Upatissasutta
Upatissasutta → sāriputtasuttaṁ (bj)๒ อุปติสสสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ viharati (cck); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:
sāriputto → sārīputto (sya-all)ณ ที่นั้น ท่านพระสารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj) | bhikkhaveti → bhikkhave ti (pts)“ผู้มีอายุทั้งหลาย”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
āvusoti → āvuso ti (pts)ภิกษุทั้งหลายรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว
Āyasmā sāriputto etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | etadavoca → etad avoca (pts)ท่านจึงได้กล่าวดังนี้ว่า
“Idha mayhaṁ, āvuso, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj) | evaṁ → etaṁ (pts) | Idha → Omitted by S1-3 (pts note) | mayhaṁ → mayham (pts)“ผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อกระผมหลีกเร้นอยู่ในที่สงัดแห่งนี้ ได้เกิดความคิด ปริวิตกว่า
‘atthi nu kho taṁ kiñci lokasmiṁ yassa me vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’ti?‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสพึงเกิดขึ้นแก่เรา เพราะความ แปรผันเป็นอย่างอื่นแห่งสัตว์หรือสังขารใด สัตว์หรือสังขารบางอย่างนั้นยังมีอยู่ใน โลกหรือ’
Tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)ผมได้มีความคิดว่า
‘natthi kho taṁ kiñci lokasmiṁ yassa me vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’”ti.
vipariṇāmaññathābhāvā uppajjeyyuṁ → vipariṇā maññathābhāvā nuppajjeyyuṁ (sya-all)‘โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสไม่พึง บังเกิดขึ้นแก่เรา เพราะความแปรผันเป็นอย่างอื่นแห่งสัตว์หรือสังขารที่ไม่มีอยู่ในโลก สัตว์หรือสังขารอย่างนั้นไม่มีอยู่ในโลก”
Evaṁ vutte, āyasmā ānando āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
sāriputtaṁ etadavoca → sāriputtam etad avoca (pts)เมื่อท่านพระสารีบุตรกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์ได้ถามท่านพระ- สารีบุตรว่า
“satthupi kho te, āvuso sāriputta, vipariṇāmaññathābhāvā nuppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti?
nuppajjeyyuṁ → nūppajjeyyuṁ (bj) | vipariṇāmaññathābhāvā → vipariṇamaññathābhāvā (pts) | te → C inserts kho (pts note) | satthupi kho → satthu pi (pts)‘ท่านพระสารีบุตร โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสไม่พึง เกิดขึ้นแก่ท่าน เพราะความแปรผันเป็นอย่างอื่นแม้แห่งพระศาสดาหรือ’
“Satthupi kho me, āvuso, vipariṇāmaññathābhāvā nuppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, api ca me evamassa:
nuppajjeyyuṁ → nūppajjeyyuṁ (bj) | vipariṇāmaññathābhāvā → sāriputta vipariṇāmaññathābhavā (pts) | evamassa → evam assa mā (pts) | me → Omitted by B (pts note) | nuppajjeyyuṁ → S1-3 na up- (pts note) | mā → Omitted by B (pts note) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā api ca → sokaparideva dukkhadomanassupāyāsā apica (th) | satthupi → satthu pi (pts)“ท่านผู้มีอายุ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสไม่พึงเกิดขึ้นแก่ผม เพราะความแปรผันเป็นอย่างอื่นแม้แห่งพระศาสดา แต่ผมมีความคิดว่า
‘mahesakkho vata bho satthā antarahito mahiddhiko mahānubhāvo.
satthā → satto (bj, sya-all) | mahesakkho → S1-3 mahe(S1 -ho-)sakko (pts note)‘ท่านผู้เจริญ พระศาสดาผู้มีศักดิ์ใหญ่ มีฤทธานุภาพมาก อันตรธานไปแล้ว
Sace hi bhagavā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.
dīghamaddhānaṁ → dīgha maddhānaṁ (th) | sace → sa ce (pts) | dīghamaddhānaṁ → dīgham addhānaṁ (pts) | tadassa → tad assa (pts)ถ้าพระองค์พึงดำรง อยู่ตลอดกาลนาน ข้อนั้นพึงเป็นไปเพื่อประโยชน์สุขแก่ชนหมู่มาก เพื่ออนุเคราะห์ ชาวโลก เพื่อประโยชน์เกื้อกูล และเพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย”
Tathā hi panāyasmato sāriputtassa dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā susamūhatā.
ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā → ahiṅkāramamiṁkāramānānusayā (bj) | Sāriputtassa → S1-3 omit -ssa (pts note) | sāriputtassa → sāri puttassa (th) | ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā → ahaṅkāra mamaṅkāra mānānusayā (th) | ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā → ahaṅkāra-mamaṅkāra-mānānusayā (pts)“จริงอย่างนั้น ท่านพระสารีบุตรได้ถอนอหังการ มมังการ และมานานุสัย หมดสิ้นมานานแล้ว
Tasmā āyasmato sāriputtassa satthupi vipariṇāmaññathābhāvā nuppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti.
nuppajjeyyuṁ → nūppajjeyyuṁ (bj) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti → soka parideva dukkha domanassu pāyāsāti (th) | satthupi → satthu pi (pts)เพราะฉะนั้น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จึงไม่ เกิดขึ้นแก่ท่านพระสารีบุตร เพราะความแปรผันเป็นอย่างอื่นแม้แห่งพระศาสดา”