DutiyaaputtakasuttaБездетный (II)
Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhagavā etadavoca:
upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi (bj, sya-all) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all, pts) | + → sāvatthiyaṁ (bjt) | divā divassa → divādivassa (bjt) | + → nisīdi ekamantaṁ (bjt, th) | pasenadi kosalo divā divassa → pasenadikosalo divādivassa (th) | pasenadi kosalo divā divassa → pasenadi-kosalo divādivassa (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | ekamantaṁ → bhagavantam abhivādetvā ekam antaṁ nisīdi ekam antaṁ (pts) | pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadi-kosalam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)В условиях Саваттхи. И тогда царь Пасенади Косальский отправился к Благословенному, поклонился ему и сел рядом. Благословенный затем сказал ему:
“handa kuto nu tvaṁ, mahārāja, āgacchasi divā divassā”ti?
divā divassāti → divādivassāti (bjt, th) | divā divassāti → divādivassā ti (pts)“Откуда путь держишь, великий царь, средь бела дня?”
“Idha, bhante, sāvatthiyaṁ seṭṭhi gahapati kālaṅkato.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all) | seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all) | seṭṭhi gahapati kālaṅkato tamahaṁ → seṭṭhigahapati kālakato tam aham (pts) | seṭṭhi gahapati kālaṅkato → seṭṭhi-gahapati kālakato (pts)“Так вот же, почтенный, один ростовщик-домохозяин из Саваттхи скончался.
Tamahaṁ aputtakaṁ sāpateyyaṁ rājantepuraṁ atiharitvā āgacchāmi.
tamahaṁ → tam aham (pts) | rājantepuraṁ → rājantepuram (pts)Я переправлял его невостребованное наследниками богатство к себе во дворец, так как он умер, не оставив завещания.
Sataṁ, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa.
satasahassāni → satasahassānaṁ (bj) | hiraññasseva → hiraññassa (pts) | satasahassānaṁ → satasahassāni (bj: katthaci) | satasahassāni → SS. -sahassānaṁ. (pts note)Там было сто лакхов золота, не говоря уже о серебре,
Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi—и всё же, почтенный, пища того ростовщика-домохозяина была такой:
kaṇājakaṁ bhuñjati bilaṅgadutiyaṁ.он ел красный рис с кислой кашей.
Evarūpo vatthabhogo ahosi—Его облачение было таким:
sāṇaṁ dhāreti tipakkhavasanaṁ.
dhāreti → SS. dharetī. (pts note) | tipakkhavasanaṁ → ti pakkhavasanam (pts)он носил три предмета одежды из пеньки.
Evarūpo yānabhogo ahosi—
yānabhogo → yāna-bhogo (pts)Его средство передвижения было таким:
jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā”ti.
paṇṇachattakena → paṇṇacchattakena (th) | dhāriyamānenāti → dhāriyamānenā ti (pts)он ездил в разломанной небольшой повозке с навесом, сделанным из листьев”.
“Evametaṁ, mahārāja, evametaṁ, mahārāja.
evametaṁ → evam etaṁ (pts) | evametaṁ → evam etam (pts)“Так оно, великий царь! Так оно, великий царь!
Bhūtapubbaṁ so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṁ nāma paccekasambuddhaṁ piṇḍapātena paṭipādesi.
taggarasikhiṁ nāma → tagarasikhiṁ (bj) | seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all) | paccekasambuddhaṁ → paccekabuddhaṁ (pts) | tagarasikhiṁ → taggarasikhiṁ paccekasambuddhaṁ (bj: machasaṁ) | paccekasambuddhaṁ → pacceka buddhaṁ (bj: sī, PTS) | Taggarasikkhiṁ → B. Taggara-; S1 Nagara-; S2 Gara-. (pts note) | paccekabuddhaṁ → B. paccekasambuddham here and further on. (pts note)Когда-то в прошлом, великий царь, этот ростовщик-домохозяин подал еду паччекабудде по имени Тагарасикхи.
‘Detha samaṇassa piṇḍan’ti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
piṇḍanti → piṇḍan ti (pts)Сказав: „Дайте еду отшельнику“, он встал с сиденья и ушёл.
Datvā ca pana pacchā vippaṭisārī ahosi:Но потом после даяния он пожалел об этом и подумал:
‘varametaṁ piṇḍapātaṁ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyun’ti.
ti → S1-2 bhuñjeyyanti. (pts note) | varametaṁ → varaṁ etaṁ (pts) | bhuñjeyyunti → bhuñjeyyun ti (pts)„Лучше бы рабы или рабочие съели бы ту еду!“
Bhātu ca pana ekaputtakaṁ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi.
ekaputtakaṁ → ekaṁ puttakaṁ (sya-all); ekaputtaṁ (pts) | ekaputtaṁ → S1-2 bhātucca; S3 ekaputtakam; B. ekamputtakam. (pts note)Более того, он убил единственного сына своего брата, чтобы заполучить его состояние.
