Paṭhamajhānapañhāsutta
Paṭhamajhānapañhāsutta → savitakkasuttaṁ (bj); savitakka (pts1ed)๑ ปฐมัชฌานปัญหาสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahāmoggallāno sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
mahāmoggallāno → mahā-moggalāno (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระมหาโมคคัลลานะอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi:
mahāmoggallāno → mahā-moggalāno (pts)ณ ที่นั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียก ภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts) | bhikkhavo → B1-2 bhikkhave (pts note)“ผู้มีอายุทั้งหลาย”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṁ.
mahāmoggallānassa → mahamoggalānassa (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts) | mahāmoggallānassa → maha-moggalānassa (pts)ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว
Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:
mahāmoggallāno → mahāmoggallāno te bhikkhū (sya-all) | mahāmoggallāno → mahāmoggallāno te bhikkhu (bj: syā) | mahāmoggallāno etadavoca → mahā-moggalāno etad avoca (pts)ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวกับภิกษุเหล่านั้นดังนี้ว่า
“Idha mayhaṁ, āvuso, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (bj) | evaṁ → S1-3 eva (pts note)“ผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อผมหลีกเร้นอยู่ในที่สงัดในที่นี้ได้เกิดความคิดคำนึงขึ้นมาว่า
‘paṭhamaṁ jhānaṁ, paṭhamaṁ jhānan’ti vuccati.
paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamaṁ jhānanti → paṭhamajjhānaṁ paṭhamajjhānanti (sya-all) | paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamaṁ → pathamaṁ jhānam pathamaṁ (pts)‘ที่เรียกกันว่า ‘ปฐมฌาน ปฐมฌาน’
Katamaṁ nu kho paṭhamaṁ jhānanti?
paṭhamaṁ jhānanti → paṭhamajjhānanti (sya-all) | paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts) | katamaṁ nu → katamannu (bjt)ปฐมฌานเป็นอย่างไร’
Tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi:
Tassa → B2 etassa (pts note) | mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)ผมนั้นได้มีความคิด ดังนี้ว่า
‘idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all); pathamaṁ jhānam (pts) | vivekajaṁ → vivekajam (pts)‘ภิกษุในธรรมวินัยนี้สงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติ และสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่’
Idaṁ vuccati paṭhamaṁ jhānan’ti.
paṭhamaṁ jhānanti → paṭhamajjhānanti (sya-all) | paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts)นี้เรียกว่า ‘ปฐมฌาน’
So khvāhaṁ, āvuso, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all) | vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → vivekajam pītisukham pathamaṁ jhānam (pts) | khvāhaṁ → khvāham (pts)ผมนั้นสงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติ และสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่
Tassa mayhaṁ, āvuso, iminā vihārena viharato kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti.
mayhaṁ → mayham (pts) | saññāmanasikārā → saññā manasikārā (pts)เมื่อผมอยู่ด้วยวิหารธรรมนี้ สัญญามนสิการ (การใส่ใจ สัญญา) ประกอบด้วยกาม ก็ปรากฏขึ้น
Atha kho maṁ, āvuso, bhagavā iddhiyā upasaṅkamitvā etadavoca:
maṁ → mam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเสด็จมาหาผมด้วยฤทธิ์แล้วได้ตรัส ดังนี้ว่า
‘moggallāna, moggallāna.
moggallāna moggallāna → moggalāna moggalāna (pts)‘โมคคัลลานะผู้เป็นพราหมณ์
Mā, brāhmaṇa, paṭhamaṁ jhānaṁ pamādo, paṭhame jhāne cittaṁ saṇṭhapehi, paṭhame jhāne cittaṁ ekodiṁ karohi, paṭhame jhāne cittaṁ samādahā’ti.
karohi → ekodikarohi (bj, pts1ed) | paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all) | paṭhame jhāne → paṭhamajjhāne (sya-all) | paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts) | paṭhame → pathame (pts) | ekodiṁ karohi paṭhame → ekodikarohi pathame (pts) | ekodiṁ → ekodi (bj: sī.pævi, sī.pavi, PTS) | karohi → ekodikarohi (cck: pī.) | mā → S1-3 vā here only (pts note) | ekodikarohi → B1 ekodim- always (pts note)โมคคัลลานะผู้เป็นพราหมณ์ เธออย่า ประมาทปฐมฌาน จงดำรงจิตไว้ในปฐมฌาน จงทำจิตให้เป็นหนึ่งผุดขึ้นในปฐมฌาน จงตั้งจิตไว้ให้มั่นในปฐมฌาน’
So khvāhaṁ, āvuso, aparena samayena vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsiṁ.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (sya-all) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ → savitakkam savicāram vivekajam pītisukham pathamaṁ (pts)ต่อมา ผมนั้นสงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย แล้ว บรรลุปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติ และสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่
Yañhi taṁ, āvuso, sammā vadamāno vadeyya:
yañhi → yaṁ hi (bjt, th) | sammā vadamāno → sammāvadamāno (bjt, pts) | yañhi taṁ → yaṁ hi tam (pts)ก็บุคคลเมื่อ จะพูดให้ถูก พึงพูดว่า
‘satthārānuggahito sāvako mahābhiññataṁ patto’ti, mamaṁ taṁ sammā vadamāno vadeyya:
mamaṁ taṁ sammā vadamāno → mamantaṁ sammāvadamāno (bjt) | mahābhiññataṁ → mahābhiññatam (pts) | taṁ sammā vadamāno → tam sammāvadamāno (pts)‘พระสาวกผู้ที่พระศาสดาทรงอนุเคราะห์แล้ว ถึงความเป็น ผู้รู้ที่ยิ่งใหญ่’ บุคคลเมื่อจะพูดให้ถูก พึงพูดถึงผมว่า
‘satthārānuggahito sāvako mahābhiññataṁ patto’”ti.
mahābhiññataṁ pattoti paṭhamaṁ → mahābhiññatam patto ti (pts)‘พระสาวกผู้ที่พระศาสดา ทรงอนุเคราะห์แล้ว ถึงความเป็นผู้รู้ที่ยิ่งใหญ่”