Dutiyaaniccasutta
Dutiyaaniccasutta → dutiyaaniccatāsuttaṁ (bj); aniccatā 2 (pts1ed)๔๖ ทุติยอนิจจสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ tatra kho (sya-all) | sāvatthinidānaṁ rūpaṁ → rūpam (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ.
rūpaṁ → rūpam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย รูปไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ;
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
yaṁ dukkhaṁ tadanattā;
tadanattā → tad anattā (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา
yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
nesohamasmi → neso hamasmi (bjt) | yadanattā → yad anattā (pts) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)สิ่งใดเป็นอนัตตา สิ่งนั้นเธอทั้งหลายพึงเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Vedanā aniccā …เวทนาไม่เที่ยง ฯลฯ
saññā aniccā …สัญญาไม่เที่ยง ฯลฯ
saṅkhārā aniccā …สังขารไม่เที่ยง ฯลฯ
viññāṇaṁ aniccaṁ.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)วิญญาณไม่เที่ยง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ;
yadaniccaṁ taṁ → yad aniccaṁ tam (pts)สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์
yaṁ dukkhaṁ tadanattā;
tadanattā → tad anattā (pts)สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นเป็นอนัตตา
yadanattā taṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
nesohamasmi → neso hamasmi (bjt) | yadanattā → yad anattā (pts) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)สิ่งใดเป็นอนัตตา สิ่งนั้นเธอทั้งหลายพึงเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato pubbantānudiṭṭhiyo na honti.
evametaṁ yathābhūtaṁ → evam etaṁ yathābhūtam (pts)เมื่อเห็นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ การตามเห็นส่วนเบื้องต้น (อดีต) ก็ไม่มี
Pubbantānudiṭṭhīnaṁ asati, aparantānudiṭṭhiyo na honti.เมื่อการตามเห็นส่วนเบื้องต้นไม่มี การตามเห็นส่วนเบื้องปลาย (อนาคต) ก็ไม่มี
Aparantānudiṭṭhīnaṁ asati, thāmaso parāmāso na hoti.
thāmaso → thāmasā (bj, sya-all, km) | parāmāso → parāmaso (pts) | thāmaso → thāmasā (cck: sī. syā. kaṁ.) | aparantānudiṭṭhīnaṁ → aparantānudiṭṭhīnam (pts)เมื่อการตามเห็นส่วนเบื้องปลายไม่มี ความยึดมั่นอย่างแรงกล้าก็ไม่มี
Thāmase parāmāse asati rūpasmiṁ …
Thāmase → thāmasā (bj, sya-all, km); thāmaso (mr) | thāmase → thāmasā (bj, sya-all) | parāmāse → parāmase (pts) | Thāmase → thāmasā (cck: sī. syā. kaṁ.); thāmaso (cck: ka.) | parāmase → So B; S1-3 thāmasāparāmāso--e, S3 having at first mā, aterwards ma in -paramāso--e; S1 having always mā corrected to mā. (pts note)เมื่อความยึดมั่นอย่างแรงกล้าไม่มี จิตก็คลายกำหนัดในรูป ฯลฯ
vedanāya …ในเวทนา ฯลฯ
saññāya …ในสัญญา ฯลฯ
saṅkhāresu …ในสังขาร
viññāṇasmiṁ cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.
cittaṁ → cittam (pts)จิตก็คลายกำหนัดในวิญญาณหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ถือมั่น
Vimuttattā ṭhitaṁ. Ṭhitattā santusitaṁ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati.
paccattaññeva → paccattaṁyeva (bjt)เพราะหลุดพ้นจึงตั้งมั่น เพราะตั้งมั่นจึงสันโดษ เพราะสันโดษจึงไม่สะดุ้ง เมื่อไม่สะดุ้งย่อมดับไปเอง
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.ภิกษุนั้นรู้ชัดว่า‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Catutthaṁ.
catutthaṁ → sāvatthi tatra voca (pts)ทุติยอนิจจสูตรที่ ๔ จบ