Vesālīsutta
Vesālīsutta → vesālisuttaṁ (bj); vesāli (pts1ed)๑๒๔ เวสาลีสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
kūṭāgārasālāyaṁ → kuṭāgārasālāyaṁ (pts) | kūṭāgārasālāyaṁ → kūṭāgāra sālāyaṁ (bjt) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน เขตกรุงเวสาลี
Atha kho uggo gahapati vesāliko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho uggo gahapati vesāliko bhagavantaṁ etadavoca:
upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น อุคคคหบดีชาวเมืองเวสาลีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ ประทับ ฯลฯ นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti?
kho → ko (pts) | yena midhekacce → yenamidhekacce (bjt) | yena midhekacce → yena-m-idhekacce (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้สัตว์บางพวกในโลกนี้ ไม่ปรินิพพานในปัจจุบัน
Ko pana, bhante, hetu, ko paccayo yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti?
yena midhekacce → yenamidhekacce (bjt) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | yena midhekacce → yena-m-idhekacce (pts)อนึ่ง อะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้สัตว์บางพวกในโลกนี้ ปรินิพพานในปัจจุบัน”
“Santi kho, gahapati, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
kāmūpasaṁhitā rajanīyā → kāmūpasañhitā rajaniyā (th)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “คหบดี รูปที่พึงรู้แจ้งทางตาที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัดมีอยู่
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṁ viññāṇaṁ hoti tadupādānaṁ.
tannissitaṁ → taṁ nissitaṁ (th)ถ้าภิกษุยังเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดรูปนั้นอยู่ เมื่อเธอเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดรูปนั้น วิญญาณที่อาศัย ตัณหานั้น ความยึดมั่นตัณหานั้นก็มีอยู่
Saupādāno, gahapati, bhikkhu no parinibbāyati …pe…ภิกษุผู้ยังมีอุปาทาน (ความยึดมั่น) ย่อม ไม่ปรินิพพาน ฯลฯ
santi kho, gahapati, jivhāviññeyyā rasā …pe…
+ → sotaviññeyyā saddā ghānaviññeyyā gandhā (bjt) | + → kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā (bjt)รสที่พึงรู้แจ้งทางลิ้น ฯลฯ
santi kho, gahapati, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
kāmūpasaṁhitā rajanīyā → kāmūpasañhitā rajaniyā (th)ธรรมารมณ์ที่พึงรู้แจ้งทางใจที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชัก ให้ใคร่ พาใจให้กำหนัดมีอยู่
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṁ viññāṇaṁ hoti tadupādānaṁ.
tannissitaṁ → taṁ nissitaṁ (th)ถ้าภิกษุยังเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดธรรมารมณ์นั้น อยู่ เมื่อเธอเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดธรรมารมณ์นั้นอยู่ วิญญาณที่อาศัยตัณหา นั้น ความยึดมั่นตัณหานั้นก็มีอยู่
Saupādāno, gahapati, bhikkhu no parinibbāyati.ภิกษุผู้ยังมีอุปาทานย่อมไม่ปรินิพพาน
Ayaṁ kho, gahapati, hetu, ayaṁ paccayo yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti.
yena midhekacce → yenamidhekacce (bjt) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | ayaṁ → ayam (pts) | yena midhekacce → yena-m-idhekacce (pts)คหบดี นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้สัตว์บางพวกในโลกนี้ไม่ปรินิพพานในปัจจุบัน
Santi ca kho, gahapati, cakkhuviññeyyā rūpā, iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
ca → (pts) | rūpā → rupā (pts) | kāmūpasaṁhitā rajanīyā → kāmūpasañhitā rajaniyā (th)รูปที่พึงรู้แจ้งทางตาที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัดมีอยู่
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa taṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṁ viññāṇaṁ hoti, na tadupādānaṁ.
nājjhosāya → na ajjhosāya (sya-all) | tannissitaṁ → taṁ nissitaṁ (th)ถ้าภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดรูปนั้นอยู่ เมื่อ เธอไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดรูปนั้น วิญญาณที่อาศัยตัณหานั้นก็ไม่มี ความยึดมั่นตัณหานั้นก็ไม่มี
Anupādāno, gahapati, bhikkhu parinibbāyati …pe…ภิกษุผู้ไม่มีอุปาทานย่อมปรินิพพาน ฯลฯ
santi kho, gahapati, jivhāviññeyyā rasā …pe…
+ → sotaviññeyyā saddā ghānaviññeyyā gandhā (bjt) | + → kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā (bjt)รสที่พึงรู้แจ้งทางลิ้น ฯลฯ
santi kho, gahapati, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
kāmūpasaṁhitā rajanīyā → kāmūpasañhitā rajaniyā (th)ธรรมารมณ์ที่พึงรู้แจ้งทางใจที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชัก ให้ใคร่ พาใจให้กำหนัดมีอยู่
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato. Na tannissitaṁ viññāṇaṁ hoti, na tadupādānaṁ.
nājjhosāya → na ajjhosāya (sya-all) | tannissitaṁ → taṁ nissitaṁ (th)ถ้าภิกษุไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติด ธรรมารมณ์นั้นอยู่ เมื่อเธอไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดธรรมารมณ์นั้น วิญญาณที่อาศัยตัณหานั้นก็ไม่มี ความยึดมั่นตัณหานั้นก็ไม่มี
Anupādāno, gahapati, bhikkhu parinibbāyati.
parinibbāyati → S above Sakka 118 (pp. 101-2) (pts note)ภิกษุผู้ไม่มีอุปาทาน ย่อมปรินิพพาน
Ayaṁ kho, gahapati, hetu ayaṁ paccayo yena m’idhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī”ti.
parinibbāyantīti → This sutta is the same as 118, the word gahapati being put instead of devānam inda (pts note) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | ayaṁ → ayam (pts) | yena midhekacce → yena-m-idhekacce (pts)คหบดี นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้สัตว์บางพวกในโลกนี้ปรินิพพานในปัจจุบัน”