Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 3.1สังยุตตนิกาย
  • 1. Paṭhamavagga
    Paṭhamavagga → bandhanavaggo (bj); bandhanavaggo paṭhamo (pts2ed)

Daharasutta๑ ทหรสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
ekaṁ → ekam (pts)
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo → pasenadi-kosalo (pts)
ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลได้เสด็จเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ทรงสนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all); sārānīyaṁ (pts) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ) | pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)
พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว ประทับนั่ง ณ ที่สมควรได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“bhavampi no gotamo anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti paṭijānātī”ti?
paṭijānātīti → iti paṭijānātīti pāṭhadvayaṁ na paññāyati (sya-all: sī.) | Bhavam → S2 Bhagavam-. (pts note) | patijānātīti → S3 has not patijānātīti; S2 also, but the place of the word is empty. (pts note) | paṭijānātīti → paṭijānātī ti (bjt) | bhavampi → bhavaṁpi (th) | bhavampi → bhavam pi (pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti paṭijānātīti → sammāsambodhim abhisambuddho ti patijānātīti (pts)
“พระโคดม ผู้เจริญทรงยืนยันหรือไม่ว่าเป็นผู้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ”

“Yañhi taṁ, mahārāja, sammā vadamāno vadeyya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti, mameva taṁ sammā vadamāno vadeyya.
mameva → mamaṁ (bj, pts2ed); maman (sya-all, km, pts1ed) | mameva taṁ → mamantaṁ (sya-all) | mamaṁ → mameva (bj: machasaṁ) | mameva → mamaṁ (cck: sabbattha) | maman-taṁ → S1 mamaṁ taṁ; S2 mantaṁ. (pts note) | yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts) | sammā vadamāno → sammāvadamāno (pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti mameva taṁ sammā vadamāno → sammāsambodhim abhisambuddho ti maman-taṁ sammāvadamāno (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “มหาบพิตร ก็บุคคลเมื่อจะกล่าวให้ถูกต้องก็ พึงกล่าวว่า ‘พระตถาคตได้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว’
Ahañhi, mahārāja, anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho”ti.
mahārāja → S1-2 mahārājā. (pts note) | ahañhi → ahaṁ hi (bjt, th, pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti → sammāsambodhim abhisambuddho ti (pts)
เพราะว่าอาตมภาพได้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว”

“Yepi te, bho gotama, samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṁ—
seyyathīdaṁ → seyyathidaṁ (bj: machasaṁ) | saṅghino → saṁghino (ms2005) | yepi → ye pi (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇa-brāhmaṇā (pts) | sādhusammatā → sādhu sammatā (pts)
พระเจ้าปเสนทิโกศลทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ แม้สมณพราหมณ์บางพวก เป็นเจ้าหมู่ เจ้าคณะ เป็นคณาจารย์ เป็นผู้มีชื่อเสียง มีเกียรติยศ เป็นเจ้าลัทธิ คนจำนวนมากยกย่องว่าเป็นคนดี คือ
pūraṇo kassapo, makkhali gosālo, nigaṇṭho nāṭaputto, sañcayo belaṭṭhaputto, pakudho kaccāyano, ajito kesakambalo;
nāṭaputto → nātaputto (bj) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | sañcayo belaṭṭhaputto → sañjayo velaṭṭhaputto (sya-all) | sañcayo belaṭṭhaputto pakudho → sañjayobelaṭṭhaputto kakudho (pts) | belaṭṭhaputto → belaṭṭhi putto (bj: sīmu3) | pakudho → kakudho (bj: PTS) | pakudho → kakudho (sya-all: sī. yu.) | kesakambalo → kesakambalī (sya-all: sī.) | Nāṭaputto → SS. nāthaputto. (pts note) | Sañjayo-belaṭṭhaputto → S1-3 belaṭṭni-. (pts note) | Kakudho → B. Pakuddho. (pts note) | Ajito-kesakambalo → SS. -kambalī (S2 li). (pts note)
ท่านปูรณะ กัสสปะ ท่านมักขลิ โคศาล ท่านนิครนถ์ นาฏบุตร ท่านสัญชัย เวลัฏฐบุตร ท่านปกุธะ กัจจายนะ ท่านอชิตะ เกสกัมพล
tepi mayā ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti paṭijānāthā’ti puṭṭhā samānā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti na paṭijānanti.
abhisambuddhoti → abhisambuddhāti (bj) | abhisambuddhāti → abhisambuddhoti (bj: sabbattha) | abhisambuddhāti → abhisambuddhoti (bj: sabbattha) | paṭijānāthāti → SS. omit paṭijānāthāti. (pts note) | paṭijānanti → S1-3 anuttaraṁ sammāsambuddho ti patijānanti; S2 anuttaraṁ sammāsambo ti patijānanti. (pts note) | + → na (th) | tepi → te pi (pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti → sammāsambodhim abhisambuddho ti (pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti na → sammāsambodhim abhisambuddho tina (pts)
สมณพราหมณ์เหล่านั้นเมื่อถูกข้าพระองค์ถามว่า ‘ท่านทั้งหลายยืนยันตนหรือว่า ‘เป็นผู้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ’ ก็ไม่ยืนยัน ว่า ‘เป็นผู้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ’
Kiṁ pana bhavaṁ gotamo daharo ceva jātiyā navo ca pabbajjāyā”ti?
kiṁ → kim (pts) | ceva → c-eva (pts) | pabbajjāyāti → pabbajāyāti (pts)
ส่วนพระโคดมผู้เจริญยังทรงเป็นหนุ่ม โดยพระชาติและยังทรงเป็นผู้ใหม่โดยบรรพชา ทำไมจึงกล้ายืนยันตนเล่า”

