Vīṇopamasutta
Vīṇopamasutta → vīṇā (pts1ed)๒๔๖ วีโณปมสูตร
“Yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṁ vāpi cetaso, tato cittaṁ nivāreyya.
paṭighaṁ vāpi → paṭighaṁ vā (bj) | nivāreyya → nivāraye (pts) | paṭighaṁ → sappaṭighaṁ vāpi (bj: syā) | nivāraye → nivāreyya (bj: sīmu) | vāpi → paṭighaṁ vā (cck: sī.) | bhikkhave → Missing in S1-3; here only (pts note) | paṭigham → B1 sappaṭighaṁ (pts note) | pi → Missing in S1-3 (pts note) | nivāraye → B1-2 nivareyya always (pts note) | kassaci → kassa ci (bjt) | paṭighaṁ vāpi → paṭigham vā pi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ฉันทะ (ความพอใจ) ราคะ (ความกำหนัด) โทสะ (ความ ขัดเคือง) โมหะ (ความหลง) หรือแม้ความกระทบกระทั่งในใจในรูปที่พึงรู้แจ้งทางตา พึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุหรือภิกษุณีรูปใดรูปหนึ่ง ภิกษุหรือภิกษุณีรูปนั้นพึงห้ามจิตจาก รูปที่พึงรู้แจ้งทางตานั้น
Sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca.
ca → (sya-all) | kummaggo → B1 kumaggo always (pts note)โดยพิจารณาว่า ‘ทางนั้นมีภัย มีภัยจำเพาะหน้า มีหนาม รกชัฏ เป็นทางอ้อม เป็นทางผิด และไปลำบาก
Asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito.
sappurisehi sevito → sappurisasevito (sya-all)ทางนั้นเป็นทางที่อสัตบุรุษดำเนิน ไม่ใช่ทางที่สัตบุรุษดำเนิน
Na tvaṁ etaṁ arahasīti.
tvaṁ etaṁ → tvam etam (pts)ท่านไม่ควรดำเนินไปทางนั้น’
Tato cittaṁ nivāraye cakkhuviññeyyehi rūpehi …pe…ภิกษุหรือภิกษุณีพึงห้ามจิตจากรูปที่พึงรู้แจ้งทางตานั้น ฯลฯ
yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu …pe…
+ → sotaviññeyyesu saddesu ghānaviññeyyesu gandhesu (bjt) | + → kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu (bjt)ฉันทะ ราคะ โทสะ โมหะ หรือแม้ความกระทบกระทั่งในใจในรสที่พึงรู้แจ้ง ทางลิ้นพึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุหรือภิกษุณีรูปใดรูปหนึ่ง ฯลฯ
manoviññeyyesu dhammesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṁ vāpi cetaso tato cittaṁ nivāreyya.
paṭighaṁ → sappaṭighaṁ (sya-all) | nivāreyya → nivāraye (pts) | vāpi → vā (bjt) | vāpi → vā pi (pts)ฉันทะ ราคะ โทสะ โมหะ หรือแม้ความกระทบกระทั่งในใจในธรรมารมณ์ที่ พึงรู้แจ้งทางใจพึงเกิดขึ้นแก่ภิกษุหรือภิกษุณีรูปใดรูปหนึ่ง ภิกษุหรือภิกษุณีรูปนั้น พึงห้ามจิตจากธรรมารมณ์ที่พึงรู้แจ้งทางใจนั้น
Sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca.
sagahano → sagahaṇo (pts) | kummaggo → kumaggo (th)โดยพิจารณาว่า “ทางนั้นมีภัย มีภัย จำเพาะหน้า มีหนาม รกชัฏ เป็นทางอ้อม เป็นทางผิด และไปลำบาก
Asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito.
sappurisehi sevito → sappurisasevito (sya-all)ทางนั้น เป็นทางที่อสัตบุรุษดำเนิน ไม่ใช่ทางที่สัตบุรุษดำเนิน
Na tvaṁ etaṁ arahasīti.