Yaṁ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṁ paccekasambuddhaṁ piṇḍapātena paṭipādesi, tassa kammassa vipākena sattakkhattuṁ sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajji.
seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all) | seṭṭhi gahapati taggarasikhiṁ paccekasambuddhaṁ → seṭṭhigahapati tagarasikhim paccekabuddham (pts) | lokaṁ upapajji → lokam uppajji (pts) | tagarasikhiṁ → taggarasikhiṁ paccekasambuddhaṁ (bj: machasaṁ) | paccekasambuddhaṁ → pacceka buddhaṁ (bj: sī, PTS) | Tagarasikhim → SS. Tagarasikhiṁ (S1 Nagara-); B. Taggarasikhiṁ (as above) (pts note) | vipākena → S2-3 kammavipākena. (pts note) | uppajji → B. upapajji. (pts note) | seṭṭhi gahapati taggarasikhiṁ paccekasambuddhaṁ → seṭṭhi-gahapati tagarasikhim paccekabuddham (pts) | sattakkhattuṁ → sattakhattum (pts)Поскольку этот ростовщик-домохозяин подал еду паччекабудде по имени Тагарасикхи, то вследствие этой каммы он семь раз рождался в в благом уделе, в небесном мире.
Tasseva kammassa vipākāvasesena imissāyeva sāvatthiyā sattakkhattuṁ seṭṭhittaṁ kāresi.
seṭṭhittam → S2-3 seṭṭhattam; B. seṭṭhaggam. (pts note) | tasseva → tass-eva (pts) | imissāyeva → imissā yeva (pts)И в качестве остаточного результата этой же самой каммы, он семь раз становился ростовщиком в этом самом городе Саваттхи.
Yaṁ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati datvā pacchā vippaṭisārī ahosi:
seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all)Но поскольку этот ростовщик-домохозяин позже сожалел о совершённом им даянии,
‘varametaṁ piṇḍapātaṁ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyun’ti, tassa kammassa vipākena nāssuḷārāya bhattabhogāya cittaṁ namati, nāssuḷārāya vatthabhogāya cittaṁ namati, nāssuḷārāya yānabhogāya cittaṁ namati, nāssuḷārānaṁ pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ bhogāya cittaṁ namati.
bhattabhogāya → bhattabogāya (pts) | ti → S1 bhuñjeyyanti. (pts note) | varametaṁ → varam etaṁ (pts) | bhuñjeyyunti → bhuñjeyyun ti (pts) | bhattabhogāya → bhatta-bogāya (pts) | yānabhogāya → yāna-bhogāya (pts) | nāssuḷārānaṁ → nāss-uḷārāṇaṁ (pts) | kāmaguṇānaṁ → kāma-gunānaṁ (pts)то вследствие этой каммы его ум не склонялся к наслаждению превосходной пищей, превосходными одеяниями, превосходными средствами передвижения или же к наслаждению превосходными предметами среди пяти множителей желания.
Yaṁ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati bhātu ca pana ekaputtakaṁ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi, tassa kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni niraye paccittha.
seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all) | ekaputtakaṁ → ekaṁ puttakaṁ (sya-all) | bhātuca → SS. bhātucca. (pts note) | ekaputtakaṁ → B. ekam-. (pts note) | vassa-satāni → SS. omit vassasatāni. (pts note) | vassasahassāni → vassa-sahassāni (pts) | vassasatasahassāni → vassa-sata-sahassāni (pts)И поскольку этот ростовщик-домохозяин убил единственного сына своего брата, чтобы заполучить его состояние, то вследствие этой каммы он мучился в аду много лет, много сотен лет, много тысяч лет, много сотен тысяч лет.
Tasseva kammassa vipākāvasesena idaṁ sattamaṁ aputtakaṁ sāpateyyaṁ rājakosaṁ paveseti.
tasseva → tasseva vassasatāni bahūni (sya-all) | paveseti → pavesenti (sya-all) | idaṁ → idha (sya-all: sī) | idam → SS. idha. (pts note) | paveseti → B pavesanti; S2 pasevaseti. (pts note) | tasseva → tass-eva (pts) | idaṁ sattamaṁ → idam sattamam (pts) | rājakosaṁ → rāja-kosam (pts)И в качестве остаточного результата этой же самой каммы он пополнил царскую казну этим седьмым по счёту богатством, невостребованным наследниками.
Tassa kho, mahārāja, seṭṭhissa gahapatissa purāṇañca puññaṁ parikkhīṇaṁ, navañca puññaṁ anupacitaṁ.
kho → kho pana (bj, sya-all, pts) | pana → B. omits pana. (pts note) | gahapatissa → S2-3 omit seṭṭhissa ga-. (pts note) | purāṇañca → purāṇaṁ ca (pts) | navañca → navañ ca (pts)Старая заслуга этого ростовщика-домохозяина была всецело истощена, и он не накопил какой-либо новой заслуги.