“Cattāro kho me, mahārāja, daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā.
mahārāja daharāti → magārāja daharā ti (pts) | me → B. omits me. (pts note) | kho me → khome (th)
พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “มหาบพิตร สิ่ง ๔ อย่างนี้ ไม่ควรดูถูกดูหมิ่น ว่าเล็กน้อย
Katame cattāro?สิ่ง ๔ อย่าง อะไรบ้าง คือ Khattiyo kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo.
daharoti → daharo ti (pts)
๑. กษัตริย์ ไม่ควรดูถูกดูหมิ่น ว่ายังทรงพระเยาว์
Urago kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo.
paribhotabbo → paribhotabbho (pts) | daharoti → daharo ti (pts)
๒. งู ไม่ควรดูถูกดูหมิ่น ว่าตัวเล็ก
Aggi kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo.
daharoti → daharo ti (pts)
๓. ไฟ ไม่ควรดูถูกดูหมิ่น ว่าเล็กน้อย
Bhikkhu, kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo.
daharoti → daharo ti (pts)
๔. ภิกษุ ไม่ควรดูถูกดูหมิ่น ว่ายังหนุ่ม
Ime kho, mahārāja, cattāro daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā”ti.
daharāti → daharā ti (pts) | paribhotabbāti → paribhotabbā ti (pts)
สิ่ง ๔ อย่างนี้แล ไม่ควรดูถูกดูหมิ่น ว่าเล็กน้อย

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดาได้ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvā → vatvāna (bj: machasaṁ, PTS) | athāparam → B. sugatā || atha paraṁ. (pts note) | athāparaṁ etadavoca → athāparam etad avoca (pts)
จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า

“Khattiyaṁ jātisampannaṁ, abhijātaṁ yasassinaṁ;นรชนไม่ควรดูถูกดูหมิ่นกษัตริย์ผู้ถึงพร้อมด้วยชาติตระกูล ผู้เป็นอภิชาติ ผู้มียศ Daharoti nāvajāneyya, na naṁ paribhave naro.ว่ายังทรงพระเยาว์

