Dutiyadvayasutta๙๓ ทุติยทวยสูตร
“Dvayaṁ, bhikkhave, paṭicca viññāṇaṁ sambhoti.
dvayaṁ → dvayam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยธรรมคู่กันวิญญาณจึงเกิดขึ้น
Kathañca, bhikkhave, dvayaṁ paṭicca viññāṇaṁ sambhoti?
dvayaṁ → dvayam (pts)เพราะอาศัยธรรมคู่กัน วิญญาณจึงเกิดขึ้น อย่างไร
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ.
ca → (bj) | cakkhuviññāṇaṁ → S3 adds aviññānaṁ (pts note)คือ เพราะอาศัยจักขุและรูป จักขุวิญญาณจึงเกิดขึ้น
Cakkhu aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
Cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all) | cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all) | cakkhuṁ → cakkhu (bj: sīmu, machasaṁ) | vipariṇāmi → S1-3 -ṇāmaṁ; B1 has only vipari (pts note) | aniccaṁ → aniccam (pts)จักขุไม่เที่ยง มีความ แปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Rūpā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.รูปไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Itthetaṁ dvayaṁ calañceva byathañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
byathañca → vyayañca (bj, pts); byādhañca (sya-all) | vyayañca → byatañca (bj: machasaṁ, syā) | calañceva → S1-3 calamevaca (pts note) | vyayañca → B1-2 vyadha; S3 vyāya, almost always (pts note)ธรรมคู่กันนี้ หวั่นไหวและเสื่อม ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Cakkhuviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇam (pts)จักขุวิญญาณไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Yopi hetu yopi paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
cakkhuviññāṇassa → cakkhuviññāṇassa aññathābhāvī (bj) | yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)แม้เหตุปัจจัยเพื่อ ความเกิดขึ้นแห่งจักขุวิญญาณก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppannaṁ cakkhuviññāṇaṁ kuto niccaṁ bhavissati.
uppannaṁ → samuppannaṁ (bj) | uppannaṁ → S1-3 samuppannaṁ (pts note) | paccayaṁ → paccayam (pts) | niccaṁ → niccam (pts)ก็ จักขุวิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยที่ไม่เที่ยง ที่ไหนจักเที่ยงเล่า
Yā kho, bhikkhave, imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṁ vuccati cakkhusamphasso.
vuccati → vuccati bhikkhave (bj, sya-all, pts) | yā → yo (sya-all) | cakkhusamphasso → ayaṁ vuccati cakkhusamphasso (bj: machasaṁ, sī.pavi) | Yā → B1 yo always (pts note) | bhikkhave → Missing in B1-2 (pts note) | imesaṁ tiṇṇaṁ → imesam tiṇṇam (pts)ความประจวบ ความประชุม ความพร้อมเพรียงกันแห่งธรรม ๓ ประการนี้ เรียกว่าจักขุสัมผัส
Cakkhusamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
cakkhusamphassopi → cakkhusamphasso pi (pts)แม้จักขุสัมผัสก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Yopi hetu yopi paccayo cakkhusamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
aññathābhāvī → aññathābhavī (pts) | yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)แม้เหตุปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งจักขุสัมผัสก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดย อาการอื่น
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppanno cakkhusamphasso kuto nicco bhavissati.
paccayaṁ → paccayam (pts)ก็จักขุสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยที่ไม่เที่ยง ที่ไหนจักเที่ยงเล่า
Phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti.
Phuṭṭho → So; B1-3 puṭṭho always (pts note) | + → sañjānāti phuṭṭho (bjt)บุคคลถูกผัสสะกระทบแล้วย่อมรู้สึก ถูกผัสสะกระทบแล้วย่อมคิดได้ ถูกผัสสะ กระทบแล้วย่อมจำได้
Itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino …pe…
byathā → vyayā (bj, pts); byādhā (sya-all) | aññathābhāvino → aññathābhāvino sotaṁ (cck) | pi → Missing in S1-3 (pts note) | + → sotañca paṭicca sadde uppajjati sotaviññāṇaṁ (bjt) | + → ghānañca paṭicca gandhe uppajjati ghānaviññāṇaṁ (bjt)แม้ธรรมเหล่านี้ก็หวั่นไหว และเสื่อม ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น ฯลฯ
Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ.
