Udakasutta
Udakasutta → uddakasuttaṁ (bj); uddako (pts1ed)๑๐๓ อุทกสูตร
“Udako sudaṁ, bhikkhave, rāmaputto evaṁ vācaṁ bhāsati:
Udako → uddako (bj, pts1ed) | udako sudaṁ → sudam (pts) | uddako → udako (bj: machasaṁ, syā) | Udako → uddako (cck: sī. pī.) | sudam → S1 sukhaṁ (pts note) | vācaṁ → vācam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ได้ยินว่าอุทกดาบส รามบุตรกล่าววาจาอย่างนี้ว่า
‘idaṁ jātu vedagū, idaṁ jātu sabbajī,
sabbajī → pabbaji (sya-all); sabbaji (pts1ed) | sabbajī → sabbaji (pts) | sabbajī → pabbaji (bj: syā) | sabbajī → sabbaji (cck: pī.)‘เรา เป็นผู้ถึงเวทแน่นอน เราเป็นผู้ชนะวัฏฏะทั้งปวงแน่นอน idaṁ jātu apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhaṇinti → palikhitaṁ gaṇḍamūlam palikhaṇīti (pts) | apalikhataṁ → apalikhātaṁ (bj: sī.pavi) | palikhitaṁ → S1-3 apaliṁkhātaṁ; B2 apalikhitam; B1 palikhataṁ; (pts note) palikhaṇinti → palikhaṇiṁti (th) | gaṇḍamūlaṁ palikhaṇinti → gaṇḍamūlam palikhaṇīti (pts)รากเหง้าแห่งทุกข์ที่ ใคร ๆ ขุดไม่ได้ เราขุดได้แล้วแน่นอน’
Taṁ kho panetaṁ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati, apalikhataṁyeva gaṇḍamūlaṁ ‘palikhataṁ me gaṇḍamūlan’ti bhāsati.
palikhataṁ me → palikhataṁyeva (bj) | asabbajīyeva → apabbajiyeva (sya-all) | sabbajīsmīti → pabbajismīti (sya-all); sabbajismīti (pts) | vedagūsmīti → vedagusmīti (pts) | apalikhataṁyeva gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ → apalikhitaṁ yeva gaṇḍamūlam palikhitam (pts) | yeva → atha (bj: syā) | kho → B1 vo (pts note) | udako → uddako (bjt, pts) | apalikhataṁyeva → apalikhataṁ yeva (bjt) | panetaṁ → panetam (pts) | avedagūyeva → avedagū yeva (pts) | asabbajīyeva → asabbajī yeva (pts) | gaṇḍamūlanti → gaṇḍamūlan ti (pts)อุทกดาบส รามบุตร ยังเป็นผู้ไม่ถึงเวท แต่กล่าวว่า ‘เราเป็นผู้ถึงเวท’ ยังเป็นผู้ไม่ชนะวัฏฏะทั้งปวง แต่กล่าวว่า ‘เราชนะ วัฏฏะทั้งปวง’ ยังขุดรากเหง้าแห่งทุกข์ไม่ได้ แต่กล่าวว่า ‘เราขุดรากเหง้าแห่งทุกข์ ได้แล้ว’
Idha kho taṁ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya:
idha → atha (sya-all) | atha → ba. idha (sya-all: sī.) | sammā vadamāno → sammāvadamāno (bjt) | taṁ → tam (pts)ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เมื่อจะกล่าวเรื่องนั้นให้ถูกต้อง ควรกล่าวว่า
‘idaṁ jātu vedagū, idaṁ jātu sabbajī,
jātu vedagū → jātuvedagū (pts) sabbajī → pabbaji (sya-all); sabbaji (pts)‘เราเป็น ผู้ถึงเวทแน่นอน เราเป็นผู้ชนะวัฏฏะทั้งปวงแน่นอน idaṁ jātu apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
apalikhataṁ → palikhataṁ (pts) palikhaṇinti → palikhaṇiṁti (th) | gaṇḍamūlaṁ palikhaṇinti → gaṇḍamūlam palikhaṇīti (pts)รากเหง้าแห่งทุกข์ที่ใคร ๆ ขุด ไม่ได้ เราขุดได้แล้วแน่นอน’
Kathañca, bhikkhave, vedagū hoti?
bhikkhave → bhikkhave bhikkhu (sya-all, pts) | kathañca → kathañ ca (pts)ภิกษุเป็นผู้ถึงเวท อย่างไร
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti;
atthaṅgamañca → atthagamañca (bj, pts) | ādīnavañca → assādañca (pts) | channaṁ → channam (pts) | atthaṅgamañca → atthagamañca assādañca (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)คือ ภิกษุย่อมรู้ชัดถึงความเกิด ความดับ คุณ โทษ และเครื่องสลัดออก จากผัสสายตนะ ๖ ประการตามความเป็นจริง
evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vedagū hoti.ภิกษุเป็นผู้ถึงเวทอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti?
