Chappāṇakopamasutta
Chappāṇakopamasutta → chappāṇakasuttaṁ (bj); chapāṇa (pts1ed)๒๔๗ ฉัปปาณโกปมสูตร
“Seyyathāpi, bhikkhave, puriso arugatto pakkagatto saravanaṁ paviseyya.
seyyathāpi → seyyathāpī (pts) | saravanaṁ → saravanam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย บุรุษมีร่างกายเต็มไปด้วยแผลพุพอง เข้าไปสู่ป่าหญ้าคา
Tassa kusakaṇṭakā ceva pāde vijjheyyuṁ, sarapattāni ca gattāni vilekheyyuṁ.
sarapattāni ca gattāni → sarapattāni pakkagattāni (sya-all, km); arupakkāni gattāni (pts1ed, mr) | vilekheyyuṁ evañhi → vilikheyyuṁ evaṁ hi (bj, pts) | ceva → cepi (sya-all) | sarapattāni ca → arūpakkāni (pts) | vilikheyyuṁ → vilekheyyuṁ (bj: machasaṁ); vilākheyyuṁ (bj: syā) | gattāni → sarapattāni pakkagattāni (cck: syā. kaṁ.); arupakkāni gattāni (cck: pī. ka.) | vilekheyyuṁ → ba. arūpakkāgattāni vilekheyyuṁ (sya-all note) | kusakaṇṭakā → S1-3 -kaṇṭako; B1 -kaṇḍa- always (pts note) | ceva → B1 cepi (pts note) | vijjheyyuṁ → B1 vijjeyyuṁ (pts note) | arūpakkāni → S1-3 sarapattāni (S3 -ṇi) ca (pts note) | vilikkheyyuṁ → B1 vilekkheyyuṁ (pts note) | vilekheyyuṁ → vilikkheyyuṁ evaṁ (pts)แม้ถ้าหน่อหญ้าคาตำเท้าของเขา ใบหญ้าคาบาดร่างกายที่พุพอง
Evañhi so, bhikkhave, puriso bhiyyoso mattāya tatonidānaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvediyetha.
puriso → (sya-all) | paṭisaṁvediyetha → paṭisaṁvedayetha (sya-all) | bhikkhave → ba. evaṁ kho bhikkhave (sya-all note) | so → B1 kho instead of hi so (pts note) | paṭisaṁvediyetha → B1 paṭisaṁvedi (pts note) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my) | bhiyyoso mattāya tatonidānaṁ → bhiyyo somattāya tato nidānaṁ (bjt) | evañhi → evaṁ hi (th)เมื่อเป็นเช่นนั้น บุรุษนั้นพึงเสวยทุกข์โทมนัสเหลือประมาณเพราะเหตุนั้น
Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu gāmagato vā araññagato vā labhati vattāraṁ:
araññagato → S1 gāmato . . . araññato (pts note) | evameva → evaṁ eva (pts) | vattāraṁ → vattāram (pts)แม้ฉันใด ภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน จะไปสู่บ้านหรือจะไปสู่ป่าก็ตาม จะมีผู้ทักท้วงว่า
‘ayañca so āyasmā evaṅkārī evaṁsamācāro asucigāmakaṇṭako’ti.
ayañca so → ayañca kho (pts1ed, mr); ayaṁ so (?) | asucigāmakaṇṭakoti taṁ kaṇṭakoti iti → asucigāmakaṇṭako ti taṁkaṇṭako ti (pts) | so → ayañca kho (bj: PTS) | so → ayañca kho (cck: pī. ka.); ayaṁ so (cck: ?) | kho → S1-3 so (pts note) | evaṁkārī → S1-3 etarahi (pts note) | asucigāmakaṇṭakoti → asuci gāmakaṇṭakoti (bjt) | ayañca so → ayañ ca kho (pts)“ท่านรูปนี้ทำอย่างนี้ มีความประพฤติอย่างนี้ เป็นผู้ไม่สะอาด เป็นดุจหนามคอยทิ่มแทงชาวบ้าน”
Taṁ kaṇṭakoti iti viditvā saṁvaro ca asaṁvaro ca veditabbo.