ca → (bj) | jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññāṇam (pts)เพราะอาศัยชิวหาและรส ชิวหาวิญญาณจึงเกิดขึ้น
Jivhā aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī.
vipariṇāmī aññathābhāvī → vipariṇāminī aññathābhāvinī (?) | vipariṇāmī → vipariṇāminī? (bj note) | aññathābhāvī → aññatābhāvinī? (bj note) | aññathābhāvī → vipariṇāminī aññathābhāvinī (cck: ?)ชิวหาไม่เที่ยง มีความ แปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Rasā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.รสไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Itthetaṁ dvayaṁ calañceva byathañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
byathañca → vyayañca (bj); byādhañca (sya-all); vyayañceva (pts) | vipariṇāmi → vipariṇāmī (bj)ธรรมคู่กันนี้ หวั่นไหวและเสื่อม ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Jivhāviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññāṇam (pts)ชิวหาวิญญาณก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Yopi hetu yopi paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
yopi → yo pi (pts) | yopi → yo (pts) | sopi → so pi (pts)แม้เหตุปัจจัยเพื่อ ความเกิดขึ้นแห่งชิวหาวิญญาณก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppannaṁ jivhāviññāṇaṁ, kuto niccaṁ bhavissati.
paccayaṁ → (pts) | jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññānaṁ (pts) | niccaṁ → niccam (pts)ก็ ชิวหาวิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยที่ไม่เที่ยง ที่ไหนจักเที่ยงเล่า
Yā kho, bhikkhave, imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṁ vuccati jivhāsamphasso.
vuccati → vuccati bhikkhave (bj, sya-all) | yā → yo (sya-all) | imesaṁ → imesam (pts)ความประจวบ ความประชุม ความพร้อมเพรียงกันแห่งธรรม ๓ ประการนี้ เรียกว่าชิวหาสัมผัส
Jivhāsamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
jivhāsamphassopi → jivhāphasso pi (pts) | aññathābhāvī yopi → aññathābāvī yo pi (pts)แม้ชิวหาสัมผัสก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Yopi hetu yopi paccayo jivhāsamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
jivhāsamphassassa → jivhasamphassassa (pts) | yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)แม้เหตุปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งชิวหาสัมผัสก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะ โดยอาการอื่น
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppanno jivhāsamphasso, kuto nicco bhavissati.
aniccam → S1-3 anicco (pts note) | paccayaṁ → paccayam (pts)ก็ชิวหาสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยที่ไม่เที่ยง ที่ไหนจักเที่ยงเล่า
Phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti.
+ → sañjānāti phuṭṭho (bjt)บุคคลถูกผัสสะกระทบแล้วย่อมรู้สึก ถูกผัสสะกระทบแล้วย่อมคิดได้ ถูก ผัสสะกระทบแล้วย่อมจำได้
Itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino …pe…
calā ceva byathā → calāceva vyayā (bj) | aññathābhāvino → aññathābhāvino kāyaṁ (cck) | byathā → byādhā (sya-all) | itthetepi → iṭṭhete pi (pts) | byathā ca → vyayā (pts) | + → kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe uppajjati kāyaviññāṇaṁ (bjt) | + → kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe cuppajjati kāyaviññāṇaṁ (pts)แม้ธรรมเหล่านี้ก็หวั่นไหวและเสื่อม ไม่เที่ยง มีความ แปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น ฯลฯ
Manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ.
