Seyyohamasmisutta
Seyyohamasmisutta → seyyasuttaṁ (bj); seyyo (pts1ed)๑๐๘ เสยโยหมัสมิสูตร
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati kiṁ upādāya kiṁ abhinivissa seyyohamasmīti vā hoti, sadisohamasmīti vā hoti, hīnohamasmīti vā hotī”ti?
kismiṁ nu → kisminnu (bjt) | seyyohamasmīti → seyyoham asmī ti (pts) | sadisohamasmīti → sadiso ham asmī ti (pts) | hīnohamasmīti → hīnohamasmī ti (pts) | hotīti → hotī ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เมื่อมีอะไร เพราะยึดมั่นอะไร เพราะถือมั่นอะไร ความถือตัวว่า ‘เราเลิศกว่าเขา’ ความถือตัวว่า ‘เราเสมอเขา’ หรือความถือตัวว่า ‘เราด้อยกว่าเขา’ จึงมี”
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
bhagavaṁmūlakā → bhagavammūlakā (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | bhagavaṁmūlakā → bhagavaṁ mūlakā (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของข้าพระองค์ทั้งหลายมีพระผู้มีพระภาค เป็นหลัก”
“Cakkhusmiṁ kho, bhikkhave, sati cakkhuṁ upādāya cakkhuṁ abhinivissa seyyohamasmīti vā hoti, sadisohamasmīti vā hoti, hīnohamasmīti vā hoti …pe…
sadisohamasmīti → sadīso ham asmī ti (pts) | + → sotasmiṁ sati (bjt) | + → ghānasmiṁ sati (bjt)“เมื่อมีจักขุ เพราะยึดมั่นจักขุ เพราะถือมั่นจักขุ ความถือตัวว่า ‘เราเลิศ กว่าเขา’ ความถือตัวว่า ‘เราเสมอเขา’ หรือความถือตัวว่า ‘เราด้อยกว่าเขา’ จึงมี ฯลฯ
jivhāya sati …pe…
+ → kāyasmiṁ sati (bjt)เมื่อมีชิวหา ฯลฯ
manasmiṁ sati manaṁ upādāya manaṁ abhinivissa seyyohamasmīti vā hoti, sadisohamasmīti vā hoti, hīnohamasmīti vā hoti.
manaṁ → manam (pts) | seyyohamasmīti → seyyo ham asmī ti (pts) | sadisohamasmīti → sadiso ham asmī ti (pts) | hīnohamasmīti → hīno ham asmī ti (pts)เมื่อมีมโน เพราะยึดมั่นมโน เพราะถือมั่นมโน ความ ถือตัวว่า ‘เราเลิศกว่าเขา’ ความถือตัวว่า ‘เราเสมอเขา’ หรือความถือตัวว่า ‘เราด้อยกว่าเขา’ จึงมี
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt) | kiṁ → kim (pts)เธอทั้งหลายเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
cakkhu → cakkhuṁ (sya-all, pts) | vāti → vā ti (pts)จักขุเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante”.
aniccaṁ → aniccam (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
taṁ → (pts) | yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (bjt) | yaṁ → yam (pts) | vāti → vā ti (pts)“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya seyyohamasmīti vā assa, sadisohamasmīti vā assa, hīnohamasmīti vā assā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (bjt) | yaṁ → yam (pts) | taṁ → tam (pts) | seyyohamasmīti → seyyo ham asmīti (pts) | sadisohamasmīti → sadiso ham asmīti (pts) | hīnohamasmīti → hīno ham asmīti (pts)“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา เพราะไม่ยึดมั่นสิ่งนั้น ความถือตัวว่า ‘เราเลิศกว่าเขา’ ความถือตัวว่า ‘เราเสมอเขา’ หรือความถือตัวว่า ‘เราด้อยกว่าเขา’ จะพึงมีหรือ”
“No hetaṁ, bhante” …pe…
+ → sotaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti aniccaṁ bhante (bjt) | + → ghānaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti aniccaṁ bhante (bjt)“ไม่มีเลย พระพุทธเจ้าข้า” ฯลฯ
jivhā …“ชิวหา
niccā vā aniccā vā”ti?
niccā → kāyo nicco (cck) | aniccā → anicco (cck) | vāti → vā ti kāyo nicco vā (pts)เที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccā, bhante” …pe….
aniccā → anicco (cck) | + → kāyo nicco vā anicco vāti anicco bhante (bjt) | aniccā bhante → anicco vā ti (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า” ฯลฯ
“Mano nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)“มโนเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Anicco, bhante”.“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (bjt) | yaṁ panāniccaṁ → yam panāniccam (pts) | vāti → vā ti (pts)“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุข”
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya seyyohamasmīti vā assa, sadisohamasmīti vā assa, hīnohamasmīti vā assā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (bjt) | yaṁ → yam (pts) | vipariṇāmadhammaṁ → vipariṇāmadhammam (pts) | taṁ → tam (pts) | seyyohamasmīti vā → seyyo hamasmīti va (pts) | sadisohamasmīti → sadiso ham asnū ti (pts) | hīnohamasmīti vā assāti → hīno ham asmīti assā ti (pts)“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา เพราะไม่ยึดมั่นสิ่งนั้น ความถือตัวว่า ‘เราเลิศกว่าเขา’ ความถือตัวว่า ‘เราเสมอเขา’ หรือความถือตัวว่า ‘เราด้อยกว่าเขา’ จะพึงมีหรือ”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)“ไม่มีเลย พระพุทธเจ้าข้า”
“Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati …pe… manasmimpi nibbindati.
evaṁ passaṁ → evampassaṁ (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | cakkhusmimpi → cakkhusmiṁpi nibbindati jivhāyapi (th) | manasmimpi → manasmiṁpi (th) | evaṁ passaṁ → evam passam (pts) | cakkhusmimpi → cakkhusmim pi (pts) | manasmimpi → manasmim pi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักขุ ฯลฯ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในชิวหา ฯลฯ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในมโน
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด จิตย่อมหลุดพ้น เมื่อจิตหลุดพ้นแล้ว ก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
pajānātīti pañcamaṁ → pajānāti (pts)รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จ แล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”