Etaṁmamasutta๒ เอตังมมสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati:
kiṁ → kim (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามว่า “ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมีอะไร เพราะถือมั่นอะไรเพราะยึดมั่นอะไร ทิฏฐิอย่างนี้จึงเกิดขึ้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt, pts) | + → bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti (bjt)ภิกษุเหล่านั้นทูลตอบว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาคเป็นหลัก ฯลฯ
“rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati:
rūpaṁ → rūpam (pts) | evaṁ → evam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมีรูป เพราะถือมั่นรูป เพราะยึดมั่นรูป ทิฏฐิอย่างนี้จึงเกิดขึ้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti.
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts)‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
Vedanāya sati …pe…เมื่อมีเวทนา ฯลฯ
saññāya sati …เมื่อมีสัญญา ...
saṅkhāresu sati …เมื่อมีสังขาร ...
viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati:
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)เมื่อมีวิญญาณ เพราะถือมั่นวิญญาณ เพราะยึดมั่นวิญญาณ ทิฏฐิอย่างนี้จึงเกิดขึ้นว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti.
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts)‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ → kim (pts)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า ฯลฯ
“vedanā …“เวทนา ...
saññā …สัญญา ...
saṅkhārā …สังขาร ...
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
viññāṇaṁ niccaṁ → viññāṇam niccam aniccaṁ (pts) | aniccaṁ vāti aniccaṁ → ti aniccam (pts)วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
bhante → (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya:
taṁ anupādāya → tam upādāya (pts)“ฯลฯ เพราะไม่ถือมั่นสิ่งนั้น ทิฏฐิอย่างนี้จะพึงเกิดขึ้นบ้างหรือว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts)‘นั่นของเราเราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
pidaṁ → B pi here and in the next sutta (pts note) | tampi → taṁpi (th) | yampidaṁ → yam pidaṁ (pts) | sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ → sutam mutam viññātam pattam pariyesitam anuvicaritam (pts) | tampi → tam pi (pts) | + → va (pts) | aniccaṁ vāti → ti (pts)“แม้สิ่งที่บุคคลได้เห็น ฟัง ทราบ รู้ ถึง แสวงหา ใคร่ครวญด้วยใจเที่ยงหรือไม่เที่ยง’
“Aniccaṁ, bhante”.
aniccaṁ → aniccam (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ → yam (pts) | sukhaṁ vāti → sukkhaṁ vā ti (pts)“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya:
vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | api → apa (sya-all) | yaṁ → yam (pts) | vipariṇāmadhammaṁ → vipariṇāmadhammam (pts) | taṁ → tam (pts)“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา เพราะไม่ถือมั่นสิ่งนั้นทิฏฐิอย่างนี้จะพึงเกิดขึ้นบ้างหรือว่า
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts)‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”
“Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—
ca → chasu (bj, sya-all, pts) | kho → MIssing in S1-3 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | dukkhepissa → dukkhe pissa (pts) | paṭipadāyapissa → paṭipadāya pissa (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุที่อริยสาวกละความสงสัยในฐานะ ๖ ประการนี้ได้ฉะนั้น จึงละความสงสัยแม้ในทุกข์ ฯลฯ ละความสงสัยแม้ในปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งทุกข์ได้
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
sambodhiparāyanoti dutiyaṁ → sambodhiparāyano ti sāvatthi (pts)ภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่า อริยสาวกผู้เป็นโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวันข้างหน้า”