Rahogatasutta
Rahogatasutta → rahogataka (pts1ed)๑๑ รโหคตสูตร
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—
mayhaṁ → mayham (pts) | evaṁ → evam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส ข้าพระองค์หลีกเร้นอยู่ในที่สงัด ได้เกิดความคิดคำนึงขึ้นมาว่า
tisso vedanā vuttā bhagavatā.‘ พระผู้มีพระภาคตรัสเวทนาไว้ ๓ ประการ คือ
Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā—๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา ๓. อทุกขมสุขเวทนา
imā tisso vedanā vuttā bhagavatā.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสเวทนาไว้ ๓ ประการนี้
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:
panetaṁ → panetam (pts)สมจริงดังพระดำรัสที่พระผู้มีพระภาคตรัสว่า
‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’ti.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | dukkhasminti → dukkhasmin ti (pts)‘ความเสวยอารมณ์อย่างใด อย่างหนึ่งนั้นเป็นทุกข์’
Kiṁ nu kho etaṁ bhagavatā sandhāya bhāsitaṁ:
kiṁ nu → kinnu (bjt) | etaṁ → etam (pts)พระดำรัสที่ว่า
‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’”ti?
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th)‘ความเสวยอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งนั้นเป็นทุกข์’ นั้นพระผู้มีพระภาคตรัสหมายถึงอะไร”
“Sādhu sādhu, bhikkhu.พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีละ ดีละ ภิกษุ
Tisso imā, bhikkhu, vedanā vuttā mayā.
bhikkhu → bhikkhave (sya-all)เรากล่าวเวทนาไว้ ๓ ประการนี้ คือ
Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā—๑. สุขเวทนา ๒. ทุกขเวทนา ๓. อทุกขมสุขเวทนา
imā tisso vedanā vuttā mayā.เรากล่าวเวทนาไว้ ๓ ประการนี้
Vuttaṁ kho panetaṁ, bhikkhu, mayā:
panetaṁ → panetam (pts)สมจริงดังคำที่เรากล่าวว่า
‘yaṁ kiñci vedayitaṁ, taṁ dukkhasmin’ti.
taṁ → sabbantaṁ (bj: sī.pævi) | vedayitaṁ → Sabbaṁ is inserted here by S1-3 (added in S3 between the lines) (pts note) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | dukkhasminti → dukkhasmin ti (pts)‘ความเสวยอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งนั้นเป็นทุกข์’
Taṁ kho panetaṁ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṁyeva aniccataṁ sandhāya bhāsitaṁ:
saṅkhārānaṁyeva → saṅkhārānaññeva (bjt) | saṅkhārānaṁyeva → saṅkhārānaṁ yeva (th, pts) | panetaṁ → panetam (pts)คำที่ว่า ‘ความเสวยอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งนั้นเป็นทุกข์’ นั้นเรากล่าว หมายถึงความที่สังขารทั้งหลายนั้นแลไม่เที่ยง
‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’ti.
yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | dukkhasminti → dukkhasmin ti (pts)
Taṁ kho panetaṁ, bhikkhu, mayā saṅkhārānaṁyeva khayadhammataṁ …pe…
saṅkhārānaññeva → saṅkhārānaṁ (bj: yeva – sī.pævi, sī.pavi) | saṅkhārānaññeva → saṅkhārānaṁ (bj: yeva – sī.pævi, sī.pavi) | kho → Missing in S1-3 (pts note) | yeva → Missing in B1 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | saṅkhārānaṁyeva → saṅkhārānaṁ yeva (th, pts) | panetaṁ → panetam (pts)คำที่ว่า ‘ความเสวยอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งนั้นเป็นทุกข์’ นั้นเรากล่าว หมายถึงความที่สังขารทั้งหลายนั้นแลมีความสิ้นไปเป็นธรรมดา ฯลฯ
vayadhammataṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)มีความ เสื่อมไปเป็นธรรมดา ฯลฯ
virāgadhammataṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)มีความแตกไปเป็นธรรมดา ฯลฯ
nirodhadhammataṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)มีความดับไปเป็น ธรรมดา ฯลฯ
vipariṇāmadhammataṁ sandhāya bhāsitaṁ:
vipariṇāmadhammataṁ → viparināmadhammataṁ (bjt)คำที่ว่า ‘ความเสวยอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งนั้นเป็นทุกข์’ นั้นเรากล่าว หมายถึงความที่สังขารทั้งหลายนั้นแลมีความแปรผันเป็นธรรมดา
‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’ti.