tvaṁ etaṁ → tvam etam (pts)ท่านไม่ควรดำเนินไปทางนั้น”
Tato cittaṁ nivāraye manoviññeyyehi dhammehi.
manoviññeyyehi → mano viññeyyehi (bjt) | cittaṁ → cittam (pts)ภิกษุหรือภิกษุณีพึงห้ามจิตจากธรรมารมณ์ที่พึงรู้แจ้งทางใจนั้น
Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṁ sampannaṁ.
kiṭṭhaṁ → S1-3 kiṭṭha here only (pts note)ข้าวกล้าถึงจะสมบูรณ์
Kiṭṭhārakkho ca pamatto, goṇo ca kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otaritvā yāvadatthaṁ madaṁ āpajjeyya pamādaṁ āpajjeyya;
Kiṭṭhārakkho → kiṭṭharakkhako (bj); kitthārakkho (pts1ed) | kiṭṭhārakkho ca → kiṭṭharakkhakoca (bj) | āpajjeyya pamādaṁ → (bj) | kiṭṭhārakkho → kitthārakkho (pts) | pamādaṁ āpajjeyya evameva → evam eva (pts) | kiṭṭharakkhakoca → kiṭṭhārakkho (bj: machasaṁ) | otaritvā → otāritvā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Kiṭṭhārakkho → kiṭṭhārakkhako (cck: sī.) | kitthārakkho → S1-3 kiṭṭharakkhato; further on kiṭṭharakkho (pts note) | otaritvā → S1 -tāritvā (pts note) | āpajjeyya → B1-2 add pamādam āpajjeyya here and further on (pts note) | kiṭṭhaṁ → kiṭṭham (pts) | madaṁ → madam (pts)แต่คนเฝ้าข้าวกล้าประมาท และโคตัวกินข้าวกล้าก็ลง ลุยข้าวกล้าโน้น พึงถึงความเมามันเลินเล่อตามต้องการ
evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano chasu phassāyatanesu asaṁvutakārī pañcasu kāmaguṇesu yāvadatthaṁ madaṁ āpajjati pamādaṁ āpajjati.
pamādaṁ āpajjati → (bj) | asaṁvutakārī → asaṁvutākārī (pts) | madaṁ āpajjati pamādaṁ → madam (pts) | evameva → evam eva (pts)แม้ฉันใด ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ไม่ทำความสำรวมในผัสสายตนะ ๖ ประการ ย่อมถึงความ มัวเมาประมาทในกามคุณ ๕ ตามต้องการ
Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṁ sampannaṁ kiṭṭhārakkho ca appamatto goṇo ca kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otareyya.
kiṭṭhārakkho → kiṭṭharakkhako (bj) | otareyya → otāreyya (bj: sī.pavi) | otareyya → S1-3 -tāreyya (pts note) | appamatto → apamatto (pts) | kiṭṭhaṁ → kiṭṭham (pts)ข้าวกล้าสมบูรณ์ คนเฝ้าข้าวกล้าก็ไม่ประมาท และโคที่กินข้าวกล้า ก็ลงลุย ข้าวกล้าโน้น
Tamenaṁ kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ gaṇheyya.
kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ → kiṭṭharakkhako nāsāya suggahītaṁ (bj) | enaṁ → S1-3 eṇa (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | nāsāyaṁ suggahitaṁ → nāsāya sugahitaṁ (pts)คนเฝ้าข้าวกล้าจับโคสนตะพายให้แน่น
Nāsāyaṁ suggahitaṁ gahetvā uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggaṇheyya.
uparighaṭāyaṁ → upari ghāṭāya (pts) | ghāṭāya → B1-2 ghaṭāyam always (pts note) | nāsāyaṁ → nāsāya (bjt, th)แล้วจับสายตะพายเหนือเขา ให้มั่น
Uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷeyya.
uparighaṭāyaṁ → upari ghaṭāyam (pts) | sutāḷitaṁ → sutāḷitam (pts)ตีกระหน่ำด้วยท่อนไม้
Daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷetvā osajjeyya.
osajjeyya → osajjeyya (bj: machasaṁ, syā) | osajjeyya → ossajjeyya (pts)แล้วปล่อยเข้าฝูงไป
Dutiyampi kho, bhikkhave …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts)แม้ครั้งที่ ๒ ฯลฯ
tatiyampi kho, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otareyya.