ca → (bj) | manoviññāṇaṁ → manoviññāṇam (pts)เพราะอาศัยมโนและธรรมารมณ์ มโนวิญญาณจึงเกิดขึ้น
Mano anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.มโนไม่เที่ยง มี ความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Dhammā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.ธรรมารมณ์ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะ โดยอาการอื่น
Itthetaṁ dvayaṁ calañceva byathañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
byathañca → vyayañca (bj, pts); byādhañca (sya-all) | vipariṇāmi aññathābhāvi → vipariṇāmī aññathābhāvī (bj)ธรรมคู่กันนี้หวั่นไหวและเสื่อม ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะ โดยอาการอื่น
Manoviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
vipariṇāmi aññathābhāvi → vipariṇāmī aññathābhāvī (bj) | aññathābhāvi yopi → aññathābhāvī yo pi (pts) | manoviññāṇaṁ → manoviññāṇam (pts)มโนวิญญาณไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Yopi hetu yopi paccayo manoviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
yopi → yo pi (pts) | sopi → so pi (pts)แม้ เหตุปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งมโนวิญญาณก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดย อาการอื่น
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppannaṁ manoviññāṇaṁ, kuto niccaṁ bhavissati.
paccayaṁ → paccayam (pts) | uppannaṁ → uppannam (pts)ก็มโนวิญญาณที่เกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยที่ไม่เที่ยง ที่ไหนจักเที่ยงเล่า
Yā kho, bhikkhave, imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṁ vuccati manosamphasso.
vuccati → vuccati bhikkhave (bj, sya-all) | yā → yo (sya-all)ความประจวบ ความประชุม ความพร้อมเพรียงกันแห่งธรรม ๓ ประการนี้ เรียกว่ามโนสัมผัส
Manosamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
manosamphassopi → mano samphasso pi (pts)แม้มโนสัมผัสก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Yopi hetu yopi paccayo manosamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
yopi paccayo manosamphassassa → yo pi accayo manosamphassa (pts) | sopi → so pi (pts)แม้เหตุปัจจัยเพื่อความเกิดขึ้นแห่งมโนสัมผัสก็ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดย อาการอื่น
Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppanno manosamphasso, kuto nicco bhavissati.
paccayaṁ → paccayam (pts)ก็มโนสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยปัจจัยที่ไม่เที่ยง ที่ไหนจักเที่ยงเล่า
Phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti.
+ → sañjānāti phuṭṭho (bjt)บุคคลถูกผัสสะกระทบแล้วย่อมรู้สึก ถูกผัสสะกระทบแล้วย่อมคิดได้ ถูก ผัสสะกระทบแล้วย่อมจำได้
Itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.
byathā → vyayā (bj, pts); byādhā (sya-all) | itthetepi → itthete pi (pts)แม้ธรรมเหล่านี้ก็หวั่นไหวและเสื่อม ไม่เที่ยง มีความ แปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Evaṁ kho, bhikkhave, dvayaṁ paṭicca viññāṇaṁ sambhotī”ti.
kho → (sya-all) | viññāṇaṁ → manoviññāṇaṁ (sya-all) | dvayaṁ → dvayam (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยธรรมคู่กันนี้แล วิญญาณจึงเกิดขึ้น”
Dasamaṁ.
Paloka → B2 saloka (pts note) | Suñño → B1-2 Suññā (pts note) | dasamaṁ → paloka suñño (pts)ทุติยทวยสูตรที่ ๑๐ จบ
Channavaggo catuttho.
catuttho palokasuññā → navamo tatruddānaṁ paloka suññā (bj) | catuttho → navamo (cck)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Palokasuññā saṅkhittaṁ, channo puṇṇo ca bāhiyo;
saṅkhittaṁ → palokasuñño saṅkhitto (bj: sīmu) | Saṁkhittam → S1-3 saṁkhitte (pts note) | saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, ms2005) | palokasuññā → paloka suññā (bjt) channo → S3 chaṇṇo (pts note) | Bāhiyo → Bāhīyo (pts note)๑. ปโลกธัมมสูตร ๒. สุญญตโลกสูตร ๓. สังขิตตธัมมสูตร ๔. ฉันนสูตร ๕. ปุณณสูตร ๖. พาหิยสูตร Ejena ca duve vuttā, dvayehi apare duveti.
duve → dve (sya-all, pts) | ejena → ejeneva (pts) | Ejeneva → S3 ejaṇa (pts note) | vuttā → S1-3 vuttaṁ (pts note) duveti → dveti (sya-all); dve ti cha yime (pts)๗. ปฐมเอชาสูตร ๘. ทุติยเอชาสูตร ๙. ปฐมทวยสูตร ๑๐. ทุติยทวยสูตร