Sakalikasutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | sutaṁ → sutam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṁ migadāye.
maddakucchismiṁ → maddakucchimhi (pts) | Maddakucchimhi → SS. -kucchismiṁ. (pts note)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ มัททกุจฉิ สถานที่พระราชทานอภัย แก่หมู่เนื้อ เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti,
pana → B omits kho pana. (pts note) | khato → B. sakkhalikāya hato. (pts note)สมัยนั้น สะเก็ดหินกระทบพระบาทของพระผู้มีพระภาค
bhusā sudaṁ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā.
bhusā → bhūsā (bj: syā) | sudaṁ → sudam (pts)ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคทรงมีทุกขเวทนาทางพระวรกายที่กล้าแข็งอย่างหนัก เผ็ดร้อน อันไม่สบายพระทัย
Tā sudaṁ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno.
avihaññamāno → See Devatā-S. IV. 4. (pts note) | tā sudaṁ → tāsudam (pts)ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคมีพระสติสัมปชัญญะ ทรงอดกลั้นทุกขเวทนานั้นไว้ได้ ไม่ทรงเดือดร้อน
Atha kho bhagavā catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno.
pāde → pādena (sya-all) | pāde → pādena (bj: syā)ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งให้ปูผ้าสังฆาฏิ ๔ ชั้น ทรงสำเร็จสีหไสยา โดยพระปรัศว์เบื้องขวา ทรงซ้อนพระบาทเหลื่อมพระบาท มีพระสติสัมปชัญญะ
Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)ครั้งนั้น มารผู้มีบาปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับแล้วทูลถามพระผู้มี พระภาคด้วยคาถาว่า
“Mandiyā nu kho sesi udāhu kāveyyamatto, atthā nu te sampacurā na santi;
kho → (sya-all, pts) | kho → mandiyā nu sesī (bj: syā, PTS) | nu → SS. kho. (pts note) | kāveyyamatto → kāveyya-matto (pts) nu → S1 atthanaṁ; S2 atthāna; S3 atthānaṁ; but ṁ seems to be erased. (pts note)ท่านนอนด้วยความซึมเซา หรือมัวเมาคิดกาพย์กลอนอะไรอยู่ ประโยชน์ของท่านมีไม่มาก Eko vivitte sayanāsanamhi, niddāmukho kimidaṁ soppase vā”ti.
sayanāsanamhi → S1 eko ca vivitto-; S3 eko va seti (two erased letters) nāsanamhi; S2 eko ma (or va) . . . sanamhi (with an empty space as usual). (pts note) soppase vāti → soppasevāti bhagavā (bj) | niddāmukho → niddāsi kho (bj: sī.pævi, sī.pavi) | niddāmukho → niddāsi kho (sya-all: sī.) | niddāmukho → SS. niddāsikho. (pts note) | kimidaṁ soppase vāti → kim idaṁ soppasevā ti (pts)ท่านอยู่ ณ ที่นอนที่นั่งอันสงัดแต่ผู้เดียว ตั้งหน้าแต่จะหลับ ทำไมท่านยังหลับอยู่เล่า“Na mandiyā sayāmi nāpi kāveyyamatto, atthaṁ sameccāhamapetasoko;
kāveyyamatto → kāveyya-matto (pts) sameccāhamapetasoko → sameccāha mapetasoko (bjt) | sameccāhamapetasoko → sameccāham apetasoko (pts)พระผู้มีพระภาคจึงตรัสตอบว่า เราไม่ได้นอนด้วยความซึมเซา ทั้งมิได้มัวเมาคิดกาพย์กลอนอะไรอยู่หรอก เราบรรลุประโยชน์แล้ว ปราศจากความเศร้าโศก Eko vivitte sayanāsanamhi, sayāmahaṁ sabbabhūtānukampī.
vivitte → SS. vivitto. (pts note) sayāmahaṁ → sayām-ahaṁ (pts)อยู่ ณ ที่นอนที่นั่งอันสงัดแต่ผู้เดียว นอนคำนึงถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยความเอ็นดูYesampi sallaṁ urasi paviṭṭhaṁ, muhuṁ muhuṁ hadayaṁ vedhamānaṁ;
urasi → urasī (bj) | Yesaṁ → S1-3 sesam. (pts note) | yesampi sallaṁ → yesaṁ pi sallam (pts) vedhamānaṁ → sevamānaṁ (sya-all) | vedhamānaṁ → B. hadaya-; SS. -secamānaṁ. (pts note)ลูกศรเสียบอกของชนเหล่าใด ร้อยหทัยให้ลุ่มหลงอยู่ Tepīdha soppaṁ labhare sasallā, tasmā ahaṁ na supe vītasallo.
tepīdha → te cāpi (pts) | tepīdha → tecāpi (bj: PTS) | labbhare → labhare (bj: sabbattha) | cāpi → SS. te pidha (S1 pī-). (pts note) tasmā → kasmā (bj, sya-all, pts) | kasmā → tasmā (bj: machasaṁ) | kasmā → B. tasmā. (pts note) | supe → S3 sūpe; B. suse. (pts note)แม้ชนเหล่านั้นในโลกนี้ ทั้ง ๆ ที่มีลูกศรเสียบอกอยู่ ก็ยังหลับได้ ทำไมเราผู้ปราศจากลูกศรแล้ว จะหลับไม่ได้เล่าJaggaṁ na saṅke napi bhemi sottuṁ, rattindivā nānutapanti māmaṁ;
saṅke → saṅkemi (sya-all) | saṅke → C. saṅkemi(= saṅkāmi). (pts note) | bhemi → SS. vihemi; C. reads bhemi (= bhāyāmi). (pts note) | napi → na pi (pts) nānutapanti → So B. and C.; SS. nānupatanti. (pts note) | māmaṁ → mā maṁ (bjt)เราเดินไป ก็ไม่หวาดหวั่น ถึงหลับอยู่ก็มิได้กลัวเกรง กลางคืนและกลางวันไม่ทำให้เราเดือดร้อน Hāniṁ na passāmi kuhiñci loke, tasmā supe sabbabhūtānukampī”ti.เราไม่พบเห็นความเสื่อมอะไร ๆ ในโลก ฉะนั้น เราจึงนอนคำนึงถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยความเอ็นดู
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ bhagavā, jānāti maṁ sugato”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
maṁ → mam (pts) | sugatoti → sugato ti (pts) | tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti (pts)ครั้งนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “พระผู้มีพระภาคทรงรู้จักเรา พระสุคต ทรงรู้จักเรา” จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง