Ñātikasutta๔๕ ญาติกสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā ñātike viharati giñjakāvasathe.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ตำหนักอิฐ ใกล้หมู่บ้านญาติกะ
Atha kho bhagavā rahogato paṭisallāno imaṁ dhammapariyāyaṁ abhāsi:
paṭisallāno → paṭisallīno (bj, sya-all) | paṭisallāno imaṁ dhammapariyāyaṁ → paṭisallīno imam dhammapariyāyam (pts) | paṭisallīno → B patisallāno (pts note) | dhammapariyāyam → B -paṭiyāyaṁ; C -cariyāyaṁ (pts note)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงหลีกเร้นอยู่ในที่สงัดได้ตรัสธรรมบรรยายนี้ว่า
“Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso.
cakkhuñca → cakkhuṁ ca (pts) | saṅgati phasso → saṅgatiphasso (pts)“เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่งธรรม ๓ ประการเป็นผัสสะ
Phassapaccayā vedanā,เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงเกิด
vedanāpaccayā taṇhā;เพราะเวทนาเป็น ปัจจัย ตัณหาจึงเกิด
taṇhāpaccayā upādānaṁ …pe…เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงเกิด ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้น แห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Sotañca paṭicca sadde ca …pe…เพราะอาศัยโสตะและเสียง ...
ghānañca paṭicca gandhe ca …
pe → spelled out in full (pts)เพราะอาศัยฆานะและกลิ่น ...
jivhañca paṭicca rase ca …เพราะอาศัย ชิวหาและรส ...
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca …เพราะอาศัยกายและโผฏฐัพพะ ...
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso.เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่งธรรม ๓ ประการเป็นผัสสะ
Phassapaccayā vedanā;เพราะผัสสะเป็น ปัจจัย เวทนาจึงเกิด
vedanāpaccayā taṇhā;เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหาจึงเกิด
taṇhāpaccayā upādānaṁ …pe…เพราะตัณหาเป็น ปัจจัย อุปาทานจึงเกิด ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการ ฉะนี้
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso.เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิด ความประจวบแห่งธรรม ๓ ประการเป็นผัสสะ Phassapaccayā vedanā;เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงเกิด vedanāpaccayā taṇhā.เพราะเวทนาเป็น ปัจจัย ตัณหาจึงเกิด Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho;เพราะตัณหานั้นดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ อุปาทานจึงดับ upādānanirodhā bhavanirodho …pe…เพราะ อุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Sotañca paṭicca sadde ca …pe…
pe → spelled out in full (bjt)เพราะอาศัยโสตะและเสียง ฯลฯ
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ. Tiṇṇaṁ saṅgati phasso.
saṅgati phasso → saṅgatiphasso (pts)เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณ จึงเกิด ความประจวบแห่งธรรม ๓ ประการเป็นผัสสะ
Phassapaccayā vedanā;เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนา จึงเกิด
vedanāpaccayā taṇhā.เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหาจึงเกิด
Tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho;
tassāyeva → tassā yeva (pts)เพราะตัณหานั้นดับไปไม่เหลือด้วย วิราคะ อุปาทานจึงดับ
upādānanirodhā bhavanirodho …pe…เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
evametassa → evam atassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato upassuti ṭhito hoti.
upassuti → upassutiṁ (bj, pts1ed, pts2ed) | upassuti ṭhito → upassutiṁṭhito (pts) | upassutiṁ → upassuti (bj: machasaṁ, syā) | upassuti → upassutiṁ (cck: sī. pī.) | upassutiṁṭhito → B upassuti- always (pts note)สมัยนั้น ภิกษุรูปหนึ่งยืนแอบฟังพระผู้มีพระภาคอยู่
Addasā kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ upassuti ṭhitaṁ.
upassuti → upassutiṁ (bj) | bhikkhuṁ upassuti ṭhitaṁ → bhikkhum upassutiṁṭhitaṁ (pts)พระผู้มีพระภาคได้ทอด พระเนตรเห็นภิกษุนั้นผู้ยืนแอบฟังอยู่
Disvāna taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
bhikkhuṁ etadavoca → bhikkhum etad avoca (pts)ได้ตรัสถามภิกษุนั้นดังนี้ว่า
“assosi no tvaṁ, bhikkhu, imaṁ dhammapariyāyan”ti?“ภิกษุ เธอได้ฟัง ธรรมบรรยายนี้หรือไม่”
“Evaṁ, bhante”ti.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)“ข้าพระองค์ได้ฟังอย่างนี้ พระพุทธเจ้าข้า”
“Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, imaṁ dhammapariyāyaṁ;“ภิกษุ เธอจงศึกษาธรรมบรรยายนี้
pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, imaṁ dhammapariyāyaṁ;จงเล่าเรียนธรรมบรรยายนี้
dhārehi tvaṁ, bhikkhu, imaṁ dhammapariyāyaṁ.จงทรงจำ ธรรมบรรยายนี้
Atthasaṁhito ayaṁ, bhikkhu, dhammapariyāyo ādibrahmacariyako”ti.
Atthasaṁhito ayaṁ → atthasaṁhitoyaṁ (bj); atthasañhitoyaṁ (sya-all, km); atthasaṁhitāyaṁ (pts1ed, pts2ed, mr) | atthasaṁhito ayaṁ → atthasaṁhitoyaṁ (bj, sya-all) | ādibrahmacariyakoti → ādibrahamacariyako ti (pts) | ayaṁ → atthasaṁhitoyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ.); atthasaṁhitāyaṁ (cck: pī. ka.)เพราะธรรมบรรยายนี้ประกอบด้วยประโยชน์ เป็นเบื้องต้นแห่ง พรหมจรรย์”