Ṭhānañhi so manujindo, rajjaṁ laddhāna khattiyo;
manujindo → manussindo (bj, sya-all, pts) | manussindo → manujindo (bj: machasaṁ) | ṭhānañhi → ṭhānaṁ hi (bjt, pts) | ṭhānañhi → ṭhānamhi (th)
เพราะพระองค์ได้เสวยราชสมบัติแล้ว เป็นกษัตริย์จอมมนุษย์
So kuddho rājadaṇḍena, tasmiṁ pakkamate bhusaṁ;ทรงพิโรธแล้ว จะลงพระราชอาชญาอย่างหนักแก่เขาได้ Tasmā taṁ parivajjeyya, rakkhaṁ jīvitamattano.
jīvitamattano → jīvitam attano (pts)
ฉะนั้นบุคคลเมื่อจะรักษาชีวิตของตน พึงหลีกเลี่ยงการดูถูกดูหมิ่นกษัตริย์นั้น

Gāme vā yadi vā raññe, yattha passe bhujaṅgamaṁ;
vā raññe → vāraññe (th, pts)
นรชนเห็นงู ที่บ้านหรือที่ป่าก็ตาม
Daharoti nāvajāneyya, na naṁ paribhave naro.
daharoti nāvajāneyya → daharo ti nāvajaneyya (pts)
ไม่ควรดูถูกดูหมิ่น ว่าตัวเล็ก

Uccāvacehi vaṇṇehi, urago carati tejasī;
tejasī → tejasā (bj); tejasi (pts1ed, mr) | tejasī → tejasi (pts) | tejasī → tejasā (bj: sīmu) | tejasī → tejasā (cck: sī. ka.); tejasi (cck: pī. ka.) | tejasi → S1-2 tejasī; S3 tejasā. (pts note)
เพราะงูเป็นสัตว์มีพิษ ไม่ว่าจะมีวรรณะสูงและต่ำ
So āsajja ḍaṁse bālaṁ, naraṁ nāriñca ekadā;
ḍaṁse → ḍase (bj) | ḍase → ḍaṁse (bj: machasaṁ) | ḍaṁse → S1 ḍaṁso; S1-3 ḍayho. (pts note) ca → SS. naranārīca. (pts note) | nāriñca → nāriṁ ca (pts)
งูนั้นพึงฉกกัด ชายหญิงผู้เขลาในกาลบางคราว
Tasmā taṁ parivajjeyya, rakkhaṁ jīvitamattano.
jīvitamattano → jīvitam attano (pts)
ฉะนั้นบุคคลเมื่อจะรักษาชีวิตของตน พึงหลีกเลี่ยงการดูถูกดูหมิ่นงูนั้น

Pahūtabhakkhaṁ jālinaṁ, pāvakaṁ kaṇhavattaniṁ;
jālinaṁ → jalitaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Pahūtabhakkhaṁ → B. bahutaṁ; C. bahuta-. For pahūta, which occurs often, B. has always bahuta. (pts note) | jālinaṁ → SS. jalinam. (pts note) pāvakaṁ → C. reads pācakaṁ, but notices pāvakaṁ as another reading. (pts note)
นรชนไม่ควรดูถูกดูหมิ่นไฟที่กินเชื้อมาก ลุกเป็นเปลว ไหม้ดำเป็นทาง
Daharoti nāvajāneyya, na naṁ paribhave naro.
nāvajāneyya → nāvamaññeyya (bj) | daharoti nāvajāneyya → daharo ti nāvajaneyya (pts)
ว่าเล็กน้อย

Laddhā hi so upādānaṁ, mahā hutvāna pāvako;เพราะไฟนั้นได้เชื้อแล้ว ก็กลายเป็นกองไฟใหญ่ So āsajja ḍahe bālaṁ, naraṁ nāriñca ekadā;
ḍahe → ḍase (bj); dahe (pts2ed, mr) | ḍahe → dahe (cck note) | ḍahe → SS. ḍaso. (pts note) ca → S2-3 naranārica; S1 naranarīca. (pts note) | nāriñca → nāriṁ ca (pts)
พึงลามไหม้ ชายหญิงผู้เขลาในกาลบางคราว
Tasmā taṁ parivajjeyya, rakkhaṁ jīvitamattano.
taṁ → tam (pts) jīvitamattano → jīvitam attano (pts)
ฉะนั้นบุคคลเมื่อจะรักษาชีวิตของตน พึงหลีกเลี่ยงการดูถูกดูหมิ่นไฟนั้น

