Phassamūlakasutta๑๐ ผัสสมูลกสูตร
“Tisso imā, bhikkhave, vedanā phassajā phassamūlakā phassanidānā phassapaccayā.“ภิกษุทั้งหลาย เวทนา ๓ ประการนี้เกิดจากผัสสะ มีผัสสะเป็นมูล มีผัสสะเป็นเหตุ มีผัสสะเป็นปัจจัย Katamā tisso?เวทนา ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา ๓. อทุกขมสุขเวทนา
Sukhavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
sukhavedaniyaṁ → sukhavedaniyam (pts) | phassaṁ → phassam (pts)เพราะอาศัยผัสสะอันเป็นที่ตั้งแห่งสุขเวทนา สุขเวทนาจึงเกิด
Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā sukhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati.
phassassa → S1-3 phassa (pts note) | vūpasammati → B1-2 vūpasamati always (pts note) | sukhavedaniyaṁ phassaṁ → sukhavedaniyam phassam (pts)เพราะผัสสะ อันเป็นที่ตั้งแห่งสุขเวทนานั้นนั่นแลดับ สุขเวทนาที่เกิดเพราะอาศัยผัสสะอันเป็นที่ ตั้งแห่งสุขเวทนาที่เสวยอยู่อันเกิดจากผัสสะนั้นก็ดับคือสงบไป
Dukkhavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.
dukkhavedaniyaṁ → dukkhavedaniyam (pts) | phassaṁ → phassam (pts)เพราะอาศัยผัสสะอันเป็นที่ตั้งแห่งทุกขเวทนา ทุกขเวทนาจึงเกิด
Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ dukkhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā dukkhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati.
vedayitam → The sequel till the next tajjaṁ vedayitam is missing in S1-3 by mistake, I think, not for abridgment (pts note) | vūpasammati → vūpasamati (th) | vedayitaṁ dukkhavedaniyaṁ phassaṁ → vedayitam dukkhavedaniyam phassam (pts)เพราะ ผัสสะอันเป็นที่ตั้งแห่งทุกขเวทนานั้นนั่นแลดับ ทุกขเวทนาที่เกิดเพราะอาศัยผัสสะ อันเป็นที่ตั้งแห่งทุกขเวทนาที่เสวยอยู่อันเกิดจากผัสสะนั้นก็ดับคือสงบไป
Adukkhamasukhavedaniyaṁ, bhikkhave, phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
adukkhamasukhavedaniyaṁ → adukkhamasukkhavedaniyam (pts) | phassaṁ → phassam (pts)เพราะอาศัยผัสสะอันเป็นที่ตั้งแห่งอทุกขมสุขเวทนา อทุกขมสุขเวทนาจึงเกิด
Tasseva adukkhamasukhavedaniyassa phassassa nirodhā, yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ adukkhamasukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā, sā nirujjhati, sā vūpasammati.
sā → sa (pts) | vūpasammati → vūpasamati (th) | tajjaṁ vedayitaṁ adukkhamasukhavedaniyaṁ phassaṁ → tajjam vedayitam adukkhamasukhavedaniyam phassam (pts)เพราะผัสสะอันเป็นที่ตั้งแห่งอทุกขมสุขเวทนานั้นนั่นแลดับ อทุกขมสุขเวทนาที่เกิด เพราะอาศัยผัสสะ อันเป็นที่ตั้งแห่งอทุกขมสุขเวทนาที่เสวยอยู่อันเกิดจากผัสสะนั้น ก็ดับคือสงบไป
Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṁ kaṭṭhānaṁ saṅghaṭṭanasamodhānā usmā jāyati, tejo abhinibbattati. Tesaṁyeva kaṭṭhānaṁ nānābhāvā vinikkhepā, yā tajjā usmā, sā nirujjhati, sā vūpasammati.
