Upasenaāsīvisasutta
Upasenaāsīvisasutta → upasenasuttaṁ (bj); upasena (pts1ed)๖๙ อุปเสนอาสีวิสสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca upaseno rājagahe viharanti sītavane sappasoṇḍikapabbhāre.
samayaṁ → samayaṁ bhagavā (sya-all) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | sappasoṇḍikapabbhāre → sappasoṇḍika pabbhāre (bjt) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระอุปเสนะอยู่ที่เงื้อมเขาชื่อสัปปโสณฑิกะ ป่าสีตวัน เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa kāye āsīviso patito hoti.สมัยนั้น งูตัวหนึ่งได้หล่นลงมาที่กายของท่าน พระอุปเสนะ
Atha kho āyasmā upaseno bhikkhū āmantesi:ครั้งนั้น ท่านเรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า
“etha me, āvuso, imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha.
kāyaṁ mañcakaṁ → kāyam mañcakam (pts)“มาเถิด ท่านทั้งหลาย ช่วยกันยกกายของกระผมนี้ขึ้นเตียงแล้วหามออกไปข้างนอก
Purāyaṁ kāyo idheva vikirati;
purāyaṁ → purāyam (pts)ก่อนที่กายนี้จะเรี่ย รายในที่นี้
seyyathāpi bhusamuṭṭhī”ti.
bhusamuṭṭhīti → bhūsamuṭṭhīti (pts)เหมือนกำแกลบ”
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ upasenaṁ etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | āyasmantaṁ upasenaṁ etadavoca → āyasmantam upasenam etad avoca (pts)เมื่อท่านพระอุปเสนะกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระสารีบุตรก็ได้กล่าวกับท่านว่า
“na kho pana mayaṁ passāma āyasmato upasenassa kāyassa vā aññathattaṁ indriyānaṁ vā vipariṇāmaṁ.
vipariṇāmaṁ → vipariṇāmo (sya-all) | mayaṁ → mayam (pts) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)“พวกเรายังไม่เห็นกายของท่านอุปเสนะเป็นอย่างอื่นหรืออินทรีย์ของท่านแปรผันไปเลย
Atha ca panāyasmā upaseno evamāha:
ca → (sya-all, pts) | evamāha → evam āha (pts)เมื่อเป็นเช่นนี้ท่านอุปเสนะยังพูดว่า
‘etha me, āvuso, imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha.
kāyaṁ mañcakaṁ → kāyam mañcakam (pts)‘มาเถิด ท่านทั้งหลายช่วยกันยกกายของกระผม นี้ขึ้นเตียงแล้วหามออกไปข้างนอก
Purāyaṁ kāyo idheva vikirati;
purāyaṁ → purāyam (pts)ก่อนที่กายนี้จะเรี่ยรายในที่นี้
seyyathāpi bhusamuṭṭhī’”ti.
bhusamuṭṭhīti → bhūsamuṭṭhīti (pts)เหมือนกำแกลบ”
“Yassa nūna, āvuso sāriputta, evamassa:
sāriputta → sārīputta (sya-all) | nūna → nuna (pts) | evamassa → evam assa (pts)ท่านพระอุปเสนะกล่าวว่า “ท่านสารีบุตร ผู้ใดพึงมีความคิดว่า
‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
cakkhūti → cakkhunti (bj, sya-all); cakkhunti mama cakkhunti (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | cakkhūti → ghānanti (bjt)‘เราเป็นจักขุ’ หรือ ‘จักขุเป็นของเรา’ ฯลฯ
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …
+ → ahaṁ kāyoti vā mama kāyoti vā (bjt) | jivhāti → jivhā ti (pts)‘เราเป็นชิวหา’ หรือ ‘ชิวหาเป็นของเรา’ ฯลฯ
ahaṁ manoti vā mama mano’ti vā.
ahaṁ manoti → aham mano ti (pts)‘เราเป็นมโน’ หรือ ‘มโนเป็นของเรา’
Tassa, āvuso sāriputta, siyā kāyassa vā aññathattaṁ indriyānaṁ vā vipariṇāmo.
