Aniccasaññāsutta
Aniccasaññāsutta → aniccatā (or saññā) (pts1ed)๑๐๒ มอนิจจสัญญาสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
samūhanati → pariyādiyati samūhanti (bj) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → sabbam asmimānam pariyādiyati samūhanti (pts) | samūhanti → asmimānaṁ samūhanti (bj: machasaṁ) | samūhanti → B samūhanati omitting the preceding pariyādiyati (pts note) | kāmarāgaṁ → kāmarāgam (pts) | rūparāgaṁ → rūparāgam (pts) | bhavarāgaṁ → bhavarāgam pariyādiyati sabbam avijjam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย อนิจจสัญญา (ความหมายรู้ว่าไม่เที่ยง) ที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมครอบงำกามราคะ (ความติดใจในกามคุณ) รูปราคะ (ความติดใจในรูปธรรม) ภวราคะ (ความติดใจในภพ) และอวิชชา(ความไม่รู้จริง) ทั้งปวงได้ ถอนอัสมิมานะ (ความถือตัวว่าเป็นเรา) ทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye kassako mahānaṅgalena kasanto sabbāni mūlasantānakāni sampadālento kasati;
kasanto → S1-3 kassako . . . kassanto (pts note) | kasati → kassati (th) | kassako → kasako (pts)ในสารทฤดู ชาวนาเมื่อไถนาด้วยไถคันใหญ่ ย่อมไถทำลายราก (หญ้า) ที่เกี่ยวเนื่องทุกชนิด แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
samūhanati → pariyādiyati samūhanti (bj); samūhanti (pts) | evameva → evam eva (pts) | kāmarāgaṁ → kāmarāgam (pts) | rūparāgaṁ → rūparāgam (pts) | sabbaṁ bhavarāgaṁ → sabbam bhavarāgam (pts) | sabbaṁ avijjaṁ → sabbam avijjam (pts) | sabbaṁ → sabbam (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมครอบงำกามราคะ รูปราคะ ภวราคะ และอวิชชาทั้งปวงได้ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, pabbajalāyako pabbajaṁ lāyitvā agge gahetvā odhunāti niddhunāti nicchoṭeti;
nicchoṭeti → nipphoteti (bj); nipphoṭeti (sya-all) | pabbajalāyako pabbajaṁ → babbajalāyako babbajaṁ (bj) | nicchoṭeti → nipphoṭeti (bj) | nicchoṭeti evameva → nicchodeti evam eva (pts) | niddhunāti nicchoṭeti → nidhunāti nipphoṭeti (th)คนเกี่ยวหญ้ามุงกระต่าย เกี่ยวเสร็จแล้ว จับปลาย เขย่า ฟาด สลัดออกแม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
bahulīkatā → (bj) | pariyādiyati → (bj) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj); (pts) | sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati → (sya-all) | bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati → (pts) | pe → This and the following paragraphs end in B by sabbam asṁiṁmānaṁ samūhanati (pts note)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni tattha ambāni vaṇṭapaṭibandhāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti;
tattha → tatra (bj, pts) | vaṇṭapaṭibandhāni → vaṇṭupanibaddhāni (bj); vaṇṭapaṭibaddhāni (pts) | vaṇṭupanibaddhāni → vaṇṭappaṭibaddhāni (bj: syā) | tadanvayāni → tatvayāni (bj: syā) | vaṇḍacchinnāya → ba. evaṁ. sī. vaṇṭacchinnāya (sya-all note) | tanvayāni → a. evaṁ. sī. ba. tadanvayāni (sya-all note) | vaṇṭacchinnāya → S3 -chiṇṇāya; B vaṇḍacindāya (pts note) | tadanvayāni → B tadamanvayāni (pts note) | vaṇṭapaṭibandhāni → vaṇḍappaṭibaddhāni (th)เมื่อพวงมะม่วงขาดจากขั้ว บรรดามะม่วงเหล่านั้น มะม่วงที่ยังติดอยู่ที่ขั้วทั้งหมดก็หลุดไปตามพวงมะม่วงนั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
bhāvitā → bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ (bj) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj) | evameva → evam eva (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṁ tāsaṁ aggamakkhāyati;
