Paṭipadāsutta๔๔ ปฏิปทาสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ tatra kho (sya-all) | sāvatthinidānaṁ sakkāyasamudayagāminiñca → (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Sakkāyasamudayagāminiñca vo, bhikkhave, paṭipadaṁ desessāmi, sakkāyanirodhagāminiñca paṭipadaṁ.
desessāmi → desissāmi (bj) | paṭipadaṁ desessāmi sakkāyanirodhagāminiñca → desissāmi sakkāyanirodhagāminiṁ ca (pts) | ca → Missing in B (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายสมุทัย (เหตุเกิดแห่งสักกาย ) และปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายนิโรธ (ความดับแห่งสักกายะ) แก่เธอทั้งหลาย
Taṁ suṇātha.เธอทั้งหลายจงฟัง
Katamā ca, bhikkhave, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā?
sakkāyasamudayagāminī → sakkāya samudayagāminī (pts)ปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายสมุทัย เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto,
ariyānaṁ → ariyānam (pts) | sappurisānaṁ → sappurisānam (pts)คือ ปุถุชนในโลกนี้ผู้ไม่ได้สดับ ไม่ได้เห็นพระอริยะ ไม่ฉลาดในธรรมของพระอริยะ ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของพระอริยะ ไม่ได้เห็นสัตบุรุษ ไม่ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ
rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ; attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.
rūpaṁ → rūpam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)พิจารณาเห็นรูปโดยความเป็นอัตตา พิจารณาเห็นอัตตาว่ามีรูป พิจารณาเห็นรูปในอัตตา หรือพิจารณาเห็นอัตตาในรูป
Vedanaṁ attato …
pe → spelled out in full (bjt) | vedanaṁ → vedanam (pts)พิจารณาเห็นเวทนาโดยความเป็นอัตตา ฯลฯ
saññaṁ …พิจารณาเห็นสัญญาโดยความเป็นอัตตา ฯลฯ
saṅkhāre …
Saṅkhāre → Complete in S1-3 (pts note)พิจารณาเห็นสังขารโดยความเป็นอัตตา ฯลฯ
viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ; attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)พิจารณาเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตา พิจารณาเห็นอัตตาว่ามีวิญญาณพิจารณาเห็นวิญญาณในอัตตา หรือพิจารณาเห็นอัตตาในวิญญาณ
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘sakkāyasamudayagāminī paṭipadā, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā’ti.
sakkāyasamudayagāminī paṭipadā → (sya-all)นี้เรียกว่า ปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายสมุทัย คำว่า ‘ปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายสมุทัย‘
Iti hidaṁ, bhikkhave, vuccati ‘dukkhasamudayagāminī samanupassanā’ti.
hidaṁ → idam (pts) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt)ดังกล่าวมานี้ เราเรียกว่า ‘การพิจารณาเห็นที่ให้ถึงทุกขสมุทัย’
Ayamevettha attho.
evettha → B cevettha always (pts note) | ayamevettha → ayam evettha (pts)นี้เป็นใจความในข้อนี้
Katamā ca, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā?
paṭipadā → patipadā (pts)ปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายนิโรธ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako ariyānaṁ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṁ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto,คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ผู้ได้สดับ ได้เห็นพระอริยะ ฉลาดในธรรมของพระอริยะ ได้รับการแนะนำในธรรมของพระอริยะ ได้เห็นสัตบุรุษ ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ได้รับการแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ
na rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ vā attānaṁ; na attani vā rūpaṁ, na rūpasmiṁ vā attānaṁ.
rūpaṁ → rūpam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)ไม่พิจารณาเห็นรูปโดยความเป็นอัตตา ไม่พิจารณาเห็นอัตตาว่ามีรูป ไม่พิจารณาเห็นรูปในอัตตา หรือไม่พิจารณาเห็นอัตตาในรูป
Na vedanaṁ attato …
+ → samanupassati (bjt) | vedanaṁ → vedanam (pts)ไม่พิจารณาเห็นเวทนาโดยความเป็นอัตตา ฯลฯ
na saññaṁ …ไม่พิจารณาเห็นสัญญา ฯลฯ
na saṅkhāre …ไม่พิจารณาเห็นสังขาร ฯลฯ
na viññāṇaṁ attato samanupassati, na viññāṇavantaṁ vā attānaṁ; na attani vā viññāṇaṁ, na viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
viññāṇavantaṁ → viññāvantam (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | viññāṇasmiṁ → viññāṇasmim (pts)ไม่พิจารณาเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตา ไม่พิจารณาเห็นอัตตาว่ามีวิญญาณไม่พิจารณาเห็นวิญญาณในอัตตา หรือไม่พิจารณาเห็นอัตตาในวิญญาณ
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘sakkāyanirodhagāminī paṭipadā, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti.
paṭipadā sakkāyanirodhagāminī → (sya-all) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts)นี้เรียกว่า ปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายนิโรธ คำว่า ‘ปฏิปทาที่ให้ถึงสักกายนิโรธ‘
Iti hidaṁ, bhikkhave, vuccati ‘dukkhanirodhagāminī samanupassanā’ti.
iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | hidaṁ → hidam (pts) | samanupassanāti → samanupassanā ti (pts)ดังกล่าวมานี้ เราเรียกว่า ‘การพิจารณาเห็นที่ให้ถึงทุกขนิโรธ’
Ayamevettha attho”ti.
ayamevettha → ayam evettha (pts)นี้เป็นใจความในข้อนี้”
Dutiyaṁ.
dutiyaṁ → sāvatthi tatra voca (pts)ปฏิปทาสูตรที่ ๒ จบ