Ajja pana, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruve niraye paccatī”ti.
mahāroruve niraye → mahāroruvaniraye (bj, pts) | seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all) | mahāroruvaniraye → mahāroruve (bj: machasaṁ) | uppanno → B. upapanno. (pts note) | niraye → S3 -roruvaniraye; B. roruvaṁnirayaṁ upapannoti. (pts note) | + → mahāroruva-niraye paccatīti evaṁ bhante seṭṭhi gahapati mahāroruvaṁ nirayam uppanno ti evam mahārāja seṭṭhi gahapati (pts)И сегодня, великий царь, этот ростовщик-домохозяин жарится в Великом Аду Рорувы”.
“Evaṁ, bhante, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṁ nirayaṁ upapanno”ti.
seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all) | nirayaṁ upapannoti evaṁ → nirayam uppanno ti evam (pts)“Так выходит, почтенный, что этот ростовщик-домохозяин переродился в Великом Аду Рорувы?”
“Evaṁ, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṁ nirayaṁ upapanno”ti.
seṭṭhi → seṭṭhī (sya-all)“Да, великий царь, этот ростовщик-домохозяин переродился в Великом Аду Рорувы”.
Idamavoca …pe….И далее он добавил:
“Dhaññaṁ dhanaṁ rajataṁ jātarūpaṁ, pariggahaṁ vāpi yadatthi kiñci;
vāpi → cāpi (bj: sīmu) | pi → B. pī; S1-3 cāpi. (pts note) | vāpi yadatthi → vā pi yad atthi (pts)“Зерно, богатство, золото и серебро, любые разные владения, Dāsā kammakarā pessā, ye cassa anujīvino.
pessā → B. pesā. (pts note) c-assa → SS. ye vassa. (pts note)Посыльные, работники, рабы, и на твоём живёт кто иждивении —Sabbaṁ nādāya gantabbaṁ, sabbaṁ nikkhippagāminaṁ;
Sabbaṁ nādāya → sabbannādāya (sya-all) nikkhippagāminaṁ → nikkhīpagāminaṁ (sya-all, km, mr) | nikkhippagāminaṁ → nikkhīpagāminaṁ (bj: syā) | nikkhippagāminaṁ → nikkhīpagāminaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | nikkhippagāminaṁ → nikkhippa-gāminaṁ (pts)Всё это ты не сможешь взять с собой, придётся всё это тебе оставить. Yañca karoti kāyena, vācāya uda cetasā.
yañca → yañ ca (pts)Но то, что телом совершил, или словами, иль умом:Tañhi tassa sakaṁ hoti, taṁva ādāya gacchati;
tañhi → taṁ hi (bjt, th, pts) taṁva → tañca (bj, cck, sya-all, pts)Вот твоё подлинное достояние, вот, что возьмёшь, когда уйдёшь. Taṁvassa anugaṁ hoti, chāyāva anapāyinī.
taṁvassa → tañcassa (bj, cck, sya-all, pts) | taṁvassa → tañc-assa (pts) anapāyinī → anupāyinī (sya-all) | anapāyinī → B. anupāyinī. 7 See above, I. 4. (pts note) | chāyāva → chāyā va (pts)Оно пойдёт вслед за тобой, как будто собственная тень.Tasmā kareyya kalyāṇaṁ, nicayaṁ samparāyikaṁ;
kalyāṇaṁ → kalyāṇam (pts)Поэтому свершай добро, наследство жизни, что придёт. Puññāni paralokasmiṁ, patiṭṭhā honti pāṇinan”ti.
+ → aputtakavaggo (bjt) | pāṇinanti → pāṇinan ti (pts)Заслуги — помощь для существ, возникнут в мире что ином”.
Dutiyo vaggo.
vaggo → tatruddānaṁ (bj)
Jaṭilā pañca rājāno, doṇapākakurena ca;
Jāṭilā → S2 Jaṭilo; S1-lā. (pts note) | pañca rājāno → pañcarājāno (th) | jaṭilā pañca rājāno → jāṭilā pañcarājāno (pts) doṇapākakurena → doṇapākasaṅgāmā dve ti (bj) | ca → SS. doṇa. (pts note) Saṅgāmena dve vuttāni, mallikā dve appamādena ca;
saṅgāmena → dhītarā (bj) | vuttāni mallikā → appamādā (bj) | Saṅgāmena → SS. Saṅgāme. 11 Most of this chapter recurs in the Puggala, IV. 19. (pts note) | vuttāni → ti (bjt) mallikā → dhītarā (bj, sya-all, km); dhitarā (pts1ed) | appamādena ca → (bj) | mallikā → dhītarā (sya-all); dhitarā (pts) | appamādena → appamadena (pts) | mallikā → dhītarā (cck: bahūsu) Aputtakena dve vuttā, vaggo tena pavuccatīti.
cāti → jaṭilā pañca rājāno doṇapākakurena ca saṅgāmena dve vuttāni mallikā dve appamādena ca aputtakena dve vuttā vaggo tena pavuccati (bj: machasaṁ) pavuccatīti → vuccatīti sāvatthi (pts)