tāsam → B tesaṁ (pts note) | tāsaṁ aggamakkhāyati → tāsam aggam akkhāyati (pts)กลอนของเรือนยอดทั้งหมดทอดไปถึงยอด รวมลงที่ยอด ยอดเรือนชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่ากลอนเหล่านั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj); (sya-all) | evameva → evam eva (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้วก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci mūlagandhā kāḷānusārigandho tesaṁ aggamakkhāyati;
kāḷānusārigandho → kālānusārī (bj); kāḷānusārī (sya-all) | kālānusārī → kālānusārī gandho (bj: machasaṁ) | kāḷānusārī → kālānusārigandho (sya-all: ma.) | kāḷānusārī → B kālānusarigandho (pts note) | kāḷānusārigandho tesaṁ aggamakkhāyati → kāḷānusārī tesam aggam akkhāyati (pts)กลิ่นหอมที่เกิดจากรากชนิดใดชนิดหนึ่ง กฤษณาชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่ากลิ่นหอมที่เกิดจากรากเหล่านั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
aniccasaññā → aniccasaññā bhāvitā (bj, sya-all) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj); (sya-all) | evameva → evam eva (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṁ tesaṁ aggamakkhāyati;
tesaṁ aggamakkhāyati → tesam aggam akkhāyati (pts)กลิ่นหอมที่เกิดจากแก่นชนิดใดชนิดหนึ่ง จันทน์แดงชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่ากลิ่นหอมที่เกิดจากแก่นเหล่านั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
aniccasaññā → aniccasaññā bhāvitā (bj, sya-all) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj); (sya-all) | evameva → evam eva (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṁ tesaṁ aggamakkhāyati;
tesaṁ aggamakkhāyati → tesam aggam akkhāyati (pts)กลิ่นหอมที่เกิดจากดอกชนิดใดชนิดหนึ่ง ดอกมะลิชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่ากลิ่นหอมที่เกิดจากดอกเหล่านั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
aniccasaññā → aniccasaññā bhāvitā (bj, sya-all) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj); (sya-all) | evameva → evam eva (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci kuṭṭarājāno, sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṁ cakkavatti aggamakkhāyati;
kuṭṭarājāno → kuḍḍarājāno (bj, pts1ed); kuṭṭharājāno (sya-all) | kuṭṭarājāno sabbete → kuḍḍarājāno sabbe te (bj, pts); kuṭṭharājāno sabbe te (sya-all) | anuyantā → anuyuttā (bj) | kuḍḍarājāno → kuṭṭharājāno (bj: syā) | kuṭṭarājāno → kuḍḍarājāno (cck: sī.) | anuyantā → po. yu. maddarājāno kuḍḍarājāno (sya-all note) | kuḍḍarājāno → So S3; S1 khuḍḍha-; B kuṭṭarājāne (pts note) | aggamakkhāyati → aggam akkhāyati (pts)พระราชาผู้มีอำนาจน้อยทั้งปวง ย่อมคล้อยตามพระเจ้าจักรพรรดิ พระเจ้าจักรพรรดิชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่าพระราชาผู้มีอำนาจน้อยเหล่านั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
aniccasaññā → aniccasaññā bhāvitā (bj, sya-all) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj); (sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṁ pabhā, sabbā tā candimappabhāya kalaṁ nāgghanti soḷasiṁ, candappabhā tāsaṁ aggamakkhāyati;
soḷasiṁ → solasiṁ (pts) | candimapabhāya → S1-3 candiyāpabhāya (S3 yaṁ) (pts note) | nāgghanti → B nagghanti (pts note) | tārakarūpānaṁ → tārakarūpānam (pts) | tāsaṁ aggamakkhāyati → tāsam aggam akkhāyati (pts)แสงสว่างของดวงดาวทั้งหมด ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งแสงสว่างของดวงจันทร์แสงสว่างของดวงจันทร์ชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่าแสงสว่างของดวงดาวเหล่านั้น แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