Vanaṁ yadaggi ḍahati, pāvako kaṇhavattanī;
ḍahati → dahati (mr) | ḍahati → dahati (cck: ka.) | aggi → B. vanam yaggi-. (pts note) | ḍahati → S1-3 ḍayhati. The Jātaka of the Catukka-nipāta, V.5 begins vanaṁ yadāggi ḍahati, which seems to be the true reading. (pts note) | yadaggi → yad aggi (pts)
อนึ่ง ป่าใดที่ถูกไฟไหม้ จนดำแล้ว
Jāyanti tattha pārohā, ahorattānamaccaye.
pārohā → SS. pārogā. (pts note) ahorattānamaccaye → ahorattānam accaye (pts)
เมื่อวันคืนล่วงไปๆ พันธุ์หญ้าหรือต้นไม้ยังงอกขึ้นที่ป่านั้นได้

Yañca kho sīlasampanno, bhikkhu ḍahati tejasā;
yañca → yaṁ ca (bjt) | yañca → yañ ca (pts)
ส่วนผู้ใดถูกเดชภิกษุผู้มีศีล แผดเผา
Na tassa puttā pasavo, dāyādā vindare dhanaṁ;
vindare → SS. vindate. (pts note)
บุตรธิดาและปศุสัตว์ของผู้นั้นย่อมพินาศ ทายาทของเขาก็ย่อมไม่ได้รับทรัพย์มรดก
Anapaccā adāyādā, tālāvatthū bhavanti te.
tālāvatthu → tālavatthu (bj: syā, PTS) | tālavatthu → SS. tālā (and perhaps nālā S2-3) vatthu. (pts note)
เขาเป็นผู้ไม่มีเครือญาติ ไม่มีทายาท ย่อมเป็นเหมือนตาลยอดด้วน

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṁ atthamattano;
atthamattano → bhayamattano (sya-all) | bhayamattano → atthamattanotipi pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | atthamattano → attham attano (pts)
เพราะฉะนั้น บุคคลผู้เป็นบัณฑิต เมื่อพิจารณาเห็น
Bhujaṅgamaṁ pāvakañca, khattiyañca yasassinaṁ;
khattiyañca → khattiyaṁ ca (pts)
กษัตริย์ผู้มียศ งู ไฟ
Bhikkhuñca sīlasampannaṁ, sammadeva samācare”ti.
bhikkhuñca → bhikkhuṁ ca (bjt, pts) sammadeva samācareti → sammad-eva samācare ti (pts)
และภิกษุผู้มีศีล ว่าเป็นประโยชน์แก่ตน พึงประพฤติโดยชอบทีเดียว

Evaṁ vutte, rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว พระเจ้าปเสนทิโกศลได้กราบทูลพระผู้มี พระภาคดังนี้ว่า
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (?) | dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhinti evam evaṁ (pts) | dakkhintīti → dakkhantīti (bj: machasaṁ, syā) | evamevaṁ → evameva (bj: syā) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (cck: ?) | dakkhinti → SS. dakkhiṇtīti; B. dakkhanti. (pts note) | maggaṁ → maggam (pts)
พระโคดมผู้เจริญ ทรงประกาศธรรมโดยปริยายเป็นอันมาก เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่ผู้หลงทาง หรือตามประทีปในที่มืด ด้วยตั้งใจว่า ‘คนมี ตาดีจักเห็นรูปได้’ ฉะนั้น
Esāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammaṁ ca bhikkhusaṅghaṁ ca (pts)
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์นี้ขอถึงพระผู้มีพระภาค พร้อมทั้งพระธรรมและพระสงฆ์เป็นสรณะ
Upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
bhante → (sya-all) | gatanti → gatan ti sāvatthiyaṁ ārāme (pts) | bhante → SS. omit bhante. (pts note) | pāṇupetaṁ → S3 pānupetaṁ. (pts note) | ārāme → SS. evam me sutam. (pts note) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th)
ขอพระผู้มีพระภาคโปรดทรงจำข้าพระองค์ว่า เป็นอุบาสก ผู้ถึงสรณะตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต” ทหรสูตรที่ ๑ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Français · Српски · ไทย