kaṇṭakoti → taṁ ‘‘asucigāmakaṇḍato’’ti (cck: ka.) | ti → B1 asucigāmakaṇṭakoti iti (pts note) | taṁ kaṇṭakoti → taṁkaṇṭakoti (th) | + → asaṁvaro ca (th) | taṁ kaṇṭakoti iti → taṁkaṇṭako ti (pts)เธอทั้งหลายรู้ว่า “ภิกษุนั้นเป็นดุจหนาม” แล้วพึงทราบความสำรวมและ ความไม่สำรวมต่อไป
Kathañca, bhikkhave, asaṁvaro hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)ความไม่สำรวม เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso.
byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasatī (pts) | byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasati (bjt) | anupaṭṭhitakāyassati → anupaṭṭhitakāyasati (th)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เห็นรูปทางตาแล้ว ย่อมยินดีในรูปที่น่ารัก ย่อมยินร้าย ในรูปที่ไม่น่ารัก เป็นผู้ไม่ตั้งมั่นกายคตาสติ มีปริตตจิตอยู่
Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
cetovimuttiṁ → cetovimuttim (pts)และไม่รู้ชัดเจโตวิมุตติ และปัญญาวิมุตติตามความเป็นจริง อันเป็นที่ดับไปโดยไม่เหลือแห่งธรรมที่เป็น บาปอกุศลเหล่านั้นที่เกิดขึ้นแล้วแก่เธอ
Sotena saddaṁ sutvā …ฟังเสียงทางหู ...
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …ดมกลิ่นทางจมูก ...
jivhāya rasaṁ sāyitvā …ลิ้มรสทางลิ้น ...
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
phoṭṭhabbaṁ → poṭṭhabbam (pts)ถูกต้องโผฏฐัพพะ ทางกาย ...
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso,
byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjatī anupaṭṭhitakāyasatī (pts) | byāpajjati anupaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati anupaṭṭhitakāyasati (bjt) | anupaṭṭhitakāyassati → anupaṭṭhitakāyasati (th)รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้ว ย่อมยินดีในธรรมารมณ์ที่น่ารัก ย่อม ยินร้ายในธรรมารมณ์ที่ไม่น่ารัก เป็นผู้ไม่ตั้งมั่นกายคตาสติ มีปริตตจิตอยู่
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
tañca cetovimuttiṁ → tañ ca cetovimuttim (pts)และไม่ รู้ชัดเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติตามความเป็นจริง อันเป็นที่ดับไปโดยไม่เหลือแห่ง ธรรมที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นที่เกิดขึ้นแล้วแก่เธอ
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya.ภิกษุทั้งหลาย บุรุษจับสัตว์ ๖ ชนิดซึ่งมีที่อยู่ต่างกัน มีที่หากินต่างกัน แล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว คือ
Ahiṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
daḷhāya → daḷhaya (pts)จับงูแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
Susumāraṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
Susumāraṁ → suṁsumāraṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | susumāraṁ → sasasumāraṁ (sya-all); suṁsumāraṁ (pts) | Susumāraṁ → suṁsumāraṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)จับจระเข้แล้วผูกด้วย เชือกที่เหนียว
Pakkhiṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.จับนกแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
Kukkuraṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.จับสุนัขแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
Siṅgālaṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
siṅgālaṁ → sigālaṁ (sya-all, pts) | siṅgālaṁ → sigālam (pts)จับสุนัขจิ้งจอกแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
Makkaṭaṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
makkaṭaṁ → makkaṭam (pts)จับลิงแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
Daḷhāya rajjuyā bandhitvā majjhe gaṇṭhiṁ karitvā ossajjeyya.
ossajjeyya → osajjeyya (th)ขมวด เป็นปมไว้ตรงกลางแล้วจึงปล่อยไป
Atha kho, te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṁ sakaṁ gocaravisayaṁ āviñcheyyuṁ—
āviñcheyyuṁ → āviñjeyyuṁ (bj) | āviñcheyyuṁ → āviñjeyyuṁ (cck: sī.) | āviñcheyyuṁ → B1 āvicche- and āviñche-; S1 āviñche-; S3 āviñje- (pts note) | nānāvisayā nānāgocarā → nānā visayā nānā gocarā (bjt) | gocaravisayaṁ → gocaravisayam (pts)ลำดับนั้น สัตว์ทั้ง ๖ ชนิดซึ่งมีที่อยู่ต่างกัน มีที่หากินต่างกันเหล่านั้นพึงดึง ไปสู่ที่หากินและที่อยู่ของตน ๆ คือ
ahi āviñcheyya ‘vammikaṁ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṁ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṁ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṁ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṁ pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṁ pavekkhāmī’ti.