aniccasaññā → aniccasaññā bhāvitā (bj, sya-all) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → samūhanti (bj); (sya-all) | evameva → evam eva (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ฯลฯถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nataṁ abbhussakkamāno, sabbaṁ ākāsagataṁ tamagataṁ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocate ca;
nataṁ abbhussakkamāno → nabhaṁ abbhussukkamāno (bj) | viddhe vigatavalāhake → visuddhe vigatabalāhake (sya-all) | nataṁ → nabhaṁ (sya-all) | virocate → virocati (pts) | abbhussukkamāno → abbhussakkamāno (bj: machasaṁ, syā); abbhussukamāno (bj: sīmu8) | virocate → virocati (bj: sīmu8, sī.pavi) | abbhussukkamāno → B abbhusākkamāno (pts note) | virocati → B virocate (pts note) | nataṁ abbhussakkamāno sabbaṁ ākāsagataṁ tamagataṁ → nabham abbhussukkamāno sabbam ākāsagatam tamagatam (pts)ในสารทฤดู เมื่อฝนขาดหาย ปราศจากเมฆ ดวงอาทิตย์อุทัยขึ้นสู่ท้องฟ้ากำจัดความมืดที่มีอยู่ในอากาศทั้งหมด ย่อมส่องแสง แผดแสง และแจ่มกระจ่าง แม้ฉันใด
evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati.
samūhanati → pariyādiyati samūhanti (bj) | samūhanati kathaṁ bhāvitā → samūhanti katham bhavitā (pts) | evameva → evam eva (pts) | kāmarāgaṁ → kāmarāgam (pts) | rūparāgaṁ → rūparāgam (pts) | sabbaṁ bhavarāgaṁ → sabbam bhavarāgam (pts) | sabbaṁ avijjaṁ → sabbam avijjam (pts) | sabbaṁ → sabbam (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้ว ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมครอบงำกามราคะ รูปราคะ ภวราคะ และอวิชชาทั้งปวงได้ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
Kathaṁ bhāvitā ca, bhikkhave, aniccasaññā kathaṁ bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati …pe… sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati?
samūhanati → pariyādiyati samūhanti (bj) | sabbaṁ asmimānaṁ samūhanati → sabbam asmimānam samūhanti (pts) | kathaṁ bhāvitā → katham bhavitā (pts) | kathaṁ → katham (pts) | kāmarāgaṁ → kāmarāgam (pts)อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้วอย่างไร จึงครอบงำกามราคะทั้งปวงได้ ฯลฯ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้
‘Iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (bj, pts) | rūpaṁ → rūpam (pts)คือ อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้วอย่างนี้ว่า ‘รูปเป็นดังนี้ความเกิดขึ้นแห่งรูปเป็นดังนี้ ความดับแห่งรูปเป็นดังนี้
iti vedanā …เวทนาเป็นดังนี้ ...
iti saññā …สัญญาเป็นดังนี้...
iti saṅkhārā …
saṅkhārā → saṅkhāra (pts)สังขารเป็นดังนี้ ...
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti—
atthaṅgamoti → atthagamoti (bj) | atthaṅgamoti evaṁ → atthagamo ti evam (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)วิญญาณเป็นดังนี้ ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณเป็นดังนี้ความดับแห่งวิญญาณเป็นดังนี้
evaṁ bhāvitā kho, bhikkhave, aniccasaññā evaṁ bahulīkatā sabbaṁ kāmarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ rūparāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ bhavarāgaṁ pariyādiyati, sabbaṁ avijjaṁ pariyādiyati, sabbaṁ asmimānaṁ samūhanatī”ti.
samūhanatīti dasamaṁ → pariyādiyati samūhantīti (bj); samūhantīti (pts) | evaṁ → evam (pts) | kāmarāgaṁ → kāmarāgam (pts) | rūparāgaṁ → rūparāgam (pts) | sabbaṁ bhavarāgaṁ → sabbam bhavarāgam (pts) | sabbaṁ avijjaṁ → sabbam avijjam (pts) | sabbaṁ → sabbam (pts)ภิกษุทั้งหลาย อนิจจสัญญาที่บุคคลเจริญ ทำให้มากแล้วอย่างนี้แล ย่อมครอบงำกามราคะ รูปราคะ ภวราคะ และอวิชชาทั้งปวงได้ ถอนอัสมิมานะทั้งปวงได้”
Dasamaṁ.
