Dutiyamahārukkhasutta๕๖ ทุติยมหารุกขสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj); viharati tatra kho bhagavā (sya-all)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มี พระภาค ...
“Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho.
mahārukkho → mahā rukkho (th)“ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนต้นไม้ใหญ่
Tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni, yāni ca tiriyaṅgamāni, sabbāni tāni uddhaṁ ojaṁ abhiharanti.
tassa → Missing in S1-3 (pts note) | adhogamāni yāni → adhogamāniyāni (pts) | uddhaṁ ojaṁ → uddham ojam (pts)มีรากหยั่งลงและแผ่ขยายไปรอบ ๆ รากทั้งหมดนั้นย่อมดูดอาหารขึ้นไปข้างบน
Evañhi so, bhikkhave, mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya.
evañhi → evaṁ hi (bjt) | mahārukkho → mahā rukkho (th) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānam (pts)เมื่อเป็นอย่างนี้ ต้นไม้ใหญ่นั้นได้อาหาร อย่างนั้น ได้สารอย่างนั้น พึงยืนต้นอยู่ได้ตลอดกาลนาน
Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu assādānupassino viharato taṇhā pavaḍḍhati.
upādāniyesu → upādānīyesu (bjt) | assādānupassino → assādānu passino (th) | evameva → evam eva (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมย ก็ฉันนั้น เมื่อภิกษุพิจารณาเห็นความพอใจเนือง ๆ ในธรรมทั้งหลายที่เป็นปัจจัย แห่งอุปาทาน ตัณหาย่อมเจริญ
Taṇhāpaccayā upādānaṁ …pe…เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho.
mahārukkho → mahā rukkho (th)ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนต้นไม้ใหญ่
Atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya.
āgaccheyya → āgac cheyya (th) | kuddālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakam (pts)(ยืนต้นอยู่อย่างนั้น) ทีนั้นบุรุษถือจอบ และตะกร้าเดินมา
So taṁ rukkhaṁ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya …pe…
palikhaṇeyya palikhaṇitvā → palikhaneyya palikhanitvā (sya-all) | paliṁ → So B -- S1-3 phali, perhaps pali (~=pari) khaṇeyya (pts note) | rukkhaṁ → rukkham (pts) | palikhaṇeyya palikhaṇitvā mūlāni → paliṁ khaṇeyya paliṁ khaṇitvā mulāni (pts)ตัดต้นไม้ที่โคนต้นแล้ว ขุดลงไป ครั้นขุดลงไปแล้ว ก็ถอนราก ใหญ่น้อยแม้เท่าก้านแฝกขึ้น ฯลฯ
nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.
sīghasotāya → B singha- (pts note)หรือลอยในแม่น้ำที่มีกระแสเชี่ยว
Evañhi so, bhikkhave, mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.
anabhāvaṅkato → anabhāvakato (bj); anabhāvaṅgato (sya-all) | tālāvatthukato → tālavatthukato (pts) | Evañhi → S1-3 omit hi (pts note) | anabhāvaṁkato → S1-3 -bhāva- (pts note) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | mahārukkho → mahā rukkho (th) | anuppādadhammo → anuppāda dhammo (th) | tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ → tālavatthukato anabhāvaṁkato āyatim (pts)เมื่อเป็น อย่างนี้ ต้นไม้ใหญ่นั้นถูกตัดรากถอนโคน เหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อไปไม่ได้
Evameva kho, bhikkhave, upādāniyesu dhammesu ādīnavānupassino viharato taṇhā nirujjhati.
upādāniyesu → upādānīyesu (bjt) | ādīnavānupassino → ādīnavānu passino (th) | evameva → evam eva (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้น เมื่อ ภิกษุพิจารณาเห็นโทษเนือง ๆ ในธรรมทั้งหลายที่เป็นปัจจัยแห่งอุปาทาน ตัณหาย่อมดับ
Taṇhānirodhā upādānanirodho …pe…
upādānanirodho → upādāna nirodho (th)เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับ ฯลฯ
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วย ประการฉะนี้”