sīvathikaṁ → sivathikaṁ (bj, mr) | susumāro → sasasumāro (sya-all) | siṅgālo → sigālo (sya-all) | sīvathikaṁ → sivathikaṁ (cck: ka.) | ḍessāmīti → ba. ñessāmīti (sya-all note) | ḍessāmīti → S3 vessāmīti (pts note) | sīvathikaṁ → B1 sivaṭṭhikaṁ always (pts note) | susumāro → suṁsumāro (bjt) | pavekkhāmīti susumāro → pavekkhāmī ti suṁsumāro (pts) | vanaṁ → vanam (pts)งูดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าไปสู่จอมปลวก” จระเข้ดึงไปด้วยต้องการว่า “จักลงน้ำ” นกดึงไปด้วยต้องการว่า “จักบินขึ้นสู่อากาศ” สุนัขดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าบ้าน” สุนัขจิ้งจอกดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าป่าช้า” ลิงดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าป่า”
Yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha kho yo nesaṁ pāṇakānaṁ balavataro assa tassa te anuvatteyyuṁ, anuvidhāyeyyuṁ vasaṁ gaccheyyuṁ.
pāṇakānaṁ → pāṇako (bj); pāṇakā (sya-all) | kho → (bj, sya-all) | anuvatteyyuṁ → anuppavatteyyuṁ (bj) | anuvidhāyeyyuṁ → anuvidhīyeyyuṁ (pts) | pāṇako → pāṇakānaṁ (bj: machasaṁ); pāṇakā (bj: syā) | anuvidhāyeyyuṁ → anuvidhiseyyuṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | nesaṁ → ba. atha kho yo nesaṁ (sya-all note) | kho → Missing in S1-3 (pts note) | pāṇakānaṁ → S1-3 pāṇako (pts note) | anuvatteyyuṁ → S1-3 anupavatteyyuṁ (pts note) | anuvidhīyeyyuṁ → B1 -vidhāyeyyuṁ (pts note) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājjhattā (th) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājhattā (pts) | nesaṁ → nesam (pts)เมื่อใดสัตว์ทั้ง ๖ ชนิดนั้นต่างก็จะไปตามใจของตน พึงลำบาก เมื่อนั้นสัตว์ เหล่านั้นก็พึงตกอยู่ในอำนาจ ไปตามสัตว์ที่มีกำลังกว่า
Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, taṁ cakkhu āviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā paṭikūlā honti …pe…
manāpiyesu → manāpikesu (bj) | amanāpiyā → amanāpikassa (bj) | cakkhu → cakkhuṁ (sya-all) | abahulīkatā → abahulikatā (pts) | paṭikūlā → paṭikkulā (pts) | āviñchati → S1 āvijjati (pts note) | amanāpiyā → S1-3 manāpikesu . . . amanāpikassa always (pts note) | pa → Instead of ||pa || S3 has jivhā āviñjati manāpitesu rasesu --pe--; S1 aviñjamānapitesu-, āviñja being put instead of a prior erased āvichati 11 S3 omits rūpe; S1 piyarūpe (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | + → jivhā āviñchati kāyo āviñchati (th) | evameva → evam eva (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (pts)แม้ฉันใด ข้อนี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน กายคตาสติที่ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งไม่เจริญ ไม่ทำให้มากแล้ว ตาย่อมฉุดภิกษุนั้นไปในรูปที่น่าพอใจ รูปที่ไม่น่าพอใจเป็นของน่าเกลียด ฯลฯ ลิ้นย่อมฉุด ฯลฯ
mano āviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā paṭikūlā honti.
