Soattāsutta๓ โสอัตตาสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati:
bhikkhave → (pts) | kiṁ → kim (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามว่า “ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมีอะไร เพราะถือมั่นอะไรเพราะยึดมั่นอะไร ทิฏฐิอย่างนี้จึงเกิดขึ้นว่า
‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’”ti?
avipariṇāmadhammoti bhagavaṁmūlakā → aviparināmadhammoti bhagavammūlakā (bj)‘อัตตากับโลกเป็นอย่างเดียวกัน เรานั้นละโลกนี้ไปแล้วจักเป็นผู้เที่ยงแท้ ยั่งยืน คงทน มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา”
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt, pts) | + → bhagavato sutvā bhikkhu dhāressantīti (bjt)ภิกษุเหล่านั้นทูลตอบว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลาย มีพระผู้มีพระภาคเป็นหลัก ฯลฯ
“Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati:
rūpaṁ → rūpam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมีรูป เพราะถือมั่นรูป เพราะยึดมั่นรูป ทิฏฐิอย่างนี้จึงเกิดขึ้นว่า
‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti.
avipariṇāmadhammoti → aviparināmadhammoti (bj) | avipariṇāmadhammoti → avipariṇāmadhammo (pts)‘อัตตา ฯลฯ มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
Vedanāya sati …pe…เมื่อมีเวทนา ฯลฯ
saññāya sati …เมื่อมีสัญญา ...
saṅkhāresu sati …เมื่อมีสังขาร ...
viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati:
sati → sata (sya-all) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)เมื่อมีวิญญาณ เพราะถือมั่นวิญญาณ เพราะยึดมั่นวิญญาณ ทิฏฐิอย่างนี้จึงเกิดขึ้นว่า
‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti.
avipariṇāmadhammoti → aviparināmadhammoti (bj) | avipariṇāmadhammoti → avipariṇāmadhammo (th, pts)‘อัตตากับโลกเป็นอย่างเดียวกัน เรานั้นละโลกนี้ไปแล้วจักเป็นผู้เที่ยงแท้ยั่งยืน คงทน มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ → kim (pts)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → vipariṇāmadhammaṁ (th) | aniccaṁ → aniccam (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya:
taṁ → tam (pts) | evaṁ → evam (pts)“ฯลฯ มีความแปรผันเป็นธรรมดา เพราะไม่ถือมั่นสิ่งนั้น ทิฏฐิอย่างนี้จะพึงเกิดขึ้นหรือว่า
‘so attā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)‘อัตตา ฯลฯ
avipariṇāmadhammo’”ti?
avipariṇāmadhammoti → aviparināmadhammoti (bjt) | avipariṇāmadhammoti → avipariṇāmadhammo ti (pts)มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Vedanā …“เวทนา ... saññā …สัญญา ... saṅkhārā …สังขาร ... viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ bhante …pe…
pe → spelled out in full (bjt)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya:“ฯลฯ มีความแปรผันเป็นธรรมดา เพราะไม่ถือมั่นสิ่งนั้น ทิฏฐิอย่างนี้จะพึงเกิดขึ้นบ้างหรือว่า
‘so attā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)‘อัตตา ฯลฯ
avipariṇāmadhammo’”ti?
avipariṇāmadhammoti → aviparināmadhammoti (bjt)มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา”
“No hetaṁ, bhante”.“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
tampi → taṁpi (th) | yampidaṁ → yam pidaṁ (pts) | sutaṁ → sutam (pts) | viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ → viññātam pattam pariyesitam anuvicaritam (pts) | tampi → tam pi (pts) | vāti → vā ti (pts)“แม้สิ่งที่บุคคลได้เห็น ฟัง ทราบ รู้ ถึง แสวงหา ใคร่ครวญด้วยใจเที่ยงหรือไม่เที่ยง’'
“Aniccaṁ, bhante …pe…
bhante → bhante yaṁ panāniccaṁ (sya-all) | bhante → Complete in S1-3 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya:
taṁ → tam (pts)“ฯลฯ เพราะไม่ถือมั่นสิ่งนั้น ทิฏฐิอย่างนี้จะพึงเกิดขึ้นบ้างว่า
‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’”ti?
avipariṇāmadhammoti → aviparināmadhammoti (bj)‘อัตตากับโลกเป็นอย่างเดียวกัน เรานั้นละโลกนี้ไปแล้วจักเป็นผู้เที่ยงแท้ ยั่งยืน คงทน มีความไม่แปรผันเป็นธรรมดา’
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—
ca → chasu (bj, sya-all, pts) | kaṅkhā pahīnā hoti dukkhepissa → (bj) | dukkhepissa → dukkhe pissa (pts) | paṭipadāyapissa → paṭipadāya pissa (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุที่อริยสาวกละความสงสัยในฐานะ ๖ ประการนี้ได้ฉะนั้น จึงละความสงสัยแม้ในทุกข์ ฯลฯ ละความสงสัยแม้ในปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งทุกข์ได้
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.ภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่า อริยสาวกผู้เป็นโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวันข้างหน้า”