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | kiṭṭhaṁ → kiṭṭham (pts)แม้ครั้งที่ ๓ โคที่กินข้าวกล้าก็ลงลุยข้าวกล้าโน้นอีก
Tamenaṁ kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ gaṇheyya.
kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ → kiṭṭharakkhako nāsāya (bj) | nāsāya → B1-2 nāsāyaṁ (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)คนเฝ้าข้าวกล้าก็จับโค สนตะพายให้แน่น
Nāsāyaṁ suggahitaṁ gahetvā uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggaṇheyya.
niggaṇheyya → S1-3 suniggaṇheyya instead of suniggahitaṁ niggaṇheyya; for the rest, same remarks as for the preceding ones (pts note) | nāsāyaṁ → nāsāya (bjt, th) | suggahitaṁ → sugahitaṁ (pts) | uparighaṭāyaṁ → upari ghaṭāya (pts)แล้วจับสายตะพายเหนือเขาให้มั่น
Uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷeyya.
uparighaṭāyaṁ → upari ghāṭāya (pts)ตีกระหน่ำด้วยท่อนไม้แล้ว
Daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷetvā osajjeyya.
osajjeyya → ossajeyya evaṁ (bjt) | osajjeyya → ossajjeyya evaṁ (pts)ปล่อยเข้าฝูงไป
Evañhi so, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo gāmagato vā araññagato vā, ṭhānabahulo vā assa nisajjabahulo vā na taṁ kiṭṭhaṁ puna otareyya—
ṭhānabahulo vā → ṭhāna bahulo (bj) | vā → (bj) | evañhi → hi (bjt, pts) | evañhi → evaṁ hi (th)เมื่อเป็นเช่นนั้น โคที่กินข้าวกล้านั้นจะอยู่ในบ้านก็ตาม อยู่ในป่า ก็ตาม ก็จะเป็นสัตว์ยืนมากหรือนอนมาก ไม่กลับลงสู่ข้าวกล้าอีก
tameva purimaṁ daṇḍasamphassaṁ samanussaranto.
tameva → tam eva (pts) | daṇḍasamphassaṁ → daṇḍasamphassam (pts)พลางนึกถึงการ ถูกตีด้วยท่อนไม้ครั้งก่อนนั้นแล
Evameva kho, bhikkhave, yato kho bhikkhuno chasu phassāyatanesu cittaṁ udujitaṁ hoti sudujitaṁ, ajjhattameva santiṭṭhati, sannisīdati, ekodi hoti, samādhiyati.
kho → (bj, sya-all) | sudujitaṁ ajjhattameva → sudujjitaṁ ajjhattaṁ (bj); saṁmujujātam ajjhattam eva (pts) | cittaṁ udujitaṁ → cittam ujujātaṁ (pts) | udujjitaṁ → ujujānaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi); udujitaṁ (bj: machasaṁ) | sudujjitaṁ → sammujujātaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi); sudujitaṁ (bj: machasaṁ) | kho → Missing in S1-3 (pts note) | ujujātaṁ → B1-2 udujiḍaṁ (pts note) | saṁmujujātam → B1-2 sudujitaṁ; S1-3 insert naṁ (pts note) | evameva → evam eva (pts) | ekodi hoti → ekodihoti (pts)แม้ฉันใด ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เมื่อใดภิกษุข่มขู่ คุกคามจิตในผัสสายตนะ ๖ ประการดีแล้ว เมื่อนั้นจิตย่อมอยู่สงบนิ่งอยู่ภายใน ตั้งมั่น เป็นหนึ่งผุดขึ้น
Seyyathāpi, bhikkhave, rañño vā rājamahāmattassa vā vīṇāya saddo assutapubbo assa.เปรียบเหมือนพระราชาหรืออำมาตย์ของพระราชาไม่เคยสดับเสียงพิณ
So vīṇāsaddaṁ suṇeyya.