saṅghaṭṭanasamodhānā → saṅkhattā tassa samodānā (cck, sya1ed, km); saṅghaṭṭā tassa samodhānā (sya2ed); saṅghattā tassa samodhānā (mr) | saṅghaṭṭanasamodhānā → saṅkhattā tassa samodānā (sya-all) | vūpasammati → vūpasamati (bj: syā) | saṅghaṭṭanasamodhānā → saṅkhattā tassa samodhānā (syā. kaṁ.) saṅghattā tassa samodhānā (ka.) saṁ. ni. 2.62 passitabbaṁ (cck note) | saṅghaṭṭanasamodhānā → B1 saṅghattātassasamodhānā (pts note) | tesaṁyeva → tesaṁ yeva (bjt, th) | tesaṁyeva kaṭṭhānaṁ → tesaṁ yeva kaṭṭhānam (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะไม้ ๒ อันเสียดสีกัน จึงเกิดความร้อน ไฟลุกขึ้น เพราะ แยกไม้ทั้งสองนั้นออกจากกัน ความร้อนที่เกิดจากการเสียดสีนั้นจึงดับ ระงับไป
Evameva kho, bhikkhave, imā tisso vedanā phassajā phassamūlakā phassanidānā phassapaccayā.
evameva → evam eva (pts)แม้ฉันใด เวทนา ๓ ประการนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เกิดแต่ผัสสะ มีผัสสะเป็นมูล มีผัสสะเป็นเหตุ มีผัสสะเป็นปัจจัย
Tajjaṁ phassaṁ paṭicca tajjā vedanā uppajjanti.
tajjaṁ → tajjaṁ tajjaṁ (bj) | paṭicca → paṭicca tajjā (bj, pts) | uppajjanti → uppajjati (sya-all) | tajjaṁ phassaṁ → tajjam phassam (pts)เพราะอาศัยผัสสะที่เกิดแต่ปัจจัยนั้น เวทนา ที่เกิดแต่ผัสสะนั้นจึงเกิด
Tajjassa phassassa nirodhā tajjā vedanā nirujjhantī”ti.
tajjassa → tajjassa tajjassa (bj, pts) | tajjā → tajjā tajjā (bj, pts) | nirujjhantīti → nirujjhatīti (sya-all) | nirujjhantīti → tajjaṁ phassaṁ paṭicca tajjā vedanā upapajjati tajjassa phassassa nirodhā tajjā vedanā nirujjhati (bj: machasaṁ, syā) | nirujjhatīti → ba. nirujjhatīti (sya-all note) | nirujjhantīti → So S1-3 (although S3 do not repeat the last tajjā); B1-2 have -tajjamphassampaṭicca tajjā vedanā uppajjati || tajjassaphassassanirodhā tajjā vedanā nirujjhatīti (pts note)เพราะผัสสะที่เกิดแต่ปัจจัยนั้นดับ เวทนาที่เกิดแต่ผัสสะ นั้นจึงดับ”
Dasamaṁ.
dasamaṁ vedanāsaṁyuttassa → (bj)ผัสสมูลกสูตรที่ ๑๐ จบ
Vedanāsaṁyuttassa sagāthāvaggo paṭhamo.
vedanāsaṁyuttassa → (cck) | pathamakasagāthāvaggo → S1-3 sagāthavasaggosattamo driven back to the end (pts note) | + → tatruddānaṁ (bjt) | sagāthāvaggo paṭhamo → paṭhamakasagāthavaggo (th)
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Samādhi sukhaṁ pahānena, pātālaṁ daṭṭhabbena ca;
sukhaṁ → sukhāya (pts) | Sukhāya → S1-3 sukhapa (pts note) | sukhaṁ → sukha (bjt) | samādhi sukhaṁ → samādhisukhāya (th) daṭṭhabbena → daṭṭhabbena sallatthena (pts) | Pātālaṁ → S1-3 pātallam (pts note)๑. สมาธิสูตร ๒. สุขสูตร ๓. ปหานสูตร ๔. ปาตาลสูตร ๕. ทัฏฐัพพสูตร Sallena ceva gelaññā, anicca phassamūlakāti.
ceva gelaññā → va gelaññehi (bj) | sallena ceva gelaññā → gelaññām (pts) | Gelaññām → S1-3 sallaṁ gilañño (pts note) | sallena ceva gelaññā → sallatthena gelaññaṁ (th) anicca → S3 aṇiccā; B2 aniccaṁ (pts note) | anicca phassamūlakāti → aniccaphassamūlakāti (th) | phassamūlakāti → phassamūlakā ti (pts)๖. สัลลสูตร ๗. ปฐมเคลัญญสูตร ๘. ทุติยเคลัญญสูตร ๙. อนิจจสูตร ๑๐. ผัสสมูลกสูตร