PañcarājasuttaПять царей
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ viharati (sya-all)В условиях Саваттхи.
Tena kho pana samayena pañcannaṁ rājūnaṁ pasenadipamukhānaṁ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṁ samaṅgībhūtānaṁ paricārayamānānaṁ ayamantarākathā udapādi:
samaṅgībhūtānaṁ → samaṅgibhūtānaṁ (sya-all, pts) | ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts) | ayamantarākathā → ayam antarā kathā (pts)И тогда пять царей во главе с царём Пасенади Косальским развлекали себя, будучи наделёнными и обеспеченными пятью множителями желания, во время чего следующая беседа случилась между ними:
“kiṁ nu kho kāmānaṁ aggan”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ nu → kin-nu (pts) | kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)“Каково наиглавнейшее желание?”
Tatrekacce evamāhaṁsu:
Tatrekacce → tatreke (cck: sī. pī.) | tatrekacce evamāhaṁsu → tatr-ekacce evam āhaṁsu (pts)Один из них сказал:
“rūpā kāmānaṁ aggan”ti.
kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)“Формы — наиглавнейшее из желания”.
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam ahaṁsu (pts)Другой сказал:
“saddā kāmānaṁ aggan”ti.
kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)“Звуки — наиглавнейшее”.
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam evam āhaṁsu (pts)Другой:
“gandhā kāmānaṁ aggan”ti.
agganti → aggan ti (pts)“Запахи — наиглавнейшее”.
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Другой:
“rasā kāmānaṁ aggan”ti.
kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)“Вкусы — наиглавнейшее”.
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)Другой:
“phoṭṭhabbā kāmānaṁ aggan”ti.
kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)“Касания — наиглавнейшее”.
Yato kho te rājāno nāsakkhiṁsu aññamaññaṁ saññāpetuṁ.
rājāno → mahārājāno (bj: sīmu3) | rājāno → S1-3 mahārājāno. (pts note) | saññāpetuṁ → S2 ñāpetuṁ. (pts note) | aññamaññaṁ → aññaṁ aññaṁ (pts)Поскольку те цари не могли убедить друг друга,
Atha kho rājā pasenadi kosalo te rājāno etadavoca:
kho → S1-3 omit kho. (pts note) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)царь Пасенади Косальский сказал им:
“āyāma, mārisā, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etamatthaṁ paṭipucchissāma.
paṭipucchissāma → S3 aroceyyāmā ti; S1 Bhagavantam paṭipucchāma; S2 omits the whole from Bhaga . . . to . . . ma, the interval remaining empty, white. (pts note) | tenupasaṅkamissāma → ten-upasaṅkamissāma (pts) | bhagavantaṁ etamatthaṁ → bhagavantam etam atthaṁ (pts)“Ну же, почтенные, пойдёмте к Благословенному и спросим у него об этом.
Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti.
dhāressāmā”ti → dhāreyyāmāti (bj, sya-all, km, pts1ed) | dhāressāmāti → dhāreyyāmāti (sya-all) | dhāressāmāti → dhāreyyāmāti (bj: sīmu7, syā, PTS) | dhāressāmā’’ti → dhāreyyāmāti (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | dhāreyyāmāti → ba. dhāressantīti (sya-all note) | ti → B. dhāressāmāti. (pts note) | byākarissati → vyākarissati (bjt) | dhāressāmāti → dhāreyyāmā ti (pts)Как он нам ответит, так нам и следует это запомнить”.
“Evaṁ, mārisā”ti kho te rājāno rañño pasenadissa kosalassa paccassosuṁ.
pasenadissa kosalassa → pasenadikosalassa (sya-all, pts) | evaṁ mārisāti → evam marisā ti (pts) | pasenadissa kosalassa → pasenadi-kosalassa (pts)“Хорошо, почтенный” — ответили те цари.
Atha kho te pañca rājāno pasenadipamukhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadipamukhā → pasenadippamukhā (bjt) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadipamukhā → pasenadi-pamukhā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten-upasaṅkamiṁsu (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)Затем те пять царей во главе с царём Пасенади Косальским, отправились к Благословенному, поклонились ему и сели рядом. Затем царь Пасенади Косальский рассказал Благословенному обо всей их беседе и спросил:
“idha, bhante, amhākaṁ pañcannaṁ rājūnaṁ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṁ samaṅgībhūtānaṁ paricārayamānānaṁ ayamantarākathā udapādi:
samaṅgībhūtānaṁ → samaṅgibhūtānaṁ (sya-all) | ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | pañcannaṁ → pañcannam (pts) | samaṅgībhūtānaṁ paricārayamānānaṁ ayamantarākathā → samaṅgibhūtānaṁ paricārayamānaṁ ayam antarā kathā (pts)
‘kiṁ nu kho kāmānaṁ aggan’ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt, pts) | kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
‘rūpā kāmānaṁ aggan’ti.