vīṇāsaddaṁ → vīṇāya saddaṁ (sya-all); viṇāya saddaṁ (pts)พระ ราชาหรืออำมาตย์ของพระราชานั้นสดับเสียงพิณแล้ว
So evaṁ vadeyya:
so → Missing in S1-3 (pts note)พึงถามว่า
‘ambho, kassa nu kho eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti?
kassa → kissa (bj, pts1ed) | kassa nu kho → kissanukho (bj) | kassa → kissa (pts) | kissanukho → kassa (bj: machasaṁ, syā) | kassa → kissa (cck: sī. pī.) | evaṁmucchaniyo → evaṁ ba. muñcaniyo (sya-all: sī.) | kissa → B1-2 kassa (pts note) | mucchaniyo → B1 muñcaniyo; B2 muñjaniyo always (pts note) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyoti → evaṁbandhanīyoti (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ mucchanīyo evaṁbandhanīyoti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁmucchaniyo evaṁbandhaniyoti (th)“ผู้เจริญ เสียงที่น่า ใคร่อย่างนี้ น่าชอบใจอย่างนี้ น่าเพลิดเพลินอย่างนี้ น่าหมกมุ่นอย่างนี้ น่าพัวพัน อย่างนี้ เป็นเสียงอะไร”
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enam (pts)ราชบุรุษทั้งหลายพึงทูลว่า
‘esā, kho, bhante, vīṇā nāma, yassā eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti.
esā → eso (pts) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyoti → evaṁbandhanīyoti (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ mucchanīyo evaṁ bandhanīyoti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁmucchaniyo evaṁbandhaniyoti (th) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajaniyo evaṁ kamaniyo evaṁ madaniyo evaṁ mucchaniyo evam bandhaniyo ti (pts)“เสียงที่น่าใคร่อย่างนี้ น่าชอบใจอย่างนี้ น่า เพลิดเพลินอย่างนี้ น่าหมกมุ่นอย่างนี้ น่าพัวพันอย่างนี้ เป็นเสียงพิณ พ่ะย่ะค่ะ”
So evaṁ vadeyya:พระราชาหรืออำมาตย์ของพระราชาพึงกล่าวว่า
‘gacchatha me, bho, taṁ vīṇaṁ āharathā’ti.
tam → Missing in S1-3 (pts note) | taṁ vīṇaṁ → tam vīṇam (pts)“ผู้เจริญ ท่านทั้งหลายจงไป นำพิณนั้นมาให้เรา”
Tassa taṁ vīṇaṁ āhareyyuṁ.
vīṇaṁ → vīṇam (pts)ราชบุรุษทั้งหลายนำพิณนั้นมาถวายพระราชาหรืออำมาตย์ของพระราชานั้นแล้ว
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enam (pts)พึงกราบทูลว่า
‘ayaṁ kho sā, bhante, vīṇā yassā eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti.
vīṇā → viṇā (pts) | evaṅkamanīyo → evaṁkamanīyo (my, ms2005) | evambandhanīyoti → evaṁbandhanīyoti (my) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajanīyo evaṁ kamanīyo evaṁ madanīyo evaṁ mucchanīyo evaṁ bandhanīyoti (bjt) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁrajaniyo evaṁkammaniyo evaṁmadaniyo evaṁmucchaniyo evaṁbandhaniyoti (th) | evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyoti → evaṁ rajaniyo evaṁ kamaniyo evam madaniyo evam mucchaniyo evam bandhaniyoti (pts)“นี่คือพิณนั้นซึ่งมีเสียงน่าใคร่อย่างนี้ น่าชอบใจอย่างนี้ น่า เพลิดเพลินอย่างนี้ น่าหมกมุ่นอย่างนี้ น่าพัวพันอย่างนี้ พ่ะย่ะค่ะ”
So evaṁ vadeyya:
evaṁ → evam (pts)พระราชาหรืออำมาตย์ของพระราชาพึงกล่าวว่า
‘alaṁ me, bho, tāya vīṇāya, tameva me saddaṁ āharathā’ti.