sabbajī → pabbaji (sya-all); sabbaji (pts)ภิกษุเป็นผู้ชนะวัฏฏะทั้งปวง อย่างไร
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimutto hoti;
atthaṅgamañca → atthagamañca (bj, pts) | anupādāvimutto → anupādāya vimutto (bj) | anupādāvimutto → anupādā vimutto (th, pts) | channaṁ → channam (pts) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)คือ ภิกษุรู้ชัดถึงความเกิด ความดับ คุณ โทษ และเครื่องสลัดออกจาก ผัสสายตนะ ๖ ประการตามความเป็นจริงแล้ว เป็นผู้หลุดพ้นเพราะไม่ถือมั่น
evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti.
sabbajī → pabbaji (sya-all); sabbaji (pts)ภิกษุเป็นผู้ชนะวัฏฏะทั้งปวงอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ hoti?
bhikkhuno → bhikkhuno ca (sya-all) | bhikkhuno apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ → bhikkhu apalikhitaṁ gaṇḍamūlam palikhitaṁ (pts) | apalikhitaṁ → B2 idaṁ jatu apalikhitaṁ gaṇḍamūlam palikhitaṁ me gaṇḍamūlam 5 S1-3 anu (S3 ṇu) palikhatam (pts note) | bhikkhuno → bhikkhu no (bjt)รากเหง้าแห่งทุกข์ที่ใคร ๆ ขุดไม่ได้ ภิกษุขุดได้แล้ว อย่างไร
Gaṇḍoti kho, bhikkhave, imassetaṁ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṁ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa.
odanakummāsūpacayassa → odanakummāsupacayassa (pts) | cātumahābhūtikassa → cātummahābhūtikassa (bjt, th) | aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa → aniccucchādana parimaddana bhedana viddhaṁsanadhammassa (bjt) | gaṇḍoti → gaṇḍo ti (pts)คือ คำว่า คัณฑะ นี้ เป็นชื่อของกายนี้ ซึ่งประกอบขึ้นจากมหาภูตรูป ๔ เกิดจากมารดาบิดา เจริญวัยเพราะข้าวสุกและขนมกุมมาส ไม่เที่ยงแท้ ต้องอบ ต้องนวดเฟ้น มีอันแตกกระจัดกระจายไปเป็นธรรมดา คำว่า
Gaṇḍamūlanti kho, bhikkhave, taṇhāyetaṁ adhivacanaṁ.
gaṇḍamūlanti kho → gaṇḍamūlan ti (pts) | taṇhāyetaṁ → taṇhāyetam (pts)คัณฑมูล นี้เป็นชื่อของตัณหา ภิกษุละตัณหาได้แล้ว
Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā;
anabhāvaṅkatā → anabhāvakatā (bj) | anabhāvaṅkatā āyatiṁ → anabhāvakatā āyatim (pts) | hoti → honti (bj: machasaṁ) | anabhāvakatā → anabhāvaṁkatā (bj: machasaṁ, syā)ตัดรากถอนโคน เหมือนต้นตาลที่ถูกตัดรากถอนโคนไปแล้ว เหลือแต่พื้นที่ ทำให้ไม่มี เกิดขึ้นต่อ ไปไม่ได้
evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ hoti.
apalikhataṁ → apalikhitaṁ (sya-all) | palikhataṁ → palikhitaṁ (sya-all) | gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ → gaṇḍamūlam palikhitaṁ (pts) | apalikhataṁ → B1 palikhatam (pts note)รากเหง้าแห่งทุกข์ที่ใคร ๆ ขุดไม่ใด้ ภิกษุขุดได้แล้วอย่างนี้แล
Udako sudaṁ, bhikkhave, rāmaputto evaṁ vācaṁ bhāsati:
udako → uddako (bjt) | udako sudaṁ → uddako sudam (pts) | vācaṁ → vācam (pts)ได้ยินว่าอุทกดาบส รามบุตรกล่าววาจาอย่างนี้ว่า
‘idaṁ jātu vedagū, idaṁ jātu sabbajī,
sabbajī → pabbaji (sya-all); sabbaji (pts)‘เราเป็นผู้ถึงเวทแน่นอน เรา เป็นผู้ชนะวัฏฏะทั้งปวงแน่นอน idaṁ jātu apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhaṇinti → palikhitaṁ gaṇḍamūlam palikhaṇī ti (pts) palikhaṇinti → palikhaṇiṁti (th) | gaṇḍamūlaṁ palikhaṇinti → gaṇḍamūlam palikhaṇī ti (pts)รากเหง้าแห่งทุกข์ที่ใคร ๆ ขุดไม่ได้ เราขุดได้แล้ว แน่นอน’
Taṁ kho panetaṁ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati; apalikhataṁyeva gaṇḍamūlaṁ ‘palikhataṁ me gaṇḍamūlan’ti bhāsati.
