Aniccasutta
Aniccasutta → paṭhamaaniccatāsuttaṁ (bj); aniccatā 1 (pts1ed)๔๕ อนิจจสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ tatra kho (sya-all) | sāvatthinidānaṁ rūpaṁ → rūpam (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ.
rūpaṁ → rūpam (pts) | aniccaṁ → aniccam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย รูปไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ;
yadaniccaṁ → (pts) | yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
yaṁ dukkhaṁ tadanattā;
tadanattā → tad anattā (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา
yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
daṭṭhabbaṁ evametaṁ yathābhūtaṁ → daṭṭhabbam evam etaṁ (pts) | yadanattā → yad anattā (pts) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | meso → me so (pts)สิ่งใดเป็นอนัตตา สิ่งนั้นเธอทั้งหลายพึงเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่ เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.
anupādāya → So B always; S1-3 anupādā; further on anupādāya (pts note) | evametaṁ yathābhūtaṁ → evam etaṁ (pts)เมื่อเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้จิตย่อมคลายกำหนัด หลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น
Vedanā aniccā …เวทนาไม่เที่ยง ฯลฯ
saṅkhārā …
Saṅkhārā → Complete in S1-3 (pts note)สังขารไม่เที่ยง ฯลฯ
viññāṇaṁ aniccaṁ.
viññāṇaṁ aniccaṁ → viññāṇam aniccam (pts)วิญญาณไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ;
yadaniccaṁ → yadanaccaṁ (sya-all) | yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ → yad (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
yaṁ dukkhaṁ tadanattā;สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา
yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
attāti → attaṁāti (sya-all)สิ่งใดเป็นอนัตตา สิ่งนั้นเธอทั้งหลายพึงเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.
āsavehi → Complete in all the MSS. (pts note)เมื่อเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ จิตย่อมคลายกำหนัด หลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น
Rūpadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṁ virattaṁ vimuttaṁ hoti anupādāya āsavehi, vedanādhātuyā …pe…
bhikkhuno → Missing in B (pts note) | + → ce (th) | cittaṁ → cittam (pts) | vedanādhātuyā → vedanādhatuyā ce (pts)ภิกษุทั้งหลาย ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากรูปธาตุ ก็เป็นจิตที่หลุดพ้นแล้วจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากเวทนาธาตุ ฯลฯ
saññādhātuyā …
saññādhātuyā → saññādhātuyā ce (sya-all, pts)ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากสัญญาธาตุ ฯลฯ
saṅkhāradhātuyā …
saṅkhāradhātuyā → saṅkhāradhātuyā ce (sya-all, pts)ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากสังขารธาตุ ฯลฯ
viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṁ virattaṁ vimuttaṁ hoti anupādāya āsavehi.ถ้าจิตของภิกษุคลายกำหนัดจากวิญญาณธาตุ ก็เป็นจิตที่หลุดพ้นแล้วจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น
Vimuttattā ṭhitaṁ. Ṭhitattā santusitaṁ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati.
santusitaṁ → santussitaṁ (bj, pts1ed, mr) | santusitaṁ → santussitaṁ (cck: ka. sī. pī. ka.) | paccattaññeva → paccattaṁ yeva (bjt) | vimuttattā ṭhitaṁ → vimuttatā ṭhitam (pts) | santusitaṁ santusitattā → santussitaṁ santussitattā (pts)เพราะหลุดพ้นจึงตั้งมั่น เพราะตั้งมั่นจึงสันโดษเพราะสันโดษจึงไม่สะดุ้ง เมื่อไม่สะดุ้งย่อมดับไปเอง
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)ภิกษุนั้นรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้วอยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Tatiyaṁ.
tatiyaṁ → sāvatthi tatra voca (pts)อนิจจสูตรที่ ๓ จบ