alaṁ → alam (pts) | tameva → taṁ eva (pts) | saddaṁ → saddam (pts)“ผู้เจริญ เราไม่ต้องการพิณนี้ ท่านทั้งหลายจงนำเสียงพิณนั้นมาให้เรา”
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ evaṁ → tam enaṁ (pts)ราชบุรุษทั้งหลายพึงกราบทูลว่า
‘ayaṁ kho, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā.“ขึ้นชื่อว่าพิณนี้มีเครื่องประกอบมากมาย หลายอย่าง
Anekehi sambhārehi samāraddhā vadati, seyyathidaṁ—
vadati seyyathidaṁ → carati seyyathīdaṁ (sya-all) | vadati → carati (bj: syā) | vadati → B1-2 carati; B2 fails us here till p. 206 (note 5), on account of a gap of two sheets (pts note)พิณที่นายช่างประกอบดีแล้วด้วยเครื่องประกอบหลายอย่างจึงจะเปล่ง เสียงได้ คือ
doṇiñca paṭicca cammañca paṭicca daṇḍañca paṭicca upadhāraṇe ca paṭicca tantiyo ca paṭicca koṇañca paṭicca purisassa ca tajjaṁ vāyāmaṁ paṭicca evāyaṁ, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā.
upadhāraṇe ca → upaveṇañca (bj) | cammañca → mañcaṁ (sya-all) | cammañca → mañcaṁ (bj: syā) | upaveṇañca → upadhāraṇeca (bj: machasaṁ, syā) | upaveṇañ → B2 upaviṇe; B1 upadhiraṇe (pts note) | koṇañca → koṇañ ca (pts) | vāyāmaṁ → vāyāmam (pts) | evāyaṁ → evāyam (pts)อาศัยราง อาศัยหนัง อาศัยคัน อาศัยลูกบิด อาศัยสาย อาศัย ไม้ดีดพิณ และอาศัยความพยายามของบุรุษซึ่งเหมาะแก่พิณนั้น ขึ้นชื่อว่าพิณนี้มีเครื่องประกอบมากมายหลายอย่าง
Anekehi sambhārehi samāraddhā vadatī’ti.
vadatīti → caratīti (sya-all)พิณที่นายช่างประกอบดี แล้วด้วยเครื่องประกอบหลายอย่าง จึงจะเปล่งเสียงได้อย่างนี้ พ่ะย่ะค่ะ”
So taṁ vīṇaṁ dasadhā vā satadhā vā phāleyya, dasadhā vā satadhā vā taṁ phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya.
vā taṁ → tam (pts) | satadhā → satta dhā (bj: sī.pævi) | tam → Missing in S1-3 (pts note)พระราชาหรืออำมาตย์ของพระราชานั้นพึงผ่าพิณนั้นเป็น ๑๐ เสี่ยง หรือ ๑๐๐ เสี่ยงแล้ว
Sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṁ kareyya.
ḍahitvā → ḍahetvā (bj)ทำให้เป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย แล้วพึงเผาไฟทำให้เป็นเขม่า
Masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuneyya, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.
ophuneyya → opuneyya (bj, pts1ed); ophuṇeyya (?) | mahāvāte → mahāvātena (sya-all) | ophuneyya → opuneyya (pts) | ophuneyya → opuneyya (cck: sī. pī.); ophuṇeyya (cck: ?)โปรยไปในลม พายุหรือลอยไปในแม่น้ำที่มีกระแสเชี่ยว
So evaṁ vadeyya:
evaṁ → evam (pts)พึงกล่าวอย่างนี้ว่า
‘asatī kirāyaṁ, bho, vīṇā nāma, yathevaṁ yaṁ kiñci vīṇā nāma ettha ca panāyaṁ jano ativelaṁ pamatto palaḷito’ti.