vedayitaṁ → vedāyitaṁ (pts) | ti → Instead of this S1-3 have (from yeva) khayadhammānaṁ sandhāya bhāsitaṁ yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasminti taṁ kho panetaṁ bhikkhu mayā saṅkhārānam yeva vayadhammānaṁ sandhāya bhāsitaṁ yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasminti taṁ kho panetaṁ bhikkhu mayā saṅkharānaññeva viparināmādhammaṁ (S1 parināma-) sandhāya bhāsitaṁ yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasminti (pts note) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | dukkhasminti → dukkhasmin ti (pts)
Atha kho pana, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṁ nirodho akkhāto.
anupubbasaṅkhārānaṁ → anupubbaṁ saṅkhārānaṁ (pts) | anupubbasaṅkhārānaṁ → anupubbaṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi)ต่อมา เรากล่าวความดับไปแห่งสังขารตามลำดับ คือ
Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā niruddhā hoti.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all) | paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts)๑. เมื่อภิกษุเข้าปฐมฌาน วาจาก็ดับไป
Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all)๒. เมื่อเข้าทุติยฌาน วิตกวิจารก็ดับไป
Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pīti niruddhā hoti.
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all)๓. เมื่อเข้าตติยฌาน ปีติก็ดับไป
Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all)๔. เมื่อเข้าจตุตถฌาน ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกก็ดับไป
Ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti.๕. เมื่อเข้าอากาสานัญจายตนฌาน รูปสัญญาก็ดับไป
Viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti.๖. เมื่อเข้าวิญญาณัญจายตนฌาน อากาสานัญจายตนสัญญาก็ดับไป
Ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti.๗. เมื่อเข้าอากิญจัญญายตนฌาน วิญญาณัญจายตนสัญญาก็ดับไป
Nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti.
nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññānāsaññāyatanam (pts)๘. เมื่อเข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน อากิญจัญญายตนสัญญาก็ดับไป
Saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti.๙. เมื่อเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ สัญญาและเวทนาก็ดับไป
Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti, doso niruddho hoti, moho niruddho hoti.๑๐. ภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ราคะย่อมดับไป โทสะย่อมดับไป โมหะ ย่อมดับไป
Atha kho, bhikkhu, mayā anupubbasaṅkhārānaṁ vūpasamo akkhāto.
kho → kho pana (bj) | anupubbasaṅkhārānaṁ → S1-3 anupubbaṁ (pts note)ต่อมา เรากล่าวความระงับไปแห่งสังขารตามลำดับ คือ
Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā vūpasantā hoti.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all); pathamaṁ jhānam (pts)๑. เมื่อภิกษุเข้าปฐมฌาน วาจาก็ระงับไป ฯลฯ
Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā vūpasantā honti …pe…
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt) | dutiyaṁ → dutiyam (pts)
saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca vūpasantā honti.
ca → cā (pts)๙. เมื่อเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ สัญญาและเวทนาก็ระงับไป
Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo vūpasanto hoti, doso vūpasanto hoti, moho vūpasanto hoti.
khīṇāsavassa → khīnāsavassa (pts) | hoti → (pts)๑๐. ภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ราคะย่อมระงับไป โทสะย่อมระงับไป โมหะ ย่อมระงับไป
Chayimā, bhikkhu, passaddhiyo.
chayimā → cha yimā (pts)ภิกษุ ปัสสัทธิ ๖ ประการนี้ คือ
Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa vācā paṭippassaddhā hoti.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all) | paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts)๑. เมื่อภิกษุเข้าปฐมฌาน วาจาก็สงบ
Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā paṭippassaddhā honti.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (sya-all)๒. เมื่อเข้าทุติยฌาน วิตกวิจารก็สงบ
Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pīti paṭippassaddhā hoti.
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (sya-all)๓. เมื่อเข้าตติยฌาน ปีติก็สงบ
Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā paṭippassaddhā honti.
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (sya-all) | jhānaṁ → jhānam (pts)๔. เมื่อเข้าจตุตถฌาน ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกก็สงบ
Saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca paṭippassaddhā honti.
saññā → sañña (pts)๕. เมื่อเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ สัญญาและเวทนาก็สงบ
Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo paṭippassaddho hoti, doso paṭippassaddho hoti, moho paṭippassaddho hotī”ti.
khīṇāsavassa → khīnāsavassa (pts) | hotīti paṭhamaṁ → hoti (pts)๖. ภิกษุผู้สิ้นอาสวะแล้ว ราคะย่อมสงบ โทสะย่อมสงบ โมหะย่อม สงบ”