi (bjt) | paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti → asayaṁkāraṁ (bjt) | samaṇabrāhmaṇā paraṅkataṁ → samaṇabrāhmanā paraṁ-kataṁ (pts)สมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้
Santi pana, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti.
pana → hi (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | paraṅkatañca → parakatañca (sya-all) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca paraṁkatañca (my, ms2005) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca parakatañca (th) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁ-katañca paraṁ-katañca (pts)สมณ- พราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่น กระทำให้ด้วย
Santi pana, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti.
santi → santi hi (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁ kāram aparaṁ-kāram (pts)สมณพราหมณ์อีกพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุ ที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่
Idha no, bhante, bhagavā kiṁvādī kimakkhāyī kathaṁ byākaramānā ca mayaṁ vuttavādino ceva bhagavato assāma, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṁ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyyā”ti?
kiṁvādī → kiṁ vādī (bjt) | kiṁvādī kimakkhāyī → kimvādī kiṁ akkhāyī (pts) | byākaramānā → vyākaramānā (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | byākareyyāma → vyākareyyāma (pts) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayham ṭhānam (pts)ในวาทะเหล่านี้ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้อย่างไร ตรัสบอกไว้อย่างไร และข้าพระองค์ ทั้งหลายจะตอบอย่างไร จึงจะชื่อว่าพูดตรงตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ ไม่ชื่อว่า กล่าวตู่พระผู้มีพระภาคด้วยคำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ทั้งไม่มีการ คล้อยตามคำเช่นนั้นที่จะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้”
“Paṭiccasamuppannaṁ kho, upavāṇa, dukkhaṁ vuttaṁ mayā.“อุปวาณะ เรากล่าวว่าทุกข์เป็นสภาวะที่อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
Kiṁ paṭicca?
kiṁ paṭicca → kimpaṭicca (pts)อาศัยปัจจัย อะไร
Phassaṁ paṭicca.คือ อาศัยผัสสะ
Iti vadaṁ vuttavādī ceva me assa, na ca maṁ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṁ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyya.
vadaṁ → S1 padaṁ (pts note) | byākareyya → vyākareyya (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)บุคคลผู้กล่าวถ้อยคำเช่นนี้ จึงชื่อว่าพูดตรงตามที่เรากล่าวไว้ ไม่ชื่อว่า กล่าวตู่เราด้วยคำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ทั้งไม่มีการคล้อยตาม คำเช่นนั้นที่จะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้
Tatra, upavāṇa, ye te samaṇabrāhmaṇā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti, tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | tatra upavāṇa → tatrūpavāṇa (sya-all) | Upavāṇa → B tatrupavāna always (pts note) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | sayaṅkataṁ → sayaṁ-kataṁ (pts) | paññapenti tadapi phassapaccayā → paññāpenti tad api phassa paccayā (pts)ในวาทะทั้ง ๔ นั้น ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์บัญญัติว่า เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง ก็เกิดขึ้น เพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ ฯลฯ
yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ทุกข์ที่พวก สมณพราหมณ์ ฯลฯ
yepi te samaṇabrāhmaṇā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | yepi → ye pi (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāram aparaṁ-kāram adhiccasamuppannam (pts) | paññapenti tadapi phassapaccayā → paññāpenti tad api phassa paccayā (pts)ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์เหล่านั้นบัญญัติว่าเกิดขึ้นเพราะ อาศัยเหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่ ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็น ปัจจัย
Tatra, upavāṇa, ye te samaṇabrāhmaṇā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | tatra upavāṇa → tatrūpavāṇa (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | upavāṇa → tatrūpavāṇa (bj: syā) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | aññatra → añña (my) | sayaṅkataṁ → sayaṁ-kataṁ (pts) | netaṁ → netam (pts)อุปวาณะ ในวาทะทั้ง ๔ นั้น เป็นไปไม่ได้ที่สมณพราหมณ์บัญญัติว่า ทุกข์เป็น สิ่งที่ตนกระทำเอง จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
Yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ฯลฯ เป็นไปไม่ได้ที่สมณพราหมณ์ ฯลฯ
yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)เป็นไปไม่ได้ที่สมณพราหมณ์ ฯลฯ
yepi te samaṇabrāhmaṇā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | yepi → ye pi (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayam-kāraṁ aparaṁ-kāraṁ (pts) | netaṁ ṭhānaṁ → netam ṭhānam (pts)เป็นไปไม่ได้ที่สมณพราหมณ์บัญญัติว่า ทุกข์เกิดขึ้น เพราะอาศัยเหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่ จะเสวยทุกข์เว้น จากผัสสะ”