Tatiyasamudayadhammasutta๑๒๘ ตติยสมุทยธัมมสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe…
sāriputto → sārīputto (sya-all) | mahākoṭṭhiko → mahākoṭṭhito (sya-all)สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโกฏฐิตะ อยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
mahākoṭṭhiko → mahākoṭṭhito (bj, sya-all, pts) | sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | mahākoṭṭhiko → mahā-koṭṭhito (pts) | sāriputtaṁ etadavoca → sāriputtam etad avoca (pts)ท่านพระมหาโกฏฐิตะนั่ง ณ ที่สมควรได้ถามท่านพระสารีบุตรดังนี้ว่า
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | + → kho (bjt)“ท่านสารีบุตร ที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ‘วิชชาวิชชา’
Katamā nu kho, āvuso, vijjā;วิชชาเป็นอย่างไร
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti?และด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอ บุคคลจึงเป็นผู้มีวิชชา”
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako samudayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; vayadhammaṁ rūpaṁ …pe… samudayavayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayavayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti;
yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ท่านผู้มีอายุ พระอริยสาวกในพระธรรมวินัยนี้ผู้ได้สดับ รู้ชัดรูปที่มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดาตามความเป็นจริงว่า ‘รูปมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา’ รู้ชัดรูปที่มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา ฯลฯ รู้ชัดรูปที่มีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดาตามความเป็นจริงว่า ‘รูปมีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดา’
samudayadhammaṁ vedanaṁ …pe… samudayavayadhammā vedanā …
samudayavayadhammā vedanā → (bj, sya-all, pts)รู้ชัดเวทนาที่มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา ฯลฯ เวทนาที่มีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดา ฯลฯ
samudayadhammaṁ saññaṁ …pe…รู้ชัดสัญญาที่มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา ฯลฯ
samudayadhamme saṅkhāre … vayadhamme saṅkhāre … samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.รู้ชัดสังขารที่มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา ฯลฯ สังขารที่มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา ฯลฯ รู้ชัดสังขารที่มีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดาตามความเป็นจริงว่า ‘สังขารทั้งหลายมีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดา’
Samudayadhammaṁ viññāṇaṁ … vayadhammaṁ viññāṇaṁ … samudayavayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayavayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
samudayadhammaṁ viññāṇaṁ → (bj) | viññāṇaṁ vayadhammaṁ viññāṇaṁ samudayavayadhammaṁ → (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhutaṁ (pts)รู้ชัดวิญญาณที่มีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา ฯลฯ วิญญาณที่มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา ฯลฯ รู้ชัดวิญญาณที่มีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดาตามความเป็นจริงว่า ‘วิญญาณมีความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปเป็นธรรมดา’
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā;
ayaṁ → ayam (pts)ท่านผู้มีอายุ นี้พระผู้มีพระภาคตรัสว่า วิชชา
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti.และด้วยเหตุเพียงเท่านี้ บุคคลจึงเป็นผู้มีวิชชา”