yathevaṁ yaṁ → yathevayaṁ (pts1ed) | ettha ca panāyaṁ jano → ettha panāyaṁ jano (sya-all, km); ettha ca mahājano (pts1ed, mr) | palaḷitoti → palāḷitoti (bj) | asatī → asati (sya-all) | ettha ca panāyaṁ → etthapanāyaṁ (sya-all) | ativelaṁ pamatto palaḷitoti → ativelampatto palāḷitoti (sya-all) | asatī kirāyaṁ → asakkirāyam (pts) | panāyaṁ jano ativelaṁ → mahājano ativelam (pts) | asatī → asakakirāyaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi) | palāḷitoti → palaḷito (bj: machasaṁ) | yaṁ → yathevāyaṁ (cck: sī.); yathevayaṁ (cck: pī.) | jano → ettha panāyaṁ jano (cck: syā. kaṁ.); ettha ca mahājano (cck: pī. ka.) | palāḷitoti → ba. ettha ca mahājano ativelaṁ pamatto palaḷitoti (sya-all note) | asakkirāyam → B1 asatikirāyaṁ (pts note) | yaṁ → S1 B1-2 nāma theva yaṁ (pts note) | palaḷito → S1 palāḷito; S3 paḷāḷito (pts note) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | yathevaṁ → yatheva (pts) | palaḷitoti → palaḷito ti (pts)“ท่านผู้เจริญ ได้ยินว่า ขึ้นชื่อว่าพิณนี้เลวทราม สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ชื่อว่าพิณก็เลวทรามเหมือนพิณฉะนั้น เพราะ พิณนี้ทำให้คนประมาท หลงใหลจนเกินขอบเขต”
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ samanvesati yāvatā rūpassa gati, vedanaṁ samanvesati yāvatā vedanāya gati, saññaṁ samanvesati yāvatā saññāya gati, saṅkhāre samanvesati yāvatā saṅkhārānaṁ gati, viññāṇaṁ samanvesati yāvatā viññāṇassa gati.
samanvesati → samannesati (bj, sya-all, km); samanesati (pts1ed) | rūpaṁ samanvesati → rūpam samanesati (pts) | samanvesati yāvatā saññāya gati → (pts) | samanvesati yāvatā saṅkhārānaṁ gati → (pts) | samanvesati → samanesati (pts) | samanvesati → samannesati (cck: sī. syā. kaṁ.); samanesati (cck: pī.) | samanesati → So B1 always; S1-3 saṅkamant (S3 ṇt) esatī further on sammantesati-to, S1 having always -aṇte- (pts note)แม้ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมค้นหารูปตลอดคติแห่งรูปที่มีอยู่ ค้นหาเวทนาตลอดคติแห่งเวทนาที่มีอยู่ ค้นหาสัญญาตลอดคติแห่งสัญญาที่มีอยู่ ค้นหาสังขารตลอดคติแห่งสังขารที่มีอยู่ ค้นหาวิญญาณตลอดคติแห่งวิญญาณที่ มีอยู่
Tassa rūpaṁ samanvesato yāvatā rūpassa gati, vedanaṁ samanvesato …pe…
samanvesato → samannesato (bj, sya-all); (bj)เมื่อภิกษุนั้นค้นหารูป ฯลฯ
saññaṁ …สัญญา ...
saṅkhāre …สังขาร ...
viññāṇaṁ samanvesato yāvatā viññāṇassa gati.
samanvesato → samannesato (bj, sya-all) | viññāṇaṁ samanvesato → viññāṇam samanesato (pts)เมื่อภิกษุนั้นค้นหา วิญญาณตลอดคติแห่งวิญญาณที่มีอยู่
Yampissa taṁ hoti ahanti vā mamanti vā asmīti vā tampi tassa na hotī”ti.
yampissa → yam pissa (pts) | ahanti → ahan ti (pts) | tampi → tam pi (pts)ความถือว่า ‘เรา’ ‘ของเรา’ ‘มีเรา’ ของ ภิกษุนั้นไม่มีเลย”