tassa → tassa nūna (bj) | sāriputta → sārīputta (sya-all); sariputta (pts) | vipariṇāmo → pariṇāmo (pts) | āvuso → tassa āvuso (bj: machasaṁ, syā) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)ท่านสารีบุตร ความที่กายของผู้นั้นเป็นอย่าง อื่นหรือความที่อินทรีย์ของผู้นั้นแปรผันพึงมีอย่างแน่นอน
Mayhañca kho, āvuso sāriputta, na evaṁ hoti:
sāriputta → sārīputta (sya-all)กระผมไม่มีความนึกคิด เลยว่า
‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
cakkhūti → cakkhunti (bj, sya-all, pts) | cakkhunti → cakkhūti (bj: machasaṁ) | pe → spelled out in full (bjt) | cakkhūti → ghānanti (bjt)‘เราเป็นจักขุ’ หรือ ‘จักขุเป็นของเรา’ ฯลฯ
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …pe…
+ → ahaṁ kāyoti vā mama kāyoti vā (bjt) | vā → va (pts)‘เราเป็นชิวหา’ หรือ ‘ชิวหา เป็นของเรา’ ...
ahaṁ manoti vā mama manoti vā’.‘เราเป็นมโน’ หรือ ‘มโนเป็นของเรา’
Tassa mayhañca kho, āvuso sāriputta, kiṁ kāyassa vā aññathattaṁ bhavissati, indriyānaṁ vā vipariṇāmo”ti.
mayhañca kho → mayhaṁ (bj, pts) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | mayham → B1-2 inserts ca kho (pts note) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)ท่านสารีบุตร ความที่กาย ของกระผมเป็นอย่างอื่นหรือความที่อินทรีย์ของกระผมแปรผัน จักมีได้อย่างไร”
Tathā hi panāyasmato upasenassa dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato.
ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → … mānānusayā susamūhatā (bj, pts1ed) | ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato tasmā āyasmato → ahaṁkāramamiṁkāra mānānusayo susamūhatā tasmāyasmato (bj) | ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā susamūhatā (sya-all) | dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → dīgharattam ahaṁkāramamaṁkāramānānusayā susamūhatā (pts) | hi → S3 inserts no (pts note) | dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → dīgharattam ahaṁkāra-mamaṁkāra-mānānusayā susamūhatā (pts)จริงอย่างนั้น ท่านพระอุปเสนะได้ถอนอหังการ มมังการ และมานานุสัย (กิเลส ที่นอนเนื่องคือความถือตัว) ได้เด็ดขาดนานมาแล้ว
Tasmā āyasmato upasenassa na evaṁ hoti:
susamūhatā → mānānusayo susamūhato (bj: machasaṁ) | na → S3 omits na (pts note) | tasmā āyasmato → susamūhatā tasmāyasmato (bjt)ฉะนั้นท่านพระอุปเสนะจึงไม่มี ความคิดว่า
“‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
cakkhūti → cakkhunti (bj, sya-all, pts)“เราเป็นจักขุ” หรือ “จักขุเป็นของเรา” ฯลฯ
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …pe…“เราเป็นชิวหา” หรือ “ชิวหาเป็นของเรา” ฯลฯ
ahaṁ manoti vā mama mano’ti vā”ti.
manoti vāti → mano ti vā (pts) | ahaṁ manoti → aham mano ti (pts)“เราเป็นมโน” หรือ “มโนเป็นของเรา”
Atha kho te bhikkhū āyasmato upasenassa kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīhariṁsu.
kāyaṁ mañcakaṁ → kāyam mañcakam (pts)ต่อมา ภิกษุเหล่านั้นได้ยกกายของท่านพระอุปเสนะขึ้นเตียงแล้วหามออกไปข้าง นอก
Atha kho āyasmato upasenassa kāyo tattheva vikiri;
vikiri → B2 vikiriyati (pts note)ขณะนั้น กายของท่านพระอุปเสนะก็เรี่ยรายในที่นั้นเอง
seyyathāpi bhusamuṭṭhīti.
bhusamuṭṭhīti sattamaṁ → bhūsamuṭṭhī ti (pts)เหมือนกำแกลบ