palikhataṁ me → palikhataṁyeva (bj) | asabbajīyeva → apabbaji yeva (sya-all) | sabbajīsmīti → pabbajismīti (sya-all) | apalikhataṁyeva gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ → apalikhitaṁ yeva gaṇḍamūlam palikhitam (pts) | apalikhitaṁ → S3 apalikhāṇaṁ (pts note) | me → S3 palikānam yeva instead of palikhitam me (pts note) | udako → uddako (bjt, pts) | avedagūyeva → avedagū yeva (th, pts) | apalikhataṁyeva → apalikhataññeva (th) | palikhataṁ me → palikhatamme (th) | panetaṁ → panetam (pts) | asabbajīyeva → asabbajī yeva (pts)อุทกดาบส รามบุตรยังเป็นผู้ไม่ถึงเวท แต่กล่าวว่า ‘เราเป็นผู้ถึงเวท’ ยังไม่ชนะวัฏฏะทั้งปวง แต่กล่าวว่า ‘เราชนะวัฏฏะทั้งปวง’ ยังขุดรากเหง้าแห่งทุกข์ ไม่ได้ แต่กล่าวว่า ‘เราขุดรากเหง้าแห่งทุกข์ได้แล้ว’
Idha kho taṁ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya:
idha → idaṁ (sya-all) | taṁ → (sya-all) | sammā vadamāno → sammāvadamāno (bjt, pts) | taṁ → tam (pts)ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้เมื่อจะกล่าวเรื่องนั้นให้ถูกต้อง ควรกล่าว ว่า
‘idaṁ jātu vedagū, idaṁ jātu sabbajī,
sabbajī → pabbaji (sya-all); sabbaji (pts)‘เราเป็นผู้ถึงเวทแน่นอน เราชนะวัฏฏะทั้งปวงแน่นอน idaṁ jātu apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
apalikhataṁ → palikhitaṁ (pts) | palikhitaṁ → S3 B2 apalikhitaṁ (pts note) gaṇḍamūlaṁ → B2 inserts here palikhitame gaṇḍamūlaṁ (as above p. 83 n. 4). (pts note) | palikhaṇinti → palikhaṇiṁti (th) | palikhaṇinti → palikhaṇī ti (pts)รากเหง้าแห่งทุกข์ที่ใคร ๆ ขุดไม่ได้ เราขุดได้แล้วแน่นอน”
Dasamaṁ.
chaḷavaggo → saḷa (bj: machasaṁ)อุทกสูตรที่ ๑๐ จบ
Saḷavaggo pañcamo.
pañcamo → dasamo (cck) | saḷavaggo → chaḷavaggo (th)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Dve saṅgayhā parihānaṁ, pamādavihārī ca saṁvaro;
Saṅgayhā → S1 -gayha;S3 gayhaṁ (pts note) | saṅgayhā → saṁgayhā (my) ca → S1 pamādā- (pts note)๑. อทันตอคุตตสูตร ๒. มาลุกยปุตตสูตร ๓. ปริหานธัมมสูตร ๔. ปมาทวิหารีสูตร ๕. สังวรสูตร Samādhi paṭisallānaṁ, dve natumhākena uddakoti.
paṭisallānaṁ → patisallāna (pts) | paṭisallānaṁ → paṭisallīnaṁ (bj: syā) | Patisallāna → B1-2 paṭisallīnaṁ (pts note) uddako → B1 Udako; S1-3 rāmo (pts note) | uddakoti → uddako ti (bjt, pts) | dve natumhākena uddakoti → dvenatumhākena (th)๖. สมาธิสูตร ๗. ปฏิสัลลานสูตร ๘. ปฐมนตุมหากสูตร ๙. ทุติยนตุมหากสูตร ๑๐. อุทกสูตร
Saḷāyatanavagge dutiyapaṇṇāsako samatto.
saḷāyatanavagge dutiyapaṇṇāsako samatto → udakoti (th)ทุติยปัณณาสก์ในสฬายตนวรรค จบบริบูรณ์
Tassa vagguddānaṁรวมวรรคที่มีในทุติยปัณณาสก์นี้ คือ
Avijjā migajālañca, gilānaṁ channaṁ catutthakaṁ;
migajālañca → migajālaṁ kho (sya-all) | migajālañca → migajālaṁ ca (pts) channaṁ → channam (pts)๑. อวิชชาวรรค ๒. มิคชาลวรรค ๓. คิลานวรรค ๔. ฉันนวรรค Saḷavaggena paññāsaṁ, dutiyo paṇṇāsako ayanti.
saḷavaggena → chaḷavaggena (bj, sya-all) paṇṇāsako ayanti paṭhamasatakaṁ → paññāsako ayaṁ (bj); paññāsako ayan ti pathamakasataṁ (pts) | paṇṇāsako → paññāsako (sya-all)๕. ฉฬวรรค ทุติยปัณณาสก์ จบ
Paṭhamasatakaṁ.
Pathamaka-sataṁ → So S1 B1; missing in S3; B2 Dutiyapaṇṇāsake (pts note) | paṭhamasatakaṁ → paṭhamaṁ samattaṁ (th)๑๐๐ สูตรแรกจบ