Pathavīsutta๒ ปฐวีสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj); viharati tatra kho bhagavā (sya-all)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มี พระภาค ...
“Anamataggoyaṁ, bhikkhave, saṁsāro.
anamataggoyaṁ → anamataggāyam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย สงสารนี้มีเบื้องต้นและเบื้องปลายรู้ไม่ได้
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ.
taṇhāsaṁyojanānaṁ → taṇhāsaññojanānaṁ (th) | pubbā koṭi → pubbākoṭi (pts) | avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ → avijjānīvaraṇānam sattānam (pts)ที่สุดเบื้องต้น ที่สุดเบื้องปลายไม่ปรากฏแก่เหล่าสัตว์ผู้ถูกอวิชชากีดขวาง ถูกตัณหาผูกไว้ วนเวียน ท่องเที่ยวไป
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso imaṁ mahāpathaviṁ kolaṭṭhimattaṁ kolaṭṭhimattaṁ mattikāguḷikaṁ karitvā nikkhipeyya:
mahāpathaviṁ kolaṭṭhimattaṁ kolaṭṭhimattaṁ mattikāguḷikaṁ → mahāpaṭhaviṁ kolaṭṭhikamattaṁ kolaṭṭhikamattaṁ guḷikaṁ (bj) | mahāpathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ (sya-all) | mattikāguḷikaṁ → guḷikaṁ (sya-all); mattikāgulikaṁ (pts) | kolaṭṭhikamattaṁ → kolaṭṭhimattaṁ (bj: machasaṁ) | guḷikaṁ → mattikā guṭikaṁ (bj: machasaṁ); mattikā guḷikaṁ (bj: syā, PTS) | mattikāgulikaṁ → S1-3 omit mattikā (pts note) | nikkhipeyya → nikkhippeyya (pts)เปรียบเหมือนบุรุษพึงปั้นมหาปฐพีนี้ให้เป็นก้อน ก้อนละเท่าเมล็ดกระเบาแล้ว วางไว้
‘ayaṁ me pitā, tassa me pitu ayaṁ pitā’ti, apariyādinnāva bhikkhave, tassa purisassa pitupitaro assu, athāyaṁ mahāpathavī parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya.
mahāpathavī → mahāpaṭhavī (bj, sya-all) | pariyādānaṁ → pariyādinnaṁ (bj) | apariyādinnāva → apariyādinnā ca (sya-all) | ayaṁ pitāti apariyādinnāva → ayam pitā ti apariyādinnā (pts) | me → ayaṁ kho me (bj: PTS) | bhikkhave → apariyādinnā ca bhikkhave (bj: machasaṁ); apariyādinnā ca bhikkhave (bj: syā); apariyādinnā bhikkhave (bj: PTS) | Apariyādinnā → S1-3 -ādiṇṇo (pts note) | pitupitaro → pitu pitaro (bjt, th, pts) | athāyaṁ → athāyam (pts) | parikkhayaṁ → parikkhayam (pts)สมมติว่านี้เป็นบิดาของเรา นี้เป็นบิดาของบิดาของเรา บิดาของบิดาแห่งบุรุษนั้น ไม่พึงสิ้นสุด ส่วนมหาปฐพีนี้พึงหมดสิ้นไป
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Anamataggoyaṁ, bhikkhave, saṁsāro.
anamataggoyaṁ → anamataggāyam (pts)เพราะว่าสงสารนี้มีเบื้องต้นและเบื้องปลายรู้ไม่ได้
Pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ.
pubbā koṭi → pubbakoṭi (pts) | taṇhāsaṁyojanānaṁ → taṇhāsaññojanānaṁ (th)ที่สุดเบื้องต้น ที่สุดเบื้อง ปลายไม่ปรากฏแก่เหล่าสัตว์ผู้ถูกอวิชชากีดขวาง ถูกตัณหาผูกไว้ วนเวียนท่องเที่ยวไป
Evaṁ dīgharattaṁ vo, bhikkhave, dukkhaṁ paccanubhūtaṁ tibbaṁ paccanubhūtaṁ byasanaṁ paccanubhūtaṁ, kaṭasī vaḍḍhitā.
kaṭasī → kaṭasi (bj, pts) | vo → kho (sya-all, pts) | tibbaṁ → tippaṁ (sya-all) | byasanaṁ → vyasanaṁ (bjt, pts) | tibbaṁ → tibbam (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้น เธอทั้งหลายเสวยความทุกข์ เสวยความลำบาก ได้รับความพินาศเต็มป่าช้าเป็นเวลายาวนาน
Yāvañcidaṁ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ, alaṁ virajjituṁ, alaṁ vimuccitun”ti.
yāvañcidaṁ → yāvañcidam (pts) | alameva → alam eva (pts) | nibbindituṁ → nibbinditum (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนี้แหละจึงควรเบื่อหน่าย ควรคลายกำหนัด ควรเพื่อ หลุดพ้นจากสังขารทั้งปวง”
Dutiyaṁ.
dutiyaṁ → dutiyam sāvatthi anamataggāyam (pts)ปฐวีสูตรที่ ๒ จบ