dasamaṁ → samūhantīti (bjt)มอนิจจสัญญาสูตรที่ ๑๐ จบ
Pupphavaggo pañcamo.
pañcamo → dasamo (cck) | samatto → B Buddhavaggo pañcamo (pts note) | + → tatruddānaṁ (bjt)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Nadī pupphañca pheṇañca, gomayañca nakhāsikhaṁ;
ca → B vaddhañ ca (pts note) | pupphañca pheṇañca → pupphañ ca pheṇaṁ ca (pts) nakhāsikhaṁ suddhikaṁ → nakhasikhaṁ suddhiṁ (bj); nakhasikhaṁ sāmuddakaṁ (sya-all) | Nakhāsikhaṁ → S3 -sikhā (pts note) | gomayañca → gomayañ ca (pts)๑. นทีสูตร ๒. ปุปผสูตร ๓. เผณปิณฑูปมสูตร ๔. โคมยปิณฑสูตร ๕. นขสิขาสูตร ๖. สุทธิกสูตร Suddhikaṁ dve ca gaddulā, vāsījaṭaṁ aniccatāti.
gaddulā vāsījaṭaṁ aniccatāti → gaddūlā nāvasaññāya te dasāti (sya-all) | ca → S1-3 sa (S3 sā-) muddakaṁ ceva (pts note) | gaddulā → S1-3 gaddulaṁ; B bhaddulā (pts note) | suddhikaṁ → suddhiṁ (bjt) | suddhikaṁ → sāmuddakaṁ (th) | suddhikaṁ → suddhikam (pts) vāsījaṭaṁ → vāsijaṭaṁ (bj) | dasāti → evaṁ. ba. suddhikaṁ dve ca gaddūlā vāsijaṭaṁ aniccatāti (sya-all: sī.) | ti → S1-3 nāva saññā te dasāti (pts note) | Vaggo → Missing in S1-3 (pts note) | vāsījaṭaṁ aniccatāti → nāvasaññāya te dasāti (th) | vāsījaṭaṁ aniccatāti → vāsijaṭam aniccatā ti vaggo majjhimapaññāsako samatto (pts)๗. คัททูลพัทธสูตร ๘. ทุติยคัททูลพัทธสูตร ๙. วาสิชฏสูตร ๑๐. อนิจจสัญญาสูตร
Majjhimapaṇṇāsako samatto.
majjhimapaṇṇāsako samatto → majjhimapaṇṇāsakaṁ samattaṁ (bjt)มัชฌิมปัณณาสก์ จบบริบูรณ์
Tassa majjhimapaṇṇāsakassa vagguddānaṁ
vagguddānaṁ → This uddānam is to be found in S1-3 only (pts note)รวมวรรคที่มีในมัชฌิมปัณณาสก์นี้ คือ
Upayo arahanto ca, khajjanī therasavhayaṁ;
upayo → upāyo (sya-all, pts) khajjanī therasavhayaṁ → khajjanīyo therasavhayo (bj); khajjanitherasavhayaṁ (sya-all) | therasavhayaṁ → therasambhayaṁ (pts)๑. อุปยวรรค ๒. อรหันตวรรค ๓. ขัชชนียวรรค ๔. เถรวรรค Pupphavaggena paṇṇāsa, dutiyo tena vuccatīti.
paṇṇāsa → paṇṇāso (bj) | paṇṇāsa dutiyo → paññāsadutiyo (pts) vuccatīti → vuccati (bj); pavuccati (sya-all) | vuccatīti → vuccati sāvatthi tatra voca cattāro me (pts)๕. ปุปผวรรค รวม ๕ วรรค เรียกว่า ทุติยปัณณาสก์ จูฬปัณณาสก์