Paraṁmaraṇasutta
Paraṁmaraṇasutta → tathāgataparammaraṇasuttaṁ (bj)๑๒ ปรัมมรณสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca sāriputto bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye.
ca → (pts) | ca mahākassapo → mahā-kassapo (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระมหากัสสปะและท่านพระสารีบุตรพักอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี
Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākassapena saddhiṁ sammodi.
paṭisallānā → patillānā (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ paṭisallāṇā (pts) | yenāyasmā → yenā yasmā (th) | mahākassapena → mahā kassapena (th) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts)ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่ หลีกเร้น ในเวลาเย็นเข้าไปหาท่านพระมหากัสสปะถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (sya-all) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ mahākassapaṁ etadavoca → āyasmantam mahā-kassapam etad avoca (pts)พอ เป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ครั้นท่านพระสารีบุตรนั่ง เรียบร้อยแล้ว ได้ถามท่านพระมหากัสสปะดังนี้ว่า
“kiṁ nu kho, āvuso kassapa, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt, th) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇā ti (pts)“ท่านกัสสปะ หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, āvuso, bhagavatā:
etaṁ → (pts) | kho → S1-3 add evaṁ (pts note) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)“ท่านผู้มีอายุ ข้อที่ว่า
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th, pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกหรือ’ นี้พระผู้มี พระภาคมิได้ทรงพยากรณ์ไว้”
“Kiṁ panāvuso, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
paraṁ maraṇāti evampi → parammaraṇāti etampi (bj, sya-all) | na → S1-3 neva always (pts note) | kiṁ → kim (pts) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇā ti (pts)“หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีกหรือ”
“Evampi kho, āvuso, abyākataṁ bhagavatā:
etampi → evampi kho (bj: machasaṁ, PTS) | evampi → evam pi (pts) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)“แม้ข้อที่ว่า
‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีกหรือ’ นี้พระผู้มีพระภาคก็มิได้ ทรงพยากรณ์ไว้”
“Kiṁ nu kho, āvuso, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
ca → S1-3 na ca hoti always (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | paraṁ maraṇāti → paraṁmaraṇā ti (pts)“หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกหรือ”
“Abyākataṁ kho etaṁ, āvuso, bhagavatā:
etaṁ → evam (pts) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)“ข้อที่ว่า
‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
+ → hoti (bjt, pts) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | paraṁ maraṇāti → paraṁmaraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกหรือ’ นี้พระผู้มีพระภาค ก็มิได้ทรงพยากรณ์ไว้”
“Kiṁ panāvuso, neva hoti, na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?
paraṁ maraṇāti evampi → parammaraṇāti etampi (bj, sya-all) | kiṁ → kim (pts) | paraṁ maraṇāti → paraṁmaraṇā ti (pts)“หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ”
“Evampi kho, āvuso, abyākataṁ bhagavatā:
evampi → etampi (bjt, th) | evampi → evam pi (pts) | abyākataṁ → avyākataṁ (pts)“แม้ข้อที่ว่า
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | paraṁ maraṇāti → paraṁmaraṇā ti (pts)‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ’ นี้พระผู้มีพระภาคก็มิได้ทรงพยากรณ์ไว้”
“Kasmā cetaṁ, āvuso, abyākataṁ bhagavatā”ti?
cetaṁ → cetam (pts) | abyākataṁ bhagavatāti → avyākataṁ bhagavatā ti (pts)“เพราะเหตุไร ข้อที่กล่าวถึงนั้น ๆ พระผู้มีพระภาคจึงมิได้ทรงพยากรณ์ไว้”
“Na hetaṁ, āvuso, atthasaṁhitaṁ nādibrahmacariyakaṁ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati.
nādibrahmacariyakaṁ → ādibrahmacariyakaṁ (bj) | atthasaṁhitaṁ nādibrahmacariyakaṁ → atthasañhitam nādibrahmacāriyakaṁ (pts) | nibbānāya → nibbāṇāya (pts) | nādibrahmacāriyakaṁ → S1-3 -brāhma- ; B cāriyakaṁ; both here only (pts note) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th) | hetaṁ → hetam (pts)“เพราะข้อนั้นไม่มีประโยชน์ ไม่เป็นเบื้องต้นแห่งการประพฤติพรหมจรรย์ ไม่เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับ เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน
Tasmā taṁ abyākataṁ bhagavatā”ti.เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงมิได้ทรงพยากรณ์ไว้”
“Atha kiñcarahāvuso, byākataṁ bhagavatā”ti?
kiñcarahāvuso → kiñcarahi āvuso (bj: sī.pævi, sī.pavi) | carahāvuso → S3 carahi āvuso; S1 cara āvuso (pts note) | kiñcarahāvuso byākataṁ → kiṁ carahāvuso vyākataṁ (pts)“ถ้าเช่นนั้น พระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์ไว้อย่างไรเล่า”
“Idaṁ ‘dukkhan’ti kho, āvuso, byākataṁ bhagavatā;
byākataṁ → vyākataṁ (pts)“พระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์ไว้ว่า ‘นี้ทุกข์
ayaṁ ‘dukkhasamudayo’ti byākataṁ bhagavatā;
dukkhasamudayoti byākataṁ → dukkhasamudayo ti vyākataṁ (pts)นี้ทุกขสมุทัย
ayaṁ ‘dukkhanirodho’ti byākataṁ bhagavatā;
dukkhanirodhoti byākataṁ → dukkhanirodha ti vyākātam (pts)นี้ทุกขนิโรธ
ayaṁ ‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti byākataṁ bhagavatā”ti.
ti → B -gāmini (pts note)นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา” “
“Kasmā cetaṁ, āvuso, byākataṁ bhagavatā”ti?
bhagavatāti → bhagavatā ti (pts)เพราะเหตุไร ข้อนี้พระผู้มีพระภาคจึงทรงพยากรณ์ไว้” “
“Etañhi, āvuso, atthasaṁhitaṁ etaṁ ādibrahmacariyakaṁ etaṁ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
atthasaṁhitaṁ etaṁ ādibrahmacariyakaṁ → atthasañhitam ādibrahmacariyakam (pts) | atthasañhitam → B inserts here etaṁ (pts note) | etañhi → etaṁ hi (bjt) | atthasaṁhitaṁ → atthasañhitaṁ (th)ท่านผู้มีอายุ เพราะข้อนั้นมีประโยชน์ เป็นเบื้องต้นแห่งการประพฤติพรหมจรรย์ เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับ เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน
Tasmā taṁ byākataṁ bhagavatā”ti.
byākataṁ bhagavatāti dvādasamaṁ → bhagavatā byākatanti (bj) | ti → S1-3 Bhagavatā vyākatanti (pts note) | byākataṁ bhagavatāti → vyākataṁ bhagavatā ti (pts)เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงพยากรณ์ไว้”