manāpiyesu → manāpikesu (bj) | amanāpiyā → amanāpikassa (bj) | paṭikūlā → patikkulā (pts) | paṭikūlā → paṭikkūlā (bjt)ใจย่อมฉุดภิกษุไปในธรรมารมณ์ที่น่าพอใจ ธรรมารมณ์ที่ไม่น่าพอใจเป็นของ น่าเกลียด
Evaṁ kho, bhikkhave, asaṁvaro hoti.ภิกษุทั้งหลาย ความไม่สำรวมเป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, saṁvaro hoti?ภิกษุทั้งหลาย ความสำรวม เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso,
byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasatī (pts) | rūpe → Missing in S1-3 (pts note) | byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasati (bjt) | upaṭṭhitakāyassati → upaṭṭhitakāyasati (th)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เห็นรูปทางตาแล้ว ไม่ยินดีในรูปที่น่ารัก ไม่ยินร้าย ในรูปที่ไม่น่ารัก เป็นผู้ตั้งมั่นกายคตาสติ มีอัปปมาณจิตอยู่
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti …pe…
nirujjhanti → nirujjhanti sotena saddaṁ sutvā (bj) | + → ghānena gandhaṁ ghāyitvā (th) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts) | yatthassa → yathassa (pts)และรู้ชัดเจโตวิมุตติและ ปัญญาวิมุตติตามความเป็นจริง อันเป็นที่ดับไปโดยไม่เหลือแห่งธรรมที่เป็นบาปอกุศล เหล่านั้นที่เกิดขึ้นแล้วแก่เธอ ฯลฯ
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
jivhāya → jivhā (my) | jivhāya → ghānena gandhaṁ ghāyitvā jivhā (bjt) | + → kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā (bjt, th)ลิ้มรสทางลิ้น ฯลฯ
manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso,
byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasatī (pts) | byāpajjati upaṭṭhitakāyassati → vyāpajjati upaṭṭhitakāyasati (bjt) | upaṭṭhitakāyassati → upaṭṭhitakāyasati (th) | appamāṇacetaso → appamaṇacetaso (pts)รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้ว ไม่ยินดีในธรรมารมณ์ที่น่ารัก ไม่ยินร้ายใน ธรรมารมณ์ที่ไม่น่ารัก เป็นผู้ตั้งมั่นกายคตาสติ มีอัปปมาณจิตอยู่
tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
tañca → tañ ca (pts) | paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ → paññāvimuttim yathābhūtam (pts)และรู้ชัด เจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติตามความเป็นจริง อันเป็นที่ดับไปโดยไม่เหลือแห่งธรรม ที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นที่เกิดขึ้นแล้วแก่เธอ
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya.
nānāvisaye nānāgocare → nānā visaye nānā gocare (bjt)ภิกษุทั้งหลาย บุรุษจับสัตว์ ๖ ชนิดซึ่งมีที่อยู่ต่างกัน มีที่หากินต่างกัน แล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว คือ
Ahiṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.จับงูแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
Susumāraṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.
susumāraṁ → suṁsumāraṁ (pts) | daḷhāya rajjuyā bandheyya → (pts)จับจระเข้แล้วผูกด้วย เชือกที่เหนียว
Pakkhiṁ gahetvā …pe…จับนกแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
kukkuraṁ gahetvā …จับสุนัขแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
siṅgālaṁ gahetvā …
siṅgālaṁ → sigālaṁ (sya-all, pts)จับสุนัขจิ้งจอกแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
makkaṭaṁ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya.จับลิงแล้วผูกด้วยเชือกที่เหนียว
Daḷhāya rajjuyā bandhitvā daḷhe khīle vā thambhe vā upanibandheyya.แล้วผูก ติดไว้ที่หลักหรือเสาอันมั่นคง
Atha kho te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṁ sakaṁ gocaravisayaṁ āviñcheyyuṁ—
nānāvisayā nānāgocarā → nānā visayā nānā gocarā (bjt) | gocaravisayaṁ → gocaravisayam (pts)ลำดับนั้น สัตว์ทั้ง ๖ ชนิดซึ่งมีที่อยู่ต่างกัน มีที่หากินต่างกันเหล่านั้นพึงดึง ไปสู่ที่หากินและที่อยู่ของตน ๆ คือ
ahi āviñcheyya ‘vammikaṁ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṁ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṁ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṁ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṁ pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṁ pavekkhāmī’ti.
susumāro → sasasumāro (sya-all); suṁsumāro (pts) | siṅgālo → sigālo (sya-all, pts) | āviñcheyya gāmaṁ → aviñcheyya gāmam (pts) | makkaṭo → makkato (pts) | ḍessāmīti → S1 ḍesāmīti; S3 vessāmīti (pts note) | udakaṁ → udakam (pts)งูดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าจอมปลวก” จระเข้ดึงไปด้วยต้องการว่า “จักลงน้ำ” นกดึงไปด้วยต้องการว่า “จักบินขึ้นสู่อากาศ” สุนัขดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าบ้าน” สุนัขจิ้งจอกดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าป่าช้า” ลิงดึงไปด้วยต้องการว่า “จักเข้าป่า”
Yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha tameva khīlaṁ vā thambhaṁ vā upatiṭṭheyyuṁ, upanisīdeyyuṁ, upanipajjeyyuṁ.
