Kāmabhūsutta๒๓๓ กามภูสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca ānando āyasmā ca kāmabhū kosambiyaṁ viharanti ghositārāme.
samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์และท่านพระกามภู อยู่ ณ โฆสิตาราม เขตกรุงโกสัมพี
Atha kho āyasmā kāmabhū sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi.
sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ paṭisallāṇā (sya-all, pts) | saddhiṁ → saddhim (pts)ครั้นในเวลาเย็น ท่านพระกามภูออกจากที่หลีกเร้นแล้ว เข้าไปหา ท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā kāmabhū āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | kathaṁ sāraṇīyaṁ → katham sārāṇīyaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca → āyasmantam ānandam etad avoca (pts)พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกัน แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้เรียนถามท่านพระอานนท์ดังนี้ว่า
“Kiṁ nu kho, āvuso ānanda, cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ …pe…
cakkhu rūpānaṁ → cakkhuṁ rupānam (pts) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th)“ท่านอานนท์ ตาเกี่ยวข้องกับรูป รูปเกี่ยวข้องกับตา ฯลฯ
jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ, rasā jivhāya saṁyojanaṁ …pe…
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th) | saṁyojanaṁ → saṁyojanam (pts)ลิ้นเกี่ยวข้อง กับรส รสเกี่ยวข้องกับลิ้น ฯลฯ
mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, dhammā manassa saṁyojanan”ti?
saṁyojanaṁ → (bj) | saṁyojananti → saññojananti (bjt, th) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)ใจเกี่ยวข้องกับธรรมารมณ์ ธรรมารมณ์เกี่ยว ข้องกับใจหรือ”
“Na kho, āvuso kāmabhū, cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ.
kāmabhū → kāmabhu (sya-all) | kāmabhū → kāmabhu (sī.) moggallāne 65-ge vāti suttaṁ passitabbaṁ (cck note) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th)ท่านพระอานนท์ตอบว่า “ท่านกามภู ตาไม่เกี่ยวข้องกับรูป รูปก็ไม่เกี่ยวข้องกับตา
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanaṁ …pe…
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th) | tadubhayaṁ → tad ubhayam (pts)แต่เพราะอาศัยตา และรูปทั้งสองนั้น ฉันทราคะจึงเกิดขึ้น ตาและรูปนั้นจึงเกี่ยวข้องในฉันทราคะนั้น ฯลฯ
na jivhā rasānaṁ saṁyojanaṁ, na rasā jivhāya saṁyojanaṁ …pe…
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th)ลิ้นไม่เกี่ยวข้องกับรส รสก็ไม่เกี่ยวข้องกับลิ้น ฯลฯ
na mano dhammānaṁ saṁyojanaṁ, na dhammā manassa saṁyojanaṁ.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th)ใจไม่เกี่ยวข้องกับธรรมารมณ์ ธรรมารมณ์ก็ไม่เกี่ยวข้องกับใจ
Yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saṁyojanaṁ.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th) | tadubhayaṁ → tad ubhayaṁ (pts)แต่เพราะ อาศัยใจและธรรมารมณ์ทั้งสองนั้น ฉันทราคะจึงเกิดขึ้น ใจและธรรมารมณ์นั้นจึง เกี่ยวข้องในฉันทราคะนั้น
Seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā assu.
balībaddo → balivaddo (bj, pts); balibaddo (sya-all) | dāmena → So all the MSS. here and further on (pts note)ท่านผู้มีอายุ เปรียบเหมือนโคดำกับโคขาว เขาผูกติดกันด้วยสายคร่าวหรือ ด้วยเชือกเส้นเดียวกัน
Yo nu kho evaṁ vadeyya:ผู้ใดพึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṁyojanaṁ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṁyojanan’ti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā”ti?
balībaddo → balivaddo (bj, pts); balibaddo (sya-all) | balībaddassa saṁyojanaṁ → balivaddassa saññojanaṁ (bj); balibaddassa saññojanaṁ (sya-all) | balībaddassa saṁyojananti → balivaddassa saññojananti (bj); balibaddassa saññojananti (sya-all) | balībaddassa → balivaddassa (pts) | balībaddo kāḷassa balībaddassa → balivaddo odātassa balivaddassa (pts)‘โคดำเกี่ยวเนื่องกับโคขาว โคขาว เกี่ยวเนื่องกับโคดำ’ ผู้นั้นเมื่อกล่าวพึงกล่าวถูกต้องหรือ”
“No hetaṁ, āvuso”.
no hetaṁ → nohetaṁ (bjt) | hetaṁ → hetam (pts)“ไม่ถูกต้อง ขอรับ
“Na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṁyojanaṁ, napi odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṁyojanaṁ.
balībaddo → balivaddo (bj, pts); balibaddo (sya-all) | balībaddassa saṁyojanaṁ → balivaddassa saññojanaṁ (bj); balibaddassa saññojanaṁ (sya-all) | āvuso → avuso (pts) | balībaddo odātassa balībaddassa → balivaddo odatassa balivaddassa (pts) | balībaddassa → balivaddassa (pts) | napi → na pi (pts)โคดำไม่เกี่ยวเนื่องกับโคขาว แม้โคขาวก็ไม่เกี่ยวเนื่องกับ โคดำ
Yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā, taṁ tattha saṁyojanaṁ.
saṁyojanaṁ → saññojananti (sya-all) | saṁyuttā → saññuttā (bjt) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt) | saṁyojanaṁ → saṁyojanam (pts)แต่โคทั้งสองนั้นถูกเขาผูกด้วยสายคร่าวหรือด้วยเชือกเส้นเดียวกัน สายคร่าว หรือเชือกนั้นจึงเกี่ยวเนื่องในโคทั้งสองนั้น”
Evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṁ saṁyojanaṁ, na rūpā cakkhussa saṁyojanaṁ …pe…
rūpānaṁ → rupānaṁ (pts) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th) | pe → spelled out in full (bjt) | evameva → evam eva (pts)“ผู้มีอายุ อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้นเหมือนกัน ตาไม่เกี่ยวข้องกับรูป รูปก็ไม่เกี่ยวข้องกับตา ฯลฯ
na jivhā …pe…
+ → rasānaṁ saññojanaṁ (bjt)ลิ้นไม่เกี่ยวข้องกับรส ฯลฯ
na mano …pe…
+ → dhammānaṁ saññojanaṁ taṁ dhammā manassa saññojanaṁ (bjt)ใจไม่เกี่ยวข้องกับธรรมารมณ์ ธรรมารมณ์ก็ไม่เกี่ยวข้องกับใจ
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṁ tattha saṁyojanan”ti.
saṁyojananti chaṭṭhaṁ → saññojananti (sya-all) | yañca → yañ ca (pts) | tadubhayaṁ → tad ubhayam (pts)แต่เพราะ อาศัยใจและธรรมารมณ์ทั้งสองนั้น ฉันทราคะจึงเกิดขึ้น ใจและธรรมารมณ์นั้นจึง เกี่ยวข้องในฉันทราคะนั้น”