rūpā kāmānaṁ agganti → rupā kāmānam aggan ti (pts)
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam ahaṁsu rūpā kāmānam aggan ti ekacce evam ahaṁsu (pts)
‘saddā kāmānaṁ aggan’ti.
kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam ahaṁsu (pts)
‘gandhā kāmānaṁ aggan’ti.
kāmānaṁ → kāmānam (pts)
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam ahaṁsu (pts)
‘rasā kāmānaṁ aggan’ti.
kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)
Ekacce evamāhaṁsu:
evamāhaṁsu → evam āhaṁsu (pts)
‘phoṭṭhabbā kāmānaṁ aggan’ti.
phoṭṭhabbā kāmānaṁ agganti → poṭṭhabbā kāmānam aggan ti (pts)
Kiṁ nu kho, bhante, kāmānaṁ aggan”ti?
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ nu → kin-nu (pts) | kāmānaṁ agganti → kāmānam aggan ti (pts)“Так как же, почтенный, каково наиглавнейшее из желания?”
“Manāpapariyantaṁ khvāhaṁ, mahārāja, pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmi.
Manāpa-pariyantam → SS. manappariyantiṁ (S3 omitting ṁ). (pts note) | pañcasu → S1-3 omit su. (pts note) | agganti → aggan ti (pts)“Великий царь, я говорю, что наиглавнейшее из пяти множителей желания определяется тем, какое является наиболее приятным.
Teva, mahārāja, rūpā ekaccassa manāpā honti, teva rūpā ekaccassa amanāpā honti.
Teva → te ca (bj, pts1ed, pts2ed, mr); ye ca (sya-all, km) | teva → te ca (bj, sya-all, pts1ed, pts2ed, mr) | teva → ye ca (sya-all); te ca (pts) | te’va → te ca (bj: sīmu7, PTS); ye ca (bj: syā) | te’va → te ca (bj: sīmu7, PTS); ye ca (bj: syā) | Teva → te ca (cck: sī. pī. ka.); ye ca (cck: syā. kaṁ.) | teva → te ca (cck: sī. pī. ka.) | ca → tañce. yu. te ca (sya-all: sī.) | ca → va (sya-all: sī.) | ca → SS. tañce-. (pts note) | ekaccassa → SS. ekassa. (pts note) | ca → SS. va. (pts note)Одни и те же формы приятны одному человеку, великий царь, но неприятны другому.
Yehi ca yo rūpehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rūpehi aññaṁ rūpaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.
yo → so (sya-all) | so → yo (sya-all: yu.) | yo → SS. so. (pts note) | uttaritaraṁ → S. uttarītaram; S2 uttataram (?). (pts note) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇa-saṅkappo (pts) | rūpaṁ → rūpam (pts)Когда он доволен и полностью удовлетворён некими формами, тогда он не жаждет других форм, более возвышенных и утончённых, нежели эти формы.
Te tassa rūpā paramā honti.Для него эти формы оказываются наивысшими.
Te tassa rūpā anuttarā honti.Для него эти формы являются непревзойдёнными.
Teva, mahārāja, saddā ekaccassa manāpā honti, teva saddā ekaccassa amanāpā honti.
teva → ye ca (sya-all); te ca (pts) | teva saddā → te ca poṭṭhabbā (pts) | te’va → te ca (bj: sīmu7, PTS); ye ca (bj: syā) | Te → This abridgment is in SS. only. (pts note)Одни и те же звуки…
Yehi ca yo saddehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi saddehi aññaṁ saddaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.
saddehi → poṭṭhabbehi (pts) | saddaṁ → poṭṭhabbam (pts) | paṇītataraṁ → panītataram (pts)
Te tassa saddā paramā honti.
saddā → poṭṭhabbā (pts)
Te tassa saddā anuttarā honti.
Teva, mahārāja, gandhā ekaccassa manāpā honti, teva gandhā ekaccassa amanāpā honti.Одни и те же запахи…
Yehi ca yo gandhehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi gandhehi aññaṁ gandhaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.
Te tassa gandhā paramā honti.
Te tassa gandhā anuttarā honti.
Teva, mahārāja, rasā ekaccassa manāpā honti, teva rasā ekaccassa amanāpā honti.Одни и те же вкусы…
Yehi ca yo rasehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rasehi aññaṁ rasaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.
Te tassa rasā paramā honti.
Te tassa rasā anuttarā honti.
Teva, mahārāja, phoṭṭhabbā ekaccassa manāpā honti, teva phoṭṭhabbā ekaccassa amanāpā honti.
teva → te ca (sya-all) | te’va → te ca (bj: sīmu7, PTS); ye ca (bj: syā) | honti → This phrase is taken up from B. In SS. the full text begins again with the next phrase only. (pts note) | phoṭṭhabbā → poṭṭhabbā (pts) | teva phoṭṭhabbā → te ca poṭṭhabbā (pts)Одни и те же касания приятны одному человеку, великий царь, но неприятны другому.
Yehi ca yo phoṭṭhabbehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi phoṭṭhabbehi aññaṁ phoṭṭhabbaṁ uttaritaraṁ vā paṇītataraṁ vā na pattheti.
yo → so (sya-all) | phoṭṭhabbehi → poṭṭhabbehi (pts) | paripuṇṇasaṅkappo → paripuṇṇa-saṅkappo (pts) | phoṭṭhabbaṁ → poṭṭhabbam (pts) | paṇītataraṁ → panītataram (pts)Когда он доволен и полностью удовлетворён некими касаниями, тогда он не жаждет других касаний более возвышенных и утончённых, нежели эти касания.
Te tassa phoṭṭhabbā paramā honti.
phoṭṭhabbā → poṭṭhabbā (pts)Для него эти касания оказываются наивысшими.
Te tassa phoṭṭhabbā anuttarā hontī”ti.
phoṭṭhabbā → poṭṭhabbā (pts)Для него эти касания являются непревзойдёнными”.
Tena kho pana samayena candanaṅgaliko upāsako tassaṁ parisāyaṁ nisinno hoti.
candanaṅgaliko → evaṁ. sī. candanaṅkalikoti pāṭho dissati. a. candanaṅgaliyo (sya-all: yu.) | Candanaṅgaliko → S1-3 Candanaṅkaliko; S2 Candanaṅkalīko; C. Candanaṅgaliyo. (pts note) | tassaṁ → tassam (pts)И в то время мирянин Чанданангалика сидел в том собрании.
Atha kho candanaṅgaliko upāsako uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
ekaṁsaṁ → ekaṁsam (pts) | tenañjaliṁ → ten-añjalim (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)И тогда мирянин Чанданангалика поднялся с сиденья, закинул внешнее одеяние за плечо и, подняв сложенные ладони в почтительном приветствии Благословенного, сказал ему:
“paṭibhāti maṁ, bhagavā, paṭibhāti maṁ, sugatā”ti.
paṭibhāti → patibhāti (pts) | maṁ → mam (pts)“Вдохновение снизошло на меня, Благословенный! Вдохновение снизошло на меня, Счастливейший!”.
“Paṭibhātu taṁ, candanaṅgalikā”ti bhagavā avoca.
Candanaṅgalikāti → S2 Candanaṅkaliyāti. (pts note)“В таком случае, вырази своё вдохновение, Чанданангалика”.
Atha kho candanaṅgaliko upāsako bhagavato sammukhā tadanurūpāya gāthāya abhitthavi:
bhagavato → bhagavantaṁ (sya-all) | tadanurūpāya → tadanurūpāyā (pts) | bhagavantaṁ → bhagavatotipi pāṭho (sya-all note) | abhitthavi → B. abhitthati. (pts note) | tadanurūpāya → tad-anurūpāyā (pts)И тогда мирянин Чанданангалика в присутствии Благословенного восхвалил его этой уместной строфой:
“Padumaṁ yathā kokanadaṁ sugandhaṁ, pāto siyā phullamavītagandhaṁ;
kokanadaṁ → B. kokanudaṁ. (pts note) phullamavītagandhaṁ → phullam avītagandhaṁ (pts)“Словно пахучий красный лотос Коканада, что утром раскрывается в своём благоухании, Aṅgīrasaṁ passa virocamānaṁ, tapantamādiccamivantalikkhe”ti.
aṅgīrasaṁ → aṅgīrasam (pts) ti → Quoted Jḷ.116 (pts note) | tapantamādiccamivantalikkheti → tapantam ādiccam iv-antalikkhe ti (pts)Таков и Ангираса, Тот Кто Лучезарен, он точно солнце, в небе что сияет”.
Atha kho te pañca rājāno candanaṅgalikaṁ upāsakaṁ pañcahi uttarāsaṅgehi acchādesuṁ.
uttarāsaṅgehi → saṅgehi (pts) | pañca rājāno candanaṅgalikaṁ upāsakaṁ → pañcarājāno candanaṅgalikam upāsakam (pts)И тогда те пять царей даровали пять внешних одеяний этому мирянину Чанданангалике.
Atha kho candanaṅgaliko upāsako tehi pañcahi uttarāsaṅgehi bhagavantaṁ acchādesīti.
acchādesīti → acchādesīti sāvatthiyaṁ viharati (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)Но мирянин Чанданангалика подарил те пять внешних одеяний Благословенному.