upanipajjeyyuṁ → upanipajjeyyuṁ vasaṁ gaccheyyuṁ (bj) | te → (pts) | tameva khīlaṁ → taṁ eva khīle (pts) | thambhaṁ → thambhe (pts) | upanipajjeyyuṁ → S1-3 add vasaṁ gaccheyyuṁ (pts note) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājjhattā (th) | chappāṇakā jhattā → chappāṇakājhattā (pts) | upanisīdeyyuṁ → upanisīdeyyum (pts)เมื่อใดสัตว์ทั้ง ๖ ชนิดนั้นต่างก็จะไปตามใจของตน พึงลำบาก เมื่อนั้นสัตว์ เหล่านั้นพึงยืนพิง นั่งพิง นอนพิงหลักหรือเสานั้น
Evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, taṁ cakkhu nāviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā nappaṭikūlā honti …pe… jivhā nāviñchati manāpiyesu rasesu …pe…
manāpiyesu → manāpikesu (bj) | amanāpiyā rūpā nappaṭikūlā → amanāpikassa rūpāni nappaṭikkūlāni (bj) | manāpiyesu rasesu → (sya-all, pts) | cakkhu → cakkhuṁ (pts) | nappaṭikūlā → na paṭikkulā (pts) | na → S1-3 rupāṇi (S1 -ni) instead of rūpāna (pts note) | + → sotaṁ nāviñjati (bjt) | + → ghānaṁ nāviñjati (bjt) | nāviñchati manāpiyesu rasesu → nāviñjati kāyo nāviñjati (bjt) | nappaṭikūlā → na paṭikūlā (th) | evameva → evam eva (pts) | kāyagatāsati → kāyagatā sati (pts)แม้ฉันใด ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน กายคตาสติที่ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งเจริญ ทำให้มากแล้ว ตาย่อมไม่ฉุดภิกษุนั้นไปในรูปที่น่าพอใจ รูปที่ไม่น่าพอใจย่อมไม่น่าเกลียด ฯลฯ ลิ้นย่อมไม่ฉุด ฯลฯ
mano nāviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā nappaṭikūlā honti.
nāviñchati manāpiyesu → nāviñjati manāpikesu (bj) | amanāpiyā → amanāpissa (bj); amanapiyā (pts) | nappaṭikūlā → na paṭikkulā (pts) | amanapiyā → S3 tambhe, a prior th being erased (pts note) | nappaṭikūlā → na paṭikūlā (th)ใจย่อมไม่ฉุดภิกษุนั้นไปในธรรมารมณ์ที่น่าพอใจ ธรรมารมณ์ที่ไม่น่าพอใจ ย่อมไม่น่าเกลียด
Evaṁ kho, bhikkhave, saṁvaro hoti.ภิกษุทั้งหลาย ความสำรวมเป็นอย่างนี้แล
‘Daḷhe khīle vā thambhe vā’ti kho, bhikkhave, kāyagatāya satiyā etaṁ adhivacanaṁ.
kāyagatāya satiyā → kāyagatāsatiyā (sya-all) | thambhe vāti → thambe vā ti (pts) | thambe → Missing in S1-3 (pts note) | kāyagatāya → kāyagatā (bjt) | etaṁ → etam (pts)คำว่า หลักหรือเสาอันมั่นคง นี้เป็นชื่อของกายคตาสติ
Tasmātiha vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → (bj) | tasmātiha vo → tasmā tiha (sya-all) | evaṁ sikkhitabbaṁ → etaṁ sikkhitabbam (pts) | tasmātiha → tasmāti ha (pts)เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า
‘kāyagatā no sati bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti.
yānīkatā → yānikatā (pts)“กายคตาสติเราทั้งหลาย จักเจริญ ทำให้มาก ทำให้เป็นดุจยาน ทำให้เป็นที่ตั้ง ตั้งไว้เนือง ๆ สั่งสมแล้ว ปรารภเสมอดีแล้ว”
Evañhi kho, bhikkhave, sikkhitabban”ti.
evañhi kho → evaṁ hi vo (bj, sya-all) | sikkhitabbanti dasamaṁ